ସ ହି ପ୍ରଯତ୍ନମକରୋତ୍ତୀଵ୍ରମାତ୍ମଵିମୋକ୍ଷଣେ। ନ ଚୈନମଶକଦ୍ଵୀରଃ କଥଂଚିତ୍ପ୍ରତିବାଧିତୁମ୍
ସେ ନିଜକୁ ମୁକ୍ତ କରିବାକୁ ଭାରି ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ନାଗକୁ କେମିତି ରୋକିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ସ ଭୀମସେନସ୍ତେଜସ୍ଵୀ ତଦା ସର୍ପଵଶଂ ଗତଃ। ଚିନ୍ତଯାମାସ ସର୍ପସ୍ଯ ଵୀର୍ଯମତ୍ଯଦ୍ଭୁତଂ ମହତ୍
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମସେନ, ସାପର ବଶରେ ପଡ଼ି, ସାପର ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଉଵାଚ ଚ ମହାସର୍ପଂ କାମଯାବ୍ରୂହି ପନ୍ନଗ। କସ୍ତ୍ଵଂ ଭୋ ଭୁଜଗଶ୍ରେଷ୍ଠ କିଂ ମଯା ଚ କରିଷ୍ଯସି
ସେ ମହାସର୍ପଟିଏକୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ କଣ ଚାହୁଁଛ? ମୋତେ କହ, ଭୁଜଗ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ କିଏ? ଏବଂ ମୋ ସହିତ କଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?'
ପାଣ୍ଡଵୋ ଭୀମସେନୋଽହଂ ଧର୍ମରାଜାଦନନ୍ତରଃ। ନାଗାଯୁତସମପ୍ରାଣସ୍ତ୍ଵଯା ନୀତଃ କଥଂ ଵଶମ୍
ମୁଁ ପାଣ୍ଡୁର ପୁଅ ଭୀମସେନ, ଧର୍ମରାଜାଙ୍କ ପରେ ଅଛି। ମୋର ଶକ୍ତି ଦଶ ହଜାର ହାତୀ ପରି, ତଥାପି କିପରି ତୁମେ ମୋତେ ନିଜ ଅଧୀନରେ ଆଣିଛ?
ସିଂହାଃ କେସରିଣୋ ଵ୍ଯାଘ୍ରା ମହିଷା ଵାରଣାସ୍ତଥା। ସମାଗତାଶ୍ଚ ବହୁଶୋ ନିହତାଶ୍ଚ ମଯା ଯୁଧି
ସିଂହ, କେସରୀ, ବାଘ, ମହିଷ ଓ ହାତୀ — ଏହି ସବୁ ପ୍ରାଣୀ ଏକାଠି ହୋଇଥିଲେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ଏମାନେକୁ ମାରିଛି।
ରାକ୍ଷସାଶ୍ଚ ପିଶାଚାଶ୍ଚ ପନ୍ନଗାଶ୍ଚ ମହାବଲାଃ। ଭୁଜଵେଗମଶକ୍ତା ମେ ସୋଢୁଂ ପନ୍ନଗସତ୍ତମ
ରାକ୍ଷସ, ପିଶାଚ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସର୍ପମାନେ, ଭୁଜଗ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋର ଭୁଜଶକ୍ତିକୁ ସହିପାରିନାହାନ୍ତି।
କିଂନୁ ଵିଦ୍ଯାବଲଂ କିଂନୁ ଵରଦାନମଥୋ ତଵ। ଉଦ୍ଯୋଗମପି କୁର୍ଵାଣୋ ଵଶଗୋସ୍ମି କୃତସ୍ତ୍ଵଯା
ତୁମର କିଏ ଜ୍ଞାନଶକ୍ତି, କିଏ ଦେବତାଙ୍କ ଦିଆ ଦାନ, କିଏ ଉଦ୍ୟମ? ମୁଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମୋତେ ତୁମେ ଅଧୀନ କରିଛ।
ଅନୁତ୍ଯୋ ଵିକ୍ରମୋ ନୄଣାମିତି ମେ ଧୀଯତେ ମତିଃ। ଯଥେଦଂ ମେ ତ୍ଵଯା ନାଗ ବଲଂ ପ୍ରତିହତଂ ମହତ୍
ମୋ ମନେ ଏବେ ଭାବୁଛି, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ପ୍ରତାପ କିଛି ନୁହେଁ, କାରଣ ମୋର ବଡ଼ ଶକ୍ତିକୁ ତୁମେ ଅଟକାଇଦେଲା।
ଇତ୍ଯେଵଂଵାଦିନଂ ଵୀରଂ ଭୀମମକ୍ଲିଷ୍ଟକାରିଣମ୍। ଭୋଗେନ ମହତା ଗୃହ୍ଯ ସମନ୍ତାତ୍ପର୍ଯଵେଷ୍ଟଯତ୍
ଏଭଳି କହୁଥିବା, ଅକ୍ଳିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ବୀର ଭୀମକୁ ସର୍ପଟିଏ ଏକାଠି ଏବଂ ବଡ଼ ଗାଠିରେ ଚାପି ଧରି ନେଲା।
ନିଗୃହ୍ଯୈନଂ ମହାବାହୁଂ ତତଃ ସ ଭୁଜଗସ୍ତଦା। ଵିମୁଚ୍ଯାସ୍ଯ ଭୁଜୌ ପୀନାଵିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ମହାବାହୁ ଭୀମକୁ ଦମନ କରି, ସର୍ପଟିଏ ତାଙ୍କର ମୋଟା ଭୁଜକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଇ ଏହି କଥା କହିଲା।
ଦିଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵଂ କ୍ଷୁଧିତସ୍ଯାଦ୍ଯ ଦେଵୈର୍ଭକ୍ଷୋ ମହାଭୁଜ। ଦିଷ୍ଟ୍ଯା କାଲସ୍ଯ ମହତଃ ପ୍ରିଯାଃ ପ୍ରାଣା ହି ଦେହିନାଂ
ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ମହାବାହୁ, ଆଜି ତୁମେ ଭୁକ୍ତ ହେବାକୁ ଆସିଛ, ଦେବତାମାନେ ଏହି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିଛନ୍ତି। ଭାଗ୍ୟରେ, ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରାଣ ଅତି ପ୍ରିୟ।
ଯଥା ତ୍ଵିଦଂ ମଯା ପ୍ରାପ୍ତଂ ଭୁଜଙ୍ଗତ୍ଵମରିଂଦମ। ତଦଵଶ୍ଯଂ ତ୍ଵଯା ମତ୍ତଃ ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଂ ଶୃଣୁ ଯନ୍ମମ
ଯେପରି ମୁଁ ଏହି ସର୍ପ ଅବସ୍ଥାକୁ ଆସିଛି, ଶତ୍ରୁଦମନ, ଏହା କିପରି ହେଲା ମୋ ମୁଖରୁ ଶୁଣିବାକୁ ତୁମେ ଅବଶ୍ୟ ଚାହିଁବ। ମୋ କଥା ଶୁଣ।
ଇମାମଵସ୍ଥାଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ହ୍ଯହଂ କୋପାନ୍ମହର୍ଷିଣା। ଶାପସ୍ଯାନ୍ତଂ ପରିପ୍ରେପ୍ସୁଃ ସର୍ଵସ୍ କଥଯାମି ତତ୍
ମୁଁ ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ଏକ ମହାଋଷିଙ୍କ ରୋଷରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଶାପର ଶେଷ ଆଶା କରି, ମୁଁ ସବୁ କଥା କହିବି।
ନହୁଷୋ ନାମ ରାଜର୍ଷିର୍ଵ୍ଯକ୍ତଂ ତେ ଶ୍ରୋତ୍ରମାଗତଃ। ତଵୈଵ ପୂର୍ଵଃ ପୂର୍ଵେଷାମାଯୋର୍ଵଂଶଧରଃ ସୁତଃ
ନହୁଷ ନାମକ ରାଜାଋଷି, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଶୁଣିଛ। ସେ ତୁମର ପୂର୍ବପୁରୁଷ, ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବଂଶର ପୁଅ।
ସୋହଂ ଶାପାଦଗସ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣାନଵମତ୍ଯ ଚ। ଇମାମଵସ୍ଥାମାପନ୍ନଃ ପଶ୍ଯ ଦୈଵମିଦଂ ମମ
ମୁଁ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଶାପରେ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଅପମାନ କରି ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ଆସିଛି। ଦେଖ, ମୋର ଭାଗ୍ୟ କିପରି ହେଲା।
ତ୍ଵାଂ ଚେଦଵଧ୍ଯମାଯାନ୍ତମତୀଵ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନମ୍। ଅହମଦ୍ଯୋପଯୋକ୍ଷ୍ଯାମି ଵିଧାନଂ ପଶ୍ଯ ଯାଦୃଶମ୍
ତୁମେ ଅବଧ୍ୟ ଏବଂ ଅତି ମନୋହର ଦେଖା, ଯଦି ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଛ, ମୁଁ ଆଜି ତୁମକୁ ଭକ୍ଷିବି। ଦେଖ, ଭାଗ୍ୟ କିପରି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିଛି।
ନ ହି ମେ ମୁଚ୍ଯତେ କଶ୍ଚିତ୍କଥଂଚିତ୍ପ୍ରଗ୍ରହଂ ଗତଃ। ଗଚଜୋଵା ମହିଷୋ ଵାଽପି ଷଷ୍ଠେ କାଲେ ନରୋତ୍ତମ
ମୋର ଚାପି ଧରିବାରୁ କେହି କେବେ ମୁକ୍ତି ମିଳେନାହିଁ, ଚାହେଁ ମନୁଷ୍ୟ ହେଉନ୍ତୁ କି ମହିଷ, ଷଷ୍ଠ ମାସ ପରେ ମଧ୍ୟ, ନରୋତ୍ତମ।
ନାସି କେଵଲସର୍ପେଣ ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଷୁ ଵର୍ତତା। ଗୃହୀତଃ କୌରଵଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵରଦାନମିଦଂ ମମ
ତୁମେ ସାଧାରଣ ସର୍ପ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଇନାହିଁ, ଯେଉଁ ସର୍ପ ଜନ୍ତୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି। କୌରବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଏହି ଦାନ ପାଇଛି।
ପତତା ହି ଵିମାନାଗ୍ରାନ୍ମଯା ଶକ୍ରାସନାଦ୍ଦ୍ରୁତମ୍। କୁରୁ ଶାପାନ୍ତମିତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଭଗଵାନ୍ମୁନିସତ୍ତମଃ
ମୁଁ ଶକ୍ରଙ୍କ ରଥର ଆସନରୁ ତୁରନ୍ତ ଖସିଯିବାବେଳେ, ପୂଜ୍ୟ ମୁନି କହିଲେ, 'ତୁମର ଶାପର ଶେଷ କର।'
ଯସ୍ତ୍ଵଯା ଵେଷ୍ଟିତୋ ରାଜନ୍ମୋହମେତି ମହାବଲଃ'। ମୋକ୍ଷସ୍ତେ ଭଵିତା ରାଜନ୍କସ୍ମାଚ୍ଚିତ୍କାଲପର୍ଯଯାତ୍
ଯେଉଁ ଲୋକ ତୁମର ଚାପି ଧରାଯିବ, ରାଜା, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ବଡ଼ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଭ୍ରମିତ ହେବ। ତାଙ୍କର ମୁକ୍ତି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ ହେବ।
ତତୋସ୍ମି ପତିତୋ ଭୂମୌ ନ ଚ ମାମଜହାତ୍ସ୍ମୃତିଃ। ସ୍ମାର୍ତମସ୍ତି ପୁରାଣଂ ମେ ଯଥୈଵାଧିଗତଂ ତଥା
ତାପରେ ମୁଁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲି, କିନ୍ତୁ ମୋର ସ୍ମୃତି କେବେ ମୋତେ ଛାଡ଼ିନଥିଲା। ପୁରାତନ ଶାସ୍ତ୍ରରୁ ଯେଉଁଠିକି ଶିଖିଥିଲି, ସେସବୁ ମୋ ମନରେ ଆଗରୁ ଯେପରି ଥିଲା, ସେପରି ରହିଗଲା।
ଯସ୍ତୁ ତେ ଵ୍ଯାହୃତାନ୍ପ୍ରଶ୍ନାନ୍ପ୍ରତିବ୍ରୂଯାଦ୍ଵିଭାଗଵିତ୍। ସ ତ୍ଵାଂ ମୋକ୍ଷଯିତା ଶାପାଦିତି ମାମବ୍ରଵୀଦୃଷିଃ
ସେ ଋଷି ମୋତେ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ପଚାରିଛ, ସେଗୁଡ଼ିକର ଭାଗ ବିଭାଗ ବୁଝି ଉତ୍ତର ଦେଇପାରିବ, ସେଠାରେ ସେଇ ତୁମକୁ ଏହି ଶାପରୁ ମୁକ୍ତ କରିପାରିବ।'
ଗୃହୀତସ୍ଯ ତ୍ଵଯା ରାଜନ୍ପ୍ରାଣିନୋପି ବଲୀଯସଃ। ସତ୍ଵଭ୍ରଂଶୋଽଧିକସ୍ଯାପି ସର୍ଵସ୍ଯାଶୁ ଭଵିଷ୍ଯତି
ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଯଦି ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରାଣୀକୁ ଧରିବା, ତେବେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଯେତେ ବଡ଼ ହେଉ, ତଥାପି ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଶୀଘ୍ର ହ୍ରାସ ପାଇଯିବ।
ଇତିଚାପ୍ଯହମଶ୍ରୌଷଂ ଵଚସ୍ତେଷାଂ ଦଯାଵତାମ୍। ମଯି ସଂଜାତହାର୍ଦାନାମଥ ତେଽନ୍ତର୍ହିତା ଦ୍ଵିଜାଃ
ଏଭଳି ଦୟାଳୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯେଉଁ କଥା କହିଥିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ଶୁଣିଲି। ସେମାନେ ମୋ ପ୍ରତି ଦୟା ଦେଖାଇଲେ, ଏବଂ ପରେ ସେମାନେ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲେ।
ସୋହଂ ପରମଦୁଷ୍କର୍ମା ଵସାମି ନିରଯେଽଶୁଚୌ। ସର୍ପଯୋନିମିମାଂ ପ୍ରାପ୍ଯକାଲାକାଙ୍କ୍ଷୀ ମହାଦ୍ଯୁତେ
ମୁଁ ଏହି ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଏହି ଅଶୁଚି ନରକରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଛି। ସର୍ପ ଜନ୍ମ ପାଇଁଛି, ଏବଂ ମୋର ସମୟ ଶେଷ ହେବାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି, ହେ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ।
ତମୁଵାଚ ମହାବାହୁର୍ଭୀମସେନୋ ଭୁଜଙ୍ଗମମ୍। ନ ତେ କୁପ୍ଯେ ମହାସର୍ପ ନାତ୍ମନେ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ତେବେ ଭୀମସେନ, ମହାବାହୁ, ସର୍ପକୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମପ୍ରତି କୌଣସି ରୋଷ ରଖୁନାହିଁ, ମହାସର୍ପ, ନାହିଁ ମୋ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ।'
ଯସ୍ମାଦଭାଵୀ ଭାଵୀ ଵା ମନୁଷ୍ଯଃ ସୁଖଦୁଃଖଯୋଃ। ଆଗମେ ଯଦି ଵାଽପାଯେ ନ ତତ୍ର ଗ୍ଲପଯେନ୍ମନଃ
ମଣିଷର ଜୀବନରେ ଯାହା ହେବାକୁ ଥିବା କିମ୍ବା ନଥିବା, ସେଥିରେ ସୁଖ କିମ୍ବା ଦୁଃଖ ଆସୁ କିମ୍ବା ଯାଉ, ମନକୁ କେବେ ଦୁଃଖିତ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଦୈଵଂ ପୁରୁଷକାରେଣ କୋ ଵଞ୍ଚଯିତୁମର୍ହତି। ଦୈଵମେଵ ପରଂ ମନ୍ଯେ ପୌରୁଷଂ ତୁ ନିରର୍ଥକମ୍
ଦେବତାଙ୍କର ନିର୍ଣ୍ଣୟକୁ କିଏ ନିଜ ଚେଷ୍ଟାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରିବ? ମୁଁ ଭାଗ୍ୟକୁ ସର୍ବୋପରି ଭାବେ ମନେ କରେ, ମଣିଷର ଚେଷ୍ଟା ଅର୍ଥହୀନ।
ପଶ୍ଯ ଦୈଵୋପଘାତାଦ୍ଧି ଭୁଜଵୀର୍ଯଵ୍ଯପାଶ୍ରଯମ୍। ଇମାମଵସ୍ଥାଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତମନିମିତ୍ତମିହାଦ୍ଯ ମାମ୍
ଦେଖ, ଭାଗ୍ୟର ଆଘାତରେ, ମୋର ବାହୁବଳରେ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିଲି ମଧ୍ୟ, ଆଜି ମୁଁ କୌଣସି ଦୃଢ଼ କାରଣ ଛାଡ଼ି, ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଛି।
କିଂତୁ ନାଦ୍ଯାନୁଶୋଚାମି ତଥାଽଽତ୍ମାନଂ ଵିନାଶିତମ୍। ତଥା ତୁ ଵିପିନେ ନ୍ଯସ୍ତାନ୍ଭ୍ରାତୄନ୍ରାଜ୍ଯପରିଚ୍ଯୁତାନ୍
ତଥାପି ଆଜି ମୁଁ ମୋର ନାଶ ପାଇଁ ଏତେ ଦୁଃଖିତ ନୁହେଁ, ବରଂ ମୋ ଭାଇମାନେ ରାଜ୍ୟ ହରାଇ, ଅରଣ୍ୟରେ ଛାଡ଼ାଯିବାକୁ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ସେଥିପାଇଁ ମୋର ଅଧିକ ଦୁଃଖ।