ସତତଂ ଧାଵମାନଶ୍ଚ ଚିନ୍ତଯାନୋ ଵିଶାଂପତେ। `ଭ୍ରମଂସ୍ତତ୍ର ମହୀପାଲ ଯଦା ଵର୍ଷଗଣାନ୍ବହୂନ୍'। ଆସାଦଯାମି ନୈଵାନ୍ତଂ ତସ୍ଯ ରାଜନ୍ମହାତ୍ମନଃ
ହେ ରାଜା, ସେଠାରେ ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି ମୁଁ ଦୌଡ଼ିବା ଓ ଚିନ୍ତା କରିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ସେଇ ମହାପୁରୁଷଙ୍କର ସୀମାକୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚିପାରିଲିନି।
ତତସ୍ତମେଵ ଶରଣଂ ଗତୋସ୍ମି ଵିଧିଵତ୍ତଦା। ଵରେଣ୍ଯଂ ଵରଦଂ ଦେଵଂ ମନସା କର୍ମଣୈଵ ଚ
ତାପରେ ଯଥାବିଧି ମୁଁ ସେଇ ମହାଦେବଙ୍କୁ ମନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଶରଣ ଗଲି, ଯିଏ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦଦାତା।
ତତୋଽହଂ ସହସା ରାଜନ୍ଵାଯୁଵେଗେନ ନିଃସୃତଃ। ମହାତ୍ମନୋ ମୁଖାତ୍ତସ୍ଯ ଵିଵୃତାତ୍ପୁରୁଷୋତ୍ତମ
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ଏକ ବଡ଼ ବାତାସରେ ମୁଁ ସେଇ ମହାପୁରୁଷଙ୍କର ଖୋଲା ମୁଁହରୁ ହଠାତ୍ ବାହାରି ପଡ଼ିଲି।
ତତସ୍ତସ୍ଯୈଵ ଶାଖାଯାଂ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧସ୍ଯ ଵିଶାଂପତେ। ଆସ୍ତେ ମନୁଜଶାର୍ଦୂଲ କୃତ୍ସ୍ନମାଦାଯ ଵୈ ଜଗତ୍
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ସେଇ ବଡ଼ ବଟବୃକ୍ଷର ଏକ ଶାଖାରେ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ମହାପୁରୁଷ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ବସିଛନ୍ତି।
ତେ ନୈଵ ବାଲଵେଷେଣ ଶ୍ରୀଵତ୍ସକୃତଲକ୍ଷଣମ୍। ଆସୀନଂ ତଂ ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ପଶ୍ଯାମ୍ଯମିତତେଜସମ୍
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଓ ଅନ୍ୟ ଚିହ୍ନ ସହିତ, ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ଆକୃତିରେ, କିନ୍ତୁ ଶିଶୁ ରୂପରେ ନୁହେଁ, ବସିଥିବା ଦେଖିଲି।
ତତୋ ମାମବ୍ରଵୀଦ୍ବାଲଃ ସ ପ୍ରୀତଃ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ। ଶ୍ରୀଵତ୍ସଧାରୀ ଦ୍ଯୁତିମାନ୍ପୀତଵାସା ମହାଦ୍ଯୁତିଃ
ତାପରେ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଧାରଣ କରିଥିବା, ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଏହି ଶିଶୁ ମୋତେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ହସି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଅପୀଦାନୀଂ ଶରୀରେଽସ୍ମିନ୍ମାମକେ ମୁନିସତ୍ତମ। ଉଷିତସ୍ତ୍ଵଂ ପରିଶ୍ରାନ୍ତୋ ମାର୍କଣ୍ଡେଯ ବ୍ରଵୀହି ମେ
“ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବେ ତୁମେ ମୋ ଏହି ଦେହ ଭିତରେ ଥାଇ, କ୍ଲାନ୍ତ ହେଇଛ? କହ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ।”
ମୁହୂର୍ତାଦଥ ମେ ଦୃଷ୍ଟିଃ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତା ପୁନର୍ନଵା। ମାଯାନିର୍ମୁକ୍ତମାତ୍ମନମପଶ୍ଯଂ ଲବ୍ଧଚେତସମ୍
ତାପରେ କିଛି ଖଣ୍ଡ ପରେ ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ପୁନି ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଲା; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମାୟାରୁ ମୁକ୍ତ ଏବଂ ସ୍ଥିର ଚିତ୍ତ ସହିତ ଦେଖିଲି।
ତସ୍ଯ ତାମ୍ରତଲୌ ତାତ ଚରଣୌ ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠିତୌ। ସୁଜାତୌ ମୃଦୁରକ୍ତାଭିରଙ୍ଗୁଲୀଭିର୍ଵିରାଜିତୌ
ହେ ପୁତ୍ର, ତାଙ୍କର ପାଦ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ, ଭଲ ଗଠିତ, ଦୃଢ଼, ସୁନ୍ଦର ଓ ମୃଦୁ ଲାଲ ଆଙ୍ଗୁଠିମାନେ ସହିତ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।
ପ୍ରଯତ୍ନେନ ମଯା ମୂର୍ଧ୍ନା ଗୃହୀତ୍ଵା ହ୍ଯଭିଵନଦିତୌ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽପରିମିତଂ ତସ୍ ପ୍ରଭାଵମମିତୌଜସଃ
ମୁଁ ଶିର ଦେଇ ସେଇ ପାଦକୁ ଧରି ଆଲିଙ୍ଗନ କଲି, ଏବଂ ସେ ଅସୀମ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କର ଅପାର ପ୍ରଭାବ ଦେଖିଲି।
ଵିନଯେନାଞ୍ଜଲିଂ କୃତ୍ଵାପ୍ରଯତ୍ନେନୋପଗମ୍ଯ ହ। ଦୃଷ୍ଟୋ ମଯା ସ ଭୂତାତ୍ମା ଦେଵଃ କମଲଲୋଚନଃ
ମୁଁ ଭକ୍ତି ସହିତ ହାତ ଜୋଡ଼ି ସାବଧାନରେ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲି; ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆତ୍ମା, କମଳନୟନ ଏହି ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିଲି।
ତମହଂ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଭୂତ୍ଵା ନମସ୍କୃତ୍ଯେଦମବ୍ରଵମ୍। ଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛାମି ଦେଵ ତ୍ଵାଂ ମାଯାଂ ଚୈତାଂ ତଵୋତ୍ତମାମ୍
ମୁଁ ହାତ ଜୋଡ଼ି ଭକ୍ତି ସହିତ ନମସ୍କାର କରି କହିଲି: “ହେ ଦେବ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଓ ତୁମ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାୟାକୁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ।”
ଆସ୍ଯେନାନୁପ୍ରଵିଷ୍ଟୋଽହଂ ଶରୀରେ ଭଗଵଂସ୍ତଵ। ଦୃଷ୍ଟଵାନଖିଲାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ସମସ୍ତାନ୍ଜଠରେ ହି ତେ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ତୁମ ଶରୀରକୁ ମୁଁହରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ତୁମ ପେଟ ଭିତରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଦେଖିଥିଲି।
ତଵ ଦେଵ ଶରୀରସ୍ଥା ଦେଵଦାନଵରାକ୍ଷସାଃ। ଯକ୍ଷଗନ୍ଧର୍ଵନାଗାଶ୍ଚ ଜଗତ୍ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍
ହେ ଦେବ, ତୁମ ଶରୀର ଭିତରେ ଦେବତା, ଦାନବ, ରାକ୍ଷସ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ ଓ ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅଛନ୍ତି।
ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଚ୍ଚ ମେ ଦେଵ ସ୍ମୃତିର୍ନ ପରିହୀଯତେ। ଦ୍ରୁତମନ୍ତଃଶରୀରେ ତେ ସତତଂ ପରିଵର୍ତିନଃ
ତୁମ ଦୟାରେ, ମୋର ସ୍ମୃତି କେବେ ହରାଯାଏନି; ମୁଁ ତୁମ ଶରୀର ଭିତରେ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ସବୁ କିଛି ଦେଖିପାରିଛି।
ନିର୍ଗତୋଽହମକାମସ୍ତୁ ଇଚ୍ଛଯା ତେ ମହାପ୍ରଭୋ। ଯତିଷ୍ଯେ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ଜ୍ଞାତୁଂ ତ୍ଵାଽହମନିନ୍ଦିତଂ
ମୁଁ ଚାହିଁନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମ ଇଚ୍ଛାରେ ବାହାରିଛି; ହେ ପଦ୍ମନେତ୍ର, ମୁଁ ତୁମେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ କିପରି ଅଛ, ଏହି କଥା ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି।
ଇହ ଭୂତ୍ଵା ଶିଶୁଃ ସାକ୍ଷାତ୍କିଂ ଭଵାନଵତିଷ୍ଠତେ। ପୀତ୍ଵା ଜଗଦିଦଂ ସର୍ଵମେତଦାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି
ତୁମେ ଏଠାରେ ଶିଶୁ ହୋଇ ଥିବା ସତ୍ୱେ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଗିଲି ନେଇ, କାହିଁକି ଏଭଳି ରହିଛ? ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ।
କିମର୍ଥଂ ଚ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ଶରୀରସ୍ଥଂ ତଵାନଘ। କିଯନ୍ତଂ ଚ ତ୍ଵଯା କାଲମିହ ସ୍ଥେଯମରିଂଦମ
ହେ ନିର୍ମଳ, ସମସ୍ତ ଜଗତ କାହିଁକି ତୁମ ଶରୀର ଭିତରେ ଅଛି? ଏଠାରେ ତୁମେ କେତେ ଦିନ ରହିବେ, ଏହି କଥା କୁହ।
ଏତଦିଚ୍ଛାମି ଦେଵେଶ ଶ୍ରୋତୁଂ ବ୍ରାହ୍ମଣକାମ୍ଯଯା। ତ୍ଵତ୍ତଃ କମଲପତ୍ରାକ୍ଷଂ ଵିସ୍ତରେଣ ଯଥାତଥମ୍। ମହଦ୍ଧ୍ଯେତଦଚିନ୍ତ୍ଯଂ ଚ ଯଦହଂ ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ପ୍ରଭୋ
ହେ ଦେବତାଙ୍କର ନାଥ, ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ଜ୍ଞାନ ଲାଗି ଏହି କଥା ତୁମ ପାଖରୁ ସଠିକ୍ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ; କାରଣ ମୁଁ ଯାହା ଦେଖିଛି, ତାହା ବଡ଼ ଅବିଚାରଣୀୟ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସ ମଯା ଶ୍ରୀମାନ୍ଦେଵଦେଵୋ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ। ସାନ୍ତ୍ଵଯନ୍ମାମିଦଂ ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ଵଦତାଂଵରଃ
ମୁଁ ଏଭଳି କହିଲାପରେ, ଶ୍ରୀମାନ୍ ଦେବଦେବ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା, ମୋତେ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ, ଏହି କଥା କହିଲେ।
କାମଂ ଦେଵାଽପି ମାଂ ଵିପ୍ର ନ ହି ଜାନନ୍ତି ତତ୍ତ୍ଵତଃ। ତ୍ଵତ୍ପ୍ରୀତ୍ଯା ତୁ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥେଦଂ ଵିମୃଜାମ୍ଯହମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ସତ୍ୟରେ ଜାଣିନାହାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ତୁମ ପ୍ରେମରେ, ମୁଁ ଏହି କଥା ସଫା କରି ତୁମକୁ କହିବି।
ପିତୃଭକ୍ତୋସି ଵିପ୍ରର୍ଷେ ମାଂ ଚୈଵ ଶରଣଂ ଗତଃ। ତତୋ ଦୃଷ୍ଟୋସ୍ମି ତେ ସାକ୍ଷାଦ୍ବ୍ରହ୍ଯଚର୍ଯଂ ଚ ତେ ମହତ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଋଷି, ତୁମେ ପିତୃପ୍ରେମୀ ଓ ମୋ ପାଖକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛ; ତେଣୁ ମୁଁ ସାକ୍ଷାତ୍ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇଛି, ତୁମ ତପସ୍ୟା ବଡ଼।
ଆପୋ ନାରା ଇତି ପ୍ରୋକ୍ତାସ୍ତାସାଂ ନାମ କୃତଂ ମଯା। ତେନ ନାରାଯଣପ୍ଯୁକ୍ତୋ ମମ ତତ୍ତ୍ଵଯନଂ ସଦା
ପାଣିକୁ 'ନାରା' ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ସେହି ନାମ ମୁଁ ଦେଇଥିଲି। ଏହିଠାରୁ ମୋତେ 'ନାରାୟଣ' କୁହାଯାଏ, ଏହା ସଦା ମୋର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ।
ଅହଂନାରାଯଣୋ ନାମ ପ୍ରଭଵଃ ଶାଶ୍ଵତୋଽଵ୍ଯଯଃ। ଵିଧାତା ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ସଂହର୍ତା ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ୍
ମୁଁ ନାରାୟଣ ନାମରେ ଅବିନାଶୀ ଓ ଚିରନ୍ତନ ମୂଳ; ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ସଂହାରକ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ଅହଂ ଵିଷ୍ଣୁରହଂ ବ୍ରହ୍ମା ଶକ୍ରଶ୍ଚାହଂ ସୁରାଧିପଃ। ଅହଂ ଵୈଶ୍ରଵଣୋ ରାଜା ଯମଃ ପ୍ରେତାଧିପସ୍ତଥା
ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁ, ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା, ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥ; ମୁଁ ବୈଶ୍ରବଣ ରାଜା ଓ ଯମ, ପିତୃମାନେ ଯାହାଙ୍କ ନାଥ।
ଅହଂ ଶିଵଶ୍ଚ ସୋମଶ୍ଚ କଶ୍ଯପୋଽଥ ପ୍ରଜାପତିଃ। ଅହଂ ଧାତା ଵିଧାତା ଚ ଯଜ୍ଞଶ୍ଚାହଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ମୁଁ ଶିବ ଓ ସୋମ, କଶ୍ୟପ ପ୍ରଜାପତି; ମୁଁ ଧାତା, ବିଧାତା ଓ ଯଜ୍ଞ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ଅଗ୍ନିରାସ୍ଯଂ କ୍ଷିତି ପାଦୌ ଚନ୍ଦ୍ରାଦିତ୍ଯୌ ଚ ଲୋଚନେ। ଦ୍ଯୌର୍ମୂର୍ଧା ମେ ଦିଶଃ ଶ୍ରୋତ୍ରେ ତଥାଽଽପଃ ସ୍ଵେଦସଂଭଵାଃ। ସକଲଂ ଚ ନଭଃ କାଯୋ ଵାଯୁର୍ମନସି ମେ ସ୍ଥିତଃ
ଅଗ୍ନି ମୋର ମୁଁହ, ପୃଥିବୀ ପାଦ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦୁଇ ଚକ୍ଷୁ; ଆକାଶ ମୋର ମୁଣ୍ଡ, ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକ ଶ୍ରବଣ, ପାଣି ଘମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ସମସ୍ତ ଆକାଶ ମୋର ଦେହ, ବାୟୁ ମୋର ମନରେ ବସିଛି।
ମଯା କ୍ରତୁଶତୈରିଷ୍ଟଂ ବହୁଭିସ୍ତ୍ଵାପ୍ତଦକ୍ଷିଣୈଃ। ଯଜନ୍ତେ ଵେଦଵିଦୁଷୋ ମାଂ ଦେଵସଦନେ ସ୍ଥିତମ୍
ମୋ ଦ୍ୱାରା, ଅନେକ ଯଜ୍ଞ ଓ ଅନେକ ଦାନ ଦ୍ୱାରା, ବେଦ ଜାଣିଥିବା ଲୋକମାନେ ଦେବମନ୍ଦିରରେ ଥିବା ମୋତେ ପୂଜନ୍ତି।
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ କ୍ଷତ୍ରିଯେନ୍ଦ୍ରାଶ୍ ପାର୍ତିଵାଃ ସ୍ଵର୍ଗକାଙ୍କ୍ଷିଣଃ। ଯଜନ୍ତେ ମାଂ ତଥା ଵୈଶ୍ଯାଃ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଜିଗୀଷଯା
ପୃଥିବୀରେ, ସ୍ୱର୍ଗ ଆଶା କରୁଥିବା କ୍ଷତ୍ରିୟ ରାଜାମାନେ ଓ ବୈଶ୍ୟମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ଜିତିବା ପାଇଁ ମୋତେ ପୂଜନ୍ତି।
ଚତୁଃସମୁଦ୍ରପର୍ଯନ୍ତାଂ ମେରୁମନ୍ଦରଭୂଷଣାମ୍। ଶେଷୋ ଭୂତ୍ଵାଽହମେଵୈତାଂ ଧାରଯାମି ଵସୁଂଧରାମ୍
ଚାରି ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ବାଂଧିଥିବା, ମେରୁ ଓ ମନ୍ଦର ପର୍ବତରେ ଶୋଭିତ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ, ମୁଁ ଶେଷ ହୋଇ ଏକାକି ଧାରଣ କରୁଛି।