ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ଯଥା ଭେଦଃ କୁରୁପାଣ୍ଡଵଯୋରଭୂତ୍। ରାଜ୍ଯାର୍ଥେ ଦ୍ଯୂତସଂଭୂତୋ ଵନଵାସସ୍ତଥୈଵ ଚ
ହେ ରାଜା, କିପରି ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଦ୍ୟୂତ ଖେଳରେ କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଭେଦ ହେଲା ଓ ସେମାନେ କିପରି ବନବାସକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିଲା, ଏହି କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଯଥା ଚ ଯୁଦ୍ଧମଭଵତ୍ପୃଥିଵୀକ୍ଷଯକାରକମ୍। ତତ୍ତେଽହଂ କଥଯିଷ୍ଯାମି ପୃଚ୍ଛତେ ଭରତର୍ଷଭ
ଏବଂ କିପରି ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା ଯାହା ଭୂମିର ନାଶ ଆଣିଲା, ଏହି କଥା ମଧ୍ୟ ଆପଣ ପଚାରିଥିବାରୁ ମୁଁ କହିବି, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ମୃତେ ପିତରି ତେ ଵୀରା ଵନାଦେତ୍ଯ ସ୍ଵମନ୍ଦିରମ୍। ନଚିରାଦେଵ ଵିଦ୍ଵାଂସୋ ଵେଦେ ଧନୁଷି ଚାଭଵନ୍
ପିତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ସେହି ବୀରମାନେ ବନରୁ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଲେ ଓ ଶୀଘ୍ର ହିଁ ବେଦ ଓ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ।
ତାଂସ୍ତଥା ସତ୍ଵଵୀର୍ଯୌଜଃସଂପନ୍ନାନ୍ପୌରସଂମତାନ୍। ନାମୃଷ୍ଯନ୍କୁରଵୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାଣ୍ଡଵାଞ୍ଶ୍ରୀଯଶୋଭୃତଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଶୌର୍ୟ, ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଲୋକମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଓ ଶ୍ରୀ-ଯଶରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଦେଖି, କୁରୁମାନେ ସେମାନେକୁ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନଃ କ୍ରୂରଃ କର୍ଣଶ୍ଚ ସହସୌବଲଃ। ତେଷାଂ ନିଗ୍ରହନିର୍ଵାସାନ୍ଵିଵିଧାଂସ୍ତେ ସମାରଭନ୍
ତାପରେ କ୍ରୁର ଦୁର୍ୟୋଧନ, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୁବଳପୁତ୍ର ସହିତ ଏମିତି ଅନେକ ଚଳ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ଦମନ ଓ ନିର୍ବାସନ କରିପାରିବେ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନଃ କ୍ରୂରଃ କୁଲିଙ୍ଗସ୍ଯ ମତେ ସ୍ଥିତଃ। ପାମ୍ଡଵାନ୍ଵିଵିଧୋପାଯୈ ରାଜ୍ଯହେତୋରପୀଡଯତ୍
ତାପରେ କ୍ରୁର ଦୁର୍ୟୋଧନ ଶକୁନିଙ୍କ ମତ ଅନୁସାରେ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ଦୁଃଖ ଦେଲେ।
ଦଦାଵଥ ଵିଷଂ ପାପୋ ଭୀମାଯ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଜଃ। ଜରଯାମାସ ତଦ୍ଵୀରଃ ସହାନ୍ନେନ ଵୃକୋଦରଃ
ତାପରେ ପାପୀ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ଭୀମଙ୍କୁ ବିଷ ଦେଲେ; କିନ୍ତୁ ସେ ବୀର, ଭୀମ ନିଜ ଖାଦ୍ୟ ସହିତ ଏହାକୁ ହଜମ କରିଦେଲେ।
ପ୍ରମାଣକୋଟ୍ଯାଂ ସଂସୁପ୍ତଂ ପୁନର୍ବଦ୍ଧ୍ଵା ଵୃକୋଦରମ୍। ତୋଯେଷୁ ଭୀମଂ ଗଙ୍ଗାଯାଃ ପ୍ରକ୍ଷିପ୍ଯ ପୁରମାଵ୍ରଜତ୍
ଗଙ୍ଗା ନଦୀର କୂଳରେ ଭୀମ ଶୁଏଇଥିବାବେଳେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୁଣି ବାନ୍ଧି ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଫେଙ୍କିଲେ ଏବଂ ସହରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଯଦା ଵିବୁଦ୍ଧଃ କୌନ୍ତେଯସ୍ତଦା ସଂଛିଦ୍ଯ ବନ୍ଧନମ୍। ଉଦତିଷ୍ଠନ୍ମହାବାହୁର୍ଭୀମସେନୋ ଗତଵ୍ଯଥଃ
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଜାଗିଉଠିଲେ, ସେ ବନ୍ଧନ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ; ମହାବାହୁ ଭୀମସେନ କଷ୍ଟ ଛାଡ଼ି ଉଠିଗଲେ।
ଆଶୀଵିଷୈଃ କୃଷ୍ଣସର୍ପୈଃ ସୁପ୍ତଂ ଚୈନମଦଂଶଯତ୍। ସର୍ଵେଷ୍ଵେଵାଙ୍ଗଦେଶେଷୁ ନ ମମାର ସ ଶତ୍ରୁହା
ସେ ଶୁଏଇଥିବାବେଳେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଶରୀରର ସମସ୍ତ ଅଂଶରେ କଳା ଓ ବିଷାକ୍ତ ସାପ ଦ୍ୱାରା କଟାଇଲେ; ତଥାପି ସେ ଶତ୍ରୁହନ୍ତା ମରିଲେ ନାହିଁ।
ତେଷାଂ ତୁ ଵିପ୍ରକାରେଷୁ ତେଷୁ ତେଷୁ ମହାମତିଃ। ମୋକ୍ଷଣେ ପ୍ରତିକାରେ ଚ ଵିଦୁରୋଽଵହିତୋଽଭଵତ୍
ଏମିତି ଅନେକ ଅନ୍ୟାୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ମହାମତି ବିଦୁର ସେମାନେଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ଓ ପ୍ରତିକାର କରିବାରେ ସଚେତନ ଥିଲେ।
ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଥୋ ଜୀଵଲୋକସ୍ଯ ଯଥା ଶକ୍ରଃ ସୁଖାଵହଃ। ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ତଥା ନିତ୍ଯଂ ଵିଦୁରୋଽପି ସୁଖାଵହଃ
ଯେପରି ଦେବତା ଇନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱର୍ଗରେ ଥିବା ଜୀବମାନେଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେପରି ବିଦୁର ସଦା ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଇଥିଲେ।
ଯଦା ତୁ ଵିଵିଧୋପାଯୈଃ ସଂଵୃତୈର୍ଵିଵୃତୈରପି। ନାଶକଦ୍ଵିନିହନ୍ତୁଂ ତାନ୍ଦୈଵଭାଵ୍ଯର୍ଥରକ୍ଷିତାନ୍
ତଥାପି ଗୁପ୍ତ ଓ ପ୍ରକାଶ୍ୟ ଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭାଗ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ରକ୍ଷିତ ସେମାନେକୁ ସେମାନେ ନଷ୍ଟ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତତଃ ସଂମନ୍ତ୍ର୍ଯ ସଚିଵୈର୍ଵୃଷଦୁଃଶାସନାଦିଭିଃ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରମନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ଜାତୁଷଂ ଗୃହମାଦିଶତ୍
ତାପରେ ମନ୍ତ୍ରଣା କରି, ବୃଷ, ଦୁଃଶାସନ ଓ ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ଲାକଡ଼ା ଘର ତିଆରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ତତ୍ର ତାନ୍ଵାସଯାମାସ ପାଣ୍ଡଵାନମିତୌଜସଃ।' ସୁତପ୍ରିଯୈଷୀ ତାନ୍ରାଜା ପାଣ୍ଡଵାନମ୍ବିକାସୁତଃ। ତତୋ ଵିଵାସଯାମାସ ରାଜ୍ଯଭୋଗବୁଭୁକ୍ଷଯା
ସେଠାରେ ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ପୁଅ ରାଜା, ନିଜ ପୁଅମାନଙ୍କର ଭଲ ଚାହିଁ, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାଣ୍ଡବମାନେଂକୁ ସେଠାରେ ରହିବାକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ; କିନ୍ତୁ ପରେ ରାଜ୍ୟର ଭୋଗ ଆଶାରେ ସେମାନେଂକୁ ଦେଶଛାଡ଼ କରିଦେଲେ।
ତେ ପ୍ରାତିଷ୍ଠନ୍ତ ସହିତା ନଗରାନ୍ନାଗସାହ୍ଵଯାତ୍। ପ୍ରସ୍ଥାନେ ଚାଭଵନ୍ମନ୍ତ୍ରୀ କ୍ଷତ୍ତା ତେଷାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍
ସେ ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କ ମାଆ ସହିତ ହସ୍ତିନାପୁର ନଗର ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ; ଯିବାବେଳେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଦୁର ତାଙ୍କ ସହ ଥିଲେ।
ତେନ ମୁକ୍ତା ଜତୁଗୃହାନ୍ନିଶୀଥେ ପ୍ରାଦ୍ରଵନ୍ଵନମ୍। ତତଃ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ କୌନ୍ତେଯା ନଗରଂ ଵାରଣାଵତମ୍
ବିଦୁରଙ୍କ ଉପାୟରେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟରାତିରେ ଲାଖର ଘରୁ ଚୁପଚାପ ଉଠି ଜଙ୍ଗଲକୁ ପଳାଇଗଲେ; ତାପରେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରମାନେ ବାରଣାବତ ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ନ୍ଯଵସନ୍ତ ମହାତ୍ମାନୋ ମାତ୍ରା ସହ ପରନ୍ତପାଃ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରେଣ ଚାଜ୍ଞପ୍ତା ଉଷିତା ଜାତୁଷେ ଗୃହେ
ସେଠାରେ, ଶତ୍ରୁମାନେଂକୁ ଦଳନ କରୁଥିବା ସେ ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କ ମାଆ ସହିତ ବାସ କଲେ; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସେମାନେ ଲାଖର ଘରେ ରହିଥିଲେ।
ପୁରୋଚନାଦ୍ରକ୍ଷମାଣାଃ ସଂଵତ୍ସରମତନ୍ଦ୍ରିତାଃ। ସୁରୁଙ୍ଗାଂ କାରଯିତ୍ଵା ତୁ ଵିଦୁରେଣ ପ୍ରଚୋଦିତାଃ
ପୁରୋଚନ ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ତାଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ଦେଖାଶୁଣା କରୁଥିଲେ; ବିଦୁରଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ସେମାନେ ଏକ ସୁରଙ୍ଗ ଖୋଦାଇଲେ।
ଆଦୀପ୍ଯ ଜାତୁଷଂ ଵେଶ୍ମ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ଚୈଵ ପୁରୋଚନମ୍। ପ୍ରାଦ୍ରଵନ୍ଭଯସଂଵିଗ୍ନା ମାତ୍ରା ସହ ପନ୍ତପାଃ
ଲାଖର ଘରକୁ ଆଗୁନ ଲଗାଇ, ପୁରୋଚନକୁ ମଧ୍ୟ ଜଳାଇଦେଇ, ଶତ୍ରୁମାନେଂକୁ ଭୟ ଲାଗିଥିବା ସେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କ ମାଆ ସହିତ ପଳାଇଗଲେ।
ଦଦୃଶୁର୍ଦାରୁମଂ ରକ୍ଷୋ ହିଡିମ୍ବଂ ଵନନିର୍ଝରେ। ହତ୍ଵା ଚ ତଂ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଂ ଭୀତାଃ ସମଵବୋଧନାତ୍
ଜଙ୍ଗଲ ଝରଣା ପାଖରେ ସେମାନେ ଦାନବ ହିଡିମ୍ବାକୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ କାଠର ଟୁକୁଡ଼ା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଭୀମ ଏହି ଦାନବ ରାଜାକୁ ମାରିଦେଲାପରେ, ଭୟଭୀତ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଆପଣମାନେଂକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ବୁଝିପାରିଲେ।
ନିଶି ସଂପ୍ରାଦ୍ରଵନ୍ପାର୍ଥା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଭଯାର୍ଦିତାଃ। ପ୍ରାପ୍ତା ହିଡିମ୍ବା ଭୀମେନ ଯତ୍ର ଜାତୋ ଘଟୋତ୍କଚଃ
ରାତିରେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେଂକୁ ଭୟ କରି, ପୃଥାପୁତ୍ରମାନେ ପଳାଇଗଲେ; ସେଠାରେ ଭୀମ ହିଡିମ୍ବା ସହିତ ମିଶିଲେ ଏବଂ ଘଟୋତ୍କଚ ଜନ୍ମିଲେ।
ଏକଚକ୍ରାଂ ତତୋ ହତ୍ଵା ପାଣ୍ଡଵାଃ ସଂଶିତଵ୍ରତାଃ। ଵେଦାଧ୍ଯଯନସଂପନ୍ନାସ୍ତେଽଭଵନ୍ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ
ତାପରେ, ବକାସୁରକୁ ମାରି, ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ଏବଂ ବେଦ ଶିକ୍ଷାରେ ପାରଙ୍ଗତ ସେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏକଚକ୍ରା ନଗରରେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଭାବେ ବାସ କଲେ।
ତେ ତତ୍ର ନିଯତାଃ କାଲଂ କଂଚିଦୂଷୁର୍ନରର୍ଷଭାଃ। ମାତ୍ରା ସହୈକଚକ୍ରାଯାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ନିଵେଶନେ
ସେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଏକଚକ୍ରା ନଗରରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ ତାଙ୍କ ମାଆ ସହିତ ଅନେକ ଦିନ ନିୟମିତ ଭାବେ ରହିଲେ।
ତତ୍ରାସସାଦ କ୍ଷୁଧିତଂ ପୁରୁଷାଦଂ ଵୃକୋଦରଃ। ଭୀମସେନୋ ମହାବାହୁର୍ବକଂ ନାମ ମହାବଲମ୍
ସେଠାରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମସେନ, ଯାହାଙ୍କୁ ବୃକୋଦର ବୋଲାଯାଏ, ଭୟଙ୍କର ମାନବ ଖାଇବା ଦାନବ ବକାସୁରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ତଂ ଚାପି ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ବାହୁଵୀର୍ଯେଣ ପାଣ୍ଡଵଃ। ନିହତ୍ଯ ତରସା ଵୀରୋ ନାଗରାନ୍ପର୍ଯସାନ୍ତ୍ଵଯତ୍
ସେ ନରସିଂହ ପାଣ୍ଡବ, ନିଜ ବାହୁବଳରେ ବକାକୁ ତୁରନ୍ତ ମାରିଦେଲେ ଏବଂ ସହରବାସୀମାନେଂକୁ ଶାନ୍ତନା ଦେଲେ।
ତତସ୍ତେ ଶୁଶ୍ରୁଵୁଃ କୃଷ୍ଣାଂ ପଞ୍ଚାଲେଷୁ ସ୍ଵଯଂଵରାମ୍। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚୈଵାଭ୍ଯଗଚ୍ଛ୍ତ ଗତ୍ଵା ଚୈଵାଲଭନ୍ତ ତାମ୍
ତାପରେ ସେମାନେ ପଞ୍ଚାଳ ଦେଶରେ କୃଷ୍ଣାଙ୍କ ସ୍ୱୟଂବର ବିଷୟରେ ଶୁଣିଲେ; ଶୁଣି ବାଦେ ସେଠାକୁ ଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ।
ତେ ତତ୍ର ଦ୍ରୌପଦୀଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ପରିସଂଵତ୍ସରୋଷିତାଃ। ଵିଦିତା ହାସ୍ତିନପୁରଂ ପ୍ରତ୍ଯାଜଗ୍ମୁରରିନ୍ଦମାଃ
ସେଠାରେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ପାଇ, ସେମାନେ ଏକ ବର୍ଷ ରହିଲେ; ପରେ ପରିଚିତ ହେବା ପରେ, ଏହି ଶତ୍ରୁଦଳନମାନେ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ପୁଣି ଫେରିଗଲେ।
ତେ ଉକ୍ତା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରେଣ ରାଜ୍ଞା ଶାନ୍ତନଵେନ ଚ। ଭ୍ରାତୃଭିର୍ଵିଗ୍ରହସ୍ତାତ କଥଂ ଵୋ ନ ଭଵେଦିତି
ସେମାନେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଠାରୁ ଏହିପରି କଥା ଶୁଣିଲେ: 'ପୁଅମାନେ, ତୁମେ ଭାଇମାନେ ମଧ୍ୟରେ କିପରି ବିରୋଧ ହେବ?'
ଅସ୍ମାଭିଃ ଖାଣ୍ଡଵପ୍ରସ୍ଥେ ଯୁଷ୍ମଦ୍ଵାସୋଽନୁଚିନ୍ତିତଃ। ତସ୍ମାଜ୍ଜନପଦୋପେତଂ ସୁଵିଭକ୍ତମହାପଥମ୍
ଆମେ ତୁମ ପାଇଁ ଖାଣ୍ଡବପ୍ରସ୍ଥରେ ରହିବା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଛୁ; ଏହି ସ୍ଥାନ ଲୋକେ ଭରିଥିବା ଏବଂ ଭଲ ରାସ୍ତା ଥିବା ଏକ ଉତ୍ତମ ସ୍ଥାନ।