ଅହୋ ବୁଦ୍ଧିମତାଂଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୁଭା ବୁଦ୍ଧିରିଯଂ ତଵ। ଵିଦିତଂ ଵେଦିତଵ୍ଯଂ ତେ କସ୍ମାନ୍ନହୁଷ ପୃଚ୍ଛସି
ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ବୁଦ୍ଧି ଅତି ଶୁଭ୍ର; ଯେଉଁଠିକି ଜାଣିବାକୁ ଥିଲା, ସେସବୁ ତୁମେ ଜାଣିଛ; ତେବେ, ଓ ନହୁଷ, କାହିଁକି ମୋତେ ପଚାରୁଛ?
ସର୍ଵଜ୍ଞଂ ତ୍ଵାଂ କଥଂ ମୋହ ଆଵିଶତ୍ସ୍ଵର୍ଗଵାସିନମ୍। ଏଵମଦ୍ଭୁତକର୍ମାଣମିତି ମେ ସଂଶଯୋ ମହାନ୍
ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣିଥିବା ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସୁଥିବା ତୁମକୁ କିପରି ମୋହ ଆକ୍ରମଣ କଲା? ଏପରି ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ତୁମକୁ ଏହି ମୋର ବଡ଼ ସନ୍ଦେହ।
ସୁପ୍ରଜ୍ଞମପି ଚେଚ୍ଛୂରମୃଦ୍ଧିର୍ମୋହଯତେ ନରମ୍। ଵର୍ତମାନଃ ସୁଖେ ସର୍ଵୋ ନାଵୈତୀତି ମତିର୍ମମ
ଏକ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ସାହସୀ ଲୋକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧି ମୋହିତ କରିପାରେ; ଯେତେବେଳେ ଲୋକ ଆନନ୍ଦରେ ରହେ, ସେ ସେଥିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଣିପାରେ ନାହିଁ—ଏହି ମୋର ମତ।
ସୋହମୈଶ୍ଵର୍ଯମୋହେନ ମଦାଵିଷ୍ଟୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିର। ପତିତଃ ପ୍ରତିସଂବୁଦ୍ଧସ୍ତ୍ଵାଂ ତୁ ସଂବୋଧଯାମ୍ଯହମ୍
ମୁଁ ଆଇଶ୍ୱର୍ୟର ଅଭିମାନରେ ମୋହିତ ହୋଇଥିଲି, ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିର; ପତିତ ହେବା ପରେ, ପୁନି ସଚେତନ ହେଲି, ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସଚେତନ କରୁଛି।
କୃତଂକାର୍ଯଂ ମହାରାଜ ତ୍ଵଯା ମମ ପରଂତପ। କ୍ଷୀଣଃ ଶାପ ସୁକୃଚ୍ଛ୍ରୋ ମେ ତ୍ଵଯା ସଂଭାଷ୍ଯ ସାଧୁନା
ହେ ମହାରାଜ, ତୁମେ ମୋର ସର୍ବୋଚ୍ଚ କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିଛ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷଙ୍କ ସହ କଥାହେବା ଦ୍ୱାରା ମୋର କଠିନ ଶାପ ଶେଷ ହେଲା।
ଅହଂ ହି ଦିଵି ଦିଵ୍ଯେନ ଵିମାନନ ଚରନ୍ପୁରା। ଅଭିମାନେନ ମତ୍ତଃ ସନ୍କଂଚିନ୍ନାନ୍ଯମଚିନ୍ତଯମ୍
ମୁଁ ପୂର୍ବେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଘୁରୁଥିଲି; ଅଭିମାନରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଚିନ୍ତା କରୁନଥିଲି।
ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଦେଘଗନ୍ଧର୍ଵଯକ୍ଷରାକ୍ଷସପନ୍ନଗାଃ। ଵରଂ ମମ ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତି ସର୍ଵେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵାସିନଃ
ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ନାଗମାନେ—ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକର ବାସିନ୍ଦାମାନେ ମୋତେ ଇଚ୍ଛାମୂଳକ ଦାନ ଦେଇଥିଲେ।
ଚକ୍ଷୁଷା ଯଂ ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ପ୍ରାଣିନଂ ପୃଥିଵୀପତେ। ତସ୍ଯ ତେଜୋ ହରାମ୍ଯାଶୁ ତଦ୍ଧି ଦୃଷ୍ଟେର୍ବଲଂ ମମ
ହେ ପୃଥିବୀପତି, ମୁଁ ଯେଉଁ ପ୍ରାଣୀକୁ ନଜରେ ଦେଖୁଥିଲି, ସେମାନଙ୍କର ତେଜ ତୁରନ୍ତ ନେଇଯାଉଥିଲି; କାରଣ, ମୋର ଦୃଷ୍ଟିର ଏହି ଶକ୍ତି ଥିଲା।
ବ୍ରହ୍ମର୍ଷୀଣାଂ ସରସ୍ରଂ ହି ଉଵାହ ଶିବିକାଂ ମମ। କସ ମାମପନଯୋ ରାଜନ୍ଭ୍ରଂଶଯାମାସ ଵୈ ଶ୍ରିଯଃ
ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ପାଇଁ ଶିବିକା ବହିଥିଲି; ହେ ରାଜା, କିନ୍ତୁ ଏହି ଯୋକ ମୋତେ ଭାରି ଦେଇଥିଲା ଏବଂ ତାହାରେ ମୋ ତେଜ ହରାଇଗଲା।
ତତ୍ର ହ୍ଯଗସ୍ତ୍ଯଃ ପାଦେନ ଵହନ୍ସ୍ପୃଷ୍ଟୋ ମହାମୁନିଃ। ଅଗସ୍ତ୍ଯେନ ତତୋସ୍ମ୍ଯୁକ୍ତୋ ଧ୍ଵଂସ ସର୍ପେତି ଵୈରୁଷା
ସେଠାରେ ମୁଁ ଶିବିକା ବହୁଥିବାବେଳେ, ମହାମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୋ ପାଉଁକୁ ଛୁଇଁଥିଲେ; ତାପରେ କ୍ରୋଧରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ, 'ନଷ୍ଟ ହେଉ, ସର୍ପ ହେଇଯା।'
ତତସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଵିମାନାଗ୍ର୍ଯାତ୍ପ୍ରଚ୍ଯୁତଶ୍ଚ୍ଯୁତଲକ୍ଷଣଃ। ପ୍ରପତନ୍ବୁବୁଧେଽଽତ୍ମାନଂ ଵ୍ଯାଲୀଭୂତମଧୋମୁଖମ୍
ତାପରେ ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦିବ୍ୟ ଯାନରୁ ମୁଁ ତଳକୁ ପଡ଼ିଗଲି, ମୋର ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ହରାଇଗଲା; ମୁଁ ଝରିବା ସମୟରେ ଦେଖିଲି, ମୁଁ ଏବେ ମୁଣ୍ଡ ତଳକୁ କରି ସର୍ପ ହୋଇଯାଇଛି।
ଅଯାଚଂ ତମହଂ ଵିପ୍ରଂ ଶାପସ୍ଯାନ୍ତୋ ଭଵେଦିତି। ପ୍ରମାଦାତ୍ସଂପ୍ରମୂଢସ୍ଯ ଭଗଵନ୍କ୍ଷନ୍ତୁମର୍ହସି
ମୁଁ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲି, 'ଏହି ଶାପର ଶେଷ ହେଉ; ହେ ପୂଜ୍ୟ, ମୋର ଭୁଲକୁ ଦୟାକରି ମାଫ କରନ୍ତୁ।'
ତତଃ ସ ମାମୁଵାଚେଦଂ ପ୍ରପତନ୍ତଂ କୃପାନଵିତଃ। ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ଧର୍ମରାଜଃ ଶାପାତ୍ତ୍ଵାଂ ମୋକ୍ଷଯିଷ୍ଯତି
ତାପରେ ସେ ମୋତେ ଦୟାଭାବରେ କହିଲେ, 'ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତୁମକୁ ଏହି ଶାପରୁ ମୁକ୍ତ କରିବେ।'
ଅଭିମାନସ୍ଯ ଵୈ ତସ୍ଯ ବଲସ୍ଯ ଚ ନରାଧିପ। ଫଲେ କ୍ଷୀଣେ ମହାରାଜ ଫଲଂ ପୁଣ୍ଯମଵାପ୍ସ୍ଯସି
ହେ ମହାରାଜ, ଯେତେବେଳେ ସେ ଅହଂକାର ଓ ଶକ୍ତିର ଫଳ ଶେଷ ହେବ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ଶୁଭ ଫଳ ପାଇବ।
ତତୋ ମେ ଵିସ୍ମଯୋ ଜାତସ୍ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତପସୋ ବଲମ୍। ବ୍ରହ୍ମ ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ଵଂ ଚ ଯେନ ତ୍ଵାଽହମଚୂଚୁଦମ୍
ତାପରେ ମୁଁ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲି; ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଛୁଇଁଥିଲେ, ସେହି ବ୍ରହ୍ମ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱର ଶକ୍ତି।
ସତ୍ଯଂ ଦମସ୍ତପୋ ଯୋଗମହିଂସା ଜ୍ଞାନନିତ୍ଯତା। ସାଧକାନି ସତାଂ ପୁଂସାଂ ନ ଜାତିର୍ନକୁଲଂ ନୃପ
ସତ୍ୟ, ନିୟମ, ତପସ୍ୟା, ଯୋଗ, ଅହିଂସା ଓ ଜ୍ଞାନରେ ଦୃଢତା—ଏହିଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଭଲ ଲୋକଙ୍କର ଉପାୟ, ହେ ରାଜା, ଜନ୍ମ କିମ୍ବା ବଂଶ ନୁହେଁ।
ଅରିଷ୍ଟ କଏଷ ତେ ଭ୍ରାତା ମୁକ୍ତୋ ବୀମୋ ମହାଭୁଜ। ସ୍ଵସ୍ତି ତେଽସ୍ତୁ ମହାରାଜ ଗମିଷ୍ଯାମି ଦିଵଂ ପୁନଃ
ତୁମର ଭାଇ ବଳଶାଳୀ ଭୀମ ସୁସ୍ଥ ଓ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି; ହେ ମହାରାଜ, ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ, ମୁଁ ଏବେ ପୁନି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବି।
ସ ଚାଯଂ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର କାଲଃ ପୁଣ୍ଯ ଉପାଗତଃ। ତଦସ୍ମାତ୍କାରଣାତ୍ପାର୍ଥ କାର୍ଯଂ ତନ୍ମେ ମହତ୍କୃତମ୍
ହେ ପୃଥାପୁତ୍ର, ଏବେ ଶୁଭ ସମୟ ଆସିଛି; ଏହି କାରଣରୁ ମୋର ବଡ଼ କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା।
ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍ମୁହୂର୍ତେ ତୁ ଵିମାନଂ କାମଗାମି ଵୈ। ଅଵପାତେନ ମହତା ତତ୍ରାଵାପ ତଦୁତ୍ତମମ୍
ତାପରେ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଇଚ୍ଛାମତା ଦିବ୍ୟ ଯାନ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ କରି ଏଠାରେ ଅବତରିଲା ଏବଂ ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଽଽଜଗରଂ ଦେହଂ ମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ନହୁଷୋ ନୃପଃ। ଦିଵ୍ଯଂ ଵପୁଃ ସମାସ୍ଥାଯ ଗତସ୍ତ୍ରିଦିଵମେଵ ହ
ଏଭଳି କହି, ରାଜା ନହୁଷ ସର୍ପ ଦେହକୁ ଛାଡ଼ି ଦିବ୍ୟ ଶରୀର ଧାରଣ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋପି ଧର୍ମାତ୍ମା ଭ୍ରାତ୍ରା ଭୀମେନ ସଂଗତଃ। ଧୌମ୍ଯେନ ସହିତଃ ଶ୍ରୀମାନାଶ୍ରମଂ ପୁନରାଗମତ୍
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଭାଇ ଭୀମ ଓ ଧୌମ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ପୁନି ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଆସିଲେ।
ତତୋ ଦ୍ଵିଜେଭ୍ଯଃ ସର୍ଵେଭ୍ଯଃ ସମେତେଭ୍ଯୋ ଯଥାତଥମ୍। କଥଯାମାସ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଉପସ୍ଥିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସେ ସବୁ ଘଟଣା ଯଥାଯଥା କହିଦେଲେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତେ ଦ୍ଵିଜାଃ ସର୍ଵେ ଭ୍ରାତରଶ୍ଚାସ୍ଯ ତେ ତ୍ରଯଃ। ଆସନ୍ସୁଵ୍ରୀଡିତା ରାଜନ୍ଦ୍ରୌପଦୀ ଚ ଯଶସ୍ଵିନୀ
ଏହା ଶୁଣି ସେଇ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତାଙ୍କର ତିନି ଭାଇ ଓ ଯଶସ୍ୱିନୀ ଦ୍ରୌପଦୀ ଲଜ୍ଜାରେ ମୁଁହ ନମାଇଲେ, ହେ ରାଜା।
ତେ ତୁ ସର୍ଵେଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ହିତେପ୍ସଯା। ମୈଵମିତ୍ଯବ୍ରୁଵନ୍ଭୀମଂ ଗର୍ହଯନ୍ତୋଽସ୍ ସାହସମ୍
ପଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଚାହିଁ, ସେଇ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୀମଙ୍କୁ ଭର୍ଜନା କରି କହିଲେ, 'ଏଭଳି ଅତିସାହସ କରିବେ ନାହିଁ।'
ପାଣ୍ଡଵାସ୍ତୁ ଭଯାନ୍ପୁକ୍ତଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଭୀମଂ ମହାବଲମ୍। ହର୍ଷମାହାରଯାଂଚକ୍ରୁର୍ଵିଜହ୍ରୁଶ୍ଚ ମୁଦା ଯୁତାଃ
କିନ୍ତୁ ପଣ୍ଡବମାନେ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ଭଳି ଭୀମଙ୍କୁ ଦେଖି ବଡ଼ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ନିଦାଘାନ୍ତକରଃ କାଲଃ ସର୍ଵଭୂତସୁଖାଵହଃ। ତତ୍ରୈଵ ଵସତାଂ ତେଷାଂ ପ୍ରାଵୃଟ୍ ସମଭିପଦ୍ଯତ
ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଶେଷ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ବର୍ଷା ଋତୁ ସେଠାରେ ରହୁଥିବା ସମୟରେ ଆସିଗଲା।
ଛାଦଯନ୍ତୋ ମହାଘୋଷାଃ ସ୍ଵଂ ଦିଶଶ୍ଚ ବଲାହକାଃ। ପ୍ରଵଵର୍ଷୁର୍ଦିଵାରାତ୍ରମସିତାଃ ସତତଂ ତଦା
ବଡ଼ ମେଘମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଗୁଞ୍ଜି, ନିଜ ଦିଗ ଓ ଦିଗବାସୀ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଢାକି ଦେଲେ । ସେମାନେ ଦିନ ଓ ରାତି ଦୁଇଁ ଦିନିଆ ଶ୍ୟାମ ମେଘରେ ଅବିରତ ବର୍ଷା କରିଲେ ।
ତପାତ୍ଯଯନିକେତାଶ୍ଚ ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ। ଅପେତାର୍କପ୍ରଭାଜାଲାଃ ସଵିଦ୍ଯୁନ୍ମଣ୍ଡପ୍ରଭାଃ
ସେହି ମେଘମାନେ ଶତ ଶତ, ହଜାର ହଜାର ଥିଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ ନଥିଲା, ତଥାପି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚମକର ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିଲେ ।
ଵିରୂଢଶଷ୍ପା ଧରଣୀ ମତ୍ତଦଂଶସରୀସୃପା। ବଭୂଵ ପଯସା ସିକ୍ତା ଶାନ୍ତଧୂମରଜୋଗଣା
ଧରିତ୍ରୀ ଉପରେ ଘାସ ଅନେକ ଜଣା ହୋଇ ଥିଲା, ମଦ ଭରା ପୋକା ଓ ସରିସୃପ ଚାଲିଥିଲେ । ଜଳରେ ଭିଜି ଧୂଳି ଓ ଧୂଆ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ଗଲା ।
ନ ସ୍ମ ପ୍ରଜ୍ଞାଯତେ କିଂଚିଦମ୍ଭସା ସମଵସ୍ତୃତେ। ସମଂ ଵା ଵିଷମଂ ଵାଽପି ନଦ୍ଯୋ ଵା ସ୍ତାଵରାଣି ଵା
ପାଣିରେ ସବୁ ଢାକି ଦେଇଥିବାବେଳେ, କିଛି ଅଲଗା କରି ଚିହ୍ନିବା ଯାଉନଥିଲା—ସମ ଭୂମି କି ଅସମ, ନଦୀ କି ଅଚଳ ବସ୍ତୁ ।