ତସ୍ମିନ୍ଗିରୌ ପ୍ରସ୍ରଵଣୋପପନ୍ନ- ହିମୋତ୍ତରୀଯାରୁଣପାଣ୍ଡୁସାନୌ। ଵିଶାଖଯୂପଂ ସମୁପେତ୍ଯ ଚକ୍ରୁ- ସ୍ତଦା ନିଵାସଂ ପୁରୁଷପ୍ରଵୀରାଃ
ଏହି ପାହାଡ଼ରେ, ଯେଉଁଠି ଝରଣା ରହିଛି, ଏବଂ ଧଳା, ଲାଲ ଓ ହଳଦିଆ ଚୂଡ଼ା ଦେଖାଯାଏ, ସେମାନେ ବିଶାଖୟୂପ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେଠାରେ ନିଜ ବାସସ୍ଥାନ କଲେ।
ଵରାହନାନାମୃଗପକ୍ଷିଜୁଷ୍ଟଂ ମହାଵନଂ ଚୈତ୍ରରଥପ୍ରକାଶମ୍। ଶିଵେନ ଯାତ୍ଵା ମୃଗଯାପ୍ରଧାନାଃ ସଂଵତ୍ସରଂ ତତ୍ରଵନେ ଵିଜହ୍ରୁଃ
ବନ୍ୟଶୁଅ, ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ରହୁଥିବା, ଚୈତ୍ରରଥ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏକ ବଡ଼ ବନରେ, ଶିବଙ୍କ କୃପାରେ ଯାଇ, ଶିକାରରେ ପ୍ରବୀଣ ସେମାନେ ଏଠାରେ ଏକ ବର୍ଷ ଆନନ୍ଦରେ କାଟିଲେ।
ତତ୍ରାସସାଦାତିବଲଂ ଭୁଜଙ୍ଗଂ କ୍ଷୁଧାର୍ଦିତଂ ମୃତ୍ଯୁମିଵୋଗ୍ରରୂପମ୍। ଵୃକୋଦରଃ ପର୍ଵତକନ୍ଦରାଯାଂ ଵିଷାଦମୋହଵ୍ଯଥିତାନ୍ତରାତ୍ମା
ସେଠାରେ ପାହାଡ଼ର ଗୁହାରେ, ବଢ଼ିଆ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏକ ସାପ, ଯାହା ଭୋକରେ କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ମୃତ୍ୟୁ ସଦୃଶ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା, ଭୀମଙ୍କୁ ଧରିଲା। ତାଙ୍କ ମନ ଦୁଃଖ, ମୋହ ଓ ବେଦନାରେ ଭରିଗଲା।
ଦ୍ଵୀପୋଽଭଵଦ୍ଯତ୍ର ଵୃକୋଦରସ୍ଯ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵରିଷ୍ଠଃ। ଅମୋକ୍ଷଯଦ୍ଯସ୍ତମନନ୍ତତେଜା ଗ୍ରାହେଣ ସଂଵେଷ୍ଟିତସର୍ଵଗାତ୍ରମ୍
ଏଠାରେ ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଭୀମଙ୍କ ପାଇଁ ଦ୍ୱୀପ ସମାନ ହେଲେ, କାରଣ ଅସୀମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାପ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗକୁ ବେଢ଼ି ଧରିଥିଲା ଓ ଛାଡ଼ୁନଥିଲା।
ତେ ଦ୍ଵାଦଶଂ ଵର୍ଷମଥୋପଯାନ୍ତଂ ଵନେ ଵିହୁର୍ତୁଂ କୁରଵଃ ପ୍ରତୀତାଃ। ତସ୍ମାଦ୍ଵନାଚ୍ଚୈତ୍ରରଥପ୍ରକାଶା- ଚ୍ଛ୍ରିଯା ଜ୍ଵଲନ୍ତସ୍ତପସା ଚ ଯୁକ୍ତାଃ
ଏଭଳି ଭାବେ, ନିର୍ବାସନର ବାରଷ ଆସିବା ସମୟରେ, କୌରବମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଓ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ଚୈତ୍ରରଥ ସଦୃଶ ଏହି ବନକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ତତଶ୍ଚ ଯାତ୍ଵା ମରୁଧନ୍ଵପାର୍ଶ୍ଵଂ ସଦା ଧନୁର୍ଵେଦରତିପ୍ରଧାନାଃ। ସରସ୍ଵତୀମେତ୍ଯ ନିଵାସକାମାଃ ସରସ୍ତତୋ ଦ୍ଵୈତଵନଂ ପ୍ରତୀଯୁଃ
ତାପରେ, ମାରୁ ମରୁଭୂମିର ପାର୍ଶ୍ୱ ଦେଇ, ସଦା ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ରତ ଥିବା ସେମାନେ, ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀ ପାଖକୁ ଆସି, ସେଠାରେ ବସିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ। ସେଠାରୁ ତାହାଁଠାରେ ଦ୍ୱୈତବନକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ସମୀକ୍ଷ୍ ତାନ୍ଦ୍ଵୈତଵନେ ନିଵିଷ୍ଟା- ନ୍ନିଵାସିନସ୍ତତ୍ରତତୋଽଭିଜଗ୍ମୁଃ। ତପୋଦମାଚାରସମାଧିଯୁକ୍ତା- ସ୍ତୃଣୋଦପାତ୍ରାଵରଣାଶ୍ମକୁଟ୍ଟାଃ
ଦ୍ୱୈତ ଜଙ୍ଗଲରେ ବସୁଥିବା ମୁନିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ତପସ୍ୟା, ଶୃଙ୍ଗାର, ଧ୍ୟାନ ଓ ନିୟମରେ ଲିନ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଘାସ, ଜଳପାତ୍ର, ପତ୍ର ଓ ପଥରକୁ ଦୈନିକ ଜୀବନରେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ।
ପ୍ଲକ୍ଷାକ୍ଷରୌହୀତକଵେତସାଶ୍ଚ ତଥା ବଦର୍ଯଃ ଖଦିରାଃ ଶିରୀଷାଃ। ବିଲ୍ଵେଙ୍ଗୁଦାଃ ପୀଲୁଶମୀକରୀରାଃ ସରସ୍ଵତୀତୀରରୁହା ବଭୂଵୁଃ
ସରସ୍ବତୀ ନଦୀର କୂଳରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ପିପଳ, ଅକ୍ଷ, ରୌହିଟା, ବେତ, ବେର, ଖଦିର, ଶିରୀଷ, ବିଲ୍ୱ, ଇଂଗୁଦ, ପିଲୁ, ଶମୀ ଓ କରୀର ଗଛ ଥିଲା।
ତାଂ ଯକ୍ଷଗନ୍ଧର୍ଵମହର୍ଷିକାନ୍ତା- ମାଵାସଭୂତାମିଵ ଦେଵତାନାମ୍। ସରସ୍ଵତୀଂ ପ୍ରୀତିଯୁତାଶ୍ଚରନ୍ତଃ ସୁଖଂ ଵିଜହ୍ରୁର୍ନରଦେଵପୁତ୍ରାଃ
ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ପ୍ରେମରେ ଭରିଥିବା ସରସ୍ବତୀ ନଦୀକୂଳକୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିବାସସ୍ଥଳ ଭଳି ମନେ କରି, ରାଜାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସେଠାରେ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଥିଲେ।
କଥଂ ନାଗାଯୁତପ୍ରାଣୋ ଭୀମୋ ଭୀମପରାକ୍ରମଃ। ଭଯମାହାରଯତ୍ତୀଵ୍ରଂ ତସ୍ମାଦଜଗରାନ୍ମୁନେ
ଅନେକ ନାଗଙ୍କ ଶକ୍ତି ସମାନ ଭୀମ, ଯାହାର ପ୍ରଭାବ ଭୟଙ୍କର, ସେ କିପରି ସେ ଅଜଗର ଠାରୁ ଭୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ମୁନି?
ପୌଲସ୍ତ୍ଯଂ ଧନଦଂ ଯୁଦ୍ଦେ ଯ ଆହ୍ଵଯତି ଦର୍ପିତଃ। ନଲିନ୍ଯାଂ କଦନଂ କୃତ୍ଵା ନିହନ୍ତା ଯକ୍ଷରକ୍ଷସାମ୍
ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ଓ ଧନଦାଙ୍କୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିଥିଲେ, ନଳିନୀ ଝିଲିରେ ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମାରିଦେଇଥିଲେ—
ତଂ ସଂସସି ଭଯାଵିଷ୍ଟମାପନ୍ନମରିସୂଦନମ୍। ଏତଦିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଶ୍ରୋତୁଂ ପରଂ କୌତୂହଲଂ ହି ମେ
ତୁମେ ଯିଏ ଶତ୍ରୁମାନେ ଦଳନ କରିଥିଲେ, ସେ ଭୟରେ ଅତିବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇଥିବା ଭୀମଙ୍କ ବିଷୟରେ କହୁଛ, ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ମୋର ଭିତରେ ବଡ଼ ଉତ୍ସୁକତା ଜଗାଇଛି।
ବହ୍ଵାଶ୍ଚର୍ଯେ ଵନେ ତେଷାଂ ଵସତାମୁଗ୍ରଧନ୍ଵିନାମ୍। ପ୍ରାପ୍ତାନାମାଶ୍ରମଂ ରାଜନ୍ରାଜର୍ଷେର୍ଵୃଷପର୍ଵଣଃ
ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧରମାନେ ଜଙ୍ଗଲରେ ବସୁଥିବାବେଳେ, ରାଜା, ଭାରତୀୟ ରାଜା ଋଷି ବୃଷପର୍ବଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସେଠାରେ ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା ଦେଖିଲେ।
ଯଦୃଚ୍ଛଯା ଧନୁଷ୍ପାଣିର୍ବଦ୍ଧଖଙ୍ଗୋ ଵୃକୋଦରଃ। ଦଦର୍ଶ ତଦ୍ଵନଂ ରମ୍ଯଂ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵସେଵିତମ୍
ଅପେକ୍ଷା କରିବା ସମୟରେ, ବୃକୋଦର ଧନୁ ହାତରେ ଓ ତାଳୱାର କମରେ ରଖି, ଦେବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଆସିଥିଲେ, ସେ ରମ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଦେଖିଲେ।
ସ ଦଦର୍ଶ ଶୁଭାନ୍ଦେଶାନ୍ଗିରେର୍ହିମଵତସ୍ତଦା। ଦେଵର୍ଷିସିଦ୍ଧଚରିତାନପ୍ସରୋଗଣସେଵିତାନ୍
ସେ ହିମବତ୍ ପାହାଡ଼ର ଶୁଭ୍ର ଦେଶମାନେ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବ ଋଷି, ସିଦ୍ଧମାନେ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ବସୁଥିଲେ।
ଚକୋରୈରୁପଚକ୍ରୈଶଚ୍ ପକ୍ଷିଭିର୍ଜୀଵଜୀଵକୈଃ। କୋକିଲୈର୍ଭୃଙ୍ଗରାଜୈଶ୍ଚ ତତ୍ର ତତ୍ର ନିନାଦିତାନ୍
ସେଠାରେ ଚକୋର, ଉପଚକ୍ର, ଜୀବଜୀବ, କୋକିଳ ଓ ଭୃଙ୍ଗରାଜ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲେ।
ନିତ୍ଯପୁଷ୍ପଫଲୈର୍ଵୃକ୍ଷୈର୍ହିମସଂସ୍ପର୍ଶକୋମଲୈଃ। ଉପେତାନ୍ବହୁଲଚ୍ଛାଯୈର୍ମନୋନଯନନନ୍ଦନୈଃ
ସେ ଦେଖିଲେ, ପାହାଡ଼ର ଠଣ୍ଡା ପ୍ରଭାବରେ ମୃଦୁ ଓ ସଦା ଫୁଲ ଫଳ ଥିବା ଗଛ, ଯେଉଁଠାରେ ଘନ ଛାୟା ଓ ମନ ଓ ଚକୁକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲା।
ସ ସଂପଶ୍ଯନ୍ଗିରିନଦୀର୍ଵୈଡୂର୍ଯମଣିସଂନିଭୈଃ। ସଲିଲୈର୍ହିମସଂକାଶୈର୍ହଂସକାରଣ୍ଡଵାଯୁତୈଃ
ସେ ପାହାଡ଼ ନଦୀମାନେ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବୈଡୂର୍ୟ ମଣି ପରି ଜଳ ଚମକୁଥିଲା, ହିମ ପରି ଶୁଭ୍ର ଓ ହଂସ, କାରଣ୍ଡବ ପକ୍ଷୀ ଭରିଥିଲେ।
ଵନାନି ଦେଵଦାରୂଣାଂ ମେଘାନାମିଵ ଵାଗୁରାଃ। ହରିଚନ୍ଦନମିଶ୍ରାଣି ତୁଙ୍ଗକାଲୀଯକାନ୍ଯପି
ସେଠାରେ ଦେବଦାରୁ ଗଛର ଜଙ୍ଗଲ, ମେଘର ଜାଳ ପରି ଗଠିଥିଲା, ହଳଦି ଚନ୍ଦନ ଓ ଉଚ୍ଚ କାଳୀୟକ ଗଛ ମିଶିଥିଲା।
ମୃଗଯାଂ ପରିଧାଵନ୍ସ ସମେଷୁ ମରୁଧନ୍ଵସୁ। ଵିଧ୍ଯନ୍ମୃଗାଞ୍ଶରୈଃ ଶୁଦ୍ଧୈଶ୍ଚଚାର ସ ମହାବଲଃ
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ, ସମତଳ ଓ ବାଲୁକା ଭୂମିରେ ମୃଗ ଦେଖି, ଶୁଦ୍ଧ ବାଣରେ ମୃଗମାନେ ମାରି, ଚାରିପାଖରେ ଦୌଡ଼ିଲେ।
ଭୀମସେନସ୍ତୁ ଵିଖ୍ଯାତୋ ମହାନ୍ତଂ ଦଂଷ୍ଟ୍ରିଣଂ ବଲାତ୍। ନିଘ୍ନନ୍ନାଗଶତପ୍ରାଣୋ ଵନେ ତସ୍ମିନ୍ମହାବଲଃ
ଭୀମସେନ, ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ଶତ ହାତୀର ଶକ୍ତି ଥିବା, ତୁଣ୍ଡ ଥିବା ବଡ଼ ପଶୁମାନେ ଶକ୍ତିରେ ମାରିଦେଲେ।
ମୃଗାଣାଂ ସଵରାହାଣାଂ ମହିଷାଣାଂ ମହାଭୁଜଃ। ଵିନିଘ୍ନଂସ୍ତତ୍ରତତ୍ରୈଵ ଭୀମୋ ଭୀମପରାକ୍ରମଃ
ଭୀମ, ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଓ ବଡ଼ ହାତ ଥିବା, ସେଠାରେ ବାରମ୍ବାର ମୃଗ, ବନ୍ଦର ଓ ମହିଷମାନେ ମାରିଦେଲେ।
ସ ମାତଙ୍ଗଶତପ୍ରାଣୋ ମନୁଷ୍ଯଶତଵାରଣଃ। ସିଂହଶାର୍ଦୂଲଵିକ୍ରାନ୍ତୋ ଵନେ ତସ୍ମିନ୍ମହାବଲଃ
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶତ ହାତୀର ଶକ୍ତି ଓ ଶତ ମଣିଷର ଶକ୍ତି ଥିବା, ସିଂହ ଓ ବାଘର ଶୌର୍ଯ୍ୟ ନିଆ, ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ଚାରିପାଖରେ ଘୁଞ୍ଚିଲେ।
ଵୃକ୍ଷାନୁତ୍ପାଟଯାମାସ ତରସା ଵୈ ବଭଞ୍ଜ ଚ। ପୃଥିଵ୍ଯାଶ୍ଚ ପ୍ରଦେଶାନ୍ଵୈ ନାଦଯଂସ୍ତୁ ଵନାନି ଚ
ସେ ଶକ୍ତିରେ ଗଛମାନେ ଉପାଡ଼ି ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ପୃଥିବୀ ଓ ଜଙ୍ଗଲକୁ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଗଞ୍ଜାଇଦେଲେ।
ପର୍ଵତାଗ୍ରାଣି ଵୈ ମୃଦ୍ଗନ୍ନାଦଯାନଶ୍ଚ ଵିଜ୍ଵରଃ। ପ୍ରକ୍ଷିପନ୍ପାଦପାଂଶ୍ଚାପି ନାଦେନାପୂରଯନ୍ମହୀମ୍
ଅସୁସ୍ଥତା ନଥିବା ଭୀମ ମାଳିକା ଉପରେ ପାଦ ଦେଇ ପାହାଡ଼ ଚୂଡ଼ାଗୁଡ଼ିକୁ ଭଙ୍ଗ କଲେ, ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ଫିଙ୍ଗି ଭୂମିକୁ ଗୁଞ୍ଜାଇ ଦେଲେ।
ଵେଗେନ ନ୍ଯପତଦ୍ଭୀମୋ ନିର୍ଭଯଶ୍ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ। ଆସ୍ଫୋଟଯନ୍କ୍ଷ୍ଵେଡଯଂଶ୍ଚ ତଲତାଲାଂଶ୍ଚ ଵାଦଯନ୍। ଚିରସଂବଦ୍ଧଦର୍ପସ୍ତୁ ଭୀମସେନୋ ଵନେ ତଦା
ଭୀମ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ନିର୍ଭୟ ଭାବରେ ଦିନେ ଦିନେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଦୌଡ଼ିଲେ, ପାଦ ଦେଇ ଚାପିଲେ, ଶିସ୍ତା ଦେଲେ, ହାତ ତାଳି ଦେଇ ଗୁଞ୍ଜାଇଲେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଅଭିମାନରେ ଭରି ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁଞ୍ଚିଲେ।
ଗଜେନଦ୍ରାଶ୍ଚ ମହାସତ୍ଵା ମୃଗେନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚ ମହାବଲାଃ। ଭୀମସେନସ୍ଯ ନାଦେନ ଵ୍ଯମୁଞ୍ଚନ୍ତ ଗୁହା ଭଯାତ୍
ଭୀମସେନଙ୍କର ଗୁଞ୍ଜନରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ବଡ଼ ହାତୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସିଂହଗୁଡ଼ିକ ଗୁହାରୁ ପଳାଇଗଲେ।
କ୍ଵଚିତ୍ପ୍ରଧାଵଂସ୍ତିଷ୍ଠଂଶ୍ଚ କ୍ଵଚିଚ୍ଚୋପଵିଶଂସ୍ତଥା। ମୃଗପ୍ରେପ୍ସୁର୍ମହାରୌଦ୍ରେ ଵନେ ଚରତି ନିର୍ଭଯଃ
ସମୟକେ ଦୌଡ଼ି, ସମୟକେ ଦଢ଼ି, ସମୟକେ ବସି, ଭୀମ ଜଙ୍ଗଲରେ ନିର୍ଭୟ ଭାବରେ ଜନ୍ତୁ ଖୋଜି ଘୁଞ୍ଚିଲେ।
ସ ତତ୍ରମନୁଜଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଵନେ ଵନଚରୋପମଃ। ପଦ୍ଭ୍ଯାମଭିସମାପେଦେ ଭୀମସେନୋ ମହାବଲଃ
ସେଠାରେ ମଣିଷମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମ, ଜଙ୍ଗଲ ଚାରଣ ସଦৃଶ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମସେନ ପାଦେ ପାଦେ ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ସ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ମହାରଣ୍ଯେ ନାଦାନ୍ନଦତି ଚାଦ୍ଭୁତାନ୍। ତ୍ରାସଯନ୍ସର୍ଵଭୂତାନି ମହାସତ୍ଵପରାକ୍ରମଃ
ସେ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଶବ୍ଦ କରିଲେ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭୟଭୀତ ହେଲେ।