ପର୍ଵତୈଶ୍ଚ ଵନାନ୍ତୈଶ୍ଚ କାନନୈଶ୍ଚୈଵ ଶୋଭିତମ୍। ଏତମାହୁର୍ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ରାଜ୍ଞୋ ଵୈଶ୍ରଵଣସ୍ଯ ଚ। ଋଷଯଃ ସର୍ଵଧର୍ମଜ୍ଞାଃ ସର୍ଵେ ତାତ ମନୀଷିଣଃ
ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉଦ୍ୟାନରେ ଶୋଭିତ ଏହି ଦିଗକୁ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଋଷିମାନେ, ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ବୈଶ୍ରବଣ ରାଜାଙ୍କ ଭୂମି ବୋଲି କହନ୍ତି।
ଅତଶ୍ଚୋଦ୍ଯନ୍ତମାଦିତ୍ଯମୁପତିଷ୍ଠନ୍ତି ଵୈ ପ୍ରଜାଃ। ଋଷଯଶ୍ଚାପି ଧର୍ମଜ୍ଞାଃ ସିଦ୍ଧାଃ ସାଧ୍ଯାଶ୍ଚ ଦେଵତାଃ
ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଋଷି, ସିଦ୍ଧ ଓ ସାଧ୍ୟ ଦେବମାନେ ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ଯମସ୍ତୁ ରାଜା ଧର୍ମଜ୍ଞଃ ସର୍ଵପ୍ରାଣଭୃତାଂ ପ୍ରଭୁଃ। ପ୍ରେତସତ୍ଵଗତୀମେତାଂ ଦକ୍ଷିଣାମାଶ୍ରିତୋ ଦିଶମ୍
ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାଜା ଯମ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ନାଥ, ପ୍ରେତମାନଙ୍କ ଗତି ଥିବା ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଅଧିକାର କରିଛନ୍ତି।
ଏତତ୍ସଂଯମନଂ ପୁଣ୍ଯମତୀଵାଦ୍ଭୁତଦର୍ଶନମ୍। ପ୍ରେତରାଜସ୍ଯ ଭଵନମୃଦ୍ଧ୍ଯା ପରମଯା ଯୁତମ୍
ଏହି ସଂୟମନ ଭୂମି ଅତି ପବିତ୍ର ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଦାୟକ; ପ୍ରେତରାଜ ଯମଙ୍କ ନିବାସ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧନ-ଐଶ୍ୱର୍ୟରେ ଶୋଭିତ।
ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସଵିତା ରାଜନ୍ସତ୍ଯେନ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି। ଅସ୍ତଂ ପର୍ଵତରାଜାନମେତମାହୁର୍ମନୀଷିଣଃ
ମହାରାଜ, ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ; ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହି ପାହାଡ଼ରାଜକୁ ଅସ୍ତମାନ ସ୍ଥାନ ବୋଲି କହନ୍ତି।
ଏଵଂ ପର୍ଵତରାଜାନଂ ସମୁଦ୍ରଂ ଚ ମହୋଦଧିମ୍। ଅଵସନ୍ଵରୁଣୋ ରାଜା ଭୂତାନି ପରିରକ୍ଷତି
ଏଭଳି ପାହାଡ଼ରାଜ ଓ ବଡ଼ ସାଗର, ଭୂତମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରୁଥିବା ରାଜା ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ।
ଉଦୀଚୀଂ ଦୀପଯନ୍ନେଷ ଦିଶଂ ତିଷ୍ଠତି କୀର୍ତିମାନ୍। ମହାମେରୁର୍ମହାଭାଗ ଶିଵୋ ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂଗତିଃ
ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରି ଗୌରବମୟ ମହାମେରୁ ପାହାଡ଼ ଦଣ୍ଡାୟମାନ; ଏହା ଶିବ ଓ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞମାନଙ୍କ ପଥ।
ଯସ୍ମିନ୍ବ୍ରହ୍ମସଦଶ୍ଚୈଵ ଭୂତାତ୍ମା ଚାଵତିଷ୍ଠତେ। ପ୍ରଜାପତିଃ ସୃଜନ୍ସର୍ଵଂ ଯତ୍କିଂଚିଜ୍ଜଙ୍ଗମାଗମମ୍
ଏଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସଭା ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆତ୍ମା ବସିଥାଏ; ପ୍ରଜାପତି ସମସ୍ତ ଚଳ-ଅଚଳ ଜଗତକୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।
ଯାନାହୁର୍ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁତ୍ରାନ୍ମାନସାନ୍ଦକ୍ଷସପ୍ତମାନ୍। ତେଷାମପି ମହାମେରୁଃ ଶିଵଂ ସ୍ଥାନମନାମଯମ୍
ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନସ୍ପୁତ୍ର, ଡକ୍ଷଙ୍କ ସାତଜଣ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମହାମେରୁ ଶିବ ଓ ନିର୍ମଳ ନିବାସ।
ଅତ୍ରୈଵ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠନ୍ତି ପୁନରେଷୋଦଯନ୍ତି ଚ। ସପ୍ତ ଦେଵର୍ଷଯସ୍ତାତ ଵସିଷ୍ଠପ୍ରମୁଖାସ୍ତଦା
ଏଠାରେ, ବସିଷ୍ଠ ଆଦି ସାତ ଦେବଋଷି, ତୁମେ ଜଣେ, ସ୍ଥିର ହୋଇ ପୁନଃ ପ୍ରକାଶ ପାନ୍ତି।
ଦେଶଂ ଵିରଜସଂ ପଶ୍ଯ ମେରୋଃ ଶିଖରମୁତ୍ତମମ୍। ଯତ୍ରାତ୍ମତୃପ୍ତୈରଧ୍ଯାସ୍ତେ ଦେଵୈଃ ସହ ପିତାମହଃ
ମେରୁର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିଖର, ନିର୍ମଳ ଭୂମି, ଦେଖ; ଯେଉଁଠାରେ ପିତାମହ ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ଆତ୍ମସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ବସିଥାନ୍ତି।
ଯମାହୁଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ପ୍ରକୃତେଃ ପ୍ରକୃତିଂ ଧ୍ରୁଵମ୍। ଅନାଦିନିଧନଂ ଦେଵଂ ପ୍ରଭୁଂ ନାରାଯଣଂ ପରମ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ପ୍ରକୃତିର ଅଟୁଟ ମୂଳ, ଆଦି ନାହିଁ, ଶେଷ ନାହିଁ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତା ନାରାୟଣ ବୋଲି କହାଯାଏ।
ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସଦନାତ୍ତସ୍ଯ ପରଂ ସ୍ଥାନଂ ପ୍ରକାଶତେ। ଦେଵାଶ୍ଚ ଯତ୍ନାତ୍ପଶ୍ଯନ୍ତି ସର୍ଵତେଜୋମଯଂ ଶୁଭମ୍
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ନିବାସରୁ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥାନ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି—ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଲୋକରେ ଭରିଥିବା, ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ପବିତ୍ର।
ଅତ୍ଯର୍କାନଲଦୀପ୍ତଂ ତତ୍ସ୍ଥାନଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ମହାତ୍ମନଃ। ସ୍ଵଯୈଵ ପ୍ରଭଯା ରାଜନ୍ଦୁଷ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯଂ ଦେଵଦାନଵୈଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଏହି ସ୍ଥାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିଠାରୁ ଅଧିକ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଏହା ନିଜ ପ୍ରଭାରେ ଏତେ ଚମକେ ଯେ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଏହାକୁ ଦେଖିପାରିନାହାନ୍ତି।
ପ୍ରାଚ୍ଯାଂ ନାରାଯଣସ୍ଥାନଂ ମେରାଵତିଵିରାଜତେ
ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ମେରୁ ପର୍ବତରେ ନାରାୟଣଙ୍କର ସିଂହାସନ ଚମକୁଛି।
ଯତ୍ର ଭୂତେଶ୍ଵରସ୍ତାତ ସର୍ଵପ୍ରକୃତିରାତ୍ମଭୂଃ। ଭାସଯନ୍ସର୍ଵଭୂତାନି ସୁଶ୍ରିଯାଽଭିଵିରାଜତେ
ସେଠାରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ନାଥ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକୃତିର ଉତ୍ସ, ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ନିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୋଭାରେ ଆଲୋକିତ କରନ୍ତି।
ନାତ୍ର ବ୍ରହ୍ମର୍ଷଯସ୍ତାତ କୁତ ଏଵ ମହର୍ଷଯଃ। ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ଗତିଂ ହ୍ଯେତାଂ ଯତୀନାଂ ଭାଵିତାତ୍ମନାମ୍
ଏଠାକୁ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚିପାରିନାହାନ୍ତି, ମହାର୍ଷିମାନେ ତ ଅତି ଦୂର; ଏହି ପଥ କେବଳ ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ଯତିମାନେ ପାଇଥିବେ।
ନ ତଂ ଜ୍ଯୋତୀଂପି ସର୍ଵାଣି ପ୍ରାପ୍ଯ ଭାସନ୍ତି ପାଣ୍ଡଵ। ସ୍ଵଯଂପ୍ରଭୁରଚିନ୍ତ୍ଯାତ୍ମା ତତ୍ର ହ୍ଯତିଵିରାଜତେ
ହେ ପାଣ୍ଡବ, ଏହି ଆଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଲା ପରେ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଆଲୋକ ଚମକୁନାହିଁ; ସେଠାରେ ନିଜର ଆଲୋକରେ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଆତ୍ମା ଅତ୍ୟଧିକ ଚମକୁଛି।
ଯତଯସ୍ତତ୍ର ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଭକ୍ତ୍ଯା ନାରାଯଣଂ ହରିମ୍। ପରେଣ ତପସା ଯୁକ୍ତା ଭାଵିତାଃ କର୍ମଭିଃ ଶୁଭୈଃ। ଯୋଗସିଦ୍ଧା ମହାତ୍ମାନସ୍ତମୋମୋହଵିଵର୍ଜିତାଃ
ଯତିମାନେ ନାରାୟଣ ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ଏଠାକୁ ଯାନ୍ତି, ଉଚ୍ଚ ତପସ୍ୟାରେ ନିମଗ୍ନ, ଶୁଭ କର୍ମରେ ଶୁଦ୍ଧ, ଯୋଗରେ ପାରଙ୍ଗତ, ମହାତ୍ମା ଏବଂ ଅନ୍ଧକାର ଓ ମୋହରୁ ମୁକ୍ତ।
ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ପୁନର୍ନେମଂ ଲୋକମାଯାନ୍ତି ଭାରତ। ସ୍ଵଯଂଭୁଵଂ ମହାତ୍ମାନଂ ଦେଵଦେଵଂ ସନାତନମ୍
ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲା ପରେ, ହେ ଭାରତ, ସେମାନେ ଏହି ଲୋକକୁ ପୁନି ଫେରନାହାନ୍ତି; ସେମାନେ ସ୍ୱୟଂଭୂ, ମହାତ୍ମା, ଦେବଦେବ, ଶାଶ୍ୱତଙ୍କୁ ପାଇଥିବେ।
ସ୍ଥାନମେତନ୍ମହାଭାଵ ଧ୍ରୁଵମକ୍ଷଯମଵ୍ଯଯମ୍। ଈଶ୍ଵରସ୍ଯ ସଦା ହ୍ଯେତତ୍ପ୍ରଣମାତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ଏହି ସ୍ଥାନ, ହେ ମହାଭାବ, ଏକାଗ୍ର, ଅବିନାଶୀ ଏବଂ ଶାଶ୍ୱତ; ଏହା ସଦା ଈଶ୍ୱରଙ୍କର, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, କେବଳ ନମସ୍କାର କରିଲେ।
[ଏନଂ ତ୍ଵହରହର୍ମେରୁଂ ସୂର୍ଯାଚନ୍ଦ୍ରମସୌ ଧ୍ରୁଵମ୍। ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମୁପାଵୃତ୍ଯକୁରୁତଃ କୁରୁନନ୍ଦନ
ପ୍ରତିଦିନ, ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ମେରୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଧ୍ରୁବତାରା ଏହାକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରନ୍ତି।
ଜ୍ଯୋତୀଂଷି ଚାପ୍ଯଶେଷେଣ ସର୍ଵାଣ୍ଯନଘ ସର୍ଵତଃ। ପରିଯାନ୍ତି ମହାରାଜ ଗିରିରାଜଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ ।।]
ଏବଂ, ହେ ନିର୍ମଳ, ସମସ୍ତ ତାରା ଓ ଆଲୋକମାନେ, କୌଣସି ଅପବାଦ ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ପର୍ବତରାଜକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରନ୍ତି।
ଏତଂ ଜ୍ଯୋତୀଂଷି ସର୍ଵାଣି ପ୍ରକର୍ଷନ୍ଭଗଵାନପି। କୁରୁତେ ଵିତମସ୍କର୍ମା ଆଦିତ୍ଯୋଽଭିପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଆଲୋକକୁ ନେଇ, ପବିତ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରନ୍ତି।
ଅସ୍ତଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତତଃ ସନ୍ଧ୍ଯାମତିକ୍ରମ୍ଯ ଦିଵାକରଃ। ଉଦୀଚୀଂ ଭଜତେ କାଷ୍ଠାଂ ବହୁଧା ପର୍ଵସନ୍ଧିଷୁ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ପରେ, ସନ୍ଧ୍ୟାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ବିଭିନ୍ନ ପର୍ବ ସମୟରେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯାଉଛି।
ସୁମେରୁମନୁଵୃତ୍ତଃ ସ ପୁନର୍ଗଚ୍ଛତି ପାଣ୍ଡଵ। ପ୍ରାଙ୍ଯୁଖଃ ସଵିତା ଦେଵଃ ସର୍ଵଭୂତହିତେ ରତଃ
ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଅନୁସରି, ହେ ପାଣ୍ଡବ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତା ପୁନି ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଯାଉଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲରେ ଲିନ।
ସ ସମ୍ଯଗ୍ଵିଭଜନ୍କାଲାନ୍ବହୁଧା ପର୍ଵସନ୍ଧିଷୁ। ତଥୈଵ ଭଗଵାନ୍ସୋମୋ ନକ୍ଷତ୍ରୈଃ ସହ ଗଚ୍ଛତି
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପର୍ବ ସମୟରେ ସମୟକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ବିଭାଜିତ କରି, ଏହିପରି ଭାଗ୍ୟବାନ୍ ସୋମ (ଚନ୍ଦ୍ର) ମଧ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ଚଳିଥାନ୍ତି।
ଏଵମେତଂ ତ୍ଵତିକ୍ରମ୍ଯ ମହାମେରୁମତନ୍ଦ୍ରିତଃ। ସୋମଶ୍ଚ ଵିଭଜନ୍କାଲଂ ବହୁଧା ପର୍ଵସନ୍ଧିଷୁ। ଭାସଯନ୍ସର୍ଵଭୂତାନି ପୁନର୍ଗଚ୍ଛତି ସାଗରମ୍
ଏଭଳି, ଅକ୍ଳାନ୍ତ ଭାବରେ ମହାମେରୁକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସୋମ ମଧ୍ୟ ପର୍ବ ସମୟରେ ସମୟକୁ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ବିଭାଜିତ କରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଆଲୋକିତ କରି, ପୁନି ସାଗରକୁ ଯାଉଛନ୍ତି।
ତଥା ତମିସ୍ରହା ଦେଵୋ ମଯୂଖୈର୍ଭାସଯଞ୍ଜଗତ୍। ମାର୍ଗମେତମସଂବାଧମାଦିତ୍ଯଃ ପରିଵର୍ତତେ
ଏହିପରି, ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରୁଥିବା ଦେବତା, ନିଜ କିରଣରେ ବିଶ୍ୱକୁ ଆଲୋକିତ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏହି ଅବାଧ ପଥରେ ଚଳିଥାନ୍ତି।
ସିସୃକ୍ଷୁଃ ଶିଶିରାଣ୍ଯେଵ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଭଜତେ ଦିଶମ୍। ତତଃ ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି କାଲଂ ଶିଶିରମୃଚ୍ଛତି
ଶୀତ ଋତୁ ଆଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାଉଛନ୍ତି; ତାପରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଶୀତ ଋତୁର ଅନୁଭୂତି କରନ୍ତି।