ମନ୍ଦରଂ ମନୁଜଵ୍ଯାଘ୍ର ନୀଲଂ ଚାପି ମହାଗିରିମ୍। ପଶ୍ଯାମି ଚ ମହାରାଜ ମେରୁ କନକପର୍ଵତମ୍
ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ, ମୁଁ ମନ୍ଦର ଓ ନୀଳ ପାହାଡ଼, ଏବଂ ମହାରାଜ, ସୁନାର ପାହାଡ଼ ମେରୁକୁ ଦେଖିଲି।
ମହେନ୍ଦ୍ରଂ ଚୈଵ ପଶ୍ଯାମି ଵିନ୍ଧ୍ଯଂ ଚ ଗିରିମୁତ୍ତମମ୍। ମଲଯଂ ଚାପି ପଶ୍ଯାମି ପାରିଯାତ୍ରଂ ଚ ପର୍ଵତମ୍
ମୁଁ ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ଉତ୍ତମ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼, ମଲୟ ଓ ପାରିୟାତ୍ର ପାହାଡ଼କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲି।
ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵୋ ଯାଵନ୍ତଃ ପୃଥିଵୀଧରାଃ। ତସ୍ଯୋଦରେ ମଯା ଦୃଷ୍ଟାଃ ସର୍ଵେ ରତ୍ନଵିଭୂଷିତାଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପାହାଡ଼, ଯେଉଁମାନେ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ତାର ପେଟ ଭିତରେ ଦେଖିଲି।
ସିଂହାନ୍ଵ୍ଯାଘ୍ରାନ୍ଵରାହାଂଶ୍ଚ ପଶ୍ଯାମି ମନୁଜାଧିପ। ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯାନି ଚାନ୍ଯାନି ସତ୍ତ୍ଵାନି ଜଗତୀପତେ। ତାନି ସର୍ଵାଣ୍ଯହଂ ତତ୍ର ପଶ୍ଯନ୍ପର୍ଯଚରଂ ତଦା
ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ରାଜା, ମୁଁ ସିଂହ, ବାଘ, ବନ୍ଦର ଓ ପୃଥିବୀରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଦେଖି, ସେଠି ଘୁରୁଥିଲି।
କୁକ୍ଷୌ ତସ୍ ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ସଂଚରନ୍ଦିଶଃ। ଶକ୍ରାଦୀଂଶ୍ଚାପି ପଶ୍ଯାମି କୃତ୍ସ୍ନାନ୍ଦେଵଗଣାନହମ୍
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ତାଙ୍କର ପେଟରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଘୁଞ୍ଚୁଛି; ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁଛି।
ସାଧ୍ଯାନ୍ରୁଦ୍ରାଂସ୍ତଥାଽଽଦିତ୍ଯାନ୍ଗୁହ୍ଯକାନ୍ପିତରସ୍ତଥା। ସର୍ପାନ୍ନାଗାନ୍ସୁପର୍ଣାଂଶ୍ଚ ଵସୂନପ୍ଯଶ୍ଵିନାଵପି
ମୁଁ ସାଧ୍ୟ, ରୁଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟ, ଗୁହ୍ୟକ, ପିତୃଗଣ, ସର୍ପ, ନାଗ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ବସୁ ଓ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁଛି।
ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସୋ ଯକ୍ଷାନୃଷୀଂଶ୍ଚୈଵ ମହୀପତେ। ଦୈତ୍ଯଦାନଵସଙ୍ଘାଂଶ୍ଚ ନାଗାଂଶ୍ଚ ମନୁଜାଧିପ
ହେ ରାଜା, ମୁଁ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ଯକ୍ଷ ଓ ଋଷିମାନେ, ଦୈତ୍ୟ-ଦାନବମାନେ ଓ ନାଗମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁଛି।
ସିଂହିକାତନଯାଂଶ୍ଚାପି ଯେ ଚାନ୍ଯେ ସୁରଶତ୍ରଵଃ। ଯଚ୍ଚ କିଂଚିନ୍ମଯା ଲୋକେ ଦୃଷ୍ଟଂ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍
ସିଂହିକାର ପୁଅମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବଶତ୍ରୁମାନେ, ଏବଂ ଏହି ଜଗତରେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ମୁଁ ଦେଖିଛି, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁଛି।
ସର୍ଵଂ ପଶ୍ଯାମ୍ଯହଂ ରାଜଂସ୍ତସ୍ଯ କୁକ୍ଷୌ ମହାତ୍ମନଃ। ତ୍ଵରମାଣଃ ଫଲାହାରଃ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଜଗଦିଦଂ ଵିଭୋ
ହେ ରାଜା, ଫଳ ଖାଇବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ତାହା ମହାପୁରୁଷଙ୍କର ପେଟରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ମୁଁ ଦେଖୁଛି।
ଅନ୍ତଃଶରୀରେ ତସ୍ଯାହଂ ଵର୍ଷାଣାମଧିକଂ ଶତମ୍। ନ ଚ ପଶ୍ଯାମି ଯସ୍ଯାହଂ ଦେହସ୍ଯାନ୍ତଂ କଦାଚନ
ତାଙ୍କର ଶରୀର ଭିତରେ ମୁଁ ଶତ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ ରହିଲି, କିନ୍ତୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଶରୀରର ସୀମା ଦେଖିପାରିଲିନି।
ସତତଂ ଧାଵମାନଶ୍ଚ ଚିନ୍ତଯାନୋ ଵିଶାଂପତେ। `ଭ୍ରମଂସ୍ତତ୍ର ମହୀପାଲ ଯଦା ଵର୍ଷଗଣାନ୍ବହୂନ୍'। ଆସାଦଯାମି ନୈଵାନ୍ତଂ ତସ୍ଯ ରାଜନ୍ମହାତ୍ମନଃ
ହେ ରାଜା, ସେଠାରେ ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି ମୁଁ ଦୌଡ଼ିବା ଓ ଚିନ୍ତା କରିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ସେଇ ମହାପୁରୁଷଙ୍କର ସୀମାକୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚିପାରିଲିନି।
ତତସ୍ତମେଵ ଶରଣଂ ଗତୋସ୍ମି ଵିଧିଵତ୍ତଦା। ଵରେଣ୍ଯଂ ଵରଦଂ ଦେଵଂ ମନସା କର୍ମଣୈଵ ଚ
ତାପରେ ଯଥାବିଧି ମୁଁ ସେଇ ମହାଦେବଙ୍କୁ ମନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଶରଣ ଗଲି, ଯିଏ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦଦାତା।
ତତୋଽହଂ ସହସା ରାଜନ୍ଵାଯୁଵେଗେନ ନିଃସୃତଃ। ମହାତ୍ମନୋ ମୁଖାତ୍ତସ୍ଯ ଵିଵୃତାତ୍ପୁରୁଷୋତ୍ତମ
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ଏକ ବଡ଼ ବାତାସରେ ମୁଁ ସେଇ ମହାପୁରୁଷଙ୍କର ଖୋଲା ମୁଁହରୁ ହଠାତ୍ ବାହାରି ପଡ଼ିଲି।
ତତସ୍ତସ୍ଯୈଵ ଶାଖାଯାଂ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧସ୍ଯ ଵିଶାଂପତେ। ଆସ୍ତେ ମନୁଜଶାର୍ଦୂଲ କୃତ୍ସ୍ନମାଦାଯ ଵୈ ଜଗତ୍
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ସେଇ ବଡ଼ ବଟବୃକ୍ଷର ଏକ ଶାଖାରେ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ମହାପୁରୁଷ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ବସିଛନ୍ତି।
ତେ ନୈଵ ବାଲଵେଷେଣ ଶ୍ରୀଵତ୍ସକୃତଲକ୍ଷଣମ୍। ଆସୀନଂ ତଂ ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ପଶ୍ଯାମ୍ଯମିତତେଜସମ୍
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଓ ଅନ୍ୟ ଚିହ୍ନ ସହିତ, ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ଆକୃତିରେ, କିନ୍ତୁ ଶିଶୁ ରୂପରେ ନୁହେଁ, ବସିଥିବା ଦେଖିଲି।
ତତୋ ମାମବ୍ରଵୀଦ୍ବାଲଃ ସ ପ୍ରୀତଃ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ। ଶ୍ରୀଵତ୍ସଧାରୀ ଦ୍ଯୁତିମାନ୍ପୀତଵାସା ମହାଦ୍ଯୁତିଃ
ତାପରେ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଧାରଣ କରିଥିବା, ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଏହି ଶିଶୁ ମୋତେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ହସି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଅପୀଦାନୀଂ ଶରୀରେଽସ୍ମିନ୍ମାମକେ ମୁନିସତ୍ତମ। ଉଷିତସ୍ତ୍ଵଂ ପରିଶ୍ରାନ୍ତୋ ମାର୍କଣ୍ଡେଯ ବ୍ରଵୀହି ମେ
“ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବେ ତୁମେ ମୋ ଏହି ଦେହ ଭିତରେ ଥାଇ, କ୍ଲାନ୍ତ ହେଇଛ? କହ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ।”
ମୁହୂର୍ତାଦଥ ମେ ଦୃଷ୍ଟିଃ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତା ପୁନର୍ନଵା। ମାଯାନିର୍ମୁକ୍ତମାତ୍ମନମପଶ୍ଯଂ ଲବ୍ଧଚେତସମ୍
ତାପରେ କିଛି ଖଣ୍ଡ ପରେ ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ପୁନି ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଲା; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମାୟାରୁ ମୁକ୍ତ ଏବଂ ସ୍ଥିର ଚିତ୍ତ ସହିତ ଦେଖିଲି।
ତସ୍ଯ ତାମ୍ରତଲୌ ତାତ ଚରଣୌ ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠିତୌ। ସୁଜାତୌ ମୃଦୁରକ୍ତାଭିରଙ୍ଗୁଲୀଭିର୍ଵିରାଜିତୌ
ହେ ପୁତ୍ର, ତାଙ୍କର ପାଦ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ, ଭଲ ଗଠିତ, ଦୃଢ଼, ସୁନ୍ଦର ଓ ମୃଦୁ ଲାଲ ଆଙ୍ଗୁଠିମାନେ ସହିତ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।
ପ୍ରଯତ୍ନେନ ମଯା ମୂର୍ଧ୍ନା ଗୃହୀତ୍ଵା ହ୍ଯଭିଵନଦିତୌ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽପରିମିତଂ ତସ୍ ପ୍ରଭାଵମମିତୌଜସଃ
ମୁଁ ଶିର ଦେଇ ସେଇ ପାଦକୁ ଧରି ଆଲିଙ୍ଗନ କଲି, ଏବଂ ସେ ଅସୀମ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କର ଅପାର ପ୍ରଭାବ ଦେଖିଲି।
ଵିନଯେନାଞ୍ଜଲିଂ କୃତ୍ଵାପ୍ରଯତ୍ନେନୋପଗମ୍ଯ ହ। ଦୃଷ୍ଟୋ ମଯା ସ ଭୂତାତ୍ମା ଦେଵଃ କମଲଲୋଚନଃ
ମୁଁ ଭକ୍ତି ସହିତ ହାତ ଜୋଡ଼ି ସାବଧାନରେ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲି; ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆତ୍ମା, କମଳନୟନ ଏହି ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିଲି।
ତମହଂ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଭୂତ୍ଵା ନମସ୍କୃତ୍ଯେଦମବ୍ରଵମ୍। ଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛାମି ଦେଵ ତ୍ଵାଂ ମାଯାଂ ଚୈତାଂ ତଵୋତ୍ତମାମ୍
ମୁଁ ହାତ ଜୋଡ଼ି ଭକ୍ତି ସହିତ ନମସ୍କାର କରି କହିଲି: “ହେ ଦେବ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଓ ତୁମ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାୟାକୁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ।”
ଆସ୍ଯେନାନୁପ୍ରଵିଷ୍ଟୋଽହଂ ଶରୀରେ ଭଗଵଂସ୍ତଵ। ଦୃଷ୍ଟଵାନଖିଲାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ସମସ୍ତାନ୍ଜଠରେ ହି ତେ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ତୁମ ଶରୀରକୁ ମୁଁହରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ତୁମ ପେଟ ଭିତରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଦେଖିଥିଲି।
ତଵ ଦେଵ ଶରୀରସ୍ଥା ଦେଵଦାନଵରାକ୍ଷସାଃ। ଯକ୍ଷଗନ୍ଧର୍ଵନାଗାଶ୍ଚ ଜଗତ୍ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍
ହେ ଦେବ, ତୁମ ଶରୀର ଭିତରେ ଦେବତା, ଦାନବ, ରାକ୍ଷସ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ ଓ ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅଛନ୍ତି।
ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଚ୍ଚ ମେ ଦେଵ ସ୍ମୃତିର୍ନ ପରିହୀଯତେ। ଦ୍ରୁତମନ୍ତଃଶରୀରେ ତେ ସତତଂ ପରିଵର୍ତିନଃ
ତୁମ ଦୟାରେ, ମୋର ସ୍ମୃତି କେବେ ହରାଯାଏନି; ମୁଁ ତୁମ ଶରୀର ଭିତରେ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ସବୁ କିଛି ଦେଖିପାରିଛି।
ନିର୍ଗତୋଽହମକାମସ୍ତୁ ଇଚ୍ଛଯା ତେ ମହାପ୍ରଭୋ। ଯତିଷ୍ଯେ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ଜ୍ଞାତୁଂ ତ୍ଵାଽହମନିନ୍ଦିତଂ
ମୁଁ ଚାହିଁନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମ ଇଚ୍ଛାରେ ବାହାରିଛି; ହେ ପଦ୍ମନେତ୍ର, ମୁଁ ତୁମେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ କିପରି ଅଛ, ଏହି କଥା ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି।
ଇହ ଭୂତ୍ଵା ଶିଶୁଃ ସାକ୍ଷାତ୍କିଂ ଭଵାନଵତିଷ୍ଠତେ। ପୀତ୍ଵା ଜଗଦିଦଂ ସର୍ଵମେତଦାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି
ତୁମେ ଏଠାରେ ଶିଶୁ ହୋଇ ଥିବା ସତ୍ୱେ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଗିଲି ନେଇ, କାହିଁକି ଏଭଳି ରହିଛ? ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ।
କିମର୍ଥଂ ଚ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ଶରୀରସ୍ଥଂ ତଵାନଘ। କିଯନ୍ତଂ ଚ ତ୍ଵଯା କାଲମିହ ସ୍ଥେଯମରିଂଦମ
ହେ ନିର୍ମଳ, ସମସ୍ତ ଜଗତ କାହିଁକି ତୁମ ଶରୀର ଭିତରେ ଅଛି? ଏଠାରେ ତୁମେ କେତେ ଦିନ ରହିବେ, ଏହି କଥା କୁହ।
ଏତଦିଚ୍ଛାମି ଦେଵେଶ ଶ୍ରୋତୁଂ ବ୍ରାହ୍ମଣକାମ୍ଯଯା। ତ୍ଵତ୍ତଃ କମଲପତ୍ରାକ୍ଷଂ ଵିସ୍ତରେଣ ଯଥାତଥମ୍। ମହଦ୍ଧ୍ଯେତଦଚିନ୍ତ୍ଯଂ ଚ ଯଦହଂ ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ପ୍ରଭୋ
ହେ ଦେବତାଙ୍କର ନାଥ, ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ଜ୍ଞାନ ଲାଗି ଏହି କଥା ତୁମ ପାଖରୁ ସଠିକ୍ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ; କାରଣ ମୁଁ ଯାହା ଦେଖିଛି, ତାହା ବଡ଼ ଅବିଚାରଣୀୟ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସ ମଯା ଶ୍ରୀମାନ୍ଦେଵଦେଵୋ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ। ସାନ୍ତ୍ଵଯନ୍ମାମିଦଂ ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ଵଦତାଂଵରଃ
ମୁଁ ଏଭଳି କହିଲାପରେ, ଶ୍ରୀମାନ୍ ଦେବଦେବ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା, ମୋତେ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ, ଏହି କଥା କହିଲେ।