ପ୍ରଲଯେ ଚାପି ନିର୍ଵୃତ୍ତେ ପ୍ରବୁଦ୍ଧେ ଚ ପିତାମହେ। ତ୍ଵମେକଃ ସୃଜ୍ଯମାନାନି ଭୂତାନୀହ ପ୍ରପଶ୍ଯସି
ପ୍ରଳୟ ଶେଷ ହେଲାବେଳେ ଓ ପିତାମହ ଜାଗିଲେ, ତୁମେ ଏକା ଏଠି ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ଦେଖିଥିଲେ।
ଚତୁର୍ଵିଧାନି ଵିପ୍ରର୍ଷେ ଯଥାଵତ୍ପରମେଷ୍ଠିନା। ଵାଯୁଭୂତା ଦିଶଃ କୃତ୍ଵା ଵିକ୍ଷିପ୍ଯାପସ୍ତତସ୍ତତଃ
ଚାରିପ୍ରକାର ପ୍ରାଣୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ମହାର୍ଷି, ପରମେଷ୍ଠୀଙ୍କ ନିୟମରେ, ଦିଗକୁ ବାୟୁ ଭାବେ କରି, ଜଳକୁ ଏଠି ଉଠି ଉଠି ବିକ୍ଷିପ୍ତ କରି ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଛି।
ତ୍ଵଯା ଲୋକଗୁରୁଃ ସାକ୍ଷାତ୍ସର୍ଵଲୋକପିତାମହଃ। ଆରାଧିତୋ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ତତ୍ପରେଣ ସମାଧିନା
ତୁମେ, ଦ୍ବିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ଗୁରୁ ଓ ପିତାମହଙ୍କୁ ନିଜେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧ୍ୟାନରେ ଆରାଧନା କରିଛ।
ସ୍ଵପ୍ରମାଣମଥୋ ଵିପ୍ର ତ୍ଵଯା କୃତମନେକଶଃ। ଘୋରେଣାଵିଶ୍ଯ ତପସା ଵେଧସୋ ନିର୍ଜିତାସ୍ତ୍ଵଯା
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନେକ ଥର ପ୍ରମାଣିତ କରିଛ; ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଜୟ କରିଛ।
ନାରାଯଣାଙ୍କପ୍ରଖ୍ଯସ୍ତ୍ଵଂ ସାଂପରାଯେଽତିପଠ୍ଯସେ
ସଂପ୍ରତି ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ନାରାୟଣଙ୍କ ପରି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଭଗଵାନନେକଶଃ କୃତ୍ଵା ତ୍ଵଯା ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ଚ ଵିଶ୍ଵକୃତ୍। କର୍ଣିକୋଦ୍ଧରଣଂ ଦିଵ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମଣଃ କାମରୂପିଣଃ। ରତ୍ନାଲଂକାରଯୋଗାଭ୍ଯାଂ ଦୃଗ୍ଭ୍ଯାଂ ଦୃଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵଯା ପୁରା
ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ନିଜେ ଅନେକ ଥର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ କମଳ ଉତ୍ତଳନ କରିଛନ୍ତି; ରତ୍ନ ଭୂଷିତ ଏହି କାମରୂପୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିଛ।
ତସ୍ମାତ୍ତଵାନ୍ତକୋ ମୃତ୍ଯୁର୍ଜରା ଵା ଦେହନାଶିନୀ। ନ ତ୍ଵାଂ ଵିଶତି ଵିପ୍ରର୍ଷେ ପ୍ରସାଦାତ୍ପରମେଷ୍ଠିନଃ
ତେଣୁ, ବିଦ୍ୱଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦୟାରେ, ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଯେଉଁଠାରେ ଦେହ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ସେମାନେ ତୁମକୁ ଛୁଇଁପାରିବେ ନାହିଁ।
ଯଦା ନୈଵ ରଵିର୍ନାଗ୍ନିର୍ନ ଵାଯୁର୍ନ ଚ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ। ନୈଵାନ୍ତରିକ୍ଷଂ ନୈଵୋର୍ଵୀ ଶେଷଂ ଭଵତି କିଂଚନ
ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି, ପବନ, ଚନ୍ଦ୍ରମା, ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରହିନଥାଏ—
ତସ୍ମିନ୍ନେକାର୍ଣଵେ ଲୋକେ ନଷ୍ଟେ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମେ। ନଷ୍ଟେ ଦେଵାସୁରଗଣେ ସମୁତ୍ସନ୍ନମହୋରଗେ
ସେ ଏକ ଅସୀମ ସମୁଦ୍ର ଭିତରେ, ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ଜଗତ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ଦେବତା ଓ ଅସୁର ଦଳ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ, ମହା ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି—
ଶଯାନମମିତାତ୍ମାନଂ ପଦ୍ମେ ପଦ୍ମନିକେତନମ୍। ତ୍ଵମେକଃ ସର୍ଵଭୂତେଶଂ ବ୍ରହ୍ମାଣମୁପତିଷ୍ଠସି
ସେତେବେଳେ, ତୁମେ ଏକା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ନାଥ, ଅସୀମ ଆତ୍ମା, ପଦ୍ମ ଉପରେ ଶୟାନ ଓ ପଦ୍ମ ନିବାସୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରିବାକୁ ଯାଉଛ।
ଏତତ୍ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷତଃ ସର୍ଵଂ ପୂର୍ଵଂ ଵୃତ୍ତଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ। ତସ୍ମାଦିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଶ୍ରୋତୁଂ ସର୍ଵାଂହେତ୍ଵାତ୍ମିକାଂ କଥାଂ
ଏହି ସବୁ ପୂର୍ବରୁ ଘଟିଥିଲା, ବିଦ୍ୱଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ସେହି ସମୟରେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖାଯାଇଥିଲା; ତେଣୁ, ମୁଁ ଚାହୁଁଛି ତୁମଠାରୁ ସମସ୍ତ କାହାଣୀ ଏବଂ ତାହାର କାରଣ ସବୁ ଶୁଣିବାକୁ।
ଅନୁଭୂତଂ ହି ବହୁଶସ୍ତ୍ଵଯୈକେନ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ। ନ ତେଽସ୍ତ୍ଯଵିଦିତଂ କିଂଚିତ୍ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ନିତ୍ଯଦା
ବିଦ୍ୱଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଏକା ଅନେକ ଅନୁଭବ କରିଛ; ସମସ୍ତ ଜଗତରେ କେବେଉ ତୁମ ପାଖରେ ଅଜଣା କିଛି ନାହିଁ।
ହନ୍ତ ତେ କଥଯିଷ୍ଯାମି ନମସ୍କୃତ୍ଵା ସ୍ଵଯଂଭୁଵେ। ପୁରୁଷାଯ ପୁରାଣାଯ ଶାଶ୍ଵତାଯାଵ୍ଯଯାଯ ଚ। ଅଵ୍ଯକ୍ତାଯ ସୁସୂକ୍ଷ୍ମାଯ ନିର୍ଗୁଣାଯ ଗୁଣାତ୍ମନେ
ଏବେ ମୁଁ ସ୍ୱୟଂଭୂ, ପୁରାତନ ପୁରୁଷ, ଚିରସ୍ଥାୟୀ, ଅବିନାଶୀ, ଅପ୍ରକାଶ, ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଗୁଣହୀନ ଏବଂ ଗୁଣର ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ତୁମକୁ କାହାଣୀ କହିବି।
ଯ ଏଷ ପୃଥୁଦୀର୍ଘାକ୍ଷଃ ପୀତଵାସା ଜନାର୍ଦନଃ। ଏଷ କର୍ତା ଵିକର୍ତା ଚ ଭୂତାତ୍ମା ଭୂତକୃତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ଏହି ପୀତବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରିଥିବା, ବିଶାଳ ଓ ଦୀର୍ଘ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ବିନାଶକର୍ତ୍ତା, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ପ୍ରଭୁ।
ଅଚିନ୍ତ୍ଯଂ ମହଦାଶ୍ଚର୍ଯଂ ପଵିତ୍ରମିତି ଚୋଚ୍ଯତେ। ଅନାଦିନିଧନଂ ଭୂତଂ ଵିଶ୍ଵମଵ୍ଯଯମକ୍ଷଯମ୍
ସେ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ବଡ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ପବିତ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ସେ ଆଦି ଓ ଅନ୍ତ ନାହିଁ, ଅବିନାଶୀ, ଅକ୍ଷୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ।
ଏଷ କର୍ତା ନ କ୍ରିଯତେ କାରଣଂ ଚାପି ପୌରୁଷେ। କୋ ହ୍ଯେନଂ ପରୁଷଂ ଵେତ୍ତି ଦେଵା ଅପି ନ ତଂ ପୌରଷେ
ସେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, କିନ୍ତୁ କେହି ସେକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିନାହିଁ; ସେ କାରଣ, କିନ୍ତୁ ମାନବୀୟ ଉପାୟରେ ନୁହେଁ। ସେକୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ କିଏ ଜାଣିପାରିବ? ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସେକୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ରୂପରେ ଜାଣିନାହିଁ।
ସର୍ଵମାଶ୍ଚର୍ଯମେଵୈତନ୍ନିର୍ଵୃତ୍ତଂ ରାଜସତ୍ତମ। ଆଦିତୋ ମନୁଜଵ୍ଯାଘ୍ର କୃତ୍ସ୍ନସ୍ଯ ଜଗତଃ କ୍ଷଯେ
ଏହି ସବୁ ନିଶ୍ଚୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଆରମ୍ଭରୁ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବାଘ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ବିନାଶ ସମୟରେ ଘଟିଥିଲା।
ଚତ୍ଵାର୍ଯାହୁଃ ସହସ୍ରାଣି ଵର୍ଷାଣାଂ ତତ୍କୃତଂ ଯୁଗମ୍। ତସ୍ଯ ତାଵଚ୍ଛତୀ ସନ୍ଧ୍ଯା ସନ୍ଧ୍ଯାଂଶଶ୍ଚ ତଥାଵିଧଃ
ଚାରି ହଜାର ବର୍ଷ ଦ୍ୱାରା କୃତଯୁଗ ଗଠିତ ହୋଇଥାଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହାର ଉଷା ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା ଏହି ସମାନ ମାପର।
ଵୀଣି ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ତ୍ରେତାଯୁଗମିହୋଚ୍ଯତେ। ତସ୍ଯ ତାଵଚ୍ଛତୀ ସନ୍ଧ୍ଯା ସନ୍ଧ୍ଯାଂଶଶ୍ଚ ତତଃ ପରଂ
ଏଠାରେ, ତ୍ରେତାଯୁଗ ତିନି ହଜାର ବର୍ଷ ରହିଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହାର ଉଷା ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂର୍ବର ସମାନ ମାପର।
ତଥା ଵର୍ଷସହସ୍ରେ ଦ୍ଵେ ଦ୍ଵାପରଂ ପରିମାଣତଃ। ତସ୍ଯାପି ଦ୍ଵିଶତୀ ସନ୍ଧ୍ଯା ସନ୍ଧ୍ଯାଂଶଶ୍ଚ ତଥାଵିଧଃ
ସେହିପରି, ଦ୍ୱାପରଯୁଗ ଦୁଇ ହଜାର ବର୍ଷ ମାପରେ ରହିଛି; ଏହାର ଉଷା ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା ଦୁଇ ଶତ ବର୍ଷ ଏବଂ ସମାନ ପ୍ରକାରର।
ସହସ୍ରମେକଂ ଵର୍ଷାଣାଂ ତତଃ କଲିଯୁଗଂ ସ୍ମୃତମ୍। ତସ୍ଯ ଵର୍ଷଶତଂ ସନ୍ଧ୍ଯା ସନ୍ଧ୍ଯାଂଶଶ୍ଚ ତତଃ ପରମ୍
ତାପରେ, କଳିଯୁଗ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ରହିଛି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; ଏହାର ଉଷା ଏକ ଶତ ବର୍ଷ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।
ସନ୍ଧ୍ଯାସଂଧ୍ଯାଂଶଯୋସ୍ତୁଲ୍ଯଂ ପ୍ରମାଣମୁପଧାରଯ। କ୍ଷୀଣେ କଲିଯୁଗେ ଚୈଵ ପ୍ରଵର୍ତତି କୃତଂ ଯୁଗମ୍
ଉଷା ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାର ମାପ ସମାନ ବୋଲି ବୁଝ; ଏବଂ କଳିଯୁଗ ଶେଷ ହେଲେ, କୃତଯୁଗ ପୁଣି ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।
ଏଷା ଦ୍ଵାଦଶସାହସ୍ରୀ ଯୁଗାଖ୍ଯା ପରିକୀର୍ତିତା। ଏତତ୍ସହସ୍ରପର୍ଯନ୍ତମହୋ ବ୍ରାହ୍ମମୁଦାହୃତମ୍
ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ହଜାର ବର୍ଷର ଯୁଗ ଚକ୍ର ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏହି ହଜାର ଯୁଗ ଯୋଗୁ ଏହାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦିନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଵିଶ୍ଵଂ ହି ବ୍ରହ୍ମଭଵନେ ସର୍ଵତଃ ପରିଵର୍ତତେ। ଲୋକାନାଂ ମନୁଜଵନ୍ଯାଘ୍ର ପ୍ରଲଯଂ ତଂ ଵିଦୁର୍ବୁଧାଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିବାସରେ ବିଶ୍ୱ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ; ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବାଘ, ଜଗତର ବିନାଶକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଜାଣନ୍ତି।
ଅଲ୍ପାଵଶିଷ୍ଟେ ତୁ ତଦା ଯୁଗାନ୍ତେ ଭରତର୍ଷଭ। ସହସ୍ରାନ୍ତେ ନରାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରାଯଶୋଽନୃତଵାଦିନଃ
ଯୁଗର ଶେଷରେ, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅନେକ ବର୍ଷ ପରେ ଯେତେବେଳେ କିଛି ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ପ୍ରାୟତଃ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବେ।
ଯଜ୍ଞପ୍ରତିନିଧିଃ ପାର୍ଥ ଦାନପ୍ରତିନିଧିସ୍ତଥା। ଵ୍ରତପ୍ରତିନିଧିଶ୍ଚୈଵ ତସ୍ମିନ୍କାଲେ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ପାର୍ଥ, ସେ ସମୟରେ ଯଜ୍ଞର ପ୍ରତିକ, ଦାନର ପ୍ରତିକ, ଏବଂ ବ୍ରତର ପ୍ରତିକ ଚାଳିବ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ଶୂଦ୍ରକର୍ମାଣସ୍ତଥା ଶୂଦ୍ରା ଧନାର୍ଜକାଃ। କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମେଣ ଵାଽପ୍ଯତ୍ର ଵର୍ତଯନ୍ତି ଯୁଗକ୍ଷଯେ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ କାମ କରିବେ, ଶୂଦ୍ରମାନେ ଧନ ଅର୍ଜନ କରିବେ; ଏବଂ ଯୁଗର ଶେଷରେ ସେମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରିବେ।
ନିଵୃତ୍ତଯଜ୍ଞସ୍ଵାଧ୍ଯାଯା ଦଣ୍ଡାଜିନଵିଵର୍ଜିତାଃ। ବ୍ରାହ୍ମଣା ସର୍ଵଭକ୍ଷାଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି କଲୌ ଯୁଗେ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯଜ୍ଞ ଓ ଅଧ୍ୟୟନ ଛାଡିଦେଇ, ଦଣ୍ଡ ଓ କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ରହିବା ନାହିଁ, କଳିଯୁଗରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବେ।
ଅଜପା ବ୍ରାହ୍ମଣାସ୍ତାତ ଶୂଦ୍ରା ଜପପରାଯଣାଃ। ଵିପରୀତେ ତଦା ଲୋକେ ପୂର୍ଵରୂପଂ କ୍ଷଯସ୍ଯ ତତ୍
ତାତ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଜପ କରିବେ ନାହିଁ, ଶୂଦ୍ରମାନେ ଜପରେ ଲଗି ରହିବେ; ସେ ସମୟରେ ଜଗତର ଅବସ୍ଥା ଉଲ୍ଟା ହେବ, ଏହି ହେଉଛି ଅବକ୍ଷୟର ଚିହ୍ନ।
ବହଵୋ ମ୍ଲେଚ୍ଛରାଜାନଃ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ମନୁଜାଧିପ। ମୃଷାନୁଶାସିନଃ ପାପା ମୃଷାଵାଦପରାଯଣାଃ
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ବିଦେଶୀ ରାଜା ଭୂମିରେ ଶାସନ କରିବେ, ମନୁଷ୍ୟାଧିପ, ସେମାନେ ଦୁଷ୍ଟ, ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବା, ଏବଂ ମିଥ୍ୟା ଆଜ୍ଞା ଦେବାରେ ଲଗି ରହିବେ।