ତଥା ମୂର୍ଧାଭିଷିକ୍ତୈଶ୍ଚ ନାନାଜନପଦେଶ୍ଵରୈଃ। ଋତ୍ଵିଗ୍ଭିର୍ବ୍ରହ୍ମକଲ୍ପୈଶ୍ଚ କୁଶଲୈର୍ଯଜ୍ଞସଂସ୍ତରେ
ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ଅନେକ ରାଜା ଓ ଯଜ୍ଞରେ ପାରଦର୍ଶୀ, ବ୍ରହ୍ମା ପରି ଜ୍ଞାନୀ ପୁରୋହିତମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ।
ଜନମେଜଯସ୍ତୁ ରାଜର୍ଷିର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତମୃଷିମାଗତମ୍। ସଗଣୋଽଭ୍ଯୁଦ୍ଯଯୌ ତୂର୍ଣଂ ପ୍ରୀତ୍ଯା ଭରତସତ୍ତମଃ
ଭାରତବଂଶୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଜନମେଜୟ, ସେ ଋଷିଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ତାଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ସହଚରମାନେ ସହିତ ଖୁସିରେ ତୁରନ୍ତ ଉଠିଲେ।
କାଞ୍ଚନଂ ଵିଷ୍ଟରଂ ତସ୍ମୈ ସଦସ୍ଯାନୁମତଃ ପ୍ରଭୁଃ। ଆସନଂ କଲ୍ପଯାମାସ ଯଥା ଶକ୍ରୋ ବୃହସ୍ପତେଃ
ସଭାସଦସ୍ୟମାନଙ୍କର ସମ୍ମତିରେ, ସେ ପ୍ରଭୁ ଏକ ସୁନାର ଆସନ ତିଆରି କରି ଦେଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଆସନ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ତତ୍ରୋପଵିଷ୍ଟଂ ଵରଦଂ ଦେଵର୍ଷିଗଣପୂଜିତମ୍। ପୂଜଯାମାସ ରାଜେନ୍ଦ୍ରଃ ଶାସ୍ତ୍ରଦୃଷ୍ଟେନ କର୍ମଣା
ସେଠାରେ, ଦେବଋଷିମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ପୂଜା କରିଥିଲେ, ସେ ଦାତାକୁ ରାଜା ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ନିୟମରେ ପୂଜା କଲେ।
ପାଦ୍ଯମାଚମନୀଯଂ ଚ ଅର୍ଘ୍ଯଂ ଗାଂ ଚ ଵିଧାନତଃ। ପିତାମହାଯ କୃଷ୍ଣାଯ ତଦର୍ହାଯ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ସେ ତାଙ୍କ ପିତାମହ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ, ଯେଉଁଠି ଯଥାଯଥ ଉଚିତ, ପାଦଧୋଇବା ପାଇଁ ପାଣି, ଆଚମନ ପାଇଁ ପାଣି, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଗାଁ ଦାନ କଲେ।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ତୁ ତାଂ ପୂଜାଂ ପାମ୍ଡଵାଜ୍ଜନମେଜଯାତ୍। ଗାଂ ଚୈଵ ସମନୁଜ୍ଞାଯ ଵ୍ଯାସଃ ପ୍ରୀତୋଽଭଵତ୍ତଦା
ଜନମେଜୟଙ୍କ ଠାରୁ ସେଇ ପୂଜା ଓ ଗାଁ ଗ୍ରହଣ କରି, ବ୍ୟାସଦେବ ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଖୁସି ହେଲେ।
ତଥା ଚ ପୂଜଯିତ୍ଵା ତଂ ପ୍ରଣଯାତ୍ପ୍ରତିତାମହମ୍। ଉପୋପଵିଶ୍ଯ ପ୍ରୀତାତ୍ମା ପର୍ଯପୃଚ୍ଛଦନାମଯମ୍
ଏଭଳି ଭକ୍ତି ଓ ସମ୍ମାନ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସେ ନିଜେ ନିକଟରେ ବସି, ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ତାଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ଭଗଵାନାପି ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୁଶଲଂ ପ୍ରତିଵେଦ୍ଯ ଚ। ସଦସ୍ଯୈଃ ପୂଜିତଃ ସର୍ଵୈଃ ସଦସ୍ଯାନ୍ପ୍ରତ୍ଯପୂଜଯତ୍
ଭଗବାନ ଋଷି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ନିଜ ସୁସ୍ଥତା କହି, ସମସ୍ତ ସଭ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିପୂଜା କଲେ।
ତତସ୍ତୁ ସହିତଃ ସର୍ଵୈଃ ସଦସ୍ଯୈର୍ଜନମେଜଯଃ। ଇଦଂ ପଶ୍ଚାଦ୍ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ପର୍ଯପୃଚ୍ଛତ୍କୃତାଞ୍ଜଲିଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ସଭ୍ୟମାନେ ସହିତ ଜନମେଜୟ ହାତ ଯୋଡି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
କୁରୂଣାଂ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚ ଭଵାନ୍ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଦର୍ଶିଵାନ୍। ତେଷାଂ ଚରିତମିଚ୍ଛାମି କଥ୍ଯମାନଂ ତ୍ଵଯା ଦ୍ଵିଜ
ଆପଣ କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଘଟଣା ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିଛନ୍ତି; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଠାରୁ ସେମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
କଥଂ ସମଭଵଦ୍ଭେଦସ୍ତେଷାମକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣାମ୍। ତଚ୍ଚ ଯୁଦ୍ଧଂ କଥଂ ଵୃତ୍ତଂ ଭୂତାନ୍ତକରଣଂ ମହତ୍
ଏମିତି ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଭେଦ କିପରି ହେଲା? ଏବଂ ସେ ମହାସଂହାରକ ଯୁଦ୍ଧ କିପରି ଘଟିଗଲା?
ପିତାମହାନାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଦୈଵେନାଵିଷ୍ଟଚେତସାମ୍। କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନୈତନ୍ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ଯଥା ଵୃତ୍ତଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ। `ଇଚ୍ଛାମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ ଶ୍ରୋତୁଂ ଭଗଵନ୍କୁଶଲୋ ହ୍ଯସି
ସମସ୍ତ ପିତାମହମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ମନ ହରାଇଥିଲେ; ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣା କିପରି ହେଲା, ତାହା ମୋତେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କହନ୍ତୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ; ମୁଁ ସତ୍ୟ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ଭଗବାନ, କାରଣ ଆପଣ ଏହି ବିଷୟରେ ପାରଙ୍ଗତ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନସ୍ତଦା। ଶଶାସ ଶିଷ୍ଯମାସୀନଂ ଵୈଶଂପାଯନମନ୍ତିକେ
ତାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ସେତିବେଳେ ନିକଟରେ ବସିଥିବା ନିଜ ଶିଷ୍ୟ ବୈଶମ୍ପାୟନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
କୁରୂଣାଂ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚ ଯଥା ଭେଦୋଽଭଵତ୍ପୁରା। ତଦସ୍ମୈ ସର୍ଵମାଚକ୍ଷ୍ଵ ଯନ୍ମତ୍ତଃ ଶ୍ରୁତଵାନସି
ପୁରୁଣା କାଳରେ କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଭେଦ କିପରି ହେଲା, ଯେପରି ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣିଛ, ସେ ସମସ୍ତ କଥା ତାଙ୍କୁ କହ।
ଗୁରୋର୍ଵଚନମାଜ୍ଞାଯ ସ ତୁ ଵିପ୍ରର୍ଷଭସ୍ତଦା। ଆଚଚକ୍ଷେ ତତଃ ସର୍ଵମିତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍
ଗୁରୁଙ୍କ ଆଦେଶ ମାନି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମସ୍ତ ପୁରାତନ ଇତିହାସ ଏଠାରେ କହିଲେ।
ରାଜ୍ଞେ ତସ୍ମୈ ସଦସ୍ଯେଭ୍ଯଃ ପାର୍ଥିଵେଭ୍ଯଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ। ଭେଦଂ ସର୍ଵଵିନାଶଂ ଚ କୁରୁପାଣ୍ଡଵଯୋସ୍ତଦା
ସେ ରାଜା, ସଭ୍ୟମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ, କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ବିଭେଦ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିନାଶ ଉପରେ କଥା କହିଲେ।
ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ଯଥା ଵୀରା ଭ୍ରାତରଃ ପଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵାଃ। ଵିରୋଧମନ୍ଵଗଚ୍ଛନ୍ତ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୈର୍ଦୁରାତ୍ମଭିଃ
ହେ ରାଜା, ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ ଭାଇମାନେ କିପରି ଦୁଷ୍ଟ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ବିରୋଧରେ ପଡ଼ିଲେ, ଏହି କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଗୁରଵେ ପ୍ରାଙ୍ନମସ୍କୃତ୍ଯ ମନୋବୁଦ୍ଧିସମାଧିଭିଃ। ସଂପୂଜ୍ଯ ଚ ଦ୍ଵିଜାନ୍ସର୍ଵାଂସ୍ତଥାନ୍ଯାନ୍ଵିଦୁଷୋ ଜନାନ୍
ଗୁରୁଙ୍କୁ ମନ ଓ ବୁଦ୍ଧି ସହିତ ପ୍ରଣାମ କରି, ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀମାନେଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର ଦେଇ,
ମହର୍ଷେର୍ଵିଶ୍ରୁତସ୍ଯେହ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ଧୀମତଃ। ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ମତଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଵ୍ଯାସସ୍ଯାମିତତେଜସଃ
ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ବ୍ୟାସ ମହାର୍ଷିଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମତ ମୁଁ ଏଠାରେ କହିବି।
ଶ୍ରୋତୁଂ ପାତ୍ରଂ ଚ ରାଜଂସ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ଯେମାଂ ଭାରତୀଂ କଥାମ୍। ଗୁରୋର୍ଵକ୍ତ୍ରପରିସ୍ପନ୍ଦୋ ମନଃ ପ୍ରୋତ୍ସାହତୀଵ ମେ
ହେ ରାଜା, ଆପଣ ଏହି ଭାରତ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ଗୁରୁଙ୍କ ମୁଖର ଶବ୍ଦ ମୋ ମନକୁ ବହୁତ ଉତ୍ସାହିତ କରେ।
ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ଯଥା ଭେଦଃ କୁରୁପାଣ୍ଡଵଯୋରଭୂତ୍। ରାଜ୍ଯାର୍ଥେ ଦ୍ଯୂତସଂଭୂତୋ ଵନଵାସସ୍ତଥୈଵ ଚ
ହେ ରାଜା, କିପରି ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଦ୍ୟୂତ ଖେଳରେ କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଭେଦ ହେଲା ଓ ସେମାନେ କିପରି ବନବାସକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିଲା, ଏହି କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଯଥା ଚ ଯୁଦ୍ଧମଭଵତ୍ପୃଥିଵୀକ୍ଷଯକାରକମ୍। ତତ୍ତେଽହଂ କଥଯିଷ୍ଯାମି ପୃଚ୍ଛତେ ଭରତର୍ଷଭ
ଏବଂ କିପରି ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା ଯାହା ଭୂମିର ନାଶ ଆଣିଲା, ଏହି କଥା ମଧ୍ୟ ଆପଣ ପଚାରିଥିବାରୁ ମୁଁ କହିବି, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ମୃତେ ପିତରି ତେ ଵୀରା ଵନାଦେତ୍ଯ ସ୍ଵମନ୍ଦିରମ୍। ନଚିରାଦେଵ ଵିଦ୍ଵାଂସୋ ଵେଦେ ଧନୁଷି ଚାଭଵନ୍
ପିତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ସେହି ବୀରମାନେ ବନରୁ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଲେ ଓ ଶୀଘ୍ର ହିଁ ବେଦ ଓ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ।
ତାଂସ୍ତଥା ସତ୍ଵଵୀର୍ଯୌଜଃସଂପନ୍ନାନ୍ପୌରସଂମତାନ୍। ନାମୃଷ୍ଯନ୍କୁରଵୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାଣ୍ଡଵାଞ୍ଶ୍ରୀଯଶୋଭୃତଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଶୌର୍ୟ, ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଲୋକମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଓ ଶ୍ରୀ-ଯଶରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଦେଖି, କୁରୁମାନେ ସେମାନେକୁ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନଃ କ୍ରୂରଃ କର୍ଣଶ୍ଚ ସହସୌବଲଃ। ତେଷାଂ ନିଗ୍ରହନିର୍ଵାସାନ୍ଵିଵିଧାଂସ୍ତେ ସମାରଭନ୍
ତାପରେ କ୍ରୁର ଦୁର୍ୟୋଧନ, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୁବଳପୁତ୍ର ସହିତ ଏମିତି ଅନେକ ଚଳ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ଦମନ ଓ ନିର୍ବାସନ କରିପାରିବେ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନଃ କ୍ରୂରଃ କୁଲିଙ୍ଗସ୍ଯ ମତେ ସ୍ଥିତଃ। ପାମ୍ଡଵାନ୍ଵିଵିଧୋପାଯୈ ରାଜ୍ଯହେତୋରପୀଡଯତ୍
ତାପରେ କ୍ରୁର ଦୁର୍ୟୋଧନ ଶକୁନିଙ୍କ ମତ ଅନୁସାରେ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ଦୁଃଖ ଦେଲେ।
ଦଦାଵଥ ଵିଷଂ ପାପୋ ଭୀମାଯ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଜଃ। ଜରଯାମାସ ତଦ୍ଵୀରଃ ସହାନ୍ନେନ ଵୃକୋଦରଃ
ତାପରେ ପାପୀ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ଭୀମଙ୍କୁ ବିଷ ଦେଲେ; କିନ୍ତୁ ସେ ବୀର, ଭୀମ ନିଜ ଖାଦ୍ୟ ସହିତ ଏହାକୁ ହଜମ କରିଦେଲେ।
ପ୍ରମାଣକୋଟ୍ଯାଂ ସଂସୁପ୍ତଂ ପୁନର୍ବଦ୍ଧ୍ଵା ଵୃକୋଦରମ୍। ତୋଯେଷୁ ଭୀମଂ ଗଙ୍ଗାଯାଃ ପ୍ରକ୍ଷିପ୍ଯ ପୁରମାଵ୍ରଜତ୍
ଗଙ୍ଗା ନଦୀର କୂଳରେ ଭୀମ ଶୁଏଇଥିବାବେଳେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୁଣି ବାନ୍ଧି ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଫେଙ୍କିଲେ ଏବଂ ସହରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଯଦା ଵିବୁଦ୍ଧଃ କୌନ୍ତେଯସ୍ତଦା ସଂଛିଦ୍ଯ ବନ୍ଧନମ୍। ଉଦତିଷ୍ଠନ୍ମହାବାହୁର୍ଭୀମସେନୋ ଗତଵ୍ଯଥଃ
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଜାଗିଉଠିଲେ, ସେ ବନ୍ଧନ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ; ମହାବାହୁ ଭୀମସେନ କଷ୍ଟ ଛାଡ଼ି ଉଠିଗଲେ।
ଆଶୀଵିଷୈଃ କୃଷ୍ଣସର୍ପୈଃ ସୁପ୍ତଂ ଚୈନମଦଂଶଯତ୍। ସର୍ଵେଷ୍ଵେଵାଙ୍ଗଦେଶେଷୁ ନ ମମାର ସ ଶତ୍ରୁହା
ସେ ଶୁଏଇଥିବାବେଳେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଶରୀରର ସମସ୍ତ ଅଂଶରେ କଳା ଓ ବିଷାକ୍ତ ସାପ ଦ୍ୱାରା କଟାଇଲେ; ତଥାପି ସେ ଶତ୍ରୁହନ୍ତା ମରିଲେ ନାହିଁ।