ପୁରାଯୋନିର୍ଯୁଧାଜିଚ୍ଚ ଅଭୀଷ୍ଟାନଚିତୋ ଭଵଃ। ସ୍ଵର୍ଣେତା ସହଜିଦ୍ବଭ୍ରୁରିତି ରାଜାଽଭିଧୀଯତେ। ସତ୍ଯଯୋନିଃ ପୁରାଵିଚ୍ଚ ସତ୍ଯଧର୍ମପ୍ରଵର୍ତକଃ
ରାଜାକୁ ପୁରାତନ ଉତ୍ପତ୍ତି, ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ, ଇଚ୍ଛାପୂରଣ କରିବା, ସମ୍ମାନିତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନେତୃତ୍ୱ, ଜନ୍ମରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପିତାମହ ଭାବରେ ଡାକାଯାଏ। ସେ ସତ୍ୟ ଉତ୍ପତ୍ତି, ପୁରାତନ ଓ ସତ୍ୟ ଧର୍ମର ପ୍ରଚାରକ।
ଅଧର୍ମାଦୃଷଯୋ ଭୀତା ବଲଂ କ୍ଷତ୍ରେ ସମାଦଧନ୍। `ତସ୍ମାଦ୍ଧି ବ୍ରହ୍ମଣା କ୍ଷତ୍ରଂ କ୍ଷତ୍ରେଣ ବ୍ରହ୍ମ ଚାଵ୍ଯଯମ୍
ଅଧର୍ମର ଭୟରେ ଋଷିମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟରେ ଶକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ। ଏହିପରି, ବ୍ରହ୍ମା ରେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଭରସା କରେ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ରେ ଅବିନାଶୀ ବ୍ରହ୍ମା ଭରସା କରେ।
ଆଦିତ୍ଯୋ ଦିଵି ଦେଵେଷୁ ତମୋ ନୁଦତି ତେଜସା। ତଥୈଵ ନୃପତିର୍ଭୂମାଵଧର୍ମାନ୍ନୁଦତେ ଭୃଶମ୍
ଯେପରି ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆଦିତ୍ୟ ତାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଅନ୍ଧାରକୁ ଦୂର କରେ, ତେଣୁ ଭୂମିରେ ରାଜା ଅଧର୍ମକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ଦୂର କରନ୍ତି।
ତତୋ ରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରଧାନତ୍ଵଂ ଶାସ୍ତ୍ରପ୍ରାମାଣ୍ଯଦର୍ଶନାତ୍। ଉତ୍ତରଃ ସିଦ୍ଧ୍ଯତେ ପକ୍ଷୋ ଯେନ ରାଜେତି ଭାଷିତମ୍
ତେଣୁ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅଧିକାର ଦ୍ୱାରା ରାଜାର ପ୍ରଧାନତ୍ୱ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ; 'ରାଜା' ଭାବରେ ଯେଉଁ ଦଳ ଉପରି ନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ, ସେହି ଦଳ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତତଃ ସ ରାଜା ସଂହୃଷ୍ଟଃ ସିଦ୍ଧେ ପକ୍ଷେ ମହାମନାଃ। ତମତ୍ରିମବ୍ରଵୀତ୍ପ୍ରୀତଃ ପୂର୍ଵଂ ଯେନାଭିସଂସ୍ତୁତଃ
ତାପରେ ସେ ରାଜା, ଜିତିବା ଦଳରେ ଖୁସି ଓ ବଡ଼ ମନ ନେଇ, ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ ଅତ୍ରି ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଥିଲେ, ସେଠି ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ।
ଯସ୍ମାତ୍ପୂର୍ଵଂ ମନୁଷ୍ଯେଷୁ ଜ୍ଯାଯାଂସଂ ମାମିହାବ୍ରଵୀଃ। ସର୍ଵଦେଵୈଶ୍ଚ ଵିପ୍ରର୍ଷେ ସଂମିତଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠମେଵ ଚ
ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ମୋତେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବରେ କହିଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷି ତୁମେ ମୋତେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବରେ ମନ୍ତ୍ରଣା କରିଛନ୍ତି।
ତସ୍ମାତ୍ତେଽହଂପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ଵିଵିଧଂ ଵସୁ ଭୂରି ଚ। ଦାସୀସହସ୍ରଂ ଶ୍ଯାମାନାଂ ସୁଵସ୍ତ୍ରାଣାମଲକୃତମ୍
ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ବହୁ ପ୍ରକାର ଓ ବହୁ ଧନ ଦେବି; ହଜାର ଶ୍ୟାମା ବନ୍ଦୀ, ଭଲ ଭୂଷିତ ଓ ଭଲ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା।
ଦଶକୋଟୀର୍ହିରଣ୍ଯସ୍ଯ ରୁକ୍ମଭାରାଂସ୍ତଥା ଦଶ। ଏତଦ୍ଦଦାମି ଵିପ୍ରର୍ଷେ ସର୍ଵଜ୍ଞସ୍ତ୍ଵଂ ମତୋ ହି ମେ
ଦଶ କୋଟି ସୁନା ଓ ଦଶ ଭାର ରୁପ୍ୟା ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଉଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷି, କାରଣ ମୁଁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଥିବା ଭାବରେ ମନେ କରେ।
ତଦତ୍ରିନର୍ନ୍ଯାଯତଃ ସର୍ଵଂ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯାଭିସତ୍କୃତଃ। ପ୍ରତ୍ଯୁଜ୍ଜଗାମ ତେଜସ୍ଵୀ ଗୃହାନେଵ ମହାତପାଃ
ଏପରି ଭାବରେ ଅତ୍ରି ନ୍ୟାୟ ଭାବରେ ସମସ୍ତ ଦେଇ ସମ୍ମାନିତ ହେଇ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ମହାତପସ୍ୱୀ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ପ୍ରଦାଯ ଚ ଧନଂ ପ୍ରୀତଃ ପୁତ୍ରେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଯତାତ୍ମଵାନ୍। ତତଃ ସମଭିସଂଧାଯ ଵନମେଵାନ୍ଵପଦ୍ଯତ
ଖୁସି ଭାବରେ ଧନ ପୁଅମାନେକୁ ଦେଇ, ଶୁଦ୍ଧ ମନ ନେଇ, ସେ ଏବେ ନିଶ୍ଚୟ କରି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଅତ୍ରୈଵ ଚ ସରସ୍ଵତ୍ଯା ଗୀତଂ ପରପୁରଂଜଯ। ପୃଷ୍ଟଯା ମୁନିନା ଵୀର ଶୃଣୁ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯେଣ ଧୀମତା
ଏଠି ମଧ୍ୟ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କର ଗୀତ ଅଛି, ଯାହା ଧୀର ଗରୁଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ; ଶତ୍ରୁ ଦଳ ଜିତିଥିବା ବୀର, ଏହାକୁ ଶୁଣ।
କିଂନ ଶ୍ରେଯଃ ପୁରୁଷସ୍ଯେହ ଭଦ୍ରେ କଥଂ କୁର୍ଵନ୍ନ ଚ୍ଯଵତେ ସ୍ଵଧର୍ମାତ୍। ଆଚକ୍ଷ୍ଵ ମେ ଚାରୁସର୍ଵାଙ୍ଗି ସର୍ଵଂ ତ୍ଵଯା ଶିଷ୍ଟୋ ନ ଚ୍ଯଵେଯଂ ସ୍ଵଧର୍ମାତ୍
ଏଠି ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ସତ୍ୟରେ କଣ ଭଲ? କିପରି କରିଲେ ନିଜ ଧର୍ମରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହେବା ନାହିଁ? ମୋତେ ସବୁ କଥା କୁହ, ଶୋଭାମୟ ଶରୀରବତୀ, ଯେପରି ତୁମେ ଶିଖାଇଲେ, ମୁଁ ନିଜ ଧର୍ମରୁ ହଟିବି ନାହିଁ।
କଥଂ ଚାଗ୍ନିଂ ଜୁହୁଯାଂ ପୂଜଯେ ଵା କସ୍ମିନ୍କାଲେ କେନ ଧର୍ମୋ ନ ନଶ୍ଯେତ୍। ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ସୁଭଗେ ପ୍ରବ୍ରଵୀହି ଯଥା ଲୋକାନ୍ଵିରଜାଃ ସଂଚରେଯମ୍
କିପରି ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରିବି, କିପରି ପୂଜା କରିବି, କେଉଁ ସମୟରେ, କେଉଁ ପଦ୍ଧତିରେ ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହେବା ନାହିଁ? ଶୁଭା, ଏହି ସବୁ କଥା କୁହ, ଯେପରି ମୁଁ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନିର୍ମଳ ଭାବରେ ଚାଲିପାରିବି।
ଏଵଂ ପୃଷ୍ଟା ପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତେନ ତେନ ଶୁଶ୍ରୂଷୁଣା ଚୋତ୍ତମବୁଦ୍ଦିଯୁକ୍ତମ୍। ତାର୍କ୍ଷ୍ଯଂ ଵିପ୍ରଂ ଧର୍ମଯୁକ୍ତଂ ହିତଂ ଚ ସରସ୍ଵତୀ ଵାକ୍ଯମିଦଂ ବଭାଷେ
ଏପରି ଭାବରେ ପ୍ରେମ ଭରିତ ଓ ଶୁଣିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା ତାର୍କ୍ଷ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ, ସରସ୍ୱତୀ ଧର୍ମ ଓ ଉପକାରୀ ଶବ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଯୋ ବ୍ରହ୍ମ ଜାନାତି ଯଥୋପଦେଶଂ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯନିତ୍ଯଃ ଶୁଚିରପ୍ରମତ୍ତଃ। ସ ଵୈ ପୁରୋ ଦେଵଲୋକସ୍ଯ ଗନ୍ତା ସହାମରୈଃ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାତ୍ପ୍ରୀତିଯୋଗମ୍
ଯିଏ ଉପଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ରହ୍ମାକୁ ଜାଣିଛି, ସେ ସଦା ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲଗି ରହେ, ଶୁଚି ଓ ସଚେତନ ଅଟୁଟ ରହେ; ସେ ଦେବମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଦେବଲୋକକୁ ଯିବେ, ଅମରମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦ ମିଳିବ।
ତତ୍ର ସ୍ମ ରମ୍ଯା ଵିପୁଲା ଵିଶୋକାଃ ସୁପୁଷ୍ପିତାଃ ପୁଷ୍କରିଣ୍ଯଃ ସୁପୁଣ୍ଯାଃ। ଅକର୍ଦମା ମୀନଵତ୍ଯଃ ସୁତୀର୍ଥା ହିରଣ୍ମଯୈରାଵୃତାଃ ପୁଣ୍ଡରୀକୈଃ
ସେଠି ଅନେକ ରମ୍ୟ, ବିଶାଳ, ଦୁଃଖ ନଥିବା, ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ପବିତ୍ର ଝିଲି ଅଛି; ମାଟି ନଥିବା, ମାଛରେ ଭରିଥିବା, ଭଲ ତୀର ଥିବା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ତାସାଂ ତୀରେଷ୍ଵାସତେ ପୁଣ୍ଯଭାଜୋ ମହୀଯମାନାଃ ପୃଥଗପ୍ସରୋଭିଃ। ସୁପୁଣ୍ଯଗନ୍ଧାଭିରଲଂକୃତାଭି- ର୍ହିରଣ୍ଯଵର୍ଣାଭିରତୀଵ ହୃଷ୍ଟାଃ
ସେହି ନଦୀର କୂଳରେ ନିର୍ମଳ ମନ୍ତ୍ରୀ ଲୋକମାନେ ବସିଥାନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଅପ୍ସରାମାନେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଆଦର କରନ୍ତି । ସେମାନେ ଖୁସିରେ ହିରା ରଙ୍ଗର ହୋଇ, ମନୋହର ଗନ୍ଧର ମାଳା ପିନ୍ଧି ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ଅଟୁଥାନ୍ତି ।
ପରଂ ଲୋକଂ ଗୋପ୍ରଦାସ୍ତ୍ଵାପ୍ନୁଵନ୍ତି ଦତ୍ତ୍ଵାଽନଡ୍ଵାହଂ ସୂର୍ଯଲୋକଂ ଵ୍ରଜନ୍ତି। ଵାସୋ ଦତ୍ତ୍ଵା ଚାନ୍ଦ୍ରମସଂ ତୁ ଲୋକଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ହିରଣ୍ଯମମରତ୍ଵମେତି
ଏକ ଗାଈ ଦାନ କଲେ ଉଚ୍ଚତମ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ; ଏକ ବଳଦ ଦାନ କଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକକୁ ଯିବା ହୁଏ; ପୋଷାକ ଦାନ କଲେ ଚନ୍ଦ୍ର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ମିଳେ; ସୋନା ଦାନ କଲେ ଅମରତ୍ୱ ପାଇଯାଏ ।
ଧେନୁଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ସୁପ୍ରମାଂ ସାଧୁଦୋହାଂ କଲ୍ଯାଣଵତ୍ସାମପଲାଯିନୀଂ ଚ। ଯାଵନ୍ତି ରୋମାଣି ଭଵନ୍ତି ତସ୍ଯା- ସ୍ତାଵଦ୍ଵର୍ଷାଣ୍ଯାସତେ ଦେଵଲୋକେ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଅତି ଭଲ ଦୁଧ ଦେଇଥିବା, ଭଲ ଦୁଃଖି ଥିବା, ଭଲ ଛାଣି ଥିବା ଏବଂ ଏହି ଗାଈ ଅପରିଚାଳିତ ନୁହେଁ, ଏମିତି ଗାଈ ଦାନ କରେ, ସେ ଗାଈର ଗା ଉପରେ ଯେତେ ଚୁଲ ଅଛି, ସେତେ ବର୍ଷ ଦେବଲୋକରେ ବସିଥାଏ ।
ଅନଡ୍ଵାହଂ ସୁଵ୍ରତଂ ଯୋ ଦଦାତି ହଲସ୍ଯ ଵୋଢାରମନନ୍ତଵୀର୍ଯମ୍। ଧୁରଂଧରଂ ବଲଵନ୍ତଂ ଯୁଵାନଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଲୋକାନ୍ଦଶଧେନୁଦସ୍ଯ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଶୁଭ୍ର ଚରିତ୍ର ଥିବା, ହାଲ ଉଠାଇପାରିବା, ଅସୀମ ଶକ୍ତି ଥିବା, ଯୁବା ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଳଦ ଦାନ କରେ, ସେ ଦଶଟି ଗାଈ ଦାନ କରିଥିବା ଲୋକର ସମାନ ଲୋକ ପାଇଯାଏ ।
ଦଦାତି ଯୋ ଵୈ କପିଲାଂ ସଚୈଲାଂ କାଂସ୍ଯୋପଦୋହାଂ ଦ୍ରଵିଣୈରୁତ୍ତରୀଯୈଃ। ତୈସ୍ତୈର୍ଗୁଣୈଃ କାମଦୁହାଽଥ ଭୂତ୍ଵା ନରଂ ପ୍ରଦାତାରମୁପୈତି ନାକୈଃ
ଯେଉଁଜଣେ ଏକ କପିଳା ଗାଁଠି, ତାଙ୍କର ଚାଦର ସହିତ, କାଂସର ଭାଡ଼ରେ ଦୁଧ ଦେଇଥିବା, ଧନ ଓ ଉତ୍ତରୀୟ ପୋଶାକ ସହିତ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେ ଇଚ୍ଛାପୂରଣ କରୁଥିବା ଗାଁଠି ଏପରି ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଦାତାକୁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଯାଇ ସମ୍ମାନିତ କରେ।
ଯାଵନ୍ତି ରୋମାଣି ଭଵନ୍ତି ଧେନ୍ଵା- ସ୍ତାଵତ୍ଫଲଂ ଲଭତେ ଗୋପ୍ରଦାନେ। ପୁତ୍ରାଂସଚ୍ ପୌତ୍ରାଂଶ୍ଚ କୁଲଂ ଚ ସର୍ଵ- ମାସପ୍ତମଂ ତାରଯତେ ପରତ୍ର
ଗାଁଠିରେ ଯେତେ ଟି ରୋମ ଅଛି, ଗୋ-ଦାନ କରିବାରେ ସେତେ ଫଳ ମିଳେ; ଏହି ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଦାତା ତାଙ୍କର ପୁଅ, ପୁଅର ପୁଅ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁଳକୁ ସପ୍ତମ ପିଢି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପରଲୋକରେ ଉଦ୍ଧାର କରିଥାନ୍ତି।
ସଦକ୍ଷିଣାଂ କାଞ୍ଚନଚାରୁଶୃଙ୍ଗୀଂ କାଂସ୍ଯୋପଦୋହାଂ ଦ୍ରଵିଣୈରୁତ୍ତରୀଯୈଃ। ଧେନୁଂ ତିଲାନାଂ ଦଦତୋ ଦ୍ଵିଜାଯ ଲୋକା ଵସୂନାଂ ସୁଲଭା ଭଵନ୍ତି
ଯେଉଁଜଣେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୁନା ରଙ୍ଗର ଶ୍ରୀଙ୍ଗ ଥିବା, କାଂସର ଭାଡ଼ରେ ଦୁଧ ଦେଇଥିବା, ଧନ ଓ ଉତ୍ତରୀୟ ପୋଶାକ ସହିତ, ତିଳ ଭରି ଗାଁଠି ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେ ବସୁମାନଙ୍କର ଲୋକକୁ ସହଜରେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାନ୍ତି।
ସ୍ଵକର୍ମଭିର୍ଦାନଵସଂନିରୁଦ୍ଧେ ତୀଵ୍ରାନ୍ଧକାରେ ନରକେ ପତନ୍ତମ୍। ମହାର୍ଣଵେ ନୌରିଵ ଵାତଯୁକ୍ତା ଦାନଂ ଗଵାଂ ତାରଯତେ ପରତ୍ର
ନିଜ କର୍ମରେ ଦାନ ନ ହେବାରୁ ଯେତେବେଳେ ଏକ ଜଣେ ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧାର ନରକରେ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି, ତେବେ ଗୋ-ଦାନ ଏକ ବଡ଼ ସାଗରରେ ବାୟୁ ଚାଲିଥିବା ନୌକା ପରି, ତାଙ୍କୁ ପରଲୋକରେ ଉଦ୍ଧାର କରିଥାନ୍ତି।
ଯୋ ବ୍ରାହ୍ମଦେଯାଂ ତୁ ଦଦାତି କନ୍ଯାଂ ଭୂମିପ୍ରଦାନଂ ଚ କରୋତି ଵିପ୍ରେ। ଦଦାତି ଦାନଂ ଵିଧିନା ଚ ଯଶ୍ଚ ସ ଲୋକମାପ୍ନୋତି ପୁରଂଦରସ୍ଯ
ଯେଉଁଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଜନ୍ୟା ଦେଇଥାନ୍ତି, କିମ୍ବା ଜମି ଦାନ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ବିଧିମତ ଭାବରେ ଦାନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେ ପୁରନ୍ଦରଙ୍କର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଯଃ ସପ୍ତଵର୍ଷାଣି ଜୁହୋତି ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ହଵ୍ଯଂ ତ୍ଵଗ୍ନୌ ନିଯତଃ ସାଧୁଶୀଲଃ। ସପ୍ତାଵରାନ୍ସପ୍ତପୂର୍ଵାନ୍ପୁନାତି ପିତାମହାନାତ୍ମନା କର୍ମଭିଃ ସ୍ଵୈଃ
ଯେଉଁଜଣେ ସାତ ବର୍ଷ ଧରି ନିୟମିତ ଭାବରେ ଅଗ୍ନିକୁ ହବି ଦେଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ଭଲ ଚରିତ୍ର ରଖିଥାନ୍ତି, ସେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସାତ ପୂର୍ବ ପିତାମହଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି।
କିମଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯ ଵ୍ରତଂ ପୁରାଣ- ମାଚକ୍ଷ୍ଵ ମେ ପୃଚ୍ତଶ୍ଚାରୁରୂପେ। ତ୍ଵଯାଽନୁଶିଷ୍ଟୋଽହମିହାଦ୍ଯ ଵିଦ୍ଯାଂ ଯଦଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯ ଵ୍ରତଂ ପୁରାଣମ୍
ଏହି ପୁରାତନ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ବ୍ରତ କଣ, ମୋତେ କହିବାକୁ ଦୟା କର। ତୁମେ ଆଜି ମୋତେ ଶିଖାଇଲେ, ମୁଁ ଏହି ପୁରାତନ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ବ୍ରତ ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ନ ଚାଶୁଚିର୍ନାପ୍ଯନିର୍ଣିକ୍ତପାଣି- ର୍ନାବ୍ରହ୍ମଵିଜ୍ଜୁହୁଯାନ୍ନାଵିପଶ୍ଚିତ୍। ବୁଭୁତ୍ସଵଃ ଶୁଚିକାମା ହି ଦେଵା ନାଶ୍ରଦ୍ଦଧାନାଦ୍ଧି ହଵିର୍ଜୁଷନ୍ତି
ଯେଉଁଜଣେ ଅଶୁଚି, ହାତ ପକାଇନାହାନ୍ତି, ବେଦ ଜାଣିନାହାନ୍ତି କିମ୍ବା ଅବିବେକୀ, ସେ ହବି ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ ଦେବତାମାନେ ଶୁଚିତା ଚାହନ୍ତି, ଏବଂ ଅଶ୍ରଦ୍ଧା ଥିଲେ ହବି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ନାଶ୍ରୋତ୍ରିଯଂ ଦେଵହଵ୍ଯେ ନିଯୁଞ୍ଜ୍ଯା- ନ୍ମୋଘଂ ପୁରା ସିଞ୍ଚତି ତାଦୃଶୋ ହି। ଅପୂର୍ଣମଶ୍ରୋତ୍ରିଯମାହ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ନ ଵୈ ତାଦୃଗ୍ଜୁହୁଯାଦଗ୍ନିହୋତ୍ରମ୍
ଯେଉଁଠି ବେଦ ଜଣାନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏପରି ହୋମ ଅପରିଗଣିତ ହୋଇଯାଏ। ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ କହିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ବେଦ ଅନୁଷ୍ଠାନ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ଆଗ୍ନିହୋତ୍ର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ରଯେ ଵୈ କୃଶାନୁଂ ଜୁହ୍ଵତି ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନାଃ ସତ୍ଯଵ୍ରତା ହୁତଶିଷ୍ଟାଶିନଶ୍ଚ। ଗଵାଂ ଲୋକଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ପୁଣ୍ଯଗନ୍ଧଂ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଦେଵଂ ପରମଂ ଚାପି ସତ୍ଯମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି, ସତ୍ୟବ୍ରତ ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି ଏବଂ ହୋମର ଅବଶିଷ୍ଟ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପବିତ୍ର ଗାଁର ଗନ୍ଧ ଭରା ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ଏବଂ ପରମ ଦେବତା ଓ ସତ୍ୟକୁ ଦେଖନ୍ତି।