ହୂଯମାନେ ଭୃଶଂ ଦୀପ୍ତେ ଵିଧିଵଦ୍ଵସୁରେତସି। ନ ସ୍ମ ସ ପ୍ରାପତଦ୍ଵହ୍ନୌ ତକ୍ଷକୋ ଭଯପୀଡିତଃ
ଯଜ୍ଞ ବଡ଼ ଉତ୍ସାହରେ ଏବଂ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ହେଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଭୟରେ ପିଡ଼ିତ ତକ୍ଷକ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ ପଡ଼ିଲା ନାହିଁ।
କିଂ ସୂତ ତେଷାଂ ଵିପ୍ରାଣାଂ ମନ୍ତ୍ରଗ୍ରାମୋ ମନୀଷିଣାମ୍। ନ ପ୍ରତ୍ଯଭାତ୍ତଦାଽଗ୍ନୌ ଯତ୍ସ ପପାତ ନ ତକ୍ଷକଃ
ହେ ସୂତ, ସେମାନେ ଯେଉଁ ବିଦ୍ୱାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରୁଥିଲେ, ତଥାପି ତକ୍ଷକ କାହିଁକି ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ ପଡ଼ିଲେ ନାହିଁ, ଏହାର କାରଣ କଣ?
ତମିନ୍ଦ୍ରହସ୍ତାଦ୍ଵିତ୍ରସ୍ତଂ ଵିସଂଜ୍ଞଂ ପନ୍ନଗୋତ୍ତମମ୍। ଆସ୍ତୀକସ୍ତିଷ୍ଠ ତିଷ୍ଠେତି ଵାଚସ୍ତିସ୍ରୋଽଭ୍ଯୁଦୈରଯତ୍
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହାତରୁ ଭୟଭୀତ ଏବଂ ଅଚେତନ ହୋଇ ଝୁଲୁଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାଗକୁ ଆସ୍ତୀକ ତିନିଥର କହିଲେ, 'ଥମ୍ବ! ଥମ୍ବ! ଥମ୍ବ!'
ଵିତସ୍ଥେ ସୋଽନ୍ତରିକ୍ଷେ ଚ ହୃଦଯେନ ଵିଦୂଯତା। ଯଥା ତିଷ୍ଠତି ଵୈ କଶ୍ଚିତ୍ଖଂ ଚ ଗାଂ ଚାନ୍ତରା ନରଃ
ସେ ନାଗ ଆକାଶରେ ଝୁଲି ରହିଲା, ହୃଦୟ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ବିକଳ ହେଉଥିଲା, ଯେପରି ଜଣେ ମଣିଷ ଭୂମି ଓ ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ି ରହିଥାଏ।
ତତୋ ରାଜାବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ସଦସ୍ଯୈଶ୍ଚୋଦିତୋ ଭୃଶମ୍। କାମମେତଦ୍ଭଵତ୍ଵେଵଂ ଯଥାସ୍ତୀକସ୍ଯ ଭାଷିତମ୍
ତାପରେ ସଭାସଦସ୍ୟମାନେ ଉତ୍ସାହ ଦେଇବା ପରେ, ରାଜା କହିଲେ, 'ଆସ୍ତୀକ ଯେପରି କହିଛନ୍ତି, ସେହିପରି ହେଉ।'
ସମାପ୍ଯତାମିଦଂ କର୍ମ ପନ୍ନଗାଃ ସନ୍ତ୍ଵନାମଯାଃ। ପ୍ରୀଯତାମଯମାସ୍ତୀକଃ ସତ୍ଯଂ ସୂତଵଚୋଽସ୍ତୁ ତତ୍
'ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ ହେଉ, ନାଗମାନେ ଶାନ୍ତି ପାଉନ୍ତୁ, ଆସ୍ତୀକ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ, ସୂତଙ୍କ କଥା ସତ୍ୟ ହେଉ।'
ତତୋ ହଲହଲାଶବ୍ଦଃ ପ୍ରୀତିଜଃ ସମଜାଯତ। ଆସ୍ତୀକସ୍ଯ ଵରେ ଦତ୍ତେ ତଥୈଵୋପରରାମ ଚ
ଆସ୍ତୀକଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛା ଦିଆଯିବା ସମୟରେ ଆନନ୍ଦର ହଲାହଲ ଶବ୍ଦ ହେଲା, ଏବଂ ଯଜ୍ଞ ତୁରନ୍ତ ବନ୍ଦ ହେଲା।
ସ ଯଜ୍ଞଃ ପାଣ୍ଡଵେଯସ୍ଯ ରାଜ୍ଞଃ ପାରିକ୍ଷିତସ୍ଯ ହ। ପ୍ରୀତିମାଂଶ୍ଚାଭଵଦ୍ରାଜା ଭାରତୋ ଜନମେଜଯଃ
ଏହିପରି ଭାବେ ପାଣ୍ଡବ ବଂଶର ରାଜା ପାରୀକ୍ଷିତଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତ ହେଲା, ଏବଂ ଭାରତବଂଶୀ ଜନମେଜୟ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଋତ୍ଵିଗ୍ଭ୍ଯଃ ସସଦସ୍ଯେଭ୍ଯୋ ଯେ ତତ୍ରାସନ୍ସମାଗତାଃ। ତେଭ୍ଯଶ୍ଚ ପ୍ରଦଦୌ ଵିତ୍ତଂ ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ
ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସଭ୍ୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଯୋଗ ଥିବା ଲୋକମାନେ ସେଠାରେ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଶତ-ଶହ ହଜାର ଧନ ଦାନ କଲେ।
ଲୋହିତାକ୍ଷାଯ ସୂତାଯ ତଥା ସ୍ଥପତଯେ ଵିଭୁଃ। ଯେନୋକ୍ତଂ ତସ୍ଯ ତତ୍ରାଗ୍ରେ ସର୍ପସତ୍ରନିଵର୍ତନେ
ଲାଲ ଆଖି ଥିବା ସୂତ ଓ ସ୍ଥପତିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ରାଜା ଉପହାର ଦେଲେ, କାରଣ ସେମାନେ ପୂର୍ବରୁ ସର୍ପଯଜ୍ଞ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ କହିଥିଲେ।
ନିମିତ୍ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଇତି ତସ୍ମୈ ଵିତ୍ତଂ ଦଦୌ ବହୁ। ଦତ୍ତ୍ଵା ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଭୋଜନାଚ୍ଛାଦନାନ୍ଵିତମ୍
ଯିଏ ଏହି କାରଣ ହେଲେ, ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବହୁ ଧନ ଦେଲେ। ଯଥାଯଥ ଉପହାର, ଖାଦ୍ୟ ଓ ପୋଷାକ ସହିତ ଦେଲେ।
ପ୍ରୀତସ୍ତସ୍ମୈ ନରପତିରପ୍ରମେଯପରାକ୍ରମଃ। ତତଶ୍ଚକାରାଵଭୃଥଂ ଵିଧିଦୃଷ୍ଟେନ କର୍ମଣା
ଅପାର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ତାପରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନ କଲେ।
ଆସ୍ତୀକଂ ପ୍ରେଷଯାମାସ ଗୃହାନେଵ ସୁସଂସ୍କୃତମ୍। ରାଜା ପ୍ରୀତମନାଃ ପ୍ରୀତଂ କୃତକୃତ୍ଯଂ ମନୀଷିଣମ୍
ରାଜା ଖୁସି ହୃଦୟରେ, ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଦକ୍ଷ ଆସ୍ତୀକଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଘରକୁ ଫେରାଇଦେଲେ।
ପୁନରାଗମନଂ କାର୍ଯମିତି ଚୈନଂ ଵଚୋଽବ୍ରଵୀତ୍। ଭଵିଷ୍ଯସି ସଦସ୍ଯୋ ମେ ଵାଜିମେଧେ ମହାକ୍ରତୌ
ସେ ଆସ୍ତୀକଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ପୁଣି ଆସିବା; ମୋର ବଡ଼ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ତୁମେ ସଦସ୍ୟ ହେବା।"
ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଦୁଦ୍ରାଵ ତଦାସ୍ତୀକୋ ମୁଦା ଯୁତଃ। କୃତ୍ଵା ସ୍ଵକାର୍ଯମତୁଲଂ ତୋଷଯିତ୍ଵା ଚ ପାର୍ଥିଵମ୍
ଆସ୍ତୀକ ହସି ହସି କହିଲେ, "ଠିକ ଅଛି," ଏବଂ ଅପୂର୍ବ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରି, ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି ଚାଲିଗଲେ।
ସ ଗତ୍ଵା ପରମପ୍ରୀତୋ ମାତୁଲଂ ମାତରଂ ଚ ତାମ୍। ଅଭିଗମ୍ଯୋପସଂଗୃହ୍ଯ ତଥା ଵୃତ୍ତଂ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ସେ ବହୁତ ଖୁସିରେ ତାଙ୍କ ମାମା ଓ ମାଆଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ସମସ୍ତ ଘଟଣା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରୀଯମାଣାଃ ସମେତା ଯେ ତତ୍ରାସନ୍ପନ୍ନଗା ଵୀତମୋହାଃ। ଆସ୍ତୀକେ ଵୈ ପ୍ରୀତିମନ୍ତୋ ବଭୂଵୁ- ରୂଚୁଶ୍ଚୈନଂ ଵରମିଷ୍ଟଂ ଵୃମୀଷ୍ଵ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ସପ ମନରୁ ଭ୍ରମ ହଟି, ଆସ୍ତୀକଙ୍କୁ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ତୁମେ ଯେଉଁ ଭଲ ଚାହଁ, ଏକ ଵର ମାଗ।"
ଭୂଯୋଭୂଯଃ ସର୍ଵଶସ୍ତେଽବ୍ରୁଵଂସ୍ତଂ କିଂ ତେ ପ୍ରିଯଂ କରଵାମାଦ୍ଯ ଵିଦ୍ଵନ୍। ପ୍ରୀତା ଵଯଂ ମୋକ୍ଷିତାଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵେ କାମଂ କିଂ ତେ କରଵାମାଦ୍ଯ ଵତ୍ସ
ସମସ୍ତ ସପ ପୁଣିପୁଣି କହିଲେ, "ଜ୍ଞାନୀ, ଆଜି ଆମେ କଣ କରିଲେ ତୁମେ ଖୁସି ହେବ? ଆମେ ଖୁସି ଓ ମୁକ୍ତ ହେଲୁ; ପ୍ରିୟ ଶିଶୁ, ଆଜି ଆମେ କଣ କରିବାକୁ ପାରିବା କହ।"
ସାଯଂ ପ୍ରାତର୍ଯେ ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମରୂପା ଲୋକେ ଵିପ୍ରା ମାନଵା ଯେ ପରେଽପି। ଧର୍ମାଖ୍ଯାନଂ ଯେ ପଠେଯୁର୍ମମେଦଂ ତେଷାଂ ଯୁଷ୍ମନ୍ନୈଵ କିଂଚିଦ୍ଭଯଂ ସ୍ଯାତ୍
ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରଭାତରେ, ଏହି ମୋ ଧର୍ମ କଥା ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଥିବା ଲୋକ, ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ପଢ଼ିବେ, ସେମାନଙ୍କୁ ତୁମମାନେ କେବେ ଭୟ ଦେବ ନାହିଁ।
ତୈଶ୍ଚାପ୍ଯୁକ୍ତୋ ଭାଗିନେଯଃ ପ୍ରସନ୍ନୈ- ରେତତ୍ସତ୍ଯଂ କାମମେଵଂ ଵରଂ ତେ। ପ୍ରୀତ୍ଯା ଯୁକ୍ତାଃ କାମିତଂ ସର୍ଵଶସ୍ତେ କର୍ତାରଃ ସ୍ମ ପ୍ରଵଣା ଭାଗିନେଯ
ଖୁସି ସପମାନେ ଭାଉଜା ପୁଅଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏହି ଵର ତୁମକୁ ଦେଲୁ, ଏହା ସତ୍ୟ। ପ୍ରେମରେ, ଆମେ ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ସବୁ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।"
ଅସିତଂ ଚାର୍ତିମନ୍ତଂ ଚ ସୁନୀଥଂ ଚାପି ଯଃ ସ୍ମରେତ୍। ଦିଵା ଵା ଯଦି ଵା ରାତ୍ରୌ ନାସ୍ଯ ସର୍ପଭଯଂ ଭଵେତ୍
ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ଅସିତ, ଆର୍ତିମାନ୍ତ ଓ ସୁନୀଥଙ୍କୁ ଦିନ କିମ୍ବା ରାତିରେ ସ୍ମରଣ କରିବେ, ସେମାନଙ୍କୁ ସପ ଭୟ ହେବ ନାହିଁ।
ଯୋ ଜରତ୍କାରୁଣା ଜାତୋ ଜରତ୍କାରୌ ମହାଵଶାଃ। ଆସ୍ତୀକଃ ସର୍ପସତ୍ରେ ଵଃ ପନ୍ନଗାନ୍ଯୋଽଭ୍ଯରକ୍ଷତ। ତଂ ସ୍ମରନ୍ତଂ ମହାଭାଗା ନ ମାଂ ହିଂସିତୁମର୍ହଥ
ଓ ସପମାନେ, ଯିଏ ଜରତ୍କାରୁ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜରତ୍କାରୁଙ୍କ ପୁଅ ଆସ୍ତୀକଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବେ, ଯିଏ ସପସତ୍ରରେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କଲେ, ଏମିତି ଭଲ ଲୋକଙ୍କୁ ତୁମେ କେବେ କ୍ଷତି କରିବ ନାହିଁ।
ସର୍ପାପସର୍ପ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଗଚ୍ଛ ସର୍ପ ମହାଵିଷ। ଜନେମେଜଯସ୍ଯ ଯଜ୍ଞାନ୍ତେ ଆସ୍ତୀକଵଚନଂ ସ୍ମର
ହେ ସପ, ଦୂରେ ହଟ, ତୁମକୁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ମହାବିଷ ଧାରଣ କରୁଥିବା ସପ, ଚାଲିଯାଅ। ଜନମେଜୟଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ, ଆସ୍ତୀକଙ୍କର କଥା ସ୍ମରଣ କର।
ଆସ୍ତୀକସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଯଃ ସର୍ପୋ ନ ନିଵର୍ତତେ। ଶତଧା ଭିଦ୍ଯତେ ମୂର୍ଧା ଶିଂଶଵୃକ୍ଷଫଲଂ ଯଥା
ଯେଉଁ ସପ ଆସ୍ତୀକଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ମଧ୍ୟ ଫେରିଯିବ ନାହିଁ, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଶିଂଶପା ଗଛର ଫଳ ପରି ଶତ ଖଣ୍ଡରେ ଭାଗିଯିବ।
ସ ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ତଦା ଦ୍ଵିଜେନ୍ଦ୍ରଃ ସମାଗତୈସ୍ତୈର୍ଭୁଜଗେନ୍ଦ୍ରମୁଖ୍ଯୈଃ। ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ପ୍ରୀତିଂ ଵିପୁଲାଂ ମହାତ୍ମା ତତୋ ମନୋ ଗମନାଯାଥ ଦଧ୍ରେ
ଏଭଳି ମୁଖ୍ୟ ସପମାନେ ଯେତେବେଳେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ, ସେ ମହାତ୍ମା ବଡ଼ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ଚାଲିଯିବାକୁ ମନେ ଧରିଲେ।
ଇତ୍ଯେଵଂ ନାଗରାଜୋଽଥ ନାଗାନାଂ ମଧ୍ଯଗସ୍ତଦା। ଉକ୍ତ୍ଵା ସହୈଵ ତୈଃ ସର୍ପୈଃ ସ୍ଵମେଵ ଭଵନଂ ଯଯୌ
ଏହିପରି ନାଗରାଜ ସପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଥା କହି, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ନିଜ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ମୋକ୍ଷଯିତ୍ଵା ତୁ ଭୁଜଗାନ୍ସର୍ପସତ୍ରାଦ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ। ଜଗାମ କାଲେ ଧର୍ମାତ୍ମା ଦିଷ୍ଟାନ୍ତଂ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରଵାନ୍
ସପମାନେ ସପସତ୍ରରୁ ମୁକ୍ତ ହେବା ପରେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମୟରେ ପୁଅ ଓ ପଉତିନା ସହ ନିଜ ଅନ୍ତକାଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଇତ୍ଯାଖ୍ଯାନଂ ମଯାସ୍ତୀକଂ ଯଥାଵତ୍ତଵ କୀର୍ତିତମ୍। ଯତ୍କୀର୍ତଯିତ୍ଵା ସର୍ପେଭ୍ଯୋ ନ ଭଯଂ ଵିଦ୍ଯତେ କ୍ଵଚିତ୍
ଏହିପରି ଆସ୍ତୀକଙ୍କ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ କହିଲି; ଏହା ପଢ଼ିଲେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସପ ଭୟ ନାହିଁ।
ଯଥା କଥିତଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ପ୍ରମତିଃ ପୂର୍ଵଜସ୍ତଵ। ପୁତ୍ରାଯ ରୁରଵେ ପ୍ରୀତଃ ପୃଚ୍ଛତେ ଭାର୍ଗଵୋତ୍ତମ
ଯେପରି ତୁମର ପୂର୍ବଜ ପ୍ରମତି ଖୁସି ହୋଇ ତାଙ୍କ ପୁଅ ରୁରୁଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ, ଭାର୍ଗବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେପରି ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି।
ଯଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତଵାଂଶ୍ଚାହଂ ତଥା ଚ କଥିତଂ ମଯା। ଆସ୍ତୀକସ୍ଯ କଵେର୍ଵିପ୍ର ଶ୍ରୀମଚ୍ଚରିତମାଦିତଃ
ମୁଁ ଯେଉଁ କଥା ଶୁଣିଛି, ସେଉଁଠିଏ ଭାବେ କହିଛି—ଏହା ଆସ୍ତୀକ ମୁନିଙ୍କର ମହାନ କଥା, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ।