ଅସିତଂ ଚାର୍ତିମନ୍ତଂ ଚ ସୁନୀଥଂ ଚାପି ଯଃ ସ୍ମରେତ୍। ଦିଵା ଵା ଯଦି ଵା ରାତ୍ରୌ ନାସ୍ଯ ସର୍ପଭଯଂ ଭଵେତ୍
ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ଅସିତ, ଆର୍ତିମାନ୍ତ ଓ ସୁନୀଥଙ୍କୁ ଦିନ କିମ୍ବା ରାତିରେ ସ୍ମରଣ କରିବେ, ସେମାନଙ୍କୁ ସପ ଭୟ ହେବ ନାହିଁ।
ଯୋ ଜରତ୍କାରୁଣା ଜାତୋ ଜରତ୍କାରୌ ମହାଵଶାଃ। ଆସ୍ତୀକଃ ସର୍ପସତ୍ରେ ଵଃ ପନ୍ନଗାନ୍ଯୋଽଭ୍ଯରକ୍ଷତ। ତଂ ସ୍ମରନ୍ତଂ ମହାଭାଗା ନ ମାଂ ହିଂସିତୁମର୍ହଥ
ଓ ସପମାନେ, ଯିଏ ଜରତ୍କାରୁ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜରତ୍କାରୁଙ୍କ ପୁଅ ଆସ୍ତୀକଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବେ, ଯିଏ ସପସତ୍ରରେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କଲେ, ଏମିତି ଭଲ ଲୋକଙ୍କୁ ତୁମେ କେବେ କ୍ଷତି କରିବ ନାହିଁ।
ସର୍ପାପସର୍ପ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଗଚ୍ଛ ସର୍ପ ମହାଵିଷ। ଜନେମେଜଯସ୍ଯ ଯଜ୍ଞାନ୍ତେ ଆସ୍ତୀକଵଚନଂ ସ୍ମର
ହେ ସପ, ଦୂରେ ହଟ, ତୁମକୁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ମହାବିଷ ଧାରଣ କରୁଥିବା ସପ, ଚାଲିଯାଅ। ଜନମେଜୟଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ, ଆସ୍ତୀକଙ୍କର କଥା ସ୍ମରଣ କର।
ଆସ୍ତୀକସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଯଃ ସର୍ପୋ ନ ନିଵର୍ତତେ। ଶତଧା ଭିଦ୍ଯତେ ମୂର୍ଧା ଶିଂଶଵୃକ୍ଷଫଲଂ ଯଥା
ଯେଉଁ ସପ ଆସ୍ତୀକଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ମଧ୍ୟ ଫେରିଯିବ ନାହିଁ, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଶିଂଶପା ଗଛର ଫଳ ପରି ଶତ ଖଣ୍ଡରେ ଭାଗିଯିବ।
ସ ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ତଦା ଦ୍ଵିଜେନ୍ଦ୍ରଃ ସମାଗତୈସ୍ତୈର୍ଭୁଜଗେନ୍ଦ୍ରମୁଖ୍ଯୈଃ। ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ପ୍ରୀତିଂ ଵିପୁଲାଂ ମହାତ୍ମା ତତୋ ମନୋ ଗମନାଯାଥ ଦଧ୍ରେ
ଏଭଳି ମୁଖ୍ୟ ସପମାନେ ଯେତେବେଳେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ, ସେ ମହାତ୍ମା ବଡ଼ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ଚାଲିଯିବାକୁ ମନେ ଧରିଲେ।
ଇତ୍ଯେଵଂ ନାଗରାଜୋଽଥ ନାଗାନାଂ ମଧ୍ଯଗସ୍ତଦା। ଉକ୍ତ୍ଵା ସହୈଵ ତୈଃ ସର୍ପୈଃ ସ୍ଵମେଵ ଭଵନଂ ଯଯୌ
ଏହିପରି ନାଗରାଜ ସପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଥା କହି, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ନିଜ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ମୋକ୍ଷଯିତ୍ଵା ତୁ ଭୁଜଗାନ୍ସର୍ପସତ୍ରାଦ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ। ଜଗାମ କାଲେ ଧର୍ମାତ୍ମା ଦିଷ୍ଟାନ୍ତଂ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରଵାନ୍
ସପମାନେ ସପସତ୍ରରୁ ମୁକ୍ତ ହେବା ପରେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମୟରେ ପୁଅ ଓ ପଉତିନା ସହ ନିଜ ଅନ୍ତକାଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଇତ୍ଯାଖ୍ଯାନଂ ମଯାସ୍ତୀକଂ ଯଥାଵତ୍ତଵ କୀର୍ତିତମ୍। ଯତ୍କୀର୍ତଯିତ୍ଵା ସର୍ପେଭ୍ଯୋ ନ ଭଯଂ ଵିଦ୍ଯତେ କ୍ଵଚିତ୍
ଏହିପରି ଆସ୍ତୀକଙ୍କ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ କହିଲି; ଏହା ପଢ଼ିଲେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସପ ଭୟ ନାହିଁ।
ଯଥା କଥିତଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ପ୍ରମତିଃ ପୂର୍ଵଜସ୍ତଵ। ପୁତ୍ରାଯ ରୁରଵେ ପ୍ରୀତଃ ପୃଚ୍ଛତେ ଭାର୍ଗଵୋତ୍ତମ
ଯେପରି ତୁମର ପୂର୍ବଜ ପ୍ରମତି ଖୁସି ହୋଇ ତାଙ୍କ ପୁଅ ରୁରୁଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ, ଭାର୍ଗବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେପରି ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି।
ଯଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତଵାଂଶ୍ଚାହଂ ତଥା ଚ କଥିତଂ ମଯା। ଆସ୍ତୀକସ୍ଯ କଵେର୍ଵିପ୍ର ଶ୍ରୀମଚ୍ଚରିତମାଦିତଃ
ମୁଁ ଯେଉଁ କଥା ଶୁଣିଛି, ସେଉଁଠିଏ ଭାବେ କହିଛି—ଏହା ଆସ୍ତୀକ ମୁନିଙ୍କର ମହାନ କଥା, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ଯନ୍ମାଂ ତ୍ଵଂ ପୃଷ୍ଟଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମଞ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଡୁଣ୍ଡୁଭଭାଷିତମ୍। ଵ୍ଯେତୁ ତେ ସୁମହଦ୍ବ୍ରହ୍ମନ୍କୌତୂହଲମରିନ୍ଦମ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ ମୋତେ କରିଥିଲ, ଡୁଣ୍ଡୁଭିଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଏହି ତୁମର ବଡ଼ ଉତ୍ସୁକତା ଶାନ୍ତ ହେଉ, ହେ ଶତ୍ରୁ ଜୟ କରିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଧର୍ମିଷ୍ଠମାଖ୍ଯାନମାସ୍ତୀକଂ ପୁଣ୍ଯଵର୍ଧନମ୍। `ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଦୀର୍ଘମାଯୁରଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଅସ୍ତୀକଙ୍କର ଧର୍ମମୟ ଏହି ପୁଣ୍ୟବୃଦ୍ଧି କଥା ଶୁଣିଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
ଭୃଗୁଵଂଶାତ୍ପ୍ରଭୃତ୍ଯେଵ ତ୍ଵଯା ମେ କୀର୍ତିତଂ ମହତ୍। ଆଖ୍ଯାନମଖିଲଂ ତାତ ସୌତେ ପ୍ରୀତୋଽସ୍ମିତେନ ତେ
ଭୃଗୁ ବଂଶରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ତୁମେ ମୋତେ ଏହି ମହାନ କଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିଛ, ହେ ସୌତି, ତୁମର କଥାରେ ମୁଁ ଖୁସି ହେଲି।
ପ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ଚୈଵ ଭୂଯସ୍ତ୍ଵାଂ ଯଥାଵତ୍ସୂତନନ୍ଦନ। ଯାଃ କଥା ଵ୍ଯାସସଂପନ୍ନାସ୍ତାଶ୍ଚ ଭୂଯୋ ଵିଚକ୍ଷ୍ଵ ମେ
ମୁଁ ତୁମକୁ ପୁନିଥରେ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପଚାରିବି, ହେ ସୂତପୁତ୍ର, ବ୍ୟାସଙ୍କ ରଚିତ ସମସ୍ତ କଥା ପୁନି ଆମକୁ କହ।
ତସ୍ମିନ୍ପରମଦୁଷ୍ପାରେ ସର୍ପସତ୍ରେ ମହାତ୍ମନାମ୍। କର୍ମାନ୍ତରେଷୁ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ସଦସ୍ଯାନାଂ ତଥାଽଧ୍ଵରେ
ସେଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ସର୍ପଯଜ୍ଞରେ, ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଯଜ୍ଞର ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ସଭ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ,
ଯା ବଭୂଵୁଃ କଥାଶ୍ଚିତ୍ରା ଯେଷ୍ଵର୍ଥେଷୁ ଯଥାତଥମ୍। ତ୍ଵତ୍ତ ଇଚ୍ଛାମହେ ଶ୍ରୋତୁଂ ସୌତେ ତ୍ଵଂ ଵୈ ପ୍ରଚକ୍ଷ୍ଵ ନଃ
ସେଠାରେ ଯେଉଁ ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁ ବିଷୟ ଥିଲା, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଆମେ ତୁମ ପାଖରୁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ହେ ସୌତି, ଦୟାକରି ଆମକୁ କହ।
କର୍ମାନ୍ତରେଷ୍ଵକଥଯନ୍ଦ୍ଵିଜା ଵେଦାଶ୍ରଯାଃ କଥାଃ। ଵ୍ଯାସସ୍ତ୍ଵକଥଯଚ୍ଚିତ୍ରମାଖ୍ଯାନଂ ଭାରତଂ ମହତ୍
ଯଜ୍ଞର ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦ ଆଧାରିତ କଥା କହୁଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ବ୍ୟାସ ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ମହାନ ଭାରତ କଥା କହିଥିଲେ।
ମହାଭାରତମାଖ୍ଯାନଂ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଯଶସ୍କରମ୍। ଜନମେଜଯେନ ପୃଷ୍ଟଃ ସନ୍କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନସ୍ତଦା
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଯଶ ଦେଇଥିବା ମହାଭାରତ କଥା, ତେବେ ଜନମେଜୟଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ କହିଥିଲେ।
ଶ୍ରାଵଯାମାସ ଵିଧିଵତ୍ତଦା କର୍ମାନ୍ତରେ ତୁ ସଃ। ତାମହଂ ଵିଧିଵତ୍ପୁଣ୍ଯାଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଵୈ କଥାମ୍
ସେ ସମୟରେ ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ, ସେଠାରେ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ସେ କଥା ଶୁଣାଇଥିଲେ; ମୁଁ ଏହି ପୁଣ୍ୟମୟ କଥା ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।
ମନଃସାଗରସଂଭୂତାଂ ମହର୍ଷେର୍ଭାଵିତାତ୍ମନଃ। କଥଯସ୍ଵ ସତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସର୍ଵରତ୍ନମଯୀମିମାମ୍
ମହାର୍ଷିଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧ ମନର ସାଗରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି ରତ୍ନମୟ କଥା, ହେ ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୟାକରି ଆମକୁ କହ।
ହନ୍ତ ତେ କଥଯିଷ୍ଯାମି ମହଦାଖ୍ଯାନମୁତ୍ତମମ୍। କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନମତଂ ମହାଭାରତମାଦିତଃ
ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ମହାନ ଏବଂ ଉତ୍ତମ କଥା, କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଅନୁଯାୟୀ, ଆରମ୍ଭରୁ କହିବି।
ଶୃଣୁ ସର୍ଵମଶେଷେଣ କଥ୍ଯମାନଂ ମଯା ଦ୍ଵିଜ। ଶଂସିତୁଂ ତନ୍ମହାନ୍ହର୍ଷୋ ମମାପୀହ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ମୁଁ ଯାହା କହୁଛି, ତୁମେ ସମସ୍ତ କଥା ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ; ଏହି କଥା କହିବାରେ ମୋର ମନରେ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଉପଜିଛି।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ସର୍ପସତ୍ରାଯ ଦୀକ୍ଷିତଂ ଜନମେଜଯମ୍। ଅଭ୍ଯଗଚ୍ଛଦୃଷିର୍ଵିଦ୍ଵାନ୍କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନସ୍ତଦା
ସର୍ପଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଜନମେଜୟଙ୍କ ଦୀକ୍ଷା ହେବାକୁ ଶୁଣି, ଶିକ୍ଷା ଓ ଜ୍ଞାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଥିଲେ।
ଜନଯାମାସ ଯଂ କାଲୀ ଶକ୍ତେଃ ପୁତ୍ରାତ୍ପରାଶରାତ୍। କନ୍ଯୈଵ ଯମୁନାଦ୍ଵୀପେ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ପିତାମହମ୍
ଯିଏ କାଳୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର ପରାଶରଙ୍କ ଠାରୁ, ଯମୁନା ଦ୍ୱୀପରେ ଏକ କନ୍ୟା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ସେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପିତାମହ।
ଜାତମାତ୍ରଶ୍ଚ ଯଃ ସଦ୍ଯ ଇଷ୍ଟ୍ଯା ଦେହମଵୀଵୃଧତ୍। ଵେଦାଂଶ୍ଚାଧିଜଗେ ସାଙ୍ଗନ୍ସେତିହାସାନ୍ମହାଯଶାଃ
ଯିଏ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଯଜ୍ଞ କରି ଦେହକୁ ବଢ଼ାଇଥିଲେ, ସମସ୍ତ ବେଦ ଓ ଇତିହାସ ସାଙ୍ଗରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ବଡ଼ ଯଶସ୍ବୀ ଥିଲେ।
ଯଂ ନାତି ତପସା କଶ୍ଚିନ୍ନ ଵେଦାଧ୍ଯଯନେନ ଚ। ନ ଵ୍ରତୈର୍ନୋପଵାସୈଶ୍ଚ ନ ପ୍ରସୂତ୍ଯା ନ ମନ୍ଯୁନା
ଯିଏକି କୌଣସି ତପସ୍ୟା, ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ, ବ୍ରତ, ଉପବାସ, ଜନ୍ମ କିମ୍ବା କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ଅପ୍ରାପ୍ୟ।
ଵିଵ୍ଯାସୈକଂ ଚତୁର୍ଧା ଯୋ ଵେଦଂ ଵେଦଵିଦାଂ ଵରଃ। ପରାଵରଜ୍ଞୋ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଃ କଵିଃ ସତ୍ଯଵ୍ରତଃ ଶୁଚିଃ
ଯିଏ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକ ବେଦକୁ ଚାରି ଭାଗରେ ବିଭାଜିତ କରିଥିଲେ; ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ସବୁ ଜାଣିଥିବା, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, କବି, ସତ୍ୟବ୍ରତ ଓ ପବିତ୍ର।
ଯଃ ପାଣ୍ଡୁଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଚ ଵିଦୁରଂ ଚାପ୍ଯଜୀଜନତ୍। ଶନ୍ତନୋଃ ସଂତତିଂ ତନ୍ଵନ୍ପୁଣ୍ଯକୀର୍ତିର୍ମହାଯଶାଃ
ଯିଏ ପାଣ୍ଡୁ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ବିଦୁରଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ, ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ବଂଶକୁ ବଢ଼ାଇଥିଲେ, ପୁଣ୍ୟ କୀର୍ତ୍ତି ଓ ବଡ଼ ଯଶସ୍ବୀ।
ଜନମେଜଯସ୍ଯ ରାଜର୍ଷେଃ ସ ମହାତ୍ମା ସଦସ୍ତଥା। ଵିଵେଶ ସହିତଃ ଶିଷ୍ଯୈର୍ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗପାରଗୈଃ
ସେ ମହାତ୍ମା ଋଷି, ଯେଉଁଠାରେ ରାଜା ଜନମେଜୟଙ୍କ ସଭା ହେଉଥିଲା, ସେଠାକୁ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହିତ, ଯେଉଁମାନେ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ, ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତ୍ର ରାଜାନମାସୀନଂ ଦଦର୍ଶ ଜନମେଜଯମ୍। ଵୃତଂ ସଦସ୍ଯୈର୍ବହୁଭିର୍ଦେଵୈରିଵ ପୁରନ୍ଦରମ୍
ସେଠାରେ ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ରାଜା ଜନମେଜୟ ଅସଂଖ୍ୟ ସଭ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା, ଯେପରି ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଅସିନ୍ନ, ଏଭଳି ଉପବେଶ କରିଛନ୍ତି।