ଋକ୍ଷାଣାଂ ମହିଷାଣାଂ ଚ ପନ୍ନଗାନାଂ ତଥା ଗଵାମ୍। ଶରଭାଣାଂ ଗଜାନାଂ ଚ ଵାନରାଣାଂ ଚ ସଙ୍ଘଶଃ। ଋଷଭାଣାଂ ଵରାହାଣାଂ ମାର୍ଜାରାଣାଂ ତଥୈଵ ଚ
ଭାଲୁ, ମହିଷ, ସାପ, ଗାଈ, ଶରଭ, ହାତୀ, ବାନରମାନେ ଦଳେ ଦଳେ, ବୃଷ, ଜଙ୍ଗଳ ଶୁଅ, ବିଲେଇ ଏମିତି ଅନେକ ରୂପ।
ସାଲାଵୃକାଣାଂ ପ୍ରେତାନାଂ ଭୁରୁଣ୍ଡାନାଂ ଚ ସର୍ଵଶଃ। ଗୃଧ୍ରାଣାଂ ଗରୁଡାନାଂ ଚ ଚମରାଣାଂ ତଥୈଵ ଚ
ସାଳ ଓ ଓଲା, ପେତାତ୍ମା, ଭୁରୁଣ୍ଡ, ଗୃଧ୍ର, ଗରୁଡ଼, ଚମର ଏମିତି ସମସ୍ତ ରୂପରେ।
ଦେଵାନାଂ ଚ ଋଷୀଣାଂ ରଚ ଗନ୍ଧର୍ଵାଣାଂ ଚ ସର୍ଵଶଃ। ପିଶାଚାନାଂ ସଯକ୍ଷାଣାଂ ତଥୈଵ ଚ ସୁରଦ୍ଵିଷାମ୍
ଦେବତା, ଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ପିଶାଚ ଓ ଯକ୍ଷ, ଏମିତି ଦେବଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟ।
ଗୁହ୍ଯକାନାଂ ଚ ସଂଗ୍ରାମେ ନୈର୍ଋତାନାଂ ତଥୈଵ ଚ। ଝଷାଣାଂ ଗଜଵକ୍ରାଣାମୁଲୂକାନାଂ ତଥୈଵ ଚ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଗୁହ୍ୟକ, ନୈୃତ, ମାଛ, ଗଜବକ୍ର, ଉଲୁ ଏମିତି ଅନେକ ରୂପ।
ମୀନଵାଜିସରୂପାଣାଂ ନାନାଶସ୍ତ୍ରାସିପାଣିନାମ୍। ତଥୈଵ ଯାତୁଧାନାନାଂ ଗଦାମୁଦ୍ଗରଧାରିଣାମ୍
ମାଛ ଓ ଘୋଡ଼ା ରୂପ, ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ତଳୱାର ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଏମିତି ଗଦା ଓ ମୁସଳ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଯାତୁଧାନମାନେ।
ଏତୈସ୍ଚାନ୍ଯୈଶ୍ଚ ବହୁଭିର୍ନାନାରୂପଧରୈସ୍ତଦା। ସର୍ଵମାସୀଜ୍ଜଗଦ୍ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ତସ୍ମିନ୍ନସ୍ତ୍ରେ ଵିସର୍ଜିତେ
ଏମିତି ଅନେକ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିବା ସହିତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା।
ତ୍ରିଶିରୋଭିଶ୍ଚତୁର୍ଦଂଷ୍ଟ୍ରୈଶ୍ଚତୁରାସ୍ଯୈଶ୍ଚତୁର୍ଭୁଜୈଃ। ଅନେକରୂପସଂଯୁକ୍ତୈର୍ମାଂସମେଦୋଵସାସ୍ତିଭିଃ
ତିନି ମୁଣ୍ଡ, ଚାରି ଦାନ୍ତ, ଚାରି ମୁହଁ, ଚାରି ହାତ ଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ମାଂସ, ମେଦ, ଚର୍ବି ଓ ହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି।
ଅଭୀକ୍ଷ୍ଣଂ ଵଧ୍ଯମାନାସ୍ତେ ଦାନଵା ଯେ ସମାଗତାଃ। ଅର୍କଜ୍ଵଲନତେଜୋଭିର୍ଵଜ୍ରାଶନିସମପ୍ରଭୈଃ
ଏମି ଦାନବମାନେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ତେଜ ଓ ବଜ୍ର ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସମାନ ପ୍ରଭା ଦ୍ୱାରା, ବାରମ୍ବାର ମାରାଯାଉଥିଲେ।
ଅଦ୍ରିସାରମଯୈଶ୍ଚାନ୍ଯୈର୍ବାଣୈରପି ନିବର୍ହଣୈଃ। ନ୍ଯହନଂ ଦାନଵାନ୍ସର୍ଵାନ୍ମୁହୂର୍ତେନୈଵ ଭାରତ
ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ପରି କଠିନ ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ଦାନବମାନେକୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନିଅସ୍ତ କରିଦେଲି, ଭାରତ।
ଗାଣ୍ଡୀଵାସ୍ତ୍ରପ୍ରଣୁନ୍ନାଂସ୍ତାନ୍ଗତାସୂନ୍ନଭସଶ୍ଚ୍ଯୁତାନ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽହଂ ପ୍ରାଣମଂ ଭୂଯସ୍ତ୍ରିପୁରଘ୍ନାଯ ଵେଧସେ
ଗାଣ୍ଡୀବ ଅସ୍ତ୍ରର ପ୍ରଭାବରେ ଆକାଶରୁ ମୃତ ଦାନବମାନେ ପଡ଼ିଯିବାକୁ ଦେଖି, ମୁଁ ତ୍ରିପୁର ନାଶକ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୁନି ଶିର ନମାଇଲି।
ତଥା ରୌଦ୍ରାସ୍ତ୍ରନିଷ୍ପିଷ୍ଟାନ୍ଦିଵ୍ଯାଭରଣଭୂଷିତାନ୍। ନିଶାମ୍ଯ ପରମଂ ହର୍ଷମଗମଦ୍ଦେଵସାରଥିଃ
ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ସଜିତ ଦାନବମାନେ, ରୌଦ୍ର ଅସ୍ତ୍ରରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ଦେଖି, ଦେବତାଙ୍କ ରଥୀ ପରମ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲା।
ତଦସହ୍ଯଂ କୃତଂ କର୍ମ ଦେଵୈରପି ଦୁରାସଦମ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାଂ ପୂଜଯାମାସ ମାତଲିଃ ଶକ୍ରସାରଥିଃ
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦେବମାନେ ପାଇଁ ଅସହ୍ୟ ଏବଂ କଠିନ, ଦେଖି ଶକ୍ରଙ୍କ ରଥୀ ମାତଳି ମୋତେ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଉଚାଚ ଵଚନଂ ଚେଦଂପ୍ରୀଯମାଣଃ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ। `ହତାଂସ୍ତାନ୍ଦାନଵାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମଯା ସଙ୍ଖ୍ଯେ ସହସ୍ରଶଃ
ଅଞ୍ଜଳି ମୁଡି ଆନନ୍ଦରେ, ସେ କହିଲେ— 'ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ହଜାର ଦାନବମାନେକୁ ହତ କରିଥିବା ଦେଖି...'
ସୁରାସୁରୈରସହ୍ଯଂ ହି କର୍ମ ଯତ୍ସାଧିତଂ ତ୍ଵଯା। ନ ହ୍ଯେତତ୍ସଂଯୁଗେ କର୍ତୁମପି ଶକ୍ତଃ ସୁରେଶ୍ଵରଃ। `ଧ୍ରୁଵଂ ଧନଞ୍ଜଯ ପ୍ରୀତସ୍ତ୍ଵଯି ଶକ୍ରଃ ପୁରାର୍ଦନ
‘ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନେ ପାଇଁ ଅସମ୍ଭବ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମେ ସାଧନ କରିଛ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ନିଶ୍ଚିତ ଧନଞ୍ଜୟ, ଶକ୍ର ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ।'
ସୁରାସୁରୈରଵଧ୍ଯଂ ହି ପୁରମେତତ୍ଖଗଂ ମହତ୍। ତ୍ଵଯା ଵିମଥିତଂ ଵୀର ସ୍ଵଵୀର୍ଯତପସୋ ବଲାତ୍
‘ଏହି ବଡ଼ ଖଗାକାର ପୁର, ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନେ ପାଇଁ ଅଜୟ, ତୁମେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଏହାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲା।'
ଵିଦ୍ଵସ୍ତେ ଖପୁରେ ତସ୍ମିନ୍ଦାନଵେଷୁ ହତେଷୁ ଚ। ଵିନଦନ୍ତ୍ଯଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ସର୍ଵା ନିଷ୍ପେତୁର୍ନଗରାଦ୍ବହିଃ
ଖଗପୁର ଭଙ୍ଗ ହେବା ଓ ଦାନବମାନେ ମୃତ ହେବା ପରେ, ସମସ୍ତ ଜନନୀମାନେ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ସହରରୁ ବାହାରିଲେ।
ପ୍ରକୀର୍ଣକେଶ୍ଯୋ ଵ୍ଯଥିତାଃ କୁରର୍ଯ ଇଵ ଦୁଃଖିତାଃ। ପେତୁଃ ପୁତ୍ରାନ୍ପିତୃନ୍ଭ୍ରାତୄଞ୍ଶୋଚମାନା ମହୀତଲେ
ବିକଳ ଚୁଲ ଓ ଦୁଃଖରେ ଭରିତ, କୁରରୀ ପକ୍ଷୀ ପରି, ସେମାନେ ପୁତ୍ର, ପିତା ଓ ଭାଇମାନେ ପାଇଁ ବିଳାପ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ରୁଦତ୍ଯୋ ଦୀନକଣ୍ଠ୍ଯସ୍ତୁ ନିନଦନ୍ତ୍ଯୋ ହତେଶ୍ଵରାଃ। ଉରାଂସି ପାଣିଭିର୍ଘ୍ନନ୍ତ୍ଯୋ ଵିସ୍ରସ୍ତସ୍ରଗ୍ଵିଭୂଷଣାଃ
ଦୁଃଖରେ ଦୁର୍ବଳ କଣ୍ଠରେ କାନ୍ଦି, ହତ ପତିମାନେ ପାଇଁ ବିଳାପ କରି, ହାତରେ ଛାତି ମାରି, ଖସିଯାଇଥିବା ମାଳା ଓ ଭୂଷଣ ସହିତ—
ତଚ୍ଛୋକଯୁକ୍ତମଶ୍ରୀକଂ ଦୁଃଖଦୈନ୍ଯସମାହତମ୍। ନ ବଭୌ ଦାନଵପୁରଂ ହତତ୍ଵିଟ୍କଂ ହତେଶ୍ଵରମ୍
ଶୋକରେ ଭରିତ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ହୀନ, ଦୁଃଖ ଓ ଦୟାରେ ଆବୃତ, ହତ ପତି ଓ ହତ ତେଜରେ, ଦାନବପୁର ଆରେ ଚମକିଲା ନାହିଁ।
ଗନ୍ଧର୍ଵନଗରାକାରଂ ହୃତନାଗମିଵ ହ୍ରଦମ୍। ଶୁଷ୍କଵୃକ୍ଷମିଵାରଣ୍ଯମଦୃଶ୍ଯମଭଵତ୍ପୁରମ୍
ଗନ୍ଧର୍ବପୁର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ସେହି ସହର, ନାଗ ହୀନ ହ୍ରଦ ପରି, ଶୁଷ୍କ ଗଛ ଥିବା ଜଙ୍ଗଲ ପରି, ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା।
ମାଂ ତୁ ସଂହୃଷ୍ଟମନସଂ କ୍ଷିପ୍ରଂ ମାତଲିରାନଯତ୍। ଦେଵରାଜସ୍ଯ ଭଵନଂ କୃତକର୍ମାଣମାହଵାତ୍
ମୋ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଥିବାବେଳେ, ମାତଳି ତୁରନ୍ତ ମୋତେ ଦେବରାଜଙ୍କ ଗୃହକୁ ନେଇଗଲେ, ଯୁଦ୍ଧରେ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା।
ହିରଣ୍ଯପୁରମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ନିହତ୍ଯ ଚ ମହାସୁରାନ୍। ନିଵାତକଵଚାଂଶ୍ଚୈଵ ତତୋଽହଂଶକ୍ରମାଗମମ୍
ହିରଣ୍ୟପୁର ଛାଡ଼ି, ବଡ଼ ଅସୁରମାନେ ଓ ନିବାତକବଚମାନେକୁ ହତ କରି, ମୁଁ ପରେ ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଯାଇଥିଲି।
ମମ କର୍ମ ଚ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରଂ ମାତଲିର୍ଵିସ୍ତରେଣ ତତ୍। ସର୍ଵଂ ଵିଶ୍ରାଵଯାମାସ ଯଥାଭୂତଂ ମହାଦ୍ଯୁତେ
ମାତଳି, ଦୀପ୍ତିମାନ, ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମୋର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ, ଯଥାଘଟିଥିଲା, ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।
ହିରଣ୍ଯପୁରଘାତଂ ଚ ମାଯାନାଂ ଚ ନିଵାରଣମ୍। ନିଵାତକଵଚାନାଂ ଚ ଵଧଂ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ମହୌଜସାମ୍। `କାଲକେଯଵଧଂ ଚୈଵ ଅଦ୍ଭୁତଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍
ସେ ହିରଣ୍ୟପୁର ନାଶ, ମାୟାବୀମାନେର ପରାଜୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନିବାତକବଚମାନେର ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ, ଏବଂ କାଳକେୟମାନେର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ବଧ ବିସ୍ତୃତ କହିଲେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ପ୍ରୀତଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ପୁରଂଦରଃ। ମରୁଦ୍ଭିଃ ସହିତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ସାଧୁସାଧ୍ଵିତ୍ଯଥାବ୍ରଵୀତ୍। `ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଚ ମାଂ ପ୍ରେମ୍ଣା ମୂର୍ଧ୍ନି ଚାଘ୍ରାଯ ସସ୍ମିତମ୍
ଏହା ଶୁଣି, ଶହ ଆଖି ଥିବା ପୁରନ୍ଦର, ମରୁଦ୍ଗଣ ସହିତ, ଆନନ୍ଦରେ 'ଶାବାଶ! ଶାବାଶ!' କହି, ମୋତେ ସ୍ନେହରେ ଆଲିଂଗନ କରି, ମୁଣ୍ଡରେ ଘ୍ରାଣ କରି ହସିଲେ।
ତତୋ ମାଂ ଦେଵରାଜୋ ଵୈ ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ପୁନଃ ପୁନଃ। ଅବ୍ରଵୀଦ୍ଵିବୁଧୈଃ ସାର୍ଧମିଦଂ ସମଧୁରଂ ଵଚଃ
ତାପରେ, ଦେବରାଜ ମୋତେ ପୁନିପୁନି ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ଅମରମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ ସବୁଠାରୁ ମୃଦୁ ଭାବରେ କଥା କହିଲେ।
ଅତିଦେଵାସୁରଂ କର୍ମ କୃତମେଵ ତ୍ଵଯା ରଣେ। ଗୁର୍ଵର୍ଥଶ୍ଚ କୃତଃ ପାର୍ଥ ମହାଶତ୍ରୂନ୍ଘ୍ନତା ମମ
ପାର୍ଥ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ କରିଥିବା କାମକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଛ। ଏବଂ ମୋ ପାଇଁ, ମୋର ବଡ଼ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ହତ୍ୟା କରି, ଶିଷ୍ୟର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରିଛ।
ଏଵମେଵ ସଦା ଭାଵ୍ଯଂ ସ୍ଥିରେଣାଜୌ ଧନଂଜଯ। ଅସଂମୂଢେନ ଚାସ୍ତ୍ରାଣାଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ପ୍ରତିପାଦନମ୍
ଧନଞ୍ଜୟ, ଏଭଳି ଭାବରେ ସଦା ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢ଼ ରୁହିବା ଉଚିତ। ଏବଂ ଅବିଚଳିତ ମନେ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା ଶିଖିବା ଦରକାର।
ଅଵିଷହ୍ଯୋ ରଣେ ହି ତ୍ଵଂ ଦେଵଦାନଵରାକ୍ଷସୈଃ। ସଯକ୍ଷାସୁରଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ ସପକ୍ଷିଗଣପନ୍ନଗୈଃ
ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତା, ଦାନବ, ରାକ୍ଷସ, ଯକ୍ଷ, ଅସୁର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ପକ୍ଷୀ ଓ ସର୍ପମାନେ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଅଜୟ ଅଟୁଟ ରହିଛ।
ଵସୁଧାଂ ଚାପି କୌନ୍ତେଯ ତ୍ଵଦ୍ବାହୁବଲନିର୍ଜିତାମ୍। ପାଲଯିଷ୍ଯତି ଧର୍ମାତ୍ମା କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ତୁମର ବାହୁବଳରେ ଜିତାଯାଇଥିବା ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଶାସନ କରିବେ।