ହନ୍ତ ତେ କଥଯିଷ୍ଯାମି ମହଦାଖ୍ଯାନମୁତ୍ତମମ୍। କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନମତଂ ମହାଭାରତମାଦିତଃ
ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ମହାନ ଏବଂ ଉତ୍ତମ କଥା, କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଅନୁଯାୟୀ, ଆରମ୍ଭରୁ କହିବି।
ଶୃଣୁ ସର୍ଵମଶେଷେଣ କଥ୍ଯମାନଂ ମଯା ଦ୍ଵିଜ। ଶଂସିତୁଂ ତନ୍ମହାନ୍ହର୍ଷୋ ମମାପୀହ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ମୁଁ ଯାହା କହୁଛି, ତୁମେ ସମସ୍ତ କଥା ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ; ଏହି କଥା କହିବାରେ ମୋର ମନରେ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଉପଜିଛି।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ସର୍ପସତ୍ରାଯ ଦୀକ୍ଷିତଂ ଜନମେଜଯମ୍। ଅଭ୍ଯଗଚ୍ଛଦୃଷିର୍ଵିଦ୍ଵାନ୍କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନସ୍ତଦା
ସର୍ପଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଜନମେଜୟଙ୍କ ଦୀକ୍ଷା ହେବାକୁ ଶୁଣି, ଶିକ୍ଷା ଓ ଜ୍ଞାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଥିଲେ।
ଜନଯାମାସ ଯଂ କାଲୀ ଶକ୍ତେଃ ପୁତ୍ରାତ୍ପରାଶରାତ୍। କନ୍ଯୈଵ ଯମୁନାଦ୍ଵୀପେ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ପିତାମହମ୍
ଯିଏ କାଳୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର ପରାଶରଙ୍କ ଠାରୁ, ଯମୁନା ଦ୍ୱୀପରେ ଏକ କନ୍ୟା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ସେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପିତାମହ।
ଜାତମାତ୍ରଶ୍ଚ ଯଃ ସଦ୍ଯ ଇଷ୍ଟ୍ଯା ଦେହମଵୀଵୃଧତ୍। ଵେଦାଂଶ୍ଚାଧିଜଗେ ସାଙ୍ଗନ୍ସେତିହାସାନ୍ମହାଯଶାଃ
ଯିଏ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଯଜ୍ଞ କରି ଦେହକୁ ବଢ଼ାଇଥିଲେ, ସମସ୍ତ ବେଦ ଓ ଇତିହାସ ସାଙ୍ଗରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ବଡ଼ ଯଶସ୍ବୀ ଥିଲେ।
ଯଂ ନାତି ତପସା କଶ୍ଚିନ୍ନ ଵେଦାଧ୍ଯଯନେନ ଚ। ନ ଵ୍ରତୈର୍ନୋପଵାସୈଶ୍ଚ ନ ପ୍ରସୂତ୍ଯା ନ ମନ୍ଯୁନା
ଯିଏକି କୌଣସି ତପସ୍ୟା, ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ, ବ୍ରତ, ଉପବାସ, ଜନ୍ମ କିମ୍ବା କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ଅପ୍ରାପ୍ୟ।
ଵିଵ୍ଯାସୈକଂ ଚତୁର୍ଧା ଯୋ ଵେଦଂ ଵେଦଵିଦାଂ ଵରଃ। ପରାଵରଜ୍ଞୋ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଃ କଵିଃ ସତ୍ଯଵ୍ରତଃ ଶୁଚିଃ
ଯିଏ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକ ବେଦକୁ ଚାରି ଭାଗରେ ବିଭାଜିତ କରିଥିଲେ; ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ସବୁ ଜାଣିଥିବା, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, କବି, ସତ୍ୟବ୍ରତ ଓ ପବିତ୍ର।
ଯଃ ପାଣ୍ଡୁଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଚ ଵିଦୁରଂ ଚାପ୍ଯଜୀଜନତ୍। ଶନ୍ତନୋଃ ସଂତତିଂ ତନ୍ଵନ୍ପୁଣ୍ଯକୀର୍ତିର୍ମହାଯଶାଃ
ଯିଏ ପାଣ୍ଡୁ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ବିଦୁରଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ, ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ବଂଶକୁ ବଢ଼ାଇଥିଲେ, ପୁଣ୍ୟ କୀର୍ତ୍ତି ଓ ବଡ଼ ଯଶସ୍ବୀ।
ଜନମେଜଯସ୍ଯ ରାଜର୍ଷେଃ ସ ମହାତ୍ମା ସଦସ୍ତଥା। ଵିଵେଶ ସହିତଃ ଶିଷ୍ଯୈର୍ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗପାରଗୈଃ
ସେ ମହାତ୍ମା ଋଷି, ଯେଉଁଠାରେ ରାଜା ଜନମେଜୟଙ୍କ ସଭା ହେଉଥିଲା, ସେଠାକୁ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହିତ, ଯେଉଁମାନେ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ, ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତ୍ର ରାଜାନମାସୀନଂ ଦଦର୍ଶ ଜନମେଜଯମ୍। ଵୃତଂ ସଦସ୍ଯୈର୍ବହୁଭିର୍ଦେଵୈରିଵ ପୁରନ୍ଦରମ୍
ସେଠାରେ ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ରାଜା ଜନମେଜୟ ଅସଂଖ୍ୟ ସଭ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା, ଯେପରି ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଅସିନ୍ନ, ଏଭଳି ଉପବେଶ କରିଛନ୍ତି।
ତଥା ମୂର୍ଧାଭିଷିକ୍ତୈଶ୍ଚ ନାନାଜନପଦେଶ୍ଵରୈଃ। ଋତ୍ଵିଗ୍ଭିର୍ବ୍ରହ୍ମକଲ୍ପୈଶ୍ଚ କୁଶଲୈର୍ଯଜ୍ଞସଂସ୍ତରେ
ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ଅନେକ ରାଜା ଓ ଯଜ୍ଞରେ ପାରଦର୍ଶୀ, ବ୍ରହ୍ମା ପରି ଜ୍ଞାନୀ ପୁରୋହିତମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ।
ଜନମେଜଯସ୍ତୁ ରାଜର୍ଷିର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତମୃଷିମାଗତମ୍। ସଗଣୋଽଭ୍ଯୁଦ୍ଯଯୌ ତୂର୍ଣଂ ପ୍ରୀତ୍ଯା ଭରତସତ୍ତମଃ
ଭାରତବଂଶୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଜନମେଜୟ, ସେ ଋଷିଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ତାଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ସହଚରମାନେ ସହିତ ଖୁସିରେ ତୁରନ୍ତ ଉଠିଲେ।
କାଞ୍ଚନଂ ଵିଷ୍ଟରଂ ତସ୍ମୈ ସଦସ୍ଯାନୁମତଃ ପ୍ରଭୁଃ। ଆସନଂ କଲ୍ପଯାମାସ ଯଥା ଶକ୍ରୋ ବୃହସ୍ପତେଃ
ସଭାସଦସ୍ୟମାନଙ୍କର ସମ୍ମତିରେ, ସେ ପ୍ରଭୁ ଏକ ସୁନାର ଆସନ ତିଆରି କରି ଦେଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଆସନ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ତତ୍ରୋପଵିଷ୍ଟଂ ଵରଦଂ ଦେଵର୍ଷିଗଣପୂଜିତମ୍। ପୂଜଯାମାସ ରାଜେନ୍ଦ୍ରଃ ଶାସ୍ତ୍ରଦୃଷ୍ଟେନ କର୍ମଣା
ସେଠାରେ, ଦେବଋଷିମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ପୂଜା କରିଥିଲେ, ସେ ଦାତାକୁ ରାଜା ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ନିୟମରେ ପୂଜା କଲେ।
ପାଦ୍ଯମାଚମନୀଯଂ ଚ ଅର୍ଘ୍ଯଂ ଗାଂ ଚ ଵିଧାନତଃ। ପିତାମହାଯ କୃଷ୍ଣାଯ ତଦର୍ହାଯ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ସେ ତାଙ୍କ ପିତାମହ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ, ଯେଉଁଠି ଯଥାଯଥ ଉଚିତ, ପାଦଧୋଇବା ପାଇଁ ପାଣି, ଆଚମନ ପାଇଁ ପାଣି, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଗାଁ ଦାନ କଲେ।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ତୁ ତାଂ ପୂଜାଂ ପାମ୍ଡଵାଜ୍ଜନମେଜଯାତ୍। ଗାଂ ଚୈଵ ସମନୁଜ୍ଞାଯ ଵ୍ଯାସଃ ପ୍ରୀତୋଽଭଵତ୍ତଦା
ଜନମେଜୟଙ୍କ ଠାରୁ ସେଇ ପୂଜା ଓ ଗାଁ ଗ୍ରହଣ କରି, ବ୍ୟାସଦେବ ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଖୁସି ହେଲେ।
ତଥା ଚ ପୂଜଯିତ୍ଵା ତଂ ପ୍ରଣଯାତ୍ପ୍ରତିତାମହମ୍। ଉପୋପଵିଶ୍ଯ ପ୍ରୀତାତ୍ମା ପର୍ଯପୃଚ୍ଛଦନାମଯମ୍
ଏଭଳି ଭକ୍ତି ଓ ସମ୍ମାନ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସେ ନିଜେ ନିକଟରେ ବସି, ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ତାଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ଭଗଵାନାପି ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୁଶଲଂ ପ୍ରତିଵେଦ୍ଯ ଚ। ସଦସ୍ଯୈଃ ପୂଜିତଃ ସର୍ଵୈଃ ସଦସ୍ଯାନ୍ପ୍ରତ୍ଯପୂଜଯତ୍
ଭଗବାନ ଋଷି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ନିଜ ସୁସ୍ଥତା କହି, ସମସ୍ତ ସଭ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିପୂଜା କଲେ।
ତତସ୍ତୁ ସହିତଃ ସର୍ଵୈଃ ସଦସ୍ଯୈର୍ଜନମେଜଯଃ। ଇଦଂ ପଶ୍ଚାଦ୍ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ପର୍ଯପୃଚ୍ଛତ୍କୃତାଞ୍ଜଲିଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ସଭ୍ୟମାନେ ସହିତ ଜନମେଜୟ ହାତ ଯୋଡି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
କୁରୂଣାଂ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚ ଭଵାନ୍ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଦର୍ଶିଵାନ୍। ତେଷାଂ ଚରିତମିଚ୍ଛାମି କଥ୍ଯମାନଂ ତ୍ଵଯା ଦ୍ଵିଜ
ଆପଣ କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଘଟଣା ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିଛନ୍ତି; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଠାରୁ ସେମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
କଥଂ ସମଭଵଦ୍ଭେଦସ୍ତେଷାମକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣାମ୍। ତଚ୍ଚ ଯୁଦ୍ଧଂ କଥଂ ଵୃତ୍ତଂ ଭୂତାନ୍ତକରଣଂ ମହତ୍
ଏମିତି ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଭେଦ କିପରି ହେଲା? ଏବଂ ସେ ମହାସଂହାରକ ଯୁଦ୍ଧ କିପରି ଘଟିଗଲା?
ପିତାମହାନାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଦୈଵେନାଵିଷ୍ଟଚେତସାମ୍। କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନୈତନ୍ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ଯଥା ଵୃତ୍ତଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ। `ଇଚ୍ଛାମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ ଶ୍ରୋତୁଂ ଭଗଵନ୍କୁଶଲୋ ହ୍ଯସି
ସମସ୍ତ ପିତାମହମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ମନ ହରାଇଥିଲେ; ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣା କିପରି ହେଲା, ତାହା ମୋତେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କହନ୍ତୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ; ମୁଁ ସତ୍ୟ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ଭଗବାନ, କାରଣ ଆପଣ ଏହି ବିଷୟରେ ପାରଙ୍ଗତ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନସ୍ତଦା। ଶଶାସ ଶିଷ୍ଯମାସୀନଂ ଵୈଶଂପାଯନମନ୍ତିକେ
ତାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ସେତିବେଳେ ନିକଟରେ ବସିଥିବା ନିଜ ଶିଷ୍ୟ ବୈଶମ୍ପାୟନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
କୁରୂଣାଂ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚ ଯଥା ଭେଦୋଽଭଵତ୍ପୁରା। ତଦସ୍ମୈ ସର୍ଵମାଚକ୍ଷ୍ଵ ଯନ୍ମତ୍ତଃ ଶ୍ରୁତଵାନସି
ପୁରୁଣା କାଳରେ କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଭେଦ କିପରି ହେଲା, ଯେପରି ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣିଛ, ସେ ସମସ୍ତ କଥା ତାଙ୍କୁ କହ।
ଗୁରୋର୍ଵଚନମାଜ୍ଞାଯ ସ ତୁ ଵିପ୍ରର୍ଷଭସ୍ତଦା। ଆଚଚକ୍ଷେ ତତଃ ସର୍ଵମିତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍
ଗୁରୁଙ୍କ ଆଦେଶ ମାନି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମସ୍ତ ପୁରାତନ ଇତିହାସ ଏଠାରେ କହିଲେ।
ରାଜ୍ଞେ ତସ୍ମୈ ସଦସ୍ଯେଭ୍ଯଃ ପାର୍ଥିଵେଭ୍ଯଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ। ଭେଦଂ ସର୍ଵଵିନାଶଂ ଚ କୁରୁପାଣ୍ଡଵଯୋସ୍ତଦା
ସେ ରାଜା, ସଭ୍ୟମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ, କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ବିଭେଦ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିନାଶ ଉପରେ କଥା କହିଲେ।
ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ଯଥା ଵୀରା ଭ୍ରାତରଃ ପଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵାଃ। ଵିରୋଧମନ୍ଵଗଚ୍ଛନ୍ତ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୈର୍ଦୁରାତ୍ମଭିଃ
ହେ ରାଜା, ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ ଭାଇମାନେ କିପରି ଦୁଷ୍ଟ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ବିରୋଧରେ ପଡ଼ିଲେ, ଏହି କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଗୁରଵେ ପ୍ରାଙ୍ନମସ୍କୃତ୍ଯ ମନୋବୁଦ୍ଧିସମାଧିଭିଃ। ସଂପୂଜ୍ଯ ଚ ଦ୍ଵିଜାନ୍ସର୍ଵାଂସ୍ତଥାନ୍ଯାନ୍ଵିଦୁଷୋ ଜନାନ୍
ଗୁରୁଙ୍କୁ ମନ ଓ ବୁଦ୍ଧି ସହିତ ପ୍ରଣାମ କରି, ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀମାନେଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର ଦେଇ,
ମହର୍ଷେର୍ଵିଶ୍ରୁତସ୍ଯେହ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ଧୀମତଃ। ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ମତଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଵ୍ଯାସସ୍ଯାମିତତେଜସଃ
ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ବ୍ୟାସ ମହାର୍ଷିଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମତ ମୁଁ ଏଠାରେ କହିବି।
ଶ୍ରୋତୁଂ ପାତ୍ରଂ ଚ ରାଜଂସ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ଯେମାଂ ଭାରତୀଂ କଥାମ୍। ଗୁରୋର୍ଵକ୍ତ୍ରପରିସ୍ପନ୍ଦୋ ମନଃ ପ୍ରୋତ୍ସାହତୀଵ ମେ
ହେ ରାଜା, ଆପଣ ଏହି ଭାରତ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ଗୁରୁଙ୍କ ମୁଖର ଶବ୍ଦ ମୋ ମନକୁ ବହୁତ ଉତ୍ସାହିତ କରେ।