ହିମଵାଂଶ୍ଚ ସୁଦୁର୍ଗୋଽଯଂ ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସସଂକୁଲଃ। ମାଂ ସମୁଦ୍ଵୀକ୍ଷମାଣାସ୍ତେ ପ୍ରଯତିଷ୍ଯନ୍ତି ଵିହ୍ଵଲାଃ
ଏହି ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼ ବହୁତ କଠିନ, ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭରିଥିବା। ମୋର ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ଦେଖି, ସେମାନେ ଚିନ୍ତିତ ହେବେ ଏବଂ ଚେଷ୍ଟା କରିବେ।
ଵିନଷ୍ଟମଥ ମାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ନିରୁଦ୍ଯମାଃ। ଧର୍ମଶୀଲା ମଯା ତେ ହି ବାଧ୍ଯନ୍ତେ ରାଜ୍ଯଗୃଦ୍ଧିନା
ପରେ ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଶୁଣିବେ ଯେ ମୁଁ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲି, ସେମାନେ ଉତ୍ସାହହୀନ ହେଇଯିବେ। ମୋ ପାଇଁ, ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଭାଇମାନେ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତି ଆଶାରେ ଦୁଃଖିତ ହେଉଛନ୍ତି।
ଅଥଵା ନାର୍ଜୁନୋ ଧୀମାନ୍ଵିଷାଦମୁପଯାସ୍ଯତି। ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରଵିଦନାଧୃଷ୍ଯୋ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵରାକ୍ଷସୈଃ
କିମ୍ବା ଅର୍ଜୁନ, ଧୀର ଓ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହାକୁ ଜିତିପାରନ୍ତିନାହିଁ, ସେ ହେତେ ମନ ଭାଙ୍ଗିବେ ନାହିଁ।
ସମର୍ଥଃ ସ ମହାବାହୁରେକାଙ୍ନା ସୁମହାବଲଃ। ଦେଵରାଜମପି ସ୍ଥାନାତ୍ପ୍ରଚ୍ଯାଵଯିତୁମଞ୍ଜସା
ସେ ମହାବାହୁ, ଏକା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ସେ ସହଜରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାନରୁ ହଟାଇପାରିବ।
କିଂ ପୁନର୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ ପୁତ୍ରଂ ଦୁର୍ଦ୍ଯୂତଦେଵିନମ୍। ଵିଦ୍ଵିଷ୍ଟଂ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ଦମ୍ଭମୋହପରାଯଣମ୍
ତେବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ, ଖରାପ ଜୁଆରେ ଲାଗିଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘୃଣିତ, ଠକିବା ଓ ମୋହରେ ଲିନ, ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ କଣ କହିବି?
ମାତରଂ ଚୈଵ ଶୋଚାମି କୃପଣାଂ ପୁତ୍ରଗୃଦ୍ଧିନୀମ୍। ଯାଽସ୍ମାକଂ ନିତ୍ଯମାଶାସ୍ତେ ମହତ୍ତ୍ଵମଧିକଂ ପରୈଃ
ମୁଁ ଆମ ମାଆ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖିତ, ଦୁଃଖିଣୀ ଓ ପୁଅମାନେ ପାଇଁ ଆଶାକୁରୁଥିବା, ଯିଏ ସଦା ଆମର ମହତ୍ତ୍ୱ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ହେବ ବୋଲି ଆଶା କରନ୍ତି।
ତସ୍ଯାଃ କଥଂ ତ୍ଵନାଥାଯା ମଦ୍ଵିନାଶାଦ୍ଭୁଜଙ୍ଗମ୍। ସଫଲାସ୍ତେ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ମଯି ସର୍ଵେ ମନୋରଥାଃ
ମୋର ନାଶରେ, ଏବେ ସେ ଅନାଥ ହୋଇପଡ଼ିଛନ୍ତି, ହେ ସର୍ପ, ତେବେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଆଶା କିପରି ମୋ ଉପରେ ପୂରଣ ହେବ?
ନକୁଲଃ ସହଦେଵଶ୍ଚ ଯମୌ ଚ ଗୁରୁଵର୍ତିନୌ। ମଦ୍ଵାହୁବଲସଂଗୁପ୍ତୌ ନିତ୍ଯଂ ପୁରୁଷମାନିନୌ
ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ, ଦୁଇଁ ଭାଇ ଯେଉଁମାନେ ବଡ଼ମାନଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସଦା ନିଜ ପୁରୁଷତ୍ୱରେ ଗର୍ବିତ, ସେମାନେ ମୋର ବାହୁବଳରେ ସୁରକ୍ଷିତ।
ଭଵିଷ୍ଯତୋ ନିରୁତ୍ସାହୌ ଭ୍ରଷ୍ଟଵୀର୍ଯପରାକ୍ରମୌ। ମଦ୍ଵିନାଶାତ୍ପରିଦ୍ଯୂନାଵିତି ମେ ଵର୍ତତେ ମତିଃ
ଭବିଷ୍ୟତ୍ରେ ଆଶା ନଥିବା, ଶକ୍ତି ଓ ସାହସ ହରାଇ ଯିବେ, ମୋର ନଷ୍ଟ ହେବାରେ ସେମାନେ ଦୁଃଖିତ ଓ ନିରାଶ ହେବେ — ଏହି ମୋର ଚିନ୍ତା।
ଏଵଂଵିଧଂ ବହୁ ତଦା ଵିଲଲାପ ଵୃକୋଦରଃ। ଭୁଜଙ୍ଗଭୋଗସଂରୁଦ୍ଧୋ ନାଶକଚ୍ଚ ଵିଚେଷ୍ଟିତୁମ୍
ଏଭଳି ଅନେକ ଭାବରେ ବୃକୋଦର ଦୁଃଖ କରୁଥିଲେ, ସାପର ଚକ୍ରରେ ବାନ୍ଧା ହୋଇ, ଚଳିପାରୁନଥିଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ତୁ କୌନ୍ତେଯୋ ବଭୂଵାସ୍ଵସ୍ତଚେତନଃ। ଅନିଷ୍ଟଦର୍ଶନାନ୍ଘୋରାନୁତ୍ପାତାନ୍ପରିଚିନ୍ତଯନ୍
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଦୁଃଖିତ ଓ ଅଶାନ୍ତ ହେଇଗଲେ, ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଓ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ।
ଦାରୁଣଂ ହ୍ଯଶିଵଂ ନାଦଂ ଶିଵା ଦକ୍ଷିଣତଃ ସ୍ଥିତା। ଦୀପ୍ତାଯାଂ ଦିଶି ଵିତ୍ରସ୍ତା ରୌତି ତସ୍ଯାଶ୍ରମସ୍ଯ ହ
ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରୁ ଏକ ଦୁଃଖଦ ଓ ଅଶୁଭ ଶବ୍ଦ ଆସିଲା, ଏଠାରେ ଏକ ଭୟଭୀତ ଶିଆଳ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ପାଖରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଦିଗରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲା।
ଏକପକ୍ଷାକ୍ଷିଚରଣା ଵର୍ତିକା ଘୋରଦର୍ଶନା। ରକ୍ତଂ ଵମନ୍ତୀ ଦଦୃଶେ ପ୍ରତ୍ଯାଦିତ୍ଯମଭାସୁରା
ଏକ ଭୟଙ୍କର, ଏକ ପାଖ, ଏକ ଆଖି ଓ ଏକ ପାଦ ଥିବା ବଟେରା, ରକ୍ତ ଝାରୁଥିବା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିଗରେ ଚମକୁଥିବା ଦେଖାଗଲା।
ପ୍ରଵଵୌ ଚାନିଲୋ ରୂକ୍ଷଶ୍ଚଣ୍ଡଃ ସର୍କରକର୍ଷଣଃ। ଅପସଵ୍ଯାନି ସର୍ଵାଣି ମୃଗପକ୍ଷିରୁତାନି ଚ
ଏକ କଠିନ ଓ ତୀବ୍ର ପବନ ବହୁଥିଲା, ପଥର ଟାଣି ନେଉଥିଲା; ସମସ୍ତ ପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀର ଚିତ୍କାର ବାମ ଦିଗରୁ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା।
ପୃଷ୍ଠତୋ ଵାଯସଃ କୃଷ୍ଣୋ ଯାହିଯାହୀତି ଵାଶତି। ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ସ୍ଫୁରତି ଚ ଦକ୍ଷିଣୋଽସ୍ଯ ଭୁଜସ୍ତଥା
ତାଙ୍କ ପଛରେ ଏକ କଳା କଉ ମୁହଁ ମୁହଁ 'ଯାଅ, ଯାଅ' ବୋଲି କାଉଥିଲା; ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣ ହାତ ମୁହଁ ମୁହଁ ଫଡ଼ିଯାଉଥିଲା।
ହୃଦଯଂ ଚରଣଶ୍ଚାପି ଵାମୋଽସ୍ଯ ପରିତପ୍ଯତି। ସଵ୍ଯସ୍ଯାକ୍ଷ୍ଣଓ ଵିକାରଶ୍ଚାପ୍ଯନିଷ୍ଟଃ ସମପଦ୍ଯତ
ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଓ ବାମ ପାଦ ଜ୍ୱଳନାରେ ପିଡ଼ିତ ହେଉଥିଲା, ଏବଂ ବାମ ଆଖିରେ ଏକ ଅଶୁଭ ବିକୃତି ଦେଖାଗଲା।
ଧର୍ମରାଜୋପି ମେଧାଵୀ ଶଙ୍କମାନୋ ମହଦ୍ଭଯମ୍। ଦ୍ରୌପଦୀଂ ପରିପପ୍ରଚ୍ଛ କ୍ଵ ଭୀମ ଇତି ଭାରତ
ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜା, ବଡ଼ ଭୟ ଆଶଙ୍କା କରି, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ — 'ଭୀମ କେଉଁଠି?'
ଶଂସ ତସ୍ମୈ ପାଞ୍ଚାଲୀ ଚିରଯାତଂ ଵୃକୋଦରମ୍। ସ ପ୍ରତସ୍ଥେ ମହାବାହୁର୍ଧୌମ୍ଯେନ ସହିତୋ ନୃପଃ
ପାଞ୍ଚାଳୀ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ ଯେ ବୃକୋଦର ବହୁ ଦିନ ହେଲା ଯାଇଛନ୍ତି; ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଧୌମ୍ୟ ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ଦ୍ରୌପଦ୍ଯା ରକ୍ଷଣଂ କାର୍ଯମିତ୍ଯୁଵାଚ ଧନଂଜଯମ୍। ନକୁଲଂ ସହଦେଵଂ ଚ ଵ୍ଯାଦିଦେଶ ଦ୍ଵିଜାନ୍ପ୍ରତି
ସେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ କହିଲେ, ଏବଂ ନକୁଳ ଓ ସହଦେବଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦିଆଦେଶ କଲେ।
ସ ତସ୍ଯ ପଦମୁନ୍ନୀଯ ତସ୍ମାଦେଵାଶ୍ରମାତ୍ପ୍ରଭୁଃ। ମୃଗଯାମାସ କୌନ୍ତେଯୋ ଭୀମସେନଂ ମହାଵନେ
ସେ ଆଶ୍ରମରୁ ଭୀମଙ୍କର ପଥ ଚିହ୍ନି, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ମହାବନରେ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ଯାଇଲେ।
ସ ପ୍ରାଚୀଂ ଦିଶମାସ୍ଥାଯ ମହତୋ ଗଜଯୂଥପାନ୍। ଦଦର୍ଶ ପୃଥିଵୀଂ ଚିହ୍ନୈର୍ଭୀମସ୍ଯ ପରିଚିହ୍ନିତାମ୍
ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଯାଇ, ସେ ବଡ଼ ହାତୀ ଦଳ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ଭୀମଙ୍କର ଚିହ୍ନରେ ଭୂମି ଚିହ୍ନିତ ଦେଖିଲେ।
ତତୋ ମୃଗସହସ୍ରାଣି ମୃଗେନଦ୍ରାଣାଂ ଶତାନି ଚ। ପତିତାନି ଵନେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାର୍ଗଂ ତସ୍ଯାଵିଶନ୍ନୃପଃ
ସେଠାରେ ହଜାର ହଜାର ମୃଗ ଓ ଶତ ଶତ ଜଙ୍ଗଲ ଜନ୍ତୁ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ରାଜା ତାଙ୍କର ପଥରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଧାଵତସ୍ତସ୍ଯ ଵୀରସ୍ ମୃଗାର୍ଥଂ ଵାତରଂହସଃ। ଊରୁଵାତଵିନିର୍ଭଗ୍ନାନ୍ଦ୍ରୁମାନ୍ଵ୍ଯାଵର୍ଜିତାନ୍ପଥିଃ
ବୀର ଭୀମ ମୃଗ ଚେଷ୍ଟାରେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଦୌଡ଼ିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କ ଉରୁ ଦ୍ୱାରା ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ପଥରୁ ସାଫ କରିଦେଖିଲେ।
ସ ଗତ୍ଵା ତୈସ୍ତଦା ଚିହ୍ନୈର୍ଦଦର୍ଶ ଗିରିଗହ୍ଵରେ। [ରୂକ୍ଷମାରୁତଭୂଯିଷ୍ଠେ ନିଷ୍ପତ୍ରଦ୍ରୁମସଂକୁଲେ
ସେ ଏହି ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁସରି, ଏକ ପାହାଡ଼ ଗୁହାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତୀବ୍ର ପବନ ବହୁଥିଲା ଓ ପତ୍ରହୀନ ଗଛ ଭିତରେ ଭରି ଥିଲା।
ଈରିଣେ ନିର୍ଜଲେ ଦେଶେ କଣ୍ଟକିଦ୍ରୁମସଂକୁଲେ। ଅଶ୍ମସ୍ଥାଣୁକ୍ଷୁପାକୀର୍ଣେ ସୁଦୁର୍ଗେ ଵିଷମୋତ୍କଟେ।] ଗୃହୀତଂ ଭୁଜଗେନ୍ଦ୍ରେଣ ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟମନୁଜଂ ତଦା
ପାଣି ନଥିବା, କଣ୍ଟା ଓ ପଥରରେ ଭରିଥିବା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଏକ ଅଞ୍ଚଳରେ, ସେ ଦେଖିଲେ ଭାଇକୁ ଭୁଜଗେନ୍ଦ୍ର ବାନ୍ଧି ରଖିଛି, ସେ ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇଛି।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ତମାସାଦ୍ଯ ସର୍ପଭୋଗେନ ଵେଷ୍ଟିତମ୍। ଦଯିତଂ ଭ୍ରାତରଂ ଧୀମାନିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଦୟାଳୁ ଭାଇକୁ ସାପର ଚକ୍ରରେ ବାନ୍ଧା ଦେଖି, ଏହି କଥା କହିଲେ।
କୁନ୍ତୀମାତଃ କଥମିମାମାପଦଂ ତ୍ଵମଵାପ୍ତଵାନ୍। କଶ୍ଚାଯଂ ପର୍ଵତାଭୋଗପ୍ରତିମଃ ପନ୍ନଗୋତ୍ତମଃ
କୁନ୍ତୀଙ୍କର ପୁଅ, ତୁମେ କିପରି ଏହି ଦୁଃଖରେ ପଡିଲା? ଏବଂ ଏହି ପାହାଡ଼ ଭଳି ଭୟଙ୍କର ସର୍ପ କିଏ?
ସ ଧର୍ମରାଜମାଲକ୍ଷ୍ଯ ଭ୍ରାତା ଭ୍ରତରମଗ୍ରଜମ୍। କଥଯାମାସ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଗ୍ରହଣାଦିଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍
ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ଦେଖି, ଛୋଟ ଭାଇ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଭାଇଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା, ଧରିବା ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, କହିଲେ।
[ଅଯମାର୍ଯ ମହାସତ୍ଵୋ ଭକ୍ଷାର୍ଥଂ ମାଂ ଗୃହୀତଵାନ୍। ନହୁଷୋ ନାମ ରାଜର୍ଷିଃ ପ୍ରାଣଵାନିଵ ସଂସ୍ଥିତଃ
ଏହି ମହାନ ଜୀବ ମୋତେ ଖାଇବା ପାଇଁ ଧରିଛନ୍ତି; ଏହାଙ୍କ ନାମ ନହୁଷ, ଏକ ରାଜା ଓ ଋଷି, ଏଠାରେ ଜୀବନ୍ତ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ମୁଚ୍ଯତାମଯମାଯୁଷ୍ମନ୍ଭ୍ରାତା ମେଽମିତଵିକ୍ରମଃ। ଵଯମାହାରମନ୍ଯଂ ତେ ଦାସ୍ଯାମଃ କ୍ଷୁନ୍ନିଵାରଣମ୍
ଏହି ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମୋ ଭାଇଁକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେଉ। ଆମେ ତୁମ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଦେବୁ, ତୁମ ଭୋକ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ।