ତତୋସ୍ମି ପତିତୋ ଭୂମୌ ନ ଚ ମାମଜହାତ୍ସ୍ମୃତିଃ। ସ୍ମାର୍ତମସ୍ତି ପୁରାଣଂ ମେ ଯଥୈଵାଧିଗତଂ ତଥା
ତାପରେ ମୁଁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲି, କିନ୍ତୁ ମୋର ସ୍ମୃତି କେବେ ମୋତେ ଛାଡ଼ିନଥିଲା। ପୁରାତନ ଶାସ୍ତ୍ରରୁ ଯେଉଁଠିକି ଶିଖିଥିଲି, ସେସବୁ ମୋ ମନରେ ଆଗରୁ ଯେପରି ଥିଲା, ସେପରି ରହିଗଲା।
ଯସ୍ତୁ ତେ ଵ୍ଯାହୃତାନ୍ପ୍ରଶ୍ନାନ୍ପ୍ରତିବ୍ରୂଯାଦ୍ଵିଭାଗଵିତ୍। ସ ତ୍ଵାଂ ମୋକ୍ଷଯିତା ଶାପାଦିତି ମାମବ୍ରଵୀଦୃଷିଃ
ସେ ଋଷି ମୋତେ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ପଚାରିଛ, ସେଗୁଡ଼ିକର ଭାଗ ବିଭାଗ ବୁଝି ଉତ୍ତର ଦେଇପାରିବ, ସେଠାରେ ସେଇ ତୁମକୁ ଏହି ଶାପରୁ ମୁକ୍ତ କରିପାରିବ।'
ଗୃହୀତସ୍ଯ ତ୍ଵଯା ରାଜନ୍ପ୍ରାଣିନୋପି ବଲୀଯସଃ। ସତ୍ଵଭ୍ରଂଶୋଽଧିକସ୍ଯାପି ସର୍ଵସ୍ଯାଶୁ ଭଵିଷ୍ଯତି
ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଯଦି ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରାଣୀକୁ ଧରିବା, ତେବେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଯେତେ ବଡ଼ ହେଉ, ତଥାପି ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଶୀଘ୍ର ହ୍ରାସ ପାଇଯିବ।
ଇତିଚାପ୍ଯହମଶ୍ରୌଷଂ ଵଚସ୍ତେଷାଂ ଦଯାଵତାମ୍। ମଯି ସଂଜାତହାର୍ଦାନାମଥ ତେଽନ୍ତର୍ହିତା ଦ୍ଵିଜାଃ
ଏଭଳି ଦୟାଳୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯେଉଁ କଥା କହିଥିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ଶୁଣିଲି। ସେମାନେ ମୋ ପ୍ରତି ଦୟା ଦେଖାଇଲେ, ଏବଂ ପରେ ସେମାନେ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲେ।
ସୋହଂ ପରମଦୁଷ୍କର୍ମା ଵସାମି ନିରଯେଽଶୁଚୌ। ସର୍ପଯୋନିମିମାଂ ପ୍ରାପ୍ଯକାଲାକାଙ୍କ୍ଷୀ ମହାଦ୍ଯୁତେ
ମୁଁ ଏହି ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଏହି ଅଶୁଚି ନରକରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଛି। ସର୍ପ ଜନ୍ମ ପାଇଁଛି, ଏବଂ ମୋର ସମୟ ଶେଷ ହେବାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି, ହେ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ।
ତମୁଵାଚ ମହାବାହୁର୍ଭୀମସେନୋ ଭୁଜଙ୍ଗମମ୍। ନ ତେ କୁପ୍ଯେ ମହାସର୍ପ ନାତ୍ମନେ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ତେବେ ଭୀମସେନ, ମହାବାହୁ, ସର୍ପକୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମପ୍ରତି କୌଣସି ରୋଷ ରଖୁନାହିଁ, ମହାସର୍ପ, ନାହିଁ ମୋ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ।'
ଯସ୍ମାଦଭାଵୀ ଭାଵୀ ଵା ମନୁଷ୍ଯଃ ସୁଖଦୁଃଖଯୋଃ। ଆଗମେ ଯଦି ଵାଽପାଯେ ନ ତତ୍ର ଗ୍ଲପଯେନ୍ମନଃ
ମଣିଷର ଜୀବନରେ ଯାହା ହେବାକୁ ଥିବା କିମ୍ବା ନଥିବା, ସେଥିରେ ସୁଖ କିମ୍ବା ଦୁଃଖ ଆସୁ କିମ୍ବା ଯାଉ, ମନକୁ କେବେ ଦୁଃଖିତ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଦୈଵଂ ପୁରୁଷକାରେଣ କୋ ଵଞ୍ଚଯିତୁମର୍ହତି। ଦୈଵମେଵ ପରଂ ମନ୍ଯେ ପୌରୁଷଂ ତୁ ନିରର୍ଥକମ୍
ଦେବତାଙ୍କର ନିର୍ଣ୍ଣୟକୁ କିଏ ନିଜ ଚେଷ୍ଟାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରିବ? ମୁଁ ଭାଗ୍ୟକୁ ସର୍ବୋପରି ଭାବେ ମନେ କରେ, ମଣିଷର ଚେଷ୍ଟା ଅର୍ଥହୀନ।
ପଶ୍ଯ ଦୈଵୋପଘାତାଦ୍ଧି ଭୁଜଵୀର୍ଯଵ୍ଯପାଶ୍ରଯମ୍। ଇମାମଵସ୍ଥାଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତମନିମିତ୍ତମିହାଦ୍ଯ ମାମ୍
ଦେଖ, ଭାଗ୍ୟର ଆଘାତରେ, ମୋର ବାହୁବଳରେ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିଲି ମଧ୍ୟ, ଆଜି ମୁଁ କୌଣସି ଦୃଢ଼ କାରଣ ଛାଡ଼ି, ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଛି।
କିଂତୁ ନାଦ୍ଯାନୁଶୋଚାମି ତଥାଽଽତ୍ମାନଂ ଵିନାଶିତମ୍। ତଥା ତୁ ଵିପିନେ ନ୍ଯସ୍ତାନ୍ଭ୍ରାତୄନ୍ରାଜ୍ଯପରିଚ୍ଯୁତାନ୍
ତଥାପି ଆଜି ମୁଁ ମୋର ନାଶ ପାଇଁ ଏତେ ଦୁଃଖିତ ନୁହେଁ, ବରଂ ମୋ ଭାଇମାନେ ରାଜ୍ୟ ହରାଇ, ଅରଣ୍ୟରେ ଛାଡ଼ାଯିବାକୁ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ସେଥିପାଇଁ ମୋର ଅଧିକ ଦୁଃଖ।
ହିମଵାଂଶ୍ଚ ସୁଦୁର୍ଗୋଽଯଂ ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସସଂକୁଲଃ। ମାଂ ସମୁଦ୍ଵୀକ୍ଷମାଣାସ୍ତେ ପ୍ରଯତିଷ୍ଯନ୍ତି ଵିହ୍ଵଲାଃ
ଏହି ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼ ବହୁତ କଠିନ, ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭରିଥିବା। ମୋର ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ଦେଖି, ସେମାନେ ଚିନ୍ତିତ ହେବେ ଏବଂ ଚେଷ୍ଟା କରିବେ।
ଵିନଷ୍ଟମଥ ମାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ନିରୁଦ୍ଯମାଃ। ଧର୍ମଶୀଲା ମଯା ତେ ହି ବାଧ୍ଯନ୍ତେ ରାଜ୍ଯଗୃଦ୍ଧିନା
ପରେ ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଶୁଣିବେ ଯେ ମୁଁ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲି, ସେମାନେ ଉତ୍ସାହହୀନ ହେଇଯିବେ। ମୋ ପାଇଁ, ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଭାଇମାନେ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତି ଆଶାରେ ଦୁଃଖିତ ହେଉଛନ୍ତି।
ଅଥଵା ନାର୍ଜୁନୋ ଧୀମାନ୍ଵିଷାଦମୁପଯାସ୍ଯତି। ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରଵିଦନାଧୃଷ୍ଯୋ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵରାକ୍ଷସୈଃ
କିମ୍ବା ଅର୍ଜୁନ, ଧୀର ଓ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହାକୁ ଜିତିପାରନ୍ତିନାହିଁ, ସେ ହେତେ ମନ ଭାଙ୍ଗିବେ ନାହିଁ।
ସମର୍ଥଃ ସ ମହାବାହୁରେକାଙ୍ନା ସୁମହାବଲଃ। ଦେଵରାଜମପି ସ୍ଥାନାତ୍ପ୍ରଚ୍ଯାଵଯିତୁମଞ୍ଜସା
ସେ ମହାବାହୁ, ଏକା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ସେ ସହଜରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାନରୁ ହଟାଇପାରିବ।
କିଂ ପୁନର୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ ପୁତ୍ରଂ ଦୁର୍ଦ୍ଯୂତଦେଵିନମ୍। ଵିଦ୍ଵିଷ୍ଟଂ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ଦମ୍ଭମୋହପରାଯଣମ୍
ତେବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ, ଖରାପ ଜୁଆରେ ଲାଗିଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘୃଣିତ, ଠକିବା ଓ ମୋହରେ ଲିନ, ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ କଣ କହିବି?
ମାତରଂ ଚୈଵ ଶୋଚାମି କୃପଣାଂ ପୁତ୍ରଗୃଦ୍ଧିନୀମ୍। ଯାଽସ୍ମାକଂ ନିତ୍ଯମାଶାସ୍ତେ ମହତ୍ତ୍ଵମଧିକଂ ପରୈଃ
ମୁଁ ଆମ ମାଆ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖିତ, ଦୁଃଖିଣୀ ଓ ପୁଅମାନେ ପାଇଁ ଆଶାକୁରୁଥିବା, ଯିଏ ସଦା ଆମର ମହତ୍ତ୍ୱ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ହେବ ବୋଲି ଆଶା କରନ୍ତି।
ତସ୍ଯାଃ କଥଂ ତ୍ଵନାଥାଯା ମଦ୍ଵିନାଶାଦ୍ଭୁଜଙ୍ଗମ୍। ସଫଲାସ୍ତେ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ମଯି ସର୍ଵେ ମନୋରଥାଃ
ମୋର ନାଶରେ, ଏବେ ସେ ଅନାଥ ହୋଇପଡ଼ିଛନ୍ତି, ହେ ସର୍ପ, ତେବେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଆଶା କିପରି ମୋ ଉପରେ ପୂରଣ ହେବ?
ନକୁଲଃ ସହଦେଵଶ୍ଚ ଯମୌ ଚ ଗୁରୁଵର୍ତିନୌ। ମଦ୍ଵାହୁବଲସଂଗୁପ୍ତୌ ନିତ୍ଯଂ ପୁରୁଷମାନିନୌ
ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ, ଦୁଇଁ ଭାଇ ଯେଉଁମାନେ ବଡ଼ମାନଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସଦା ନିଜ ପୁରୁଷତ୍ୱରେ ଗର୍ବିତ, ସେମାନେ ମୋର ବାହୁବଳରେ ସୁରକ୍ଷିତ।
ଭଵିଷ୍ଯତୋ ନିରୁତ୍ସାହୌ ଭ୍ରଷ୍ଟଵୀର୍ଯପରାକ୍ରମୌ। ମଦ୍ଵିନାଶାତ୍ପରିଦ୍ଯୂନାଵିତି ମେ ଵର୍ତତେ ମତିଃ
ଭବିଷ୍ୟତ୍ରେ ଆଶା ନଥିବା, ଶକ୍ତି ଓ ସାହସ ହରାଇ ଯିବେ, ମୋର ନଷ୍ଟ ହେବାରେ ସେମାନେ ଦୁଃଖିତ ଓ ନିରାଶ ହେବେ — ଏହି ମୋର ଚିନ୍ତା।
ଏଵଂଵିଧଂ ବହୁ ତଦା ଵିଲଲାପ ଵୃକୋଦରଃ। ଭୁଜଙ୍ଗଭୋଗସଂରୁଦ୍ଧୋ ନାଶକଚ୍ଚ ଵିଚେଷ୍ଟିତୁମ୍
ଏଭଳି ଅନେକ ଭାବରେ ବୃକୋଦର ଦୁଃଖ କରୁଥିଲେ, ସାପର ଚକ୍ରରେ ବାନ୍ଧା ହୋଇ, ଚଳିପାରୁନଥିଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ତୁ କୌନ୍ତେଯୋ ବଭୂଵାସ୍ଵସ୍ତଚେତନଃ। ଅନିଷ୍ଟଦର୍ଶନାନ୍ଘୋରାନୁତ୍ପାତାନ୍ପରିଚିନ୍ତଯନ୍
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଦୁଃଖିତ ଓ ଅଶାନ୍ତ ହେଇଗଲେ, ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଓ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ।
ଦାରୁଣଂ ହ୍ଯଶିଵଂ ନାଦଂ ଶିଵା ଦକ୍ଷିଣତଃ ସ୍ଥିତା। ଦୀପ୍ତାଯାଂ ଦିଶି ଵିତ୍ରସ୍ତା ରୌତି ତସ୍ଯାଶ୍ରମସ୍ଯ ହ
ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରୁ ଏକ ଦୁଃଖଦ ଓ ଅଶୁଭ ଶବ୍ଦ ଆସିଲା, ଏଠାରେ ଏକ ଭୟଭୀତ ଶିଆଳ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ପାଖରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଦିଗରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲା।
ଏକପକ୍ଷାକ୍ଷିଚରଣା ଵର୍ତିକା ଘୋରଦର୍ଶନା। ରକ୍ତଂ ଵମନ୍ତୀ ଦଦୃଶେ ପ୍ରତ୍ଯାଦିତ୍ଯମଭାସୁରା
ଏକ ଭୟଙ୍କର, ଏକ ପାଖ, ଏକ ଆଖି ଓ ଏକ ପାଦ ଥିବା ବଟେରା, ରକ୍ତ ଝାରୁଥିବା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିଗରେ ଚମକୁଥିବା ଦେଖାଗଲା।
ପ୍ରଵଵୌ ଚାନିଲୋ ରୂକ୍ଷଶ୍ଚଣ୍ଡଃ ସର୍କରକର୍ଷଣଃ। ଅପସଵ୍ଯାନି ସର୍ଵାଣି ମୃଗପକ୍ଷିରୁତାନି ଚ
ଏକ କଠିନ ଓ ତୀବ୍ର ପବନ ବହୁଥିଲା, ପଥର ଟାଣି ନେଉଥିଲା; ସମସ୍ତ ପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀର ଚିତ୍କାର ବାମ ଦିଗରୁ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା।
ପୃଷ୍ଠତୋ ଵାଯସଃ କୃଷ୍ଣୋ ଯାହିଯାହୀତି ଵାଶତି। ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ସ୍ଫୁରତି ଚ ଦକ୍ଷିଣୋଽସ୍ଯ ଭୁଜସ୍ତଥା
ତାଙ୍କ ପଛରେ ଏକ କଳା କଉ ମୁହଁ ମୁହଁ 'ଯାଅ, ଯାଅ' ବୋଲି କାଉଥିଲା; ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣ ହାତ ମୁହଁ ମୁହଁ ଫଡ଼ିଯାଉଥିଲା।
ହୃଦଯଂ ଚରଣଶ୍ଚାପି ଵାମୋଽସ୍ଯ ପରିତପ୍ଯତି। ସଵ୍ଯସ୍ଯାକ୍ଷ୍ଣଓ ଵିକାରଶ୍ଚାପ୍ଯନିଷ୍ଟଃ ସମପଦ୍ଯତ
ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଓ ବାମ ପାଦ ଜ୍ୱଳନାରେ ପିଡ଼ିତ ହେଉଥିଲା, ଏବଂ ବାମ ଆଖିରେ ଏକ ଅଶୁଭ ବିକୃତି ଦେଖାଗଲା।
ଧର୍ମରାଜୋପି ମେଧାଵୀ ଶଙ୍କମାନୋ ମହଦ୍ଭଯମ୍। ଦ୍ରୌପଦୀଂ ପରିପପ୍ରଚ୍ଛ କ୍ଵ ଭୀମ ଇତି ଭାରତ
ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜା, ବଡ଼ ଭୟ ଆଶଙ୍କା କରି, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ — 'ଭୀମ କେଉଁଠି?'
ଶଂସ ତସ୍ମୈ ପାଞ୍ଚାଲୀ ଚିରଯାତଂ ଵୃକୋଦରମ୍। ସ ପ୍ରତସ୍ଥେ ମହାବାହୁର୍ଧୌମ୍ଯେନ ସହିତୋ ନୃପଃ
ପାଞ୍ଚାଳୀ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ ଯେ ବୃକୋଦର ବହୁ ଦିନ ହେଲା ଯାଇଛନ୍ତି; ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଧୌମ୍ୟ ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ଦ୍ରୌପଦ୍ଯା ରକ୍ଷଣଂ କାର୍ଯମିତ୍ଯୁଵାଚ ଧନଂଜଯମ୍। ନକୁଲଂ ସହଦେଵଂ ଚ ଵ୍ଯାଦିଦେଶ ଦ୍ଵିଜାନ୍ପ୍ରତି
ସେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ କହିଲେ, ଏବଂ ନକୁଳ ଓ ସହଦେବଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦିଆଦେଶ କଲେ।
ସ ତସ୍ଯ ପଦମୁନ୍ନୀଯ ତସ୍ମାଦେଵାଶ୍ରମାତ୍ପ୍ରଭୁଃ। ମୃଗଯାମାସ କୌନ୍ତେଯୋ ଭୀମସେନଂ ମହାଵନେ
ସେ ଆଶ୍ରମରୁ ଭୀମଙ୍କର ପଥ ଚିହ୍ନି, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ମହାବନରେ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ଯାଇଲେ।