ଵିନଯେନାଞ୍ଜଲିଂ କୃତ୍ଵାପ୍ରଯତ୍ନେନୋପଗମ୍ଯ ହ। ଦୃଷ୍ଟୋ ମଯା ସ ଭୂତାତ୍ମା ଦେଵଃ କମଲଲୋଚନଃ
ମୁଁ ଭକ୍ତି ସହିତ ହାତ ଜୋଡ଼ି ସାବଧାନରେ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲି; ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆତ୍ମା, କମଳନୟନ ଏହି ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିଲି।
ତମହଂ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଭୂତ୍ଵା ନମସ୍କୃତ୍ଯେଦମବ୍ରଵମ୍। ଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛାମି ଦେଵ ତ୍ଵାଂ ମାଯାଂ ଚୈତାଂ ତଵୋତ୍ତମାମ୍
ମୁଁ ହାତ ଜୋଡ଼ି ଭକ୍ତି ସହିତ ନମସ୍କାର କରି କହିଲି: “ହେ ଦେବ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଓ ତୁମ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାୟାକୁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ।”
ଆସ୍ଯେନାନୁପ୍ରଵିଷ୍ଟୋଽହଂ ଶରୀରେ ଭଗଵଂସ୍ତଵ। ଦୃଷ୍ଟଵାନଖିଲାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ସମସ୍ତାନ୍ଜଠରେ ହି ତେ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ତୁମ ଶରୀରକୁ ମୁଁହରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ତୁମ ପେଟ ଭିତରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଦେଖିଥିଲି।
ତଵ ଦେଵ ଶରୀରସ୍ଥା ଦେଵଦାନଵରାକ୍ଷସାଃ। ଯକ୍ଷଗନ୍ଧର୍ଵନାଗାଶ୍ଚ ଜଗତ୍ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍
ହେ ଦେବ, ତୁମ ଶରୀର ଭିତରେ ଦେବତା, ଦାନବ, ରାକ୍ଷସ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ ଓ ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅଛନ୍ତି।
ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଚ୍ଚ ମେ ଦେଵ ସ୍ମୃତିର୍ନ ପରିହୀଯତେ। ଦ୍ରୁତମନ୍ତଃଶରୀରେ ତେ ସତତଂ ପରିଵର୍ତିନଃ
ତୁମ ଦୟାରେ, ମୋର ସ୍ମୃତି କେବେ ହରାଯାଏନି; ମୁଁ ତୁମ ଶରୀର ଭିତରେ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ସବୁ କିଛି ଦେଖିପାରିଛି।
ନିର୍ଗତୋଽହମକାମସ୍ତୁ ଇଚ୍ଛଯା ତେ ମହାପ୍ରଭୋ। ଯତିଷ୍ଯେ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ଜ୍ଞାତୁଂ ତ୍ଵାଽହମନିନ୍ଦିତଂ
ମୁଁ ଚାହିଁନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମ ଇଚ୍ଛାରେ ବାହାରିଛି; ହେ ପଦ୍ମନେତ୍ର, ମୁଁ ତୁମେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ କିପରି ଅଛ, ଏହି କଥା ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି।
ଇହ ଭୂତ୍ଵା ଶିଶୁଃ ସାକ୍ଷାତ୍କିଂ ଭଵାନଵତିଷ୍ଠତେ। ପୀତ୍ଵା ଜଗଦିଦଂ ସର୍ଵମେତଦାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି
ତୁମେ ଏଠାରେ ଶିଶୁ ହୋଇ ଥିବା ସତ୍ୱେ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଗିଲି ନେଇ, କାହିଁକି ଏଭଳି ରହିଛ? ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ।
କିମର୍ଥଂ ଚ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ଶରୀରସ୍ଥଂ ତଵାନଘ। କିଯନ୍ତଂ ଚ ତ୍ଵଯା କାଲମିହ ସ୍ଥେଯମରିଂଦମ
ହେ ନିର୍ମଳ, ସମସ୍ତ ଜଗତ କାହିଁକି ତୁମ ଶରୀର ଭିତରେ ଅଛି? ଏଠାରେ ତୁମେ କେତେ ଦିନ ରହିବେ, ଏହି କଥା କୁହ।
ଏତଦିଚ୍ଛାମି ଦେଵେଶ ଶ୍ରୋତୁଂ ବ୍ରାହ୍ମଣକାମ୍ଯଯା। ତ୍ଵତ୍ତଃ କମଲପତ୍ରାକ୍ଷଂ ଵିସ୍ତରେଣ ଯଥାତଥମ୍। ମହଦ୍ଧ୍ଯେତଦଚିନ୍ତ୍ଯଂ ଚ ଯଦହଂ ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ପ୍ରଭୋ
ହେ ଦେବତାଙ୍କର ନାଥ, ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ଜ୍ଞାନ ଲାଗି ଏହି କଥା ତୁମ ପାଖରୁ ସଠିକ୍ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ; କାରଣ ମୁଁ ଯାହା ଦେଖିଛି, ତାହା ବଡ଼ ଅବିଚାରଣୀୟ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସ ମଯା ଶ୍ରୀମାନ୍ଦେଵଦେଵୋ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ। ସାନ୍ତ୍ଵଯନ୍ମାମିଦଂ ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ଵଦତାଂଵରଃ
ମୁଁ ଏଭଳି କହିଲାପରେ, ଶ୍ରୀମାନ୍ ଦେବଦେବ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା, ମୋତେ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ, ଏହି କଥା କହିଲେ।
କାମଂ ଦେଵାଽପି ମାଂ ଵିପ୍ର ନ ହି ଜାନନ୍ତି ତତ୍ତ୍ଵତଃ। ତ୍ଵତ୍ପ୍ରୀତ୍ଯା ତୁ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥେଦଂ ଵିମୃଜାମ୍ଯହମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ସତ୍ୟରେ ଜାଣିନାହାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ତୁମ ପ୍ରେମରେ, ମୁଁ ଏହି କଥା ସଫା କରି ତୁମକୁ କହିବି।
ପିତୃଭକ୍ତୋସି ଵିପ୍ରର୍ଷେ ମାଂ ଚୈଵ ଶରଣଂ ଗତଃ। ତତୋ ଦୃଷ୍ଟୋସ୍ମି ତେ ସାକ୍ଷାଦ୍ବ୍ରହ୍ଯଚର୍ଯଂ ଚ ତେ ମହତ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଋଷି, ତୁମେ ପିତୃପ୍ରେମୀ ଓ ମୋ ପାଖକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛ; ତେଣୁ ମୁଁ ସାକ୍ଷାତ୍ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇଛି, ତୁମ ତପସ୍ୟା ବଡ଼।
ଆପୋ ନାରା ଇତି ପ୍ରୋକ୍ତାସ୍ତାସାଂ ନାମ କୃତଂ ମଯା। ତେନ ନାରାଯଣପ୍ଯୁକ୍ତୋ ମମ ତତ୍ତ୍ଵଯନଂ ସଦା
ପାଣିକୁ 'ନାରା' ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ସେହି ନାମ ମୁଁ ଦେଇଥିଲି। ଏହିଠାରୁ ମୋତେ 'ନାରାୟଣ' କୁହାଯାଏ, ଏହା ସଦା ମୋର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ।
ଅହଂନାରାଯଣୋ ନାମ ପ୍ରଭଵଃ ଶାଶ୍ଵତୋଽଵ୍ଯଯଃ। ଵିଧାତା ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ସଂହର୍ତା ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ୍
ମୁଁ ନାରାୟଣ ନାମରେ ଅବିନାଶୀ ଓ ଚିରନ୍ତନ ମୂଳ; ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ସଂହାରକ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ଅହଂ ଵିଷ୍ଣୁରହଂ ବ୍ରହ୍ମା ଶକ୍ରଶ୍ଚାହଂ ସୁରାଧିପଃ। ଅହଂ ଵୈଶ୍ରଵଣୋ ରାଜା ଯମଃ ପ୍ରେତାଧିପସ୍ତଥା
ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁ, ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା, ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥ; ମୁଁ ବୈଶ୍ରବଣ ରାଜା ଓ ଯମ, ପିତୃମାନେ ଯାହାଙ୍କ ନାଥ।
ଅହଂ ଶିଵଶ୍ଚ ସୋମଶ୍ଚ କଶ୍ଯପୋଽଥ ପ୍ରଜାପତିଃ। ଅହଂ ଧାତା ଵିଧାତା ଚ ଯଜ୍ଞଶ୍ଚାହଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ମୁଁ ଶିବ ଓ ସୋମ, କଶ୍ୟପ ପ୍ରଜାପତି; ମୁଁ ଧାତା, ବିଧାତା ଓ ଯଜ୍ଞ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ଅଗ୍ନିରାସ୍ଯଂ କ୍ଷିତି ପାଦୌ ଚନ୍ଦ୍ରାଦିତ୍ଯୌ ଚ ଲୋଚନେ। ଦ୍ଯୌର୍ମୂର୍ଧା ମେ ଦିଶଃ ଶ୍ରୋତ୍ରେ ତଥାଽଽପଃ ସ୍ଵେଦସଂଭଵାଃ। ସକଲଂ ଚ ନଭଃ କାଯୋ ଵାଯୁର୍ମନସି ମେ ସ୍ଥିତଃ
ଅଗ୍ନି ମୋର ମୁଁହ, ପୃଥିବୀ ପାଦ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦୁଇ ଚକ୍ଷୁ; ଆକାଶ ମୋର ମୁଣ୍ଡ, ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକ ଶ୍ରବଣ, ପାଣି ଘମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ସମସ୍ତ ଆକାଶ ମୋର ଦେହ, ବାୟୁ ମୋର ମନରେ ବସିଛି।
ମଯା କ୍ରତୁଶତୈରିଷ୍ଟଂ ବହୁଭିସ୍ତ୍ଵାପ୍ତଦକ୍ଷିଣୈଃ। ଯଜନ୍ତେ ଵେଦଵିଦୁଷୋ ମାଂ ଦେଵସଦନେ ସ୍ଥିତମ୍
ମୋ ଦ୍ୱାରା, ଅନେକ ଯଜ୍ଞ ଓ ଅନେକ ଦାନ ଦ୍ୱାରା, ବେଦ ଜାଣିଥିବା ଲୋକମାନେ ଦେବମନ୍ଦିରରେ ଥିବା ମୋତେ ପୂଜନ୍ତି।
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ କ୍ଷତ୍ରିଯେନ୍ଦ୍ରାଶ୍ ପାର୍ତିଵାଃ ସ୍ଵର୍ଗକାଙ୍କ୍ଷିଣଃ। ଯଜନ୍ତେ ମାଂ ତଥା ଵୈଶ୍ଯାଃ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଜିଗୀଷଯା
ପୃଥିବୀରେ, ସ୍ୱର୍ଗ ଆଶା କରୁଥିବା କ୍ଷତ୍ରିୟ ରାଜାମାନେ ଓ ବୈଶ୍ୟମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ଜିତିବା ପାଇଁ ମୋତେ ପୂଜନ୍ତି।
ଚତୁଃସମୁଦ୍ରପର୍ଯନ୍ତାଂ ମେରୁମନ୍ଦରଭୂଷଣାମ୍। ଶେଷୋ ଭୂତ୍ଵାଽହମେଵୈତାଂ ଧାରଯାମି ଵସୁଂଧରାମ୍
ଚାରି ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ବାଂଧିଥିବା, ମେରୁ ଓ ମନ୍ଦର ପର୍ବତରେ ଶୋଭିତ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ, ମୁଁ ଶେଷ ହୋଇ ଏକାକି ଧାରଣ କରୁଛି।
ଵାରାହଂ ରୂପମାସ୍ଥାଯ ମଯେଯଂ ଜଗତୀ ପୁରା। ମଜ୍ଜମାନା ଜଲେ ଵିପ୍ର ଵୀର୍ଯେଣାସୀତ୍ସମୁଦ୍ଧୃତା
ମୁଁ ପୂର୍ବେ ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଜଳରେ ଡୁବୁଥିବାବେଳେ ମୋର ଶକ୍ତିରେ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ଅଗ୍ନିଶ୍ଚ ବଡବାଵକ୍ରେ ଭୂତ୍ଵାଽହଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ। ପିବାମ୍ଯାପଃ ସଦା ଵିଦ୍ଵଂସ୍ତାଶ୍ଚୈଵ ଵିସୃଜାମ୍ଯହମ୍
ମୁଁ ବଡବା ଅଗ୍ନିର ମୁଖରେ ଅଗ୍ନି ହୋଇ, ସଦା ପାଣି ପିଉଛି, ଏବଂ ପୁଣି ସେହି ପାଣିକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଉଛି, ହେ ଜ୍ଞାନୀ ଦ୍ୱିଜ।
ବ୍ରହ୍ମ ଵକ୍ରଂ ଭୁଜୌ କ୍ଷତ୍ରମୂରୂ ମେ ସଂସ୍ଥିତା ଵିଶଃ। ପାଦୌ ଶୂଦ୍ରା ଭଵନ୍ତୀମେ ଵିକ୍ରମେଣ କ୍ରମେଣ ଚ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମୋର ମୁହଁ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ମୋର ବାହୁ, ବୈଶ୍ୟମାନେ ମୋର ଉରୁ, ଏବଂ ଶୂଦ୍ରମାନେ ମୋର ପାଦ ହେବାକୁ ମୋର ଶକ୍ତି ଓ କ୍ରମରେ ସ୍ଥିତ।
ଋଗ୍ଵେଦଃ ସାମଵେଦଶ୍ଚ ଯଜୁର୍ଵେଦୋଽପ୍ଯଥର୍ଵଣଃ। ମତ୍ତଃ ପ୍ରାଦୁର୍ଭଵନ୍ତ୍ଯେତେ ମାମେଵ ପ୍ରଵିଶନ୍ତି ଚ
ଋଗ୍ବେଦ, ସାମବେଦ, ଯଜୁର୍ବେଦ ଏବଂ ଅଥର୍ବବେଦ—ଏସବୁ ମୋଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ଏବଂ ପୁଣି ମୋତେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ।
ଯତଯଃ ଶାନ୍ତିପରମା ଯତାତ୍ମାନୋ ମୁମୁକ୍ଷଵଃ। କାମକ୍ରୋଧଦ୍ଵେଷମୁକ୍ତା ନିଃସଂଜ୍ଞା ଵୀତକଲ୍ମଷାଃ
ଯେଉଁ ସନ୍ୟାସୀମାନେ ଶାନ୍ତିରେ ଲଗ୍ନ, ଆତ୍ମାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଛନ୍ତି, ମୋକ୍ଷ ଚାହାଁନ୍ତି, କାମ, କ୍ରୋଧ ଓ ଦ୍ୱେଷରୁ ମୁକ୍ତ, ଅହଂକାର ନାହିଁ ଓ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ—
ସତ୍ଵସ୍ଥା ନିରହଂକାରା ନିତ୍ଯମଧ୍ଯାତ୍ମକୋଵିଦାଃ। ମାମେଵ ସତତଂ ଵିପ୍ରାଶ୍ଚିନ୍ତଯନ୍ତ ଉପାସତେ
ସତ୍ବ ଗୁଣରେ ଅବିଚଳ, ଅହଂକାର ନାହିଁ, ସଦା ଆତ୍ମଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେମାନେ ସଦା ମୋତେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି ଓ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ଅହଂ ସଂଵର୍ତକୋ ଵହ୍ନିରହଂ ସଂଵର୍ତକୋ ଯମଃ। ଅହଂ ସଂଵର୍ତକଃ ସୂର୍ଯସ୍ତ୍ଵହଂ ସଂଵର୍ତକୋଽନିଲଃ
ମୁଁ ସଂହାରର ଅଗ୍ନି, ମୁଁ ସଂହାରର ଯମ, ମୁଁ ସଂହାରର ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଏବଂ ମୁଁ ସଂହାରର ପବନ।
ତାରାରୂପାଣି ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଯାନ୍ଯେତାନି ନଭସ୍ତଲେ। ମମ ରୂପାଣ୍ଯଥୈତାନି ଵିଦ୍ଧି ତ୍ଵଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ଆକାଶରେ ଯେଉଁ ତାରାମାନେ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ, ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋର ରୂପ ବୋଲି ଜାଣ।
ରତ୍ନାକରାଃ ସମୁଦ୍ରାଶ୍ଚ ସର୍ଵ ଏଵ ଚତୁର୍ଦିଶଃ। ଵସନଂ ଶଯନଂ ଚୈଵ ଵିଲଯଂ ଚୈଵ ଵିଦ୍ଧି ମେ
ମଣିମାଳା ଓ ସମୁଦ୍ର, ସମସ୍ତ ଦିଗ—ଏମାନଙ୍କର ପୋଶାକ, ଶୟନ ଓ ନାଶ ମୋର ଅଂଶ ବୋଲି ଜାଣ।
ମଯୈଵ ସୁଵିଭକ୍ତାସ୍ତେ ଦେଵକାର୍ଯାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ। କାମଂ କ୍ରୋଧଂ ଚ ହର୍ଷଂ ଚ ଭଯଂ ମୋହଂ ତଥୈଵ ଚ। ମମୈଵ ଵିଦ୍ଧି ରୋମାଣି ସର୍ଵାଣ୍ଯେତାନି ସତ୍ତମ
ଦେବତାମାନଙ୍କର କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ପୂରଣ ପାଇଁ, ମୁଁ ଏମାନଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ବିଭାଜିତ କରିଛି; ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କାମ, କ୍ରୋଧ, ଆନନ୍ଦ, ଭୟ ଓ ମୋହ—ଏସବୁ ମୋର ଲୋମ ବୋଲି ଜାଣ।