ଯଥାପ୍ରତିଜ୍ଞଂ ଵିହୃତଶ୍ଚ କାଲଃ ସର୍ଵାଃ ସମା ଦ୍ଵାଦଶ ନିର୍ଜନେଷୁ। ଅଜ୍ଞାତଚର୍ଯାଂ ଵିଧିଵତ୍ସମାପ୍ଯ ଭଵଦ୍ଗତାଃ କେଶଵ ପାଣ୍ଡଵେଯାଃ
ଯେପରି ଦେଇଥିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ, ସମସ୍ତ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ କାଟିଛନ୍ତି; ଅଜ୍ଞାତବାସ ଏକ ବର୍ଷ ଯଥାବିଧି ସମାପ୍ତ କରି, ପାଣ୍ଡୁର ସନ୍ତାନମାନେ କେଶବଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଛନ୍ତି।
ଏଷୈଵ ବୁଦ୍ଧିର୍ଜୁଷତାଂ ସଦା ତ୍ଵାଂ ସତ୍ଯେ ସ୍ଥିତାଃ କେଶଵ ପାଣ୍ଡଵେଯାଃ। ସଦାନଧର୍ମାଃ ସଜଲାଃ ସଦାରାଃ ସବାନ୍ଧଵାସ୍ତ୍ଵଚ୍ଛରଣା ହି ପାର୍ଥାଃ
ଏହି ମନୋଭାବ ତୁମକୁ ସଦା ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ; ପାଣ୍ଡୁର ସନ୍ତାନମାନେ ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ, ସଦା ଧର୍ମପରାୟଣ, ସଦା ଦୟାଳୁ, ସଦା ନିଜ ଜନାନ୍ତୁ, ପରିବାର ସହିତ ରହି, ପର୍ଥଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି।
ତଥା ଵଦତିଵାର୍ଷ୍ଣେଯେ ଧର୍ମରାଜେ ଚ ଭାରତ। ଅଥ ପଶ୍ଚାତ୍ତପୋଵୃଦ୍ଧୋ ବହୁଵର୍ଷସହସ୍ରଧୃକ୍। ପ୍ରତ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ ଧର୍ମାତ୍ମା ମାର୍କଣ୍ଡେଯୋ ମହାତପାଃ
ଏପରି ଭାବରେ ବାର୍ଷ୍ଣେୟ ଓ ଧର୍ମରାଜ କଥା କହୁଥିବାବେଳେ, ତପସ୍ୱୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ଅନେକ ବର୍ଷ ହଜାର ତପ କରିଥିବା, ଧର୍ମପରାୟଣ ମହାତ୍ମା, ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲେ।
ଅଜରଶ୍ଚାମରଂଶ୍ଚୈଵ ରୂପୌଦାର୍ଯଗୁଣାନ୍ଵିତଃ। ଵ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ ତଥା ଯୁକ୍ତୋ ଯଥା ସ୍ଯାତ୍ପଞ୍ଚଵିଂଶକଃ
ସେ ଅଜର, ଅମର, ସୁନ୍ଦର ରୂପ, ଉଦାର ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଏପରି ଦେଖାଗଲେ ଯେଉଁପରି ଜଣେ ପଚିଶ ବର୍ଷର ଯୁବକ।
ତମାଗତମୃଷିଂ ଵୃଦ୍ଧଂ ବହୁଵର୍ଷସହସ୍ରିଣମ୍। ଉପାତିଷ୍ଠନ୍ତ ତେ ସର୍ଵେପାଣ୍ଡଵାଃ ସହଯାଦଵାଃ
ସେ ଅନେକ ବର୍ଷ ହଜାର ଜୀବନ ଦେଖିଥିବା ବୃଦ୍ଧ ଋଷି ଆସିଲେ; ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ଓ ଯାଦବମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ସେବା କଲେ।
ତମର୍ଚିତଂ ସୁଵିଶ୍ଵସ୍ତମାସୀନମୃଷିସତ୍ତମମ୍। ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ମତେନାହ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚ କେଶଵଃ
ସମ୍ମାନିତ ଓ ଭରସାଯୋଗ୍ୟ ଏହି ଋଷି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପବେଶ କଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ମନେ ରଖି, କେଶବ କଥା କହିଲେ।
ଶୁଶ୍ରୂପଵଃ ପାଣ୍ଡଵାସ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣାଶ୍ଚ ସମାଗତାଃ। ଦ୍ରୌପଦୀ ସତ୍ଯଭାମା ଚ ତଥାଽହଂପରମଂ ଵଚଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେ, ଏକତ୍ରିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଦ୍ରୌପଦୀ, ସତ୍ୟଭାମା ଓ ମୁଁ ନିଜେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ ଦେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା ଶୁଣିଲୁ।
ପୁରାଵୃତ୍ତାଃ କଥାଃ ପୁଣ୍ଯାଃ ସଦାଚାରାନ୍ସନାତନାନ୍। ରାଜ୍ଞାଂସ୍ତ୍ରୀଣାମୃଷୀଣାଂ ଚ ମାର୍କଣଅଡେଯ ପ୍ରଚକ୍ଷ୍ଵ ନଃ
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ଆମକୁ ରାଜା, ନାରୀ ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ପୁରାତନ, ଧର୍ମମୟ, ଶୁଭ କଥା ଶୁଣାଅ, ଯେଉଁଗୁଡିକ ସଦା ଆଚାର ରକ୍ଷା କରେ।
ତେଷୁ ତତ୍ରୋପଵିଷ୍ଟେଷୁ ଦେଵର୍ଷିରପି ନାରଦଃ। ଆଜଗାମ ଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ପାଣ୍ଡଵାନଵଲୋକକଃ
ସେମାନେ ବସିଥିବାବେଳେ, ଦେବ ଋଷି ନାରଦ, ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଦର୍ଶନକାରୀ, ଆସିଲେ।
ତମପ୍ଯଥ ମହାତ୍ମାନଂ ସର୍ଵେ ତେ ପୁରୁଷର୍ଷଭାଃ। ପାଦ୍ଯାର୍ଧ୍ଯାଭ୍ଯାଂ ଯଥାନ୍ଯାଯମୁପତସ୍ଥୁର୍ମନୀଷିଣଃ
ସମସ୍ତ ପୁରୁଷ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ପାଦ୍ୟ ଓ ଆର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ଯଥାଯଥିକ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ସେବା କଲେ।
ନାରଦସ୍ତ୍ଵଥ ଦେଵର୍ଷିର୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତାଂସ୍ତୁ କୃତକ୍ଷଣାନ୍। ମାର୍କଣ୍ଡେଯସ୍ଯ ଵଦତସ୍ତାଂ କଥାମନ୍ଵମୋଦତ
ତାପରେ ଦେବ ଋଷି ନାରଦ, ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ ବୁଝି, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିବାକୁ ଯାଉଥିବା କଥାକୁ ଆନନ୍ଦରେ ଶୁଣିଲେ।
ଉଵାଚ ଚୈନଂ କାଲଜ୍ଞଂ ସ୍ମଯନ୍ନିଵ ସନାରଦଃ। ବ୍ରହ୍ମର୍ଷେ କଥ୍ଯତାଂ ଯତ୍ତେ ପାଣ୍ଡଵେଷୁ ଵିଵକ୍ଷିତମ୍
ନାରଦ, ସମୟ ବୁଝି, ହସି ହସି, ସେ ତପସ୍ୱୀଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ବ୍ରହ୍ମ ଋଷି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ପାଇଁ ତୁମେ ଯାହା କହିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ଦୟାକରି କହ।'
ଏଵମୁକ୍ତଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମାର୍କଣ୍ଡେଯୋ ମହାତପାଃ। କ୍ଷଣଂ କୁରୁଧ୍ଵଂଵିପୁଲମାଖ୍ଯାତଵ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏପରି କହାଯିବା ପରେ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ମହାତ୍ମା ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ଏକ କ୍ଷଣ ଅପେକ୍ଷା କର; ଯାହା କହିବାକୁ ଯାଉଛି, ଏହା ବିଶାଳ।'
ଏଵମୁକ୍ତାଃ କ୍ଷଣଂ ଚକ୍ରୁଃ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସହ ତୈର୍ଦ୍ଵିଜୈଃ। ମଧ୍ଯଂଦିନେ ଯଥାଦିତ୍ଯଂ ପ୍ରେକ୍ଷନ୍ତସ୍ତେ ମହାମୁନିମ୍
ଏପରି କହାଯିବା ପରେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏକ କ୍ଷଣ ଅପେକ୍ଷା କଲେ, ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖିବା ପରି, ମହାମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
ତଂ ଵିଵକ୍ଷନ୍ତମାଲକ୍ଷ୍ଯକୁରୁରାଜୋ ମହାମୁନିମ୍। କଥାସଂଜନନାର୍ଥାଯ ଚୋଦଯାମାସ ପାଣ୍ଡଵଃ
ମହାମୁନି କଥା କହିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ଦେଖି, କୁରୁ ରାଜା, କଥା ଆରମ୍ଭ ହେବାକୁ ଚାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ।
ଭଵାନ୍ଦୈଵତଦୈତ୍ଯାନାମୃଷୀଣାଂ ଚ ମହାତ୍ମନାମ୍। ରାଜର୍ଷୀଣାଂ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ଚରିତଜ୍ଞଃ ପୁରାତନଃ
ମହାନ, ଆପଣ ଦେବତା, ଦାନବ, ମହାତ୍ମା ଋଷି ଓ ସମସ୍ତ ରାଜା ଋଷିମାନଙ୍କ ପୁରାତନ କାର୍ଯ୍ୟ ଜାଣିଛନ୍ତି।
ସେଵ୍ଯଶ୍ଚୋପାସିତଵ୍ଯଶ୍ ମତୋ ନଃ କାଙ୍କ୍ଷିତଶ୍ଚିରମ୍। ଅଯଂ ଚ ଦେଵକୀପୁତ୍ରଃ ପ୍ରାପ୍ତୋଽସ୍ମାନଵଲୋକକଃ
ଆପଣଙ୍କୁ ସେବା ଓ ପୂଜା କରିବା ଆମର ମନେ ଅଛି; ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଚାହୁଁଥିଲୁ; ଏଉଁ ଦେବକୀର ପୁତ୍ର ଆମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।
ଭ୍ରମତ୍ଯେଵ ହି ମେ ବୁଦ୍ଧିର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽଽତ୍ମାନଂ ସୁଖାଚ୍ଚ୍ଯୁତମ୍। ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଂଶ୍ଚ ରଦୁର୍ତ୍ତାନୃଦ୍ଧ୍ଯତଃ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ସର୍ଵଶଃ
ମୁଁ ନିଜେ ସୁଖରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇ ଦେଖି, ମୋର ମନ ଭ୍ରମିଯାଏ; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଉନ୍ନତି କରୁଥିବା ଦେଖି, ମୋର ଚିନ୍ତା ବଢିଯାଏ।
କର୍ମଣଃ ପୁରୁଷଃ କର୍ତା ଶୁଭସ୍ଯାପ୍ଯଶୁଭସ୍ଯ ଵା। ସ୍ଵଫଲଂ ତଦୁପାଶ୍ନାପି କଥଂ କର୍ତା ସ୍ଵିଦୀଶ୍ଵରଃ
ମଣିଷ ନିଜ କାମର କର୍ତ୍ତା, ସେ କାମ ଭଲ ହେଉ କି ମନ୍ଦ। ଯେତେବେଳେ ସେ ନିଜ କାମର ଫଳ ଭୋଗ କରେ, ତେବେ ଭଗବାନ କେମିତି କାରଣ ହେବେ?
ଅଥଵା ସୁଖଦୁଃଖେଷୁ ନୃଣାଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂଵର। ଇହ ଵା କୃତମନ୍ଵେତି ପରଦେହେଽଥଵା ପୁନଃ
ହେ ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟାର ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଏହି ଜନ୍ମରେ କିମ୍ବା ପରଜନ୍ମରେ, କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ମଣିଷଙ୍କ ସୁଖ ଦୁଃଖ ସେଠାକୁ ଅନୁସରଣ କରେ କି?
ଦେହୀ ଚ ଦେହଂ ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ମୃଗ୍ଯମାଣଃ ଶୁଭାଶୁଭୈଃ। କଥଂ ସଂଯୁଜ୍ଯତେପ୍ରେତ୍ଯ ଇହ ଵା ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେହୀ ଯେତେବେଳେ ଦେହ ଛାଡ଼ିଦେଇଥାଏ, ଶୁଭ ଅଶୁଭ କାମ ତାଙ୍କୁ ଧରି ଚାଲିଥାଏ, ତେବେ ଏଠାରେ କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ ସେ କିପରି ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ?
ଐହଲୌକିକମେଵୈତଦୁତାହୋ ପାରଲୌକିକମ୍। କ୍ଵ ଵା କର୍ମାଣି ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଜନ୍ତୋଃ ପ୍ରେତସ୍ଯ ଭାର୍ଗଵ
ହେ ଭାର୍ଗବ, ଏହି ଫଳ କେବଳ ଏହି ଜଗତର କି, କିମ୍ବା ପରଲୋକର? ମଣିଷ ମରିଗଲାପରେ ତାଙ୍କର କାର୍ମାଣ୍ୟ କେଉଁଠି ରହିଯାଏ?
ତ୍ଵଦ୍ଯୁକ୍ତୋଽଯମନୁପ୍ରଶ୍ନୋ ଯଥାଵଦ୍ଵଦତାଂଵର। ଵିଦିତଂ ଵେଦିତଵ୍ଯଂ ତେ ସ୍ଥିତ୍ଯର୍ଥଂ ତ୍ଵଂ ତୁ ପୃଚ୍ଛସି
ତୁମେ ଯେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ସେଠି ସମୟଯୋଗ୍ୟ। ତୁମେ ଯାହା ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତାହା ତୁମେ ଜାଣିଛ, କିନ୍ତୁ ଭଲଭାବେ ବୁଝିବା ପାଇଁ ପଚାରୁଛ।
ଅତ୍ର ତେ କଥଯିଷ୍ଯାମି ତଦିହୈକମନାଃ ଶୃଣୁ। ଯଥେହାମୁତ୍ର ଚ ନର ସୁଖଦୁଃଖମୁପାଶ୍ନୁତେ
ଏହି ବିଷୟ ମୁଁ ତୁମକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଦେବି, ଏକାଗ୍ର ମନେ ଶୁଣ। କିପରି ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ମଣିଷ ସୁଖ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରେ।
ନିର୍ମଲାନି ଶରୀରାଣି ଵିଶୁଦ୍ଧାନି ଶରୀରିଣାମ୍। ସସର୍ଜ ଧର଼୍ମତନ୍ତ୍ରାଣି ପୂର୍ଵୋତ୍ପନ୍ନଃ ପ୍ରଜାପତିଃ
ପ୍ରାଚୀନ ସମୟରେ ପ୍ରଜାପତି ନିର୍ମଳ ଓ ପବିତ୍ର ଦେହ ତିଆରି କଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଚାଲୁଥିଲେ।
ଅମୋଘଫଲସଂକଲ୍ପାଃ ସୁଵ୍ରତାଃ ସତ୍ଯଵାଦିନଃ। ବ୍ରହ୍ମଭୂତା ନରାଃ ପୁଣ୍ଯାଃ ପୁରାଣାଃ କୁରୁସତ୍ତମ
ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ପୁରୁଣା ନରମାନେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ଭଲ କାମରେ ଦୃଢ଼, ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ସଫଳ, ଏବଂ ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ୱରୂପ ଥିଲେ।
ସର୍ଵେ ଦେଵୈଃ ସମାଯାନ୍ତି ସ୍ଵଚ୍ଛନ୍ଦେନ ନଭସ୍ତଲମ୍। ତତଶ୍ଚ ପୁନରାଯାନ୍ତି ସର୍ଵେ ସ୍ଵଚ୍ଛନ୍ଦଚାରିଣଃ
ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ଆକାଶକୁ ଯାଉଥିଲେ, ପୁଣି ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ପୃଥିବୀକୁ ଫେରିଆସୁଥିଲେ।
ସ୍ଵଚ୍ଚନ୍ଦମରଣାଶ୍ଚାସନ୍ନରାଃ ସ୍ଵଚ୍ଛନ୍ଦଜୀଵିନଃ। ଅଲ୍ପବାଧା ନିରାତଙ୍କାଃ ସିଦ୍ଧାର୍ଥା ନିରୁପଦ୍ରଵାଃ
ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ବଞ୍ଚିବା ଓ ମରିବା କ୍ଷମତା ଥିଲା, ଅତି କମ କଷ୍ଟ, ନିରାତଙ୍କ, ସବୁ ଇଚ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ଅଶାନ୍ତି ନଥିଲା।
ଦ୍ରଷ୍ଟାରୋଦେଵସଙ୍ଘାନାମୃଷୀଣାଂ ଚ ମହାତ୍ମନାମ୍। ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷାଃ ସର୍ଵଧର୍ମାଣାଂ ଦାନ୍ତା ଵିଗତମତ୍ସରାଃ
ସେମାନେ ଦେବତା ଓ ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କ ସଭାକୁ ଦେଖିପାରୁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମକୁ ସ୍୵ୟଂ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ, ନିୟମିତ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟା ଶୂନ୍ୟ ଥିଲେ।
ଆସନ୍ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ତଥା ପୁତ୍ରସହସ୍ରିଣଃ। ତତଃ କାଲାନ୍ତରେ ତସ୍ମିନ୍ପୃଥିଵୀତଲଚାରିଣଃ
ସେମାନେ ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ବଞ୍ଚିଥିଲେ, ହଜାର ହଜାର ପୁଅ ଥିଲା। ପରେ ସମୟ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ସେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଚାଲିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।