ପଶ୍ଚିମେ ଯୁଗକାଲେ ଚ ଯଃ ସ ତେ ସଂପ୍ରକୀର୍ତିତଃ। ସର୍ଵଲୋକସ୍ ଵିଦିତା ଯୁଗସହ୍ଖ୍ଯା ଚ ପାଣ୍ଡଵ
ଯୁଗର ଶେଷ ସମୟରେ ତୁମକୁ ଯାହା କୁହାଯାଇଛି, ଏହି ଯୁଗଗଣନା ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଜଣାଶୁଣା, ହେ ପାଣ୍ଡବ।
ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତମତୀତାନାଗତଂ ମଯା। ଵାଯୁପ୍ରୋକ୍ତମନୁସ୍ମୃତ୍ଯପୁରାଣମୃଷିସଂସ୍ତୁତମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ପୁରୁଣା ଓ ଆଗାମୀ କଥା, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି; ବାୟୁଙ୍କ କହିଥିବା, ପୁରାତନ ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶଂସିତ କଥାକୁ ମନେ ପକାଇ।
ଏଵଂ ସଂସାରମାର୍ଗା ମେ ବହୁଶଶ୍ଚିରଜୀଵିନଃ। ଦୃଷ୍ଟାଶ୍ଚୈଵାନୁଭୂତାଶ୍ଚ କିଂ ଭୂଯଃ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି
ଏଭଳି ଦୀର୍ଘଜୀବୀ, ମୁଁ ଏହି ସଂସାରର ଅନେକ ପଥ ଦେଖିଛି ଏବଂ ଅନୁଭବ କରିଛି; ଏହା ଛଡ଼ା ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
ଇଦଂ ଚୈଵାପରଂ ଭୂଯଃ ସହ ଭ୍ରାତୃଭିରଚ୍ଯୁତ। ଧର୍ମସଂଶଯମୋକ୍ଷାର୍ଥଂ ନିବୋଧ ଵଚନଂ ମମ
ଏବେ ମୋର ଏହି ଅନ୍ୟ କଥାଟିଏ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ତୁମ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଶୁଣ; ଏହା ଧର୍ମ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ କହୁଛି।
ନ ତେଽନ୍ଯଥାଽତ୍ର ଵିଜ୍ଞେଯୋ ଧର୍ମୋ ଧର୍ମଭୃତାଂଵର। ଧର୍ମାତ୍ମା ହି ସୁଖଂ ରାଜନ୍ପ୍ରେତ୍ଯ ଚେହ ଚ ନନ୍ଦତି
ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠାରେ ଧର୍ମକୁ ଅନ୍ୟ ଭାବରେ ବୁଝିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯେଉଁଠି ଧର୍ମ ଅଛି, ସେଠି ଲୋକେ ଏଉଁଠି ଓ ପରଲୋକରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛନ୍ତି।
ନ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ପରିଭଵଃ କର୍ତଵ୍ଯସ୍ତେ କଦାଚନ। ବ୍ରାହ୍ମଣଃ କୁପିତୋଽହନ୍ଯାଦପି ଲୋକାନ୍ପ୍ରତିଜ୍ଞଯା
ତୁମେ କେବେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅବମାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ସେ ନିଜ ଶପଥରେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ନଶ୍ଟ କରିପାରନ୍ତି।
ମାର୍କଣ୍ଡେଯଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୁରୂଣାଂ ପ୍ରଵରୋ ନୃପଃ। ଉଵାଚ ଵଚନଂ ଧୀମାନ୍ପରମଂ ପରମଦ୍ଯୁତିଃ
ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, କୁରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜା କହିଲେ:
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମଯା କିଂ ସ୍ଯାତ୍କର୍ତଵ୍ଯଂ ମୁନିସତ୍ତମ। କଥଂ ଚାଯଂ ଜିତୋଲୋକୋ ରକ୍ଷିତଵ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ କଣ କରିବି? ଏହି ଜିତା ଜଗତକୁ କିପରି ରକ୍ଷା କରିପାରିବି?
କସ୍ମିନ୍ଧର୍ମେ ମଯା ସ୍ଥେଯଂ ପ୍ରଜାଃ ସଂରକ୍ଷତା ମୁନେ। କଥଂଚ ଵର୍ତମାନୋ ଵୈ ନ ଚ୍ଯଵେଯଂ ସ୍ଵଧର୍ମତଃ
ମୁନି, ମୁଁ କେଉଁ ଧର୍ମରେ ଦୃଢ଼ ରହି, ମୋ ପ୍ରଜାମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରିବି? ଏବଂ ଏଭଳି କରି, କିପରି ମୁଁ ମୋର ଧର୍ମରୁ ଅପସ୍ଥିତ ହେବିନାହିଁ?
ଦଯାଵାନ୍ସର୍ଵବୂତେଷୁ ହିତୋ ରକ୍ତୋଽନସୂଯକଃ। ଉପତ୍ଯାନାମିଵ ସ୍ନେହାତ୍ପ୍ରଜାନାଂ ରକ୍ଷଣେ ରତଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ଦୟାଶୀଳ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଭଲରେ ଲାଗିଥିବା, ଇର୍ଷ୍ୟା ନଥିବା ଏବଂ ପିତା ଯେପରି ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ସ୍ନେହ କରନ୍ତି, ସେପରି ପ୍ରଜାମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିବା ଉଚିତ।
ଚର ଧର୍ମଂ ତ୍ଯଜାଧର୍ମଂ ପିତୄନ୍ପୂର୍ଵାନନୁସ୍ମର। ପ୍ରମାଦାଦ୍ଯତ୍କୃତଂ ତେଽଭୂତ୍ସମ୍ଯଗ୍ଜ୍ଞାନେନ ତଜ୍ଜଯ
ଧର୍ମକୁ ଅନୁସର, ଅଧର୍ମକୁ ଛାଡ଼; ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କର; ଅବଧାନ ଅଭାବରେ ଯେଉଁ ଭୁଲ କରିଛ, ତାହାକୁ ସଠିକ୍ ଜ୍ଞାନରେ ଜୟ କର।
ଅଲଂ ତେ ମାନମାଶ୍ରିତ୍ଯ ସତତଂ ପ୍ରିଯଵାଗ୍ଭଵ। ଵିଜିତ୍ଯ ପୃଥିଵୀଂ ସର୍ଵାଂ ମୋଦମାନଃ ସୁଖୀ ଭଵ
ଅହଂକାରକୁ ଛାଡ଼; ସଦା ମିଠା କଥା କହ; ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଜିତି, ଆନନ୍ଦ ଓ ସୁଖରେ ରୁହ।
ଏଷ ଭୂତୋ ଭଵିଷ୍ଯଶ୍ଚ ଧର୍ମସ୍ତେ ସମୁଦୀରିତଃ। ନ ତେଽସ୍ତ୍ଯଵିଦିତଂ କିଂଚିଦତୀତାନାଗତଂ ଭୁଵି
ଏହି ଧର୍ମ, ପୂର୍ବ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ସମ୍ବନ୍ଧରେ, ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି; ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁଠି ଯାହା ଘଟିଛି କିମ୍ବା ଘଟିବ, ତାହାରୁ କିଛି ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଖରେ ଅଜଣା ନୁହେଁ।
ତସ୍ମାଦିମଂ ପରିକ୍ଲେଶଂ ତ୍ଵଂ ତାତ ହୃଦି ମା କୃଥାଃ। ପ୍ରାଜ୍ଞାସ୍ତାତ ନ ମୁହ୍ଯନ୍ତି କାଲେନାପି ପ୍ରପୀଡିତାଃ
ସେଥିପାଇଁ, ପୁଅ, ଏହି ଦୁଃଖକୁ ହୃଦୟରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ଲୋକେ ସମୟର ଦୁଃଖରେ ମଧ୍ୟ ମନ ହାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଏଷ କାଲୋ ମହାବାହୋ ଅପି ସର୍ଵଦିବୌକସାମ୍। ମୁହ୍ଯନ୍ତି ହି ପ୍ରଜାସ୍ତାତ କାଲେନାପି ପ୍ରଚୋଦିତାଃ
ବଳଶାଳୀ, ଏହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ସମୟ; ପୁଅ, ସମୟ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ସାହିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ମା ଚ ତେଽତ୍ର ଵିଶଙ୍କା ଭୂଦ୍ଯନ୍ମଯୋକ୍ତଂ ତଵାନଘ। ଅତିଶଙ୍କ୍ଯ ଵଚୋ ହ୍ଯେତଦ୍ଧର୍ମଲୋପୋ ଭଵେତ୍ତଵ
ନିର୍ମଳ ମନେ, ମୁଁ ଯାହା କହିଛି, ତାହା ଉପରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ଦେହ କରିନହଅ; ଏହି କଥା ଉପରେ ଅତିରିକ୍ତ ଶଙ୍କା କରିଲେ, ତୁମର ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହେବ।
ଜାତୋସି ପ୍ରଥିତେ ଵଂଶେ କୁରୂଣାଂ ଭରତର୍ଷଭ। କର୍ମଣା ମନସା ଵାଚା ସର୍ଵମେତତ୍ସମାଚର
ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କୁରୁବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ; କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ ଓ କଥାରେ ଏହି ସବୁ କଥା ପାଳନ କର।
ଯତ୍ତ୍ଵଯୋକ୍ତଂ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵାକ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତିମନୋହରମ୍। ତଥା କରିଷ୍ଯେ ଯତ୍ନେନ ଭଵତଃ ଶାସନଂ ଵିଭୋ
ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଯେଉଁ ମନମୋହକ କଥା କହିଛ, ମୁଁ ସେଥିରେ ଚେଷ୍ଟା କରି ତୁମ ଆଦେଶ ପାଳନ କରିବି।
ନ ମେ ଲୋଭୋସ୍ତି ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରନ ଭଯଂ ନ ଚ ମତ୍ସରଃ। କରିଷ୍ଯାମି ହି ତତ୍ସର୍ଵମୁକ୍ତଂ ଯତ୍ତେ ମଯି ପ୍ରଭୋ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋରେ ଲୋଭ ନାହିଁ, ଭୟ ନାହିଁ, ଇର୍ଷ୍ୟା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ମୁଁ ସେସବୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କରିବି।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନଂ ତସ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵସ୍ଯ ଯଶସ୍ଵିନଃ। ସଂହୃଷ୍ଟଃ ପାଣ୍ଡଵା ରାଜନ୍ସହିତା ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ଵନା
ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପାଣ୍ଡବଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏବଂ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ୱୀ ସହିତ ରାଜା ଖୁସି ହେଲେ।
ଵିପ୍ର୍ରଷଭାଶ୍ଚ ତେ ସର୍ଵେ ଯେ ତତ୍ରାସନ୍ସମାଗତାଃ। ତଥା କଥାଂ ଶୁଭାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରମାର୍କଣ୍ଡେଯସ୍ଯ ଧମତଃ। ଵିସ୍ମିତା ସମପଦ୍ଯନ୍ତ ପୁରାଣସ୍ ନିଵେଦନାତ୍
ସେଠାରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଥିବା ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା ଶୁଣି, ପୁରାତନ ଗାଥାର ଉପସ୍ଥାପନାରେ ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଭରିଯାଇଥିଲେ।
ମାର୍କଣ୍ଡେଯମୃଷଯୋ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଶ୍ଚ। ପର୍ଯପୃଚ୍ଛନ୍ନୃଷିଃ କେନ ଦୀର୍ଘାଯୁରାସୀଦ୍ବକଃ
ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କୁ ଋଷିମାନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପଚାରିଲେ: “ବକ ଋଷି କିପରି ଏତେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ପାଇଥିଲେ?”
ମାର୍କଣ୍ଡେଯସ୍ତୁ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମହାତପାଃ। ଦୀର୍ଘାଯୁଶ୍ଚ ବକୋରାଜନ୍ନୃଷିର୍ନାତ୍ର ଵିଚାରଣା
ମହାତପସ୍ବୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ହେ ରାଜା, ବକ ଋଷି ଦୀର୍ଘାୟୁ ଥିଲେ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।”
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ କୌନ୍ତେଯୋ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ ଭାରତ। ମାର୍କଣ୍ଡେଯଂ ପର୍ଯପୃଚ୍ଛଦ୍ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ସହିତ ଧର୍ମରାଜ ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
ବକଦାଲ୍ଭ୍ଯୌ ମହାତ୍ମାନୌ ଶ୍ରୂଯେତେ ଚିରଜୀଵିନୌ। ସଖାଯୌ ଦେଵରାଜସ୍ ଯତାଵୃଷୀ ଲୋକସଂମତୌ
ବକ ଓ ଦାଲ୍ଭ୍ୟ, ଏହି ଦୁଇ ମହାତ୍ମା ଦୀର୍ଘାୟୁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେମାନେ ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ମିତ୍ର ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସିତ ଋଷି ଥିଲେ।
ଏତଦିଚ୍ଛାମି ଭଗଵନ୍ବକଶକ୍ରସମାଗମମ୍। ସୁଖଦୁଃଖସମାଯୁକ୍ତଂ ତତ୍ତ୍ଵେନ କଥିତଂ ତ୍ଵଯା
ହେ ଭଗବନ୍, ମୁଁ ଚାହେଁ ଆପଣଠାରୁ ବକ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମିଳନର ସତ୍ୟ କଥା, ସେଥିରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ ସହିତ ଶୁଣିବାକୁ।
ଵୃତ୍ତେ ଦେଵାସୁରେ ରାଜନ୍ସଂଗ୍ରାମେ ରୋମହର୍ଷଣେ। ତ୍ରଯାଣାମପି ଲୋକାନାମିନ୍ଦ୍ରୋ ଲୋକାଧିପୋଽଭଵତ୍
ହେ ରାଜା, ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ତିନୋଟି ଲୋକର ଅଧିପତି ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ଶାସନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ସମ୍ଯଗ୍ଵର୍ଷତି ପର୍ଜନ୍ଯେ ସସ୍ଯସଂପଦ ଉତ୍ତମାଃ। ନିରାମଯାଃ ସୁଧର୍ମିଷ୍ଠାଃ ପ୍ରଜା ଧର୍ମପରାଯଣାଃ। ମୁଦିତଶ୍ଚ ଜନଃ ସର୍ଵଃ ସ୍ଵଧର୍ମେଷୁ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
ଠିକ୍ ସମୟରେ ବର୍ଷା ହେଉଥିଲା, ଫସଲ ଭଲ ହେଉଥିଲା, ଲୋକମାନେ ନିରୋଗ ଓ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ କାମରେ ଖୁସି ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିଲେ।
ତାଃ ପ୍ରଜା ମୁଦିତାଃ ସର୍ଵା ଦୃଷ୍ଟ୍ରା ବଲନିଷୂଦନଃ। ତତସ୍ତୁ ମୁଦିତୋରାଜନ୍ଦେଵରାଜଃ ଶତକ୍ରତୁଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଖୁସି ଦେଖି, ଶତକ୍ରତୁ ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଐରାଵତଂ ସମାସ୍ଥାଯ ଅପଶ୍ଯନ୍ମୁଦିତାଃ ପ୍ରଜାଃ। ଆଶ୍ରମାଂଶ୍ଚ ଵିଚିତ୍ରାଂଶ୍ ନଦୀଶ୍ଚ ଵିଵିଧାଃ ଶୁଭାଃ
ଏଇରାବତ ହାତୀରେ ବସି, ଇନ୍ଦ୍ର ଖୁସି ପ୍ରଜାମାନେ, ବିଭିନ୍ନ ଆଶ୍ରମ ଓ ଅନେକ ସୁନ୍ଦର ନଦୀମାନେ ଦେଖିଲେ।