ସ୍ଥାନମେତନ୍ମହାଭାଵ ଧ୍ରୁଵମକ୍ଷଯମଵ୍ଯଯମ୍। ଈଶ୍ଵରସ୍ଯ ସଦା ହ୍ଯେତତ୍ପ୍ରଣମାତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ଏହି ସ୍ଥାନ, ହେ ମହାଭାବ, ଏକାଗ୍ର, ଅବିନାଶୀ ଏବଂ ଶାଶ୍ୱତ; ଏହା ସଦା ଈଶ୍ୱରଙ୍କର, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, କେବଳ ନମସ୍କାର କରିଲେ।
[ଏନଂ ତ୍ଵହରହର୍ମେରୁଂ ସୂର୍ଯାଚନ୍ଦ୍ରମସୌ ଧ୍ରୁଵମ୍। ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମୁପାଵୃତ୍ଯକୁରୁତଃ କୁରୁନନ୍ଦନ
ପ୍ରତିଦିନ, ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ମେରୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଧ୍ରୁବତାରା ଏହାକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରନ୍ତି।
ଜ୍ଯୋତୀଂଷି ଚାପ୍ଯଶେଷେଣ ସର୍ଵାଣ୍ଯନଘ ସର୍ଵତଃ। ପରିଯାନ୍ତି ମହାରାଜ ଗିରିରାଜଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ ।।]
ଏବଂ, ହେ ନିର୍ମଳ, ସମସ୍ତ ତାରା ଓ ଆଲୋକମାନେ, କୌଣସି ଅପବାଦ ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ପର୍ବତରାଜକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରନ୍ତି।
ଏତଂ ଜ୍ଯୋତୀଂଷି ସର୍ଵାଣି ପ୍ରକର୍ଷନ୍ଭଗଵାନପି। କୁରୁତେ ଵିତମସ୍କର୍ମା ଆଦିତ୍ଯୋଽଭିପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଆଲୋକକୁ ନେଇ, ପବିତ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରନ୍ତି।
ଅସ୍ତଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତତଃ ସନ୍ଧ୍ଯାମତିକ୍ରମ୍ଯ ଦିଵାକରଃ। ଉଦୀଚୀଂ ଭଜତେ କାଷ୍ଠାଂ ବହୁଧା ପର୍ଵସନ୍ଧିଷୁ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ପରେ, ସନ୍ଧ୍ୟାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ବିଭିନ୍ନ ପର୍ବ ସମୟରେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯାଉଛି।
ସୁମେରୁମନୁଵୃତ୍ତଃ ସ ପୁନର୍ଗଚ୍ଛତି ପାଣ୍ଡଵ। ପ୍ରାଙ୍ଯୁଖଃ ସଵିତା ଦେଵଃ ସର୍ଵଭୂତହିତେ ରତଃ
ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଅନୁସରି, ହେ ପାଣ୍ଡବ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତା ପୁନି ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଯାଉଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲରେ ଲିନ।
ସ ସମ୍ଯଗ୍ଵିଭଜନ୍କାଲାନ୍ବହୁଧା ପର୍ଵସନ୍ଧିଷୁ। ତଥୈଵ ଭଗଵାନ୍ସୋମୋ ନକ୍ଷତ୍ରୈଃ ସହ ଗଚ୍ଛତି
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପର୍ବ ସମୟରେ ସମୟକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ବିଭାଜିତ କରି, ଏହିପରି ଭାଗ୍ୟବାନ୍ ସୋମ (ଚନ୍ଦ୍ର) ମଧ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ଚଳିଥାନ୍ତି।
ଏଵମେତଂ ତ୍ଵତିକ୍ରମ୍ଯ ମହାମେରୁମତନ୍ଦ୍ରିତଃ। ସୋମଶ୍ଚ ଵିଭଜନ୍କାଲଂ ବହୁଧା ପର୍ଵସନ୍ଧିଷୁ। ଭାସଯନ୍ସର୍ଵଭୂତାନି ପୁନର୍ଗଚ୍ଛତି ସାଗରମ୍
ଏଭଳି, ଅକ୍ଳାନ୍ତ ଭାବରେ ମହାମେରୁକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସୋମ ମଧ୍ୟ ପର୍ବ ସମୟରେ ସମୟକୁ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ବିଭାଜିତ କରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଆଲୋକିତ କରି, ପୁନି ସାଗରକୁ ଯାଉଛନ୍ତି।
ତଥା ତମିସ୍ରହା ଦେଵୋ ମଯୂଖୈର୍ଭାସଯଞ୍ଜଗତ୍। ମାର୍ଗମେତମସଂବାଧମାଦିତ୍ଯଃ ପରିଵର୍ତତେ
ଏହିପରି, ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରୁଥିବା ଦେବତା, ନିଜ କିରଣରେ ବିଶ୍ୱକୁ ଆଲୋକିତ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏହି ଅବାଧ ପଥରେ ଚଳିଥାନ୍ତି।
ସିସୃକ୍ଷୁଃ ଶିଶିରାଣ୍ଯେଵ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଭଜତେ ଦିଶମ୍। ତତଃ ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି କାଲଂ ଶିଶିରମୃଚ୍ଛତି
ଶୀତ ଋତୁ ଆଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାଉଛନ୍ତି; ତାପରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଶୀତ ଋତୁର ଅନୁଭୂତି କରନ୍ତି।
ସ୍ଥାଵରାଣାଂ ଚ ଭୂତାନାଂ ଜଙ୍ଗମାନାଂ ଚ ତେଜସା। ତେଜାଂସି ସମୁପାଦତ୍ତେ ନିଵୃତ୍ତଃ ସ ଵିଭାଵସୁଃ
ଅଗ୍ନି ନିବୃତ୍ତ ହେଲେ, ସେ ସ୍ଥିର ଓ ଚଳାୟମାନ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ଏକତ୍ର କରିଥାଏ।
ତତଃ ସ୍ଵେଦଃ କ୍ଲମସ୍ତନ୍ଦ୍ରୀ ଗ୍ଲାନିଶ୍ଚ ଭଜତେ ନରାନ୍। ପ୍ରାଣିଭିଃ ସତତଂ ସ୍ଵପ୍ନୋହ୍ଯଭୀକ୍ଷ୍ଣଂ ଚ ନିପେଵ୍ଯତେ
ତାପରେ ଲୋକମାନେ ପसीନା, କ୍ଳାନ୍ତି, ଅଳସତା ଓ ଶକ୍ତିହୀନତାରେ ପଡିଯାନ୍ତି; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ନିରନ୍ତର ଘୁମ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।
ଏଵମେତମନିର୍ଦେଶ୍ଯଂ ମାର୍ଗମାଵୃତ୍ଯ ଭାନୁମାନ୍। ପୁନଃ ସୃଜତି ଵର୍ଷାଣି ଭଗଵାନ୍ଭାସଯନ୍ପ୍ରଜାଃ
ଏଭଳି ଅବିବରଣୀୟ ପଥକୁ ଅଟକାଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୁନି ବର୍ଷା ଆଣିଥାଏ ଓ ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ଆଲୋକିତ କରିଥାଏ।
ଵୃଷ୍ଟିମାରୁତସଂତାପୈଃ ସୁଖୈଃ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମାନ୍। ଵର୍ଧଯନସୁମହାତେଜାଃ ପୁନଃ ପ୍ରତିନିଵର୍ତତେ
ବର୍ଷା, ପବନ, ତାପ ଓ ସୁଖରେ, ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେ ସ୍ଥିର ଓ ଚଳାୟମାନ ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ପୋଷଣ କରି, ପୁନି ନିବୃତ୍ତ ହେଉଥାଏ।
ଏଵମେଷ ଚରନ୍ପାର୍ଥ କାଲଚକ୍ରମତନ୍ଦ୍ରିତଃ। ପ୍ରକର୍ଷନ୍ସର୍ଵଭୂତାନି ସଵିତା ପରିଵର୍ତତେ
ହେ ପାର୍ଥ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅବିରାମ କାଳଚକ୍ରରେ ଚଳି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ଆଗକୁ ଆଣି, ପରିଭ୍ରମଣ କରିଥାଏ।
ସଂତତା ଗତିରେତସ୍ଯ ନୈଷ ତିଷ୍ଠତି ପାଣ୍ଡଵ। ଆଦାଯୈଵ ତୁ ଭୂତାନାଂ ତେଜୋ ଵିସୃଜତେ ପୁନଃ
ହେ ପାଣ୍ଡବ, ଏହାର ଗତି ସଦା ଚାଲିଥାଏ; ସେ କେବେ ଥାମି ନହାନ୍ତି, ପ୍ରାଣୀମାନେର ଶକ୍ତି ନେଇ, ପୁନି ତାହାକୁ ଦେଇଥାଏ।
ଵିଭଜନ୍ସର୍ଵଭୂତାନାମାଯୁଃ କର୍ମ ଚ ଭାରତ। ଅହୋରାତ୍ରଂ କଲାଃ କାଷ୍ଠାଃ ସୃଜତ୍ଯେଷ ସଦା ଵିଭୁଃ
ହେ ଭାରତ, ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେର ଆୟୁ ଓ କର୍ମକୁ ବିଭଜନ କରି, ସଦା ଦିନ ଓ ରାତି, ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଓ ଘଣ୍ଟା ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ।
ତସ୍ମିନ୍ନଗେନ୍ଦ୍ରେ ଵସତାଂ ତୁ ତେଷାଂ ମହାତ୍ମନାଂ ସଦ୍ଵ୍ରତମାସ୍ଥିତାନାମ୍। ରତିଃ ପ୍ରମୋଦଶ୍ଚ ବଭୂଵ ତେଷା- ମାକାଙ୍କ୍ଷତାଂ ଦର୍ଶନମର୍ଜୁନସ୍ଯ
ସେ ମହାପର୍ବତରେ ବସିଥିବା, ଉତ୍ତମ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ମହାତ୍ମାମାନେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଆଶା କରି, ଆନନ୍ଦ ଓ ଖୁସି ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ।
ତାନ୍ଵୀର୍ଯଯୁକ୍ତାନ୍ସୁଵିଶୁଦ୍ଧସତ୍ଵାଂ- ସ୍ତେଜସ୍ଵିନଃ ସତ୍ଯଧୃତିପ୍ରଧାନାନ୍। ସଂପ୍ରୀଯମାଣା ବହଵୋଽବିଜଗ୍ମୁ- ର୍ଗନ୍ଧର୍ଵସଙ୍ଘାଶ୍ଚ ମହର୍ଷଯଶ୍ଚ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ, ଆଲୋକମୟ, ସତ୍ୟ ଓ ଧୃତିରେ ଅଗ୍ରଗାମୀ ଏହି ମହାତ୍ମାମାନେ ପାଖକୁ ଅନେକ ଗନ୍ଧର୍ବ ଦଳ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ଆସି, ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ।
ତଂ ପାଦପୈଃ ପୁଷ୍ପଫଲୈରୁପେତଂ ନଗୋତ୍ତମଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମହାରଥାନାମ୍। ମନଃପ୍ରସାଦଃ ପରମୋ ବଭୂଵ ଯଥା ଦିଵଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମରୁଦ୍ଗଣାନାମ୍
ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଭରିଥିବା ଗଛରେ ଶୋଭିତ ଉତ୍ତମ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚି, ମହାରଥୀମାନେ ଏମିତି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ, ଯେପରି ମରୁତମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଥିବା।
ମଯୂରହଂସସ୍ଵନନାଦିତାନି ପୁଷ୍ପୋପକୀର୍ଣାନି ମହାଚଲସ୍ଯ। ଶୃଙ୍ଗାଣି ସାନୂନି ଚ ପଶ୍ଯମାନା ଗିରେଃ ପରଂ ହର୍ଷମଵାପ୍ଯ ତସ୍ଥୁଃ
ମୟୂର ଓ ହଂସର ଡାକରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା, ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ପର୍ବତର ଶିଖର ଓ ଢାଳ ଦେଖି, ସେମାନେ ଅତି ଖୁସିରେ ଭରି, ଉଭା ହୋଇଥିଲେ।
ସାକ୍ଷାତ୍କୁବେରେଣ କୃତାଶ୍ଚ ତସ୍ମି- ନ୍ନଗୋତ୍ତମେ ସଂଵୃତକୂଟଗୁଲ୍ମାଃ। କାଦମ୍ବକାରଣ୍ଡଵହଂସଜୁଷ୍ଟାଃ ପଦ୍ମାକୁଲାଃ ପୁଷ୍କରିଣୀରପଶ୍ଯନ୍
ସେ ଉତ୍ତମ ପର୍ବତରେ, କୁବେରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ଗୁଛ ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ ଢାକା, କଦମ୍ବ, କରଣ୍ଡବ ଓ ହଂସରେ ଭରିଥିବା, ପଦ୍ମରେ ଆଛାଦିତ ଝିଲିମାନେକୁ ସେମାନେ ଦେଖିଥିଲେ।
କ୍ରୀଡାପ୍ରଦେଶାଂସ୍ଚ ସମୃଦ୍ଧରୂପା- ନ୍ସଵେଦିକାଂସ୍ତେ ନ୍ଯଵସନ୍ସୁଵେଶାନ୍। ମଣିପ୍ରକୀର୍ଣାଂଶ୍ଚ ମନୋରମାଂଶ୍ଚ ଯଥା ଭଵେଯୁର୍ନଦସ୍ଯ ରାଜ୍ଞଃ
ସେମାନେ ମଣିରେ ଶୋଭିତ, ମନୋହର, ବଡ଼ ଖେଳସ୍ଥଳ ଓ ବେଦିକାରେ ରହିଥିଲେ, ଯେପରି ନଦୀର ରାଜାର ଅଧିକାର ଥାଏ।
ଅନେକଵର୍ଣୈଶ୍ ସୁଗନ୍ଧିଭିଶ୍ଚ ମହାଦ୍ରୁମୈଃ ସଂତତମଭ୍ରଜାଲୈଃ। ତପଃପ୍ରଧାନାଃ ସତତଂ ଚରନ୍ତଃ ଶୃଙ୍ଗଂ ଗିରେଶ୍ଚିନ୍ତଯିତୁଂ ନ ଶେକୁଃ
ଅନେକ ରଙ୍ଗ ଓ ସୁଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିବା, ମେଘରେ ଢାକା ବଡ଼ ଗଛମାନେ ସହିତ, ତପସ୍ୟାରେ ଲଗ୍ନ ଲୋକମାନେ ସଦା ଚାଲିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପର୍ବତର ଶିଖରକୁ ଚିନ୍ତା କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ସ୍ଵତେଜସା ତସ୍ଯ ନଗୋତ୍ତମସ୍ଯ ମହୌଷଧୀନାଂ ଚ ତଥା ପ୍ରଭାଵାତ୍। ଵିଭକ୍ତରୂପଃ ସଵିତା ବଭୂଵ ନିଶାମୁଖଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ନରର୍ଷଭାଣାମ୍
ସେ ଉତ୍ତମ ପର୍ବତର ଆଲୋକ ଓ ମହାଔଷଧିର ଶକ୍ତିରେ, ସବିତା ନିଶାର ଆରମ୍ଭରେ, ମହାପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭିନ୍ନ ରୂପରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ।
ଯମାସ୍ଥିତଃ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମାନାଂ ଵିଭାଵସୁର୍ଭାଵିତା ହରୀଶଃ। ତସ୍ଯୋଦଯଂ ଚାସ୍ତମନଂ ଚ ଵୀର- ସ୍ତତ୍ରସ୍ଥିତାସ୍ତେ ଦଦୃଶୁର୍ନୃସିଂହାଃ
ସ୍ଥିର ଓ ଚଳାୟମାନ ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ପୋଷଣ କରୁଥିବା ରୂପ ଧରି, ଅଗ୍ନିଦେବ ଓ ବାୟୁର ମହାପ୍ରଭୁ ସେମାନେକୁ ପ୍ରେରିତ କରିଥିଲେ; ସେଠାରେ ନରସିଂହମାନେ ତାଙ୍କର ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତମୟ ଦେଖିଥିଲେ।
ରଵେସ୍ତମିସ୍ରାଗମନିର୍ଗମାଂସ୍ତେ ତଥୋଦଯଂ ଚାସ୍ତମନଂ ଚ ଵୀରାଃ। ସମାଵୃତାଃ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ତମୋନୁଦସ୍ଯ ଗଭସ୍ତିଜାଲୈଃ ପ୍ରଦିଶୋ ଦିଶଶ୍ଚ
ବୀରମାନେ ରବିଙ୍କ ଅନ୍ଧାରର ଆସିବା ଓ ଯିବା, ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତମୟ ଦେଖି, ତାଙ୍କର କିରଣରେ ଦିଗ ଓ ପ୍ରଦିଗ ଅନ୍ଧାର ହଟି ଆଲୋକିତ ହେଉଥିବା ଦେଖିଥିଲେ।
ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଵନ୍ତଃ ସତତକ୍ରିଯାଶ୍ଚ ଧର୍ମପ୍ରଧାନାଶ୍ଚ ଶୁଚିଵ୍ରତାଶ୍ଚ। ସତ୍ଯେ ସ୍ଥିତାସ୍ତସ୍ଯ ମହାରଥସ୍ଯ ସତ୍ଯଵ୍ରତସ୍ଯାଗମନପ୍ରତୀକ୍ଷାଃ
ସେମାନେ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ, ସଦା କ୍ରିୟା, ଧର୍ମରେ ଲଗ୍ନ, ଶୁଚି ନିୟମରେ ଅଟୁଟ, ସତ୍ୟରେ ଅବିଚଳ, ଏହି ମହାରଥୀ ସତ୍ୟନିୟମୀଙ୍କ ଆଗମନ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ଇହୈଵ ହର୍ଷୋଽସ୍ତୁ ସମାଗତାନାଂ କ୍ଷିପ୍ରଂ କୃତାସ୍ତ୍ରେଣ ଧନଂଜଯେନ। ଇତି ବ୍ରୁଵନ୍ତଃ ପରମାଶିପସ୍ତେ ପାର୍ଥାସ୍ତପୋଯୋଗପରା ବଭୂଵୁଃ
ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ହେଉ, କାରଣ ଧନଞ୍ଜୟ ଶୀଘ୍ର ଅସ୍ତ୍ର ଶିକ୍ଷାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଇ ଧନ ଲାଭ କରିବେ। ଏଭଳି କହି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ତପସ୍ୟା ଓ ଯୋଗରେ ଲଗି ରହିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଚିତ୍ରାଣି ଗିରୌ ଵନାନି କିରୀଟିନଂ ଚିନ୍ତଯତାମଭୀକ୍ଷ୍ଣମ୍। ବଭୂଵ ରାଵିର୍ଦିଵସଶ୍ଚ ତେଷାଂ ସଂଵତ୍ସରେଣୈଵ ସମାନରୂପଃ
ପାହାଡ଼ରେ ବିଚିତ୍ର ଜଙ୍ଗଲ ଦେଖି, ମୁକୁଟଧାରୀ ଗଭୀର ଚିନ୍ତା କରିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଷ ଦିନ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ହେଇ ରହିଲା।