କ୍ଷୁବ୍ଧତୋଯା ମହାଵେଗାଃ ଶ୍ଵସମାନା ଇଵାଶୁଗାଃ। ସିନ୍ଧଵଃ ଶୋଭଯାଂଚକ୍ରୁଃ କାନନାନି ତପାତ୍ଯଯେ
ନଦୀମାନେ ତାଙ୍କର ଜଳ ଉତ୍ସାହିତ ଓ ତେଜ ହୋଇ, ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ସେମାନେ ବନକୁ ବର୍ଷା ପରେ ଶୋଭା ଦେଇଥିଲେ ।
ନଦତାଂ କାନନାନ୍ତେଷୁ ଶ୍ରୂଯନ୍ତେ ଵିଵିଧାଃ ସ୍ଵନାଃ। ଵୃଷ୍ଟିଭିସ୍ତାଡ୍ଯମାନାନାଂ ଵରାହମୃଗପକ୍ଷିଣାମ୍
ବନର ଧାରରେ ବିଭିନ୍ନ ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଉଥିଲା; ବର୍ଷାରେ ଆଘାତ ପାଇଥିବା ବନ୍ଦର, ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଚିତ୍କାର ।
ସ୍ତୋକକାଃ ଶିଖିନଶ୍ଚୈଵ ପୁଂସ୍କୋକିଲଗଣୈଃ ସହ। ମତ୍ତାଃ ପରିପତନ୍ତି ସ୍ମ ଦର୍ଦୁରଶ୍ଚୈଵ ଦର୍ପିତାଃ
ସ୍ମାଲ ଦଳରେ ମୟୂରମାନେ, ପୁରୁଷ କୋଇଲ ଦଳ ସହିତ, ମଦ ଭରା ହୋଇ ଉଡ଼ିଉଡ଼ି ଘୁଞ୍ଚିଥିଲେ; ବେଙ୍ଗମାନେ ମଧୁର ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ ।
ତଦା ବହୁଵିଧାକାରା ପ୍ରାଵୃଣ୍ମେଘାନୁନାଦିତା। ଅଭ୍ଯତୀତା ଶିଵା ତେଷାଂ ଚରତାଂ ମରୁଧନ୍ଵସୁ
ବହୁ ରୂପର ମେଘର ଶବ୍ଦରେ ପ୍ରାବୃ ଋତୁ ଗୁଞ୍ଜିଲା; ମରୁଧାନ୍ୟରେ ଘୁଞ୍ଚୁଥିବା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ଶୁଭ ଦିନ ଶେଷ ହେଲା ।
କ୍ରୌଞ୍ଚହଂସସମାକୀର୍ଣା ଶରତ୍ପ୍ରମୁଦୀତାଽଭଵତ୍। ରୂଢକକ୍ଷଵନପ୍ରସ୍ଥା ପ୍ରସନ୍ନଜଲନିମ୍ନଗା
କ୍ରଉଞ୍ଚ ଓ ହଂସ ଭରି ନଦୀ ଓ ଝିଅ ଉପକୂଳ ଦେଖି, ଶରତ୍ ଋତୁ ଆସିଲା; ତାଙ୍କର ତୀର ଘାସରେ ଭରି ଥିଲା, ଜଳ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ ହେଲା ।
ଵିମଲାକାଶନକ୍ଷତ୍ରା ଶରତ୍ତେଷାଂ ଶିଵାଽଭଷତ୍। ମୃଗଦ୍ଵିଜସମାକୀର୍ଣା ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍
ଶରତ୍ ଋତୁ ଶୁଭ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଆକାଶରେ ତାରା ଭରି ଚମକୁଥିଲା; ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଋତୁ ଜନ୍ତୁ ଓ ପକ୍ଷୀରେ ଭରି ଥିଲା ।
ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଶାନ୍ତରଜସଃ କ୍ଷପାଜଲଦଶୀତଲାଃ। ଗ୍ରହନକ୍ଷତ୍ରସଙ୍ଘୈଶ୍ଚ ସୋମେନ ଚ ଵିରାଜିତାଃ
ଶରତ୍ ଋତୁର ରାତିଗୁଡିକ ଧୂଳି ଶାନ୍ତ ହୋଇ ଶୀତଳ ମେଘରେ ଭରି ଥିଲା; ଗ୍ରହ ଓ ତାରା ଦଳ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଶୋଭିତ ହେଲା ।
କୁମୁଦୈଃ ପୁଣ୍ଡରୀକୈଶ୍ଚ ଶୀତଵାରିଧରାଃ ଶିଵାଃ। ନଦୀଃ ପୁଷ୍କରିଣୀଶ୍ଚୈଵ ଦଦୃଶୁଃ ସମଲଂକୃତାଃ
ସେମାନେ ନଦୀ ଓ ପଦ୍ମପୁଣ୍ଡିକା ଦେଖିଲେ, କୁମୁଦ ଓ ପଦ୍ମ ଫୁଲରେ ଭରି ଥିଲା; ଶୀତଳ ଜଳରେ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା ।
ତେ ଵୈ ମୁମୁଦିରେ ଵୀରାଃ ପ୍ରସନ୍ନସଲିଲାଂ ଶିଵାମ୍। ପଶ୍ଯନ୍ତୋ ଦୃଢଧନ୍ଵାନଃ ପରିପୂର୍ଣାଂ ସରସ୍ଵତୀମ୍
ସେହି ବୀରମାନେ ଶୁଭ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଜଳରେ ଭରିଥିବା ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀକୁ ଦୃଢ଼ ଧନୁ ଧରି ଦେଖି, ଅନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଲେ ।
ତେଷାଂ ପୁଣ୍ଯତମା ରାତ୍ରିଃ ପର୍ଵସନ୍ଧୌ ସ୍ମ ଶାରଦୀ। ତତ୍ରୈଵ ଵସତାମାସୀତ୍କାର୍ତିକୀ ଜନମେଜଯ
ସେମାନେ ଏଠାରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ଶରତ୍ ଋତୁର ସବୁଠୁ ପବିତ୍ର ରାତି, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଓ ଦ୍ୱିପକ୍ଷ ଯୋଗରେ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ହେଲା, ଜନମେଜୟ ।
ପୁଣ୍ଯକୃଦ୍ଭିର୍ମହାସତ୍ଵୈସ୍ତାପସୈଃ ସହ ପାଣ୍ଡଵାଃ। ତତ୍ସର୍ଵଂ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମୂହୁର୍ଯୋଗମୁତ୍ତମମ୍
ପାଣ୍ଡବମାନେ, ମହାତ୍ମା ତାପସ ଓ ପୁଣ୍ୟବାନ ସାଧୁମାନେ ସହିତ, ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତେ ଉତ୍ତମ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରିଲେ ।
ତମିସ୍ରାଭ୍ଯୁଦଯେ ତସ୍ମିନ୍ଧୌମ୍ଯେନ ସହ ପାଣ୍ଡଵାଃ। ସୂତୈଃ ପୌରୋଗଵୈଃ ସାକଂ କାମ୍ଯକଂ ପ୍ରଯଯୁର୍ଵନମ୍
ଅନ୍ଧାର ଆରମ୍ଭ ହେବା ସମୟରେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଧୌମ୍ୟ, ତାଙ୍କର ରଥୀ ଓ ପୁରୋହିତମାନେ ସହିତ କାମ୍ୟକ ବନକୁ ଯାତ୍ରା କରିଲେ ।
କାମ୍ଯକଂ ପ୍ରାପ୍ଯ କୌରଵ୍ଯ ଯୁଧିଷ୍ଠିରପୁରୋଗମାଃ। କୃତାତିଥ୍ଯା ମୁନିଗଣୈର୍ନିଷେଦୁଃ ସହ କୃଷ୍ଣଯା
କାମ୍ୟକ ବନକୁ ପହଞ୍ଚି, କୁରୁବଂଶର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ସେମାନେ ମୁନିମାନଙ୍କର ଆତିଥ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରି, କୃଷ୍ଣା ସହିତ ବସିଲେ ।
ତତସ୍ତାନ୍ପରିଵିଶ୍ଵସ୍ତାନ୍ଵସତଃ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନାନ୍। ବ୍ରାହ୍ମଣା ବହଵସ୍ତତ୍ର ସମନ୍ତାତ୍ପର୍ଯଵାରଯନ୍
ତାପରେ, ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନମାନେ ସେଠାରେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ଅନେକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚାରିପାଖରୁ ଏସି ସେମାନଙ୍କୁ ଘେରି ରଖିଲେ ।
ଅଥାବ୍ରଵୀଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ କଶ୍ଚିଦର୍ଜୁନସ୍ଯ ପ୍ରିଯଃ ସଖା। ସ ଏଷ୍ଯତି ମହାବାହୁର୍ଵଶୀ ଶୌରିରୁଦାରଧୀଃ
ତାପରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, "ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଉଦାର ମନର ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବଶୀଦେବ ଶୀଘ୍ର ଆସିବେ।"
ଵିଦିତା ହି ହରେର୍ଯୂଯମିହାଯାତାଃ କୁରୂଦ୍ଵହାଃ। ସଦା ହି ଦର୍ଶନାକାଙ୍କ୍ଷୀ ଶ୍ରେଯୋନ୍ଵେଷୀ ଚ ଵୋ ହରିଃ
ହେ କୁରୁମଣ୍ଡଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ହରିଙ୍କ ପରିଚିତ ଓ ଏଠାକୁ ଆସିଛ, ହରି ସଦା ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ଓ ତୁମ ଭଲ ଚାହାନ୍ତି।
ବହୁଵତ୍ସରଜୀଵୀ ଚ ମାର୍କଣ୍ଡେଯୋ ମହାତପାଃ। ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯତପସା ଯୁକ୍ତଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଯୁଷ୍ମାନ୍ସମେଷ୍ଯତି
ବହୁ ବର୍ଷ ଜୀବନ୍ତ ଓ ମହାତପସ୍ବୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ଯିଏ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ, ଶୀଘ୍ର ତୁମମାନେଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିବେ।
ତଥୈଵ ବ୍ରୁଵତସ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରତ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ କେଶଵଃ। ଶୈବ୍ଯସୁଗ୍ରୀଵଯୁକ୍ତେନ ରଥେନ ରଥିନାରଃ
ଏପରି କଥା କହୁଥିବା ବେଳେ, କେଶବ ଶୈବ୍ୟ ଓ ସୁଗ୍ରୀବ ସହିତ ରଥରେ ଆସି ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ମଘଵାନିଵ ପୌଲୋମ୍ଯା ସହିତଃ ସତ୍ଯଭାମଯା। ଉପାଯାଦ୍ଦେଵକୀପୁତ୍ରୋ ଦିଦୃକ୍ଷୁଃ କୁରୁସତ୍ତମାନ୍
ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ପୌଲୋମୀ ସହ ଆସନ୍ତି, ସେପରି ଦେବକୀପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣ, ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କ ସହ ଆସି, କୁରୁମଣ୍ଡଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆଗ୍ରହ କଲେ।
ଅଵତୀର୍ଯ ରଥାତ୍କୃଷ୍ଣୋ ଧର୍ମରାଜଂ ଯଥାଵିଧି। ଵଵନ୍ଦେ ମୁଦିତୋ ଧୀମାନ୍ଭୀମଂ ଚ ବଲିନାଂ ଵରମ୍
କୃଷ୍ଣ ରଥରୁ ଅବତରି, ଆନନ୍ଦିତ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଭାବରେ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଇଲେ ଓ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଲେ।
ପୂଜଯାମାସ ଧୌମ୍ଯଂ ଚ ଯମାଭ୍ଯାମଭିଵାଦିତଃ। ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯମହାଭାଗାଂ ଦ୍ରୌପଦୀଂ ପର୍ଯସାନ୍ତ୍ଵଯତ୍
ଯମଜୁମାନେ ଅଭିବାଦନ କରିବା ପରେ, ସେ ଧୌମ୍ୟଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଏବଂ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ।
ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଫଲ୍ଗୁନଂ ଵୀରଂ ଚିରସ୍ଯ ପ୍ରିଯମାଗତମ୍। ପର୍ଯଷ୍ଵଜତ ଦାଶାର୍ହଃ ପୁନଃ ପୁନରରିଂଦମଃ
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ଫଳ୍ଗୁନ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦାଶାର୍ହ କୃଷ୍ଣ ପୁନିପୁନି ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ତଥୈଵ ସତ୍ଯଭାମାଽପି ଦ୍ରୌପଦୀଂ ପରିଷସ୍ଵଜେ। ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ପ୍ରିଯଂ ଭାର୍ଯାଂ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ମହିଷୀ ପ୍ରିଯା
ସେପରି ସତ୍ୟଭାମା ମଧ୍ୟ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ସେ ନିଜେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ ରାଣୀ।
ତତସ୍ତେ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସର୍ଵେସଭାର୍ଯାଃ ସପୁରୋହିତାଃ। ଆନର୍ଚୁଃ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଂ ପରିଵଵ୍ରୁଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ, ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ପୁରୋହିତମାନେ, ପଦ୍ମନେତ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ।
କୃଷ୍ଣସ୍ତୁ ପାର୍ଥେନ ସମେତ୍ଯ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଧନଂଜଯେନାସୁରମର୍ଦନେନ। ବଭୌ ଯଥା ଭୂତପତିର୍ମହାତ୍ମା ସମେତ୍ଯ ସାକ୍ଷାଦ୍ଭଗଵାନ୍ଗୁହେନ
ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ମହାପୁରୁଷ ଯେପରି ଗୁହାଙ୍କ ସହ ମିଳନ କରନ୍ତି, ସେପରି ବିଦ୍ୱାନ ଓ ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରୁଥିବା ଧନଞ୍ଜୟ ଅର୍ଜୁନ ସହ କୃଷ୍ଣ ମିଳି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଗଲେ।
ତତଃ ସମସ୍ତାନି କିରୀଟମାଲୀ ଵନେଷୁ ଵୃତ୍ତାନି ଗଦାଗ୍ରଜାଯ। ଉକ୍ତ୍ଵା ଯଥାଵତ୍ପୁନରନ୍ଵପୃଚ୍ଛ- ତ୍ତସ୍ମିନ୍ସୁଭଦ୍ରାଂ ଚ ତଥାଽଭିମନ୍ଯୁମ୍
ତାପରେ ମୁକୁଟଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ, ଜଙ୍ଗଲରେ ଯାହା କି ଘଟିଲା ସେସବୁ କଥା ଭୀମଙ୍କୁ କହି, ପୁନି ସୁଭଦ୍ରା ଓ ଅଭିମନ୍ୟୁ ବିଷୟରେ ଖୋଜଖୋଜ କଲେ।
ଧୌମ୍ଯଂ ଚ କୃଷ୍ଣାଂ ଚ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ଚ ଯମୌ ଚ ଭୀମଂ ଚ ଦଶାର୍ହସିଂହଃ। ଉଵାଚ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଭଵତାଂ ଶିଵେନ ପ୍ରାପ୍ତଃ କିରୀଟୀ ମୁଦିତଃ କୃତାସ୍ତ୍ରଃ
ଦାଶାର୍ହ ସିଂହ କୃଷ୍ଣ, ଧୌମ୍ୟ, କୃଷ୍ଣା, ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଯମଜୁମାନେ ଓ ଭୀମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟରେ, ମୁକୁଟଧାରୀ ତୁମମାନେଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରିଛନ୍ତି, ସେ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଶିକ୍ଷାରେ ପାରଙ୍ଗତ।"
ସ ପୂଜଯିତ୍ଵା ମଧୁହା ଯଥାଵ- ତ୍ପାର୍ଥାଂଶ୍ଚ କୃଷ୍ଣାଂ ଚ ପୁରୋହିତଂ ଚ। ଉଵାଚ ରାଜାନମଭିପ୍ରଶଂସନ୍ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ତେନ ସହୋପଵିଶ୍ଯ
ମଧୁସୂଦନ କୃଷ୍ଣ, ପାଣ୍ଡବ, କୃଷ୍ଣା ଓ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ସମ୍ମାନ କରି, ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସହ ବସିଲେ।
ଧର୍ମଃ ପରଃ ପାଣ୍ଡଵ ରାଜ୍ଯଲାଭା- ତ୍ତସ୍ଯାଦିମାହୁସ୍ତପ ଏଵ ରାଜନ୍। ସତ୍ଯାର୍ଜଵାଭ୍ଯାଂ ଚରତା ସ୍ଵଧର୍ମଂ ଜିତସ୍ତ୍ଵଯାଽଚଂ ପରଶ୍ଚ ଲୋକଃ
"ହେ ପାଣ୍ଡବ, ଧର୍ମ ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ, ରାଜ୍ୟ ଲାଭ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ; ଏହାର ଆରମ୍ଭ ତପସ୍ୟାରେ ଅଛି। ସତ୍ୟ ଓ ସରଳତାରେ ନିଜ ଧର୍ମ ପାଳନ କରି, ତୁମେ ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକ, ଦୁଇଟିକୁ ଜିତିଛ।"
ଅଧୀତମଗ୍ରେ ଚରତା ଵ୍ରତାନି ସମ୍ଯଗ୍ଧନୁର୍ଵେଦମଵାପ୍ଯ କୃତ୍ସ୍ନମ୍। କ୍ଷାତ୍ରେଣ ଧର୍ମେଣ ଵସୂନି ଲବ୍ଧ୍ଵା ସର୍ଵେ ହ୍ଯଵାପ୍ତାଃ କ୍ରତଵଃ ପୁରାଣାଃ
"ପ୍ରଥମେ ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ଧନୁର୍ବେଦ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶିଖି, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ଧନ ଅର୍ଜନ କରିଛ; ଏଭଳି ସମସ୍ତ ପୁରାତନ ଯଜ୍ଞ ତୁମେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ।"