ତତସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଵିମାନାଗ୍ର୍ଯାତ୍ପ୍ରଚ୍ଯୁତଶ୍ଚ୍ଯୁତଲକ୍ଷଣଃ। ପ୍ରପତନ୍ବୁବୁଧେଽଽତ୍ମାନଂ ଵ୍ଯାଲୀଭୂତମଧୋମୁଖମ୍
ତାପରେ ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦିବ୍ୟ ଯାନରୁ ମୁଁ ତଳକୁ ପଡ଼ିଗଲି, ମୋର ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ହରାଇଗଲା; ମୁଁ ଝରିବା ସମୟରେ ଦେଖିଲି, ମୁଁ ଏବେ ମୁଣ୍ଡ ତଳକୁ କରି ସର୍ପ ହୋଇଯାଇଛି।
ଅଯାଚଂ ତମହଂ ଵିପ୍ରଂ ଶାପସ୍ଯାନ୍ତୋ ଭଵେଦିତି। ପ୍ରମାଦାତ୍ସଂପ୍ରମୂଢସ୍ଯ ଭଗଵନ୍କ୍ଷନ୍ତୁମର୍ହସି
ମୁଁ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲି, 'ଏହି ଶାପର ଶେଷ ହେଉ; ହେ ପୂଜ୍ୟ, ମୋର ଭୁଲକୁ ଦୟାକରି ମାଫ କରନ୍ତୁ।'
ତତଃ ସ ମାମୁଵାଚେଦଂ ପ୍ରପତନ୍ତଂ କୃପାନଵିତଃ। ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ଧର୍ମରାଜଃ ଶାପାତ୍ତ୍ଵାଂ ମୋକ୍ଷଯିଷ୍ଯତି
ତାପରେ ସେ ମୋତେ ଦୟାଭାବରେ କହିଲେ, 'ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତୁମକୁ ଏହି ଶାପରୁ ମୁକ୍ତ କରିବେ।'
ଅଭିମାନସ୍ଯ ଵୈ ତସ୍ଯ ବଲସ୍ଯ ଚ ନରାଧିପ। ଫଲେ କ୍ଷୀଣେ ମହାରାଜ ଫଲଂ ପୁଣ୍ଯମଵାପ୍ସ୍ଯସି
ହେ ମହାରାଜ, ଯେତେବେଳେ ସେ ଅହଂକାର ଓ ଶକ୍ତିର ଫଳ ଶେଷ ହେବ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ଶୁଭ ଫଳ ପାଇବ।
ତତୋ ମେ ଵିସ୍ମଯୋ ଜାତସ୍ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତପସୋ ବଲମ୍। ବ୍ରହ୍ମ ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ଵଂ ଚ ଯେନ ତ୍ଵାଽହମଚୂଚୁଦମ୍
ତାପରେ ମୁଁ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲି; ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଛୁଇଁଥିଲେ, ସେହି ବ୍ରହ୍ମ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱର ଶକ୍ତି।
ସତ୍ଯଂ ଦମସ୍ତପୋ ଯୋଗମହିଂସା ଜ୍ଞାନନିତ୍ଯତା। ସାଧକାନି ସତାଂ ପୁଂସାଂ ନ ଜାତିର୍ନକୁଲଂ ନୃପ
ସତ୍ୟ, ନିୟମ, ତପସ୍ୟା, ଯୋଗ, ଅହିଂସା ଓ ଜ୍ଞାନରେ ଦୃଢତା—ଏହିଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଭଲ ଲୋକଙ୍କର ଉପାୟ, ହେ ରାଜା, ଜନ୍ମ କିମ୍ବା ବଂଶ ନୁହେଁ।
ଅରିଷ୍ଟ କଏଷ ତେ ଭ୍ରାତା ମୁକ୍ତୋ ବୀମୋ ମହାଭୁଜ। ସ୍ଵସ୍ତି ତେଽସ୍ତୁ ମହାରାଜ ଗମିଷ୍ଯାମି ଦିଵଂ ପୁନଃ
ତୁମର ଭାଇ ବଳଶାଳୀ ଭୀମ ସୁସ୍ଥ ଓ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି; ହେ ମହାରାଜ, ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ, ମୁଁ ଏବେ ପୁନି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବି।
ସ ଚାଯଂ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର କାଲଃ ପୁଣ୍ଯ ଉପାଗତଃ। ତଦସ୍ମାତ୍କାରଣାତ୍ପାର୍ଥ କାର୍ଯଂ ତନ୍ମେ ମହତ୍କୃତମ୍
ହେ ପୃଥାପୁତ୍ର, ଏବେ ଶୁଭ ସମୟ ଆସିଛି; ଏହି କାରଣରୁ ମୋର ବଡ଼ କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା।
ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍ମୁହୂର୍ତେ ତୁ ଵିମାନଂ କାମଗାମି ଵୈ। ଅଵପାତେନ ମହତା ତତ୍ରାଵାପ ତଦୁତ୍ତମମ୍
ତାପରେ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଇଚ୍ଛାମତା ଦିବ୍ୟ ଯାନ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ କରି ଏଠାରେ ଅବତରିଲା ଏବଂ ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଽଽଜଗରଂ ଦେହଂ ମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ନହୁଷୋ ନୃପଃ। ଦିଵ୍ଯଂ ଵପୁଃ ସମାସ୍ଥାଯ ଗତସ୍ତ୍ରିଦିଵମେଵ ହ
ଏଭଳି କହି, ରାଜା ନହୁଷ ସର୍ପ ଦେହକୁ ଛାଡ଼ି ଦିବ୍ୟ ଶରୀର ଧାରଣ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋପି ଧର୍ମାତ୍ମା ଭ୍ରାତ୍ରା ଭୀମେନ ସଂଗତଃ। ଧୌମ୍ଯେନ ସହିତଃ ଶ୍ରୀମାନାଶ୍ରମଂ ପୁନରାଗମତ୍
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଭାଇ ଭୀମ ଓ ଧୌମ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ପୁନି ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଆସିଲେ।
ତତୋ ଦ୍ଵିଜେଭ୍ଯଃ ସର୍ଵେଭ୍ଯଃ ସମେତେଭ୍ଯୋ ଯଥାତଥମ୍। କଥଯାମାସ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଉପସ୍ଥିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସେ ସବୁ ଘଟଣା ଯଥାଯଥା କହିଦେଲେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତେ ଦ୍ଵିଜାଃ ସର୍ଵେ ଭ୍ରାତରଶ୍ଚାସ୍ଯ ତେ ତ୍ରଯଃ। ଆସନ୍ସୁଵ୍ରୀଡିତା ରାଜନ୍ଦ୍ରୌପଦୀ ଚ ଯଶସ୍ଵିନୀ
ଏହା ଶୁଣି ସେଇ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତାଙ୍କର ତିନି ଭାଇ ଓ ଯଶସ୍ୱିନୀ ଦ୍ରୌପଦୀ ଲଜ୍ଜାରେ ମୁଁହ ନମାଇଲେ, ହେ ରାଜା।
ତେ ତୁ ସର୍ଵେଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ହିତେପ୍ସଯା। ମୈଵମିତ୍ଯବ୍ରୁଵନ୍ଭୀମଂ ଗର୍ହଯନ୍ତୋଽସ୍ ସାହସମ୍
ପଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଚାହିଁ, ସେଇ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୀମଙ୍କୁ ଭର୍ଜନା କରି କହିଲେ, 'ଏଭଳି ଅତିସାହସ କରିବେ ନାହିଁ।'
ପାଣ୍ଡଵାସ୍ତୁ ଭଯାନ୍ପୁକ୍ତଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଭୀମଂ ମହାବଲମ୍। ହର୍ଷମାହାରଯାଂଚକ୍ରୁର୍ଵିଜହ୍ରୁଶ୍ଚ ମୁଦା ଯୁତାଃ
କିନ୍ତୁ ପଣ୍ଡବମାନେ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ଭଳି ଭୀମଙ୍କୁ ଦେଖି ବଡ଼ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ନିଦାଘାନ୍ତକରଃ କାଲଃ ସର୍ଵଭୂତସୁଖାଵହଃ। ତତ୍ରୈଵ ଵସତାଂ ତେଷାଂ ପ୍ରାଵୃଟ୍ ସମଭିପଦ୍ଯତ
ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଶେଷ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ବର୍ଷା ଋତୁ ସେଠାରେ ରହୁଥିବା ସମୟରେ ଆସିଗଲା।
ଛାଦଯନ୍ତୋ ମହାଘୋଷାଃ ସ୍ଵଂ ଦିଶଶ୍ଚ ବଲାହକାଃ। ପ୍ରଵଵର୍ଷୁର୍ଦିଵାରାତ୍ରମସିତାଃ ସତତଂ ତଦା
ବଡ଼ ମେଘମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଗୁଞ୍ଜି, ନିଜ ଦିଗ ଓ ଦିଗବାସୀ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଢାକି ଦେଲେ । ସେମାନେ ଦିନ ଓ ରାତି ଦୁଇଁ ଦିନିଆ ଶ୍ୟାମ ମେଘରେ ଅବିରତ ବର୍ଷା କରିଲେ ।
ତପାତ୍ଯଯନିକେତାଶ୍ଚ ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ। ଅପେତାର୍କପ୍ରଭାଜାଲାଃ ସଵିଦ୍ଯୁନ୍ମଣ୍ଡପ୍ରଭାଃ
ସେହି ମେଘମାନେ ଶତ ଶତ, ହଜାର ହଜାର ଥିଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ ନଥିଲା, ତଥାପି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚମକର ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିଲେ ।
ଵିରୂଢଶଷ୍ପା ଧରଣୀ ମତ୍ତଦଂଶସରୀସୃପା। ବଭୂଵ ପଯସା ସିକ୍ତା ଶାନ୍ତଧୂମରଜୋଗଣା
ଧରିତ୍ରୀ ଉପରେ ଘାସ ଅନେକ ଜଣା ହୋଇ ଥିଲା, ମଦ ଭରା ପୋକା ଓ ସରିସୃପ ଚାଲିଥିଲେ । ଜଳରେ ଭିଜି ଧୂଳି ଓ ଧୂଆ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ଗଲା ।
ନ ସ୍ମ ପ୍ରଜ୍ଞାଯତେ କିଂଚିଦମ୍ଭସା ସମଵସ୍ତୃତେ। ସମଂ ଵା ଵିଷମଂ ଵାଽପି ନଦ୍ଯୋ ଵା ସ୍ତାଵରାଣି ଵା
ପାଣିରେ ସବୁ ଢାକି ଦେଇଥିବାବେଳେ, କିଛି ଅଲଗା କରି ଚିହ୍ନିବା ଯାଉନଥିଲା—ସମ ଭୂମି କି ଅସମ, ନଦୀ କି ଅଚଳ ବସ୍ତୁ ।
କ୍ଷୁବ୍ଧତୋଯା ମହାଵେଗାଃ ଶ୍ଵସମାନା ଇଵାଶୁଗାଃ। ସିନ୍ଧଵଃ ଶୋଭଯାଂଚକ୍ରୁଃ କାନନାନି ତପାତ୍ଯଯେ
ନଦୀମାନେ ତାଙ୍କର ଜଳ ଉତ୍ସାହିତ ଓ ତେଜ ହୋଇ, ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ସେମାନେ ବନକୁ ବର୍ଷା ପରେ ଶୋଭା ଦେଇଥିଲେ ।
ନଦତାଂ କାନନାନ୍ତେଷୁ ଶ୍ରୂଯନ୍ତେ ଵିଵିଧାଃ ସ୍ଵନାଃ। ଵୃଷ୍ଟିଭିସ୍ତାଡ୍ଯମାନାନାଂ ଵରାହମୃଗପକ୍ଷିଣାମ୍
ବନର ଧାରରେ ବିଭିନ୍ନ ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଉଥିଲା; ବର୍ଷାରେ ଆଘାତ ପାଇଥିବା ବନ୍ଦର, ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଚିତ୍କାର ।
ସ୍ତୋକକାଃ ଶିଖିନଶ୍ଚୈଵ ପୁଂସ୍କୋକିଲଗଣୈଃ ସହ। ମତ୍ତାଃ ପରିପତନ୍ତି ସ୍ମ ଦର୍ଦୁରଶ୍ଚୈଵ ଦର୍ପିତାଃ
ସ୍ମାଲ ଦଳରେ ମୟୂରମାନେ, ପୁରୁଷ କୋଇଲ ଦଳ ସହିତ, ମଦ ଭରା ହୋଇ ଉଡ଼ିଉଡ଼ି ଘୁଞ୍ଚିଥିଲେ; ବେଙ୍ଗମାନେ ମଧୁର ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ ।
ତଦା ବହୁଵିଧାକାରା ପ୍ରାଵୃଣ୍ମେଘାନୁନାଦିତା। ଅଭ୍ଯତୀତା ଶିଵା ତେଷାଂ ଚରତାଂ ମରୁଧନ୍ଵସୁ
ବହୁ ରୂପର ମେଘର ଶବ୍ଦରେ ପ୍ରାବୃ ଋତୁ ଗୁଞ୍ଜିଲା; ମରୁଧାନ୍ୟରେ ଘୁଞ୍ଚୁଥିବା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ଶୁଭ ଦିନ ଶେଷ ହେଲା ।
କ୍ରୌଞ୍ଚହଂସସମାକୀର୍ଣା ଶରତ୍ପ୍ରମୁଦୀତାଽଭଵତ୍। ରୂଢକକ୍ଷଵନପ୍ରସ୍ଥା ପ୍ରସନ୍ନଜଲନିମ୍ନଗା
କ୍ରଉଞ୍ଚ ଓ ହଂସ ଭରି ନଦୀ ଓ ଝିଅ ଉପକୂଳ ଦେଖି, ଶରତ୍ ଋତୁ ଆସିଲା; ତାଙ୍କର ତୀର ଘାସରେ ଭରି ଥିଲା, ଜଳ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ ହେଲା ।
ଵିମଲାକାଶନକ୍ଷତ୍ରା ଶରତ୍ତେଷାଂ ଶିଵାଽଭଷତ୍। ମୃଗଦ୍ଵିଜସମାକୀର୍ଣା ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍
ଶରତ୍ ଋତୁ ଶୁଭ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଆକାଶରେ ତାରା ଭରି ଚମକୁଥିଲା; ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଋତୁ ଜନ୍ତୁ ଓ ପକ୍ଷୀରେ ଭରି ଥିଲା ।
ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଶାନ୍ତରଜସଃ କ୍ଷପାଜଲଦଶୀତଲାଃ। ଗ୍ରହନକ୍ଷତ୍ରସଙ୍ଘୈଶ୍ଚ ସୋମେନ ଚ ଵିରାଜିତାଃ
ଶରତ୍ ଋତୁର ରାତିଗୁଡିକ ଧୂଳି ଶାନ୍ତ ହୋଇ ଶୀତଳ ମେଘରେ ଭରି ଥିଲା; ଗ୍ରହ ଓ ତାରା ଦଳ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଶୋଭିତ ହେଲା ।
କୁମୁଦୈଃ ପୁଣ୍ଡରୀକୈଶ୍ଚ ଶୀତଵାରିଧରାଃ ଶିଵାଃ। ନଦୀଃ ପୁଷ୍କରିଣୀଶ୍ଚୈଵ ଦଦୃଶୁଃ ସମଲଂକୃତାଃ
ସେମାନେ ନଦୀ ଓ ପଦ୍ମପୁଣ୍ଡିକା ଦେଖିଲେ, କୁମୁଦ ଓ ପଦ୍ମ ଫୁଲରେ ଭରି ଥିଲା; ଶୀତଳ ଜଳରେ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା ।
ତେ ଵୈ ମୁମୁଦିରେ ଵୀରାଃ ପ୍ରସନ୍ନସଲିଲାଂ ଶିଵାମ୍। ପଶ୍ଯନ୍ତୋ ଦୃଢଧନ୍ଵାନଃ ପରିପୂର୍ଣାଂ ସରସ୍ଵତୀମ୍
ସେହି ବୀରମାନେ ଶୁଭ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଜଳରେ ଭରିଥିବା ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀକୁ ଦୃଢ଼ ଧନୁ ଧରି ଦେଖି, ଅନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଲେ ।
ତେଷାଂ ପୁଣ୍ଯତମା ରାତ୍ରିଃ ପର୍ଵସନ୍ଧୌ ସ୍ମ ଶାରଦୀ। ତତ୍ରୈଵ ଵସତାମାସୀତ୍କାର୍ତିକୀ ଜନମେଜଯ
ସେମାନେ ଏଠାରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ଶରତ୍ ଋତୁର ସବୁଠୁ ପବିତ୍ର ରାତି, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଓ ଦ୍ୱିପକ୍ଷ ଯୋଗରେ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ହେଲା, ଜନମେଜୟ ।