ଦେଶକାଲାନ୍ତରପ୍ରେପ୍ସୁଃ କୃତ୍ଵା ଶକ୍ରଃ ପରାକ୍ରମମ୍। ସଂପ୍ରାପ୍ତସ୍ତ୍ରିଦିଵେ ରାଜ୍ଯଂ ଵୃତ୍ରହା ଵସୁଭିଃ ସହ
ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଓ ସମୟକୁ ଚାହିଁ, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଇ, ତିନି ଲୋକର ରାଜ୍ୟ ଓ ବସୁମାନେ ସହିତ ଅଧିକାର ପାଇଥିଲେ।
[ଯସ୍ତୁ କେଵଲସଂରମ୍ଭାତ୍ପ୍ରପାତଂ ନ ନିରୀକ୍ଷତେ।] ପାପାତ୍ମା ପାପବୁଦ୍ଧିର୍ଯଃ ପାପମେଵାନୁଵର୍ତତେ। କର୍ମଣାମଵିଭାଗଜ୍ଞଃ ପ୍ରେତ୍ଯ ଚେହ ଵିନଶ୍ଯତି
ଯେ କେବଳ ଅସାବଧାନତାରୁ କାର୍ଯ୍ୟର ପରିଣାମ ଭାବି ନାହିଁ, ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଓ ଆତ୍ମାରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ, ମାତ୍ର ମନ୍ଦ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଅନୁସରେ, ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟର ଭିନ୍ନତା ଜାଣି ନାହିଁ, ସେ ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ଅକାଲଜ୍ଞଃ ସୁଦୁର୍ମେଧାଃ କାର୍ଯାଣାମଵିଶେଷଵିତ୍। ଵୃଥାଚାରସମାରମ୍ଭଃ ପ୍ରେତ୍ଯ ଚେହ ଵିନଶ୍ଯତି
ଯେ ସମୟର ଜ୍ଞାନ ନାହିଁ, ବୁଝିବାରେ ଅତି ଅସମର୍ଥ, କାର୍ଯ୍ୟର ଭିନ୍ନତା ଜାଣି ନାହିଁ, ଏବଂ ଅନାବଶ୍ୟକ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ସେ ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ସାହସେ ଵର୍ତମାନାନାଂ ନିକୃତୀନାଂ ଦୁରାତ୍ମନାମ୍। ସର୍ଵେଷାମର୍ଥଲିପ୍ସୂନାଂ ପାପୋ ଭଵତି ନିଶ୍ଚଯଃ
ଯେଉଁମାନେ ଅତି ଅସାବଧାନ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଚତୁର ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମା, ଧନ ପାଇଁ ଲୋଭୀ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅପରାଧ ନିଶ୍ଚିତ।
ଅଧର୍ମଜ୍ଞୋଽଵଲିପ୍ତଶ୍ଚ ବାଲବୁଦ୍ଧିରମର୍ଷଣଃ। ନିର୍ଭଯୋ ଭୀମସେନୋଽଯଂ ତଂ ଶାଧି ପୁରୁଷର୍ଷଭ
ଏହି ଭୀମସେନ ଧର୍ମର ଜ୍ଞାନ ନାହିଁ, ଅଭିମାନୀ, ଶିଶୁ ମନ ଓ ଅସହିଷ୍ଣୁ, ଭୟହୀନ; ହେ ପୁରୁଷମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର।
ଆର୍ଷ୍ଟିଷେଣସ୍ ରାଜର୍ଷେଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଭୂଯସ୍ତ୍ଵମାଶ୍ରମମ୍। ତମିସ୍ରାଂ ପ୍ରଥମାଂ ତତ୍ର ଵୀତଶୋକଭଯୋ ଵସ
ରାଜା ଋଷି ଆର୍ଷ୍ଟିଷେନଙ୍କର ବଡ଼ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେଠାରେ ପ୍ରଥମ ଅନ୍ଧକାରରେ ଦୁଃଖ ଓ ଭୟ ହୀନ ହୋଇ ରୁହ।
ଅଲକାଂ ସହ ଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ଯକ୍ଷୈଶ୍ଚ ସହ କିନ୍ନରୈଃ। `ଗମିଷ୍ଯାମି ମହାବାହୋ ତ୍ଵଂ ଚାପି ବଦରୀଂ ଵ୍ରଜ
ମୁଁ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ସହିତ ଅଲକାକୁ ଯିବି, ହେ ବଳଶାଳୀ, ତୁମେ ବଦରୀକୁ ଯାଅ।
ମନ୍ନିଯୁକ୍ତା ମନୁଷ୍ଯେନ୍ଦ୍ର ସର୍ଵେ ଚ ଗିରିଵାସିନଃ। ରକ୍ଷନ୍ତୁ ତ୍ଵାଂ ମହାବାହୋ ସହିତଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମୈଃ
ହେ ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ରାଜା, ମୋର ନିୟୁକ୍ତ ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ ନିବାସୀ ଏବଂ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସହିତ, ସଦା ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ, ହେ ବଳଶାଳୀ।
ସାହସେଷୁ ଚ ସଂତିଷ୍ଠଂସ୍ତ୍ଵଯା ଶୈଲେ ଵୃକୋଦରଃ। ଵାର୍ଯତାଂ ସାଧ୍ଵଯଂ ରାଜଂସ୍ତ୍ଵଯା ଧର୍ମଭୃତାଂଵର
ଭୀମସେନ ପାହାଡ଼ରେ ସାହସିକ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ତୟାରି ରଖିଛନ୍ତି, ତୁମେ ଏହି ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷକୁ ଧର୍ମର ଅନୁୟାୟୀ ଭାବରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର।
ଇତଃ ପରଂ ଚ ଵୋ ରାଜନ୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ଵନଗୋଚରାଃ। ଉପଶ୍ଥାସ୍ଯନ୍ତି ଵୋ ରାଜନ୍ରକ୍ଷିଷ୍ଯନ୍ତେ ଚ ଵଃ ସଦା
ଏଠାରୁ ଆଗକୁ, ହେ ରାଜା, ଅରଣ୍ୟ ନିବାସୀମାନେ ତୁମକୁ ଦେଖିବେ, ସେମାନେ ତୁମକୁ ସେବା କରିବେ ଓ ସଦା ରକ୍ଷା କରିବେ।
ତଥୈଵ ଚାନ୍ନପାନାନି ସ୍ଵାଦୂନି ଚ ବବୂନି ଚ। ଆହରିଷ୍ଯନ୍ତି ମତ୍ପ୍ରେଷ୍ଯାଃ ସଦା ଵଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭାଃ
ଏହିପରି, ମୋର ସେବକମାନେ, ହେ ପୁରୁଷମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସଦା ତୁମକୁ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଖାଦ୍ୟ ପାନୀୟ ଆଣିଦେବେ।
ଯଥା ଜିଷ୍ଣୁର୍ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଯଥା ଵାଯୋର୍ଵୃକୋଦରଃ। ଧର୍ମସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ଯଥା ତାତ ଯୋଗୋତ୍ପନ୍ନୋ ନିଜଃ ସୁତଃ
ଯେପରି ଜିଷ୍ଣୁ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ପୁତ୍ର, ଭୀମସେନ ବାୟୁଙ୍କର, ଏପରି ତୁମେ ଧର୍ମଙ୍କର ନିଜ ପୁତ୍ର, ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମିତ।
ଆତ୍ମଜାଵାତ୍ମସଂପନ୍ନୌ ଯମୌ ଚୋଭୌ ଯଥାଶ୍ଵିନୋଃ। ରକ୍ଷ୍ଯାସ୍ତଦ୍ଵନ୍ମମାପୀହ ଯୂଯଂ ସର୍ଵେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ଯେପରି ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାରମାନେ ନିଜ ଗୁଣରେ ନିବାସ କରନ୍ତି ଓ ସୁରକ୍ଷିତ, ଏପରି ମୁଁ ଏଠାରେ ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବି, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର।
ଅର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଵିଧାନଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଧର୍ମଵିଧାନଵିତ୍। ଭୀମସେନାଦଵରଜଃ ପଲ୍ଗୁନଃ କୁଶଲୀ ଦିଵି
ଧନ ଓ ତତ୍ତ୍ୱର ଜ୍ଞାନ ରଖିଥିବା, ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ନିୟମ ଜାଣିଥିବା, ଭୀମସେନଙ୍କ ଅନୁଯାୟ ଅର୍ଜୁନ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଭଲ ଅଛନ୍ତି।
ଯାଃ କାଶ୍ଚନ ମତା ଲୋକେ ସ୍ଵର୍ଗ୍ଯାଃ ପରମସଂପଦଃ। ଜନମପ୍ରଭୃତି ତାଃ ସର୍ଵାଃ ସ୍ଥିତାସ୍ତାତ ଧନଂଜଯେ
ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ସ୍ବର୍ଗୀୟ ଏବଂ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଧନ ଏହି ଜଗତରେ ମନ୍ୟ ହୁଏ, ଲୋକମାନେ ଆରମ୍ଭରୁ, ସେ ସମସ୍ତ ଧନ ଧନଞ୍ଜୟରେ ଅବସ୍ଥିତ।
ଦ୍ରମୋ ଦାନଂ ବଲଂ ବୁଦ୍ଧିର୍ହ୍ରୀର୍ଧୃତିସ୍ତେଜ ଉତ୍ତମମ୍। ଏତାନ୍ଯପି ମହାସତ୍ଵେ ସ୍ଥିତାନ୍ଯମିତତେଜସି
ସଂୟମ, ଦାନ, ଶକ୍ତି, ବୁଦ୍ଧି, ଲଜ୍ଜା, ଧୃଢତା ଓ ସ୍ରେଷ୍ଠ ତେଜ—ଏହି ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଏହି ଅମିତ ତେଜସ୍ବୀ ଏବଂ ମହାତ୍ମା ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ।
ନ ମୋହାତ୍କୁରୁତେ ଜିଷ୍ଣୁଃ କର୍ମ ପାଣ୍ଡଵ ଗର୍ହିତମ୍। ନ ପାର୍ଥସ୍ ମୃଷୋକ୍ତାନି କଥଯନ୍ତି ନରା ନୃଷୁ
ପାଣ୍ଡବ, ଜିଷ୍ଣୁ ଭ୍ରମରେ ପଡି କେବେ ନିନ୍ଦାସ୍ପଦ କାମ କରିନାହାନ୍ତି; ପାର୍ଥ କେବେ ମିଥ୍ୟା କଥା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କହିନାହାନ୍ତି।
ସ ଦେଵପିତୃଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ କୁରୂଣଆଂ କୀର୍ତିଵର୍ଧନଃ। ଆନୀତଃ କୁରୁତେଽସ୍ତ୍ରାଣି ଶକ୍ରସଦ୍ମନି ଭାରତ
କୁରୁବଂଶର ମହିମା ବଢାଇଥିବା ସେ, ଦେବତା, ପିତୃ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗୃହକୁ ନେଇଯାଇଥିଲେ, ଏଠାରେ ଅସ୍ତ୍ର ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ, ଭାରତ।
ଯୋଽସୌ ସର୍ଵାନ୍ମହୀପାଲାନ୍ଧର୍ମେଣ ଵଶମାନଯତ୍। ସ ଶନ୍ତନୁର୍ମହାତେଜାଃ ପିତୁସ୍ତଵ ପିତାମହଃ
ଯିଏ ଧର୍ମରେ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେକୁ ବଶ କରିଥିଲେ, ସେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ଶାନ୍ତନୁ, ତୁମ ପିତାଙ୍କ ପିତା, ତୁମ ପ୍ରପିତାମହ।
ପ୍ରୀଯତେ ପାର୍ଥ ପାର୍ଥେନ ଦିଵି ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵନା। ସମ୍ଯକ୍ଵାସୌ ମହାଵୀର୍ଯଃ କୁଲଧୁର୍ଯ ଇଵ ସ୍ଥିତଃ
ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀ ପାର୍ଥ ଦିବି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ, ସେ ତାଙ୍କ ବଂଶର ମୁଖ୍ୟ ଥମ୍ଭା ପରି ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଅଟୁଟ ରହିଛନ୍ତି, ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ପିତୄନ୍ଦେଵାନୃଷୀନ୍ଵିପ୍ରାନ୍ପୂଜଯିତ୍ଵା ମହାଯଶାଃ। ସପ୍ତ ମୁଖ୍ଯାନ୍ମହାମେଧାନାହରଦ୍ଯମୁନାଂ ପ୍ରତି
ପିତୃ, ଦେବତା, ଋଷି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ମହାୟଶସ୍ବୀ ସେ ଯମୁନା ତୀରେ ସାତଟି ମୁଖ୍ୟ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ଅଧିରାଜଃ ସ ରାଜଂସ୍ତ୍ଵାଂ ଶନ୍ତନୁଃ ପ୍ରପିତାମହଃ। ସ୍ଵର୍ଗଜିଚ୍ଛକ୍ରଲୋକସ୍ଥଃ କୁଶଲଂ ପରିପୃଚ୍ଛତି
ସେ ଅଧିରାଜା, ତୁମ ପ୍ରପିତାମହ ଶାନ୍ତନୁ, ସ୍ବର୍ଗଜୟ କରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକରେ ବସି, ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନଂ ଧନଦେନ ପ୍ରଭାଷିତମ୍। ପାଣ୍ଡଵାଶ୍ଚ ତତସ୍ତେନ ବଭୂଵଃ ସଂପ୍ରହର୍ଷିତାଃ
ଧନଦେବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏହି କଥାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ତତଃ ଶକ୍ତିଂ ଗଦାଂ ଖଙ୍ଗଂ ଧନୁଶ୍ଚ ଭରତର୍ଷଭଃ। ପ୍ରାଧ୍ଵଂକୃତ୍ଵା ନମଶ୍ଚକ୍ରେ କୁବେରାଯ ଵୃକୋଦରଃ
ତାପରେ, ଭୃକୋଦର, ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି, ଗଦା, ଖଡ଼, ଧନୁଷ ଆଗରେ ରଖି, କୁବେରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।
ତତୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଧନାଧ୍ଯକ୍ଷଃ ଶରଣ୍ଯଃ ଶରଣାଗତମ୍। ମାନହା ଭଵ ଶତ୍ରୂଣାଂ ସୁହୃଦାଂ ନନ୍ଦିଵର୍ଧନଃ
ତାପରେ ଧନର ଅଧିପତି, ଶରଣାଗତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ଶରଣାଗତକୁ କହିଲେ: 'ଶତ୍ରୁମାନେର ଅହଂକାର ଭଙ୍ଗ କର, ମିତ୍ରମାନେର ଆନନ୍ଦ ବଢାଇ।'
ଵିଭଯସ୍ତାପ ଶୈଲାଗ୍ରେ ଵସାନଃ ସହ ବନ୍ଧୁଭିଃ। ସୁପର୍ଣପିତୃଦେଵାନାଂ ସତତଂ ମାନକୃଦ୍ଭଵ
ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ ନିଜ ପରିବାର ସହିତ ଭୟ ଓ ଦୁଃଖ ଚ୍ୟୁତ ହୋଇ ରହ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ପିତୃ ଓ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ସଦା ସମ୍ମାନ ଦେ।
ଋଜୁଂ ପଶ୍ଯତ ମା ଵକ୍ରଂ ସତ୍ଯଂ ଵଦତ ମାଽନୃତମ୍। ଦୀର୍ଘଂ ପଶ୍ଯତ ମା ହ୍ରସ୍ଵଂ ପରଂ ପଶ୍ଯତ ମାଽପରମ୍
ସଠିକ୍ ଦେଖ, ଭ୍ରାନ୍ତି ଦେଖନି; ସତ୍ୟ କହ, ମିଥ୍ୟା କହନି; ଦୀର୍ଘ ଦେଖ, ଛୋଟ ଦେଖନି; ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦେଖ, ଅପୃଷ୍ଠ ଦେଖନି।
ସ୍ଵେଷୁ ଵେଶ୍ମସୁ ରମ୍ଯେଷୁ ଵସତାମିତ୍ରତାପନାଃ। କାମାନ୍ନ ପରିହାସ୍ଯନ୍ତି ଯକ୍ଷା ଵୋଭରତର୍ଷଭାଃ
ନିଜ ସୁନ୍ଦର ଗୃହରେ ବସିବା ସମୟରେ, ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଯକ୍ଷମାନେ ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣରେ ବାଧା ଦେବେନାହିଁ।
ଶୀଘ୍ରମେଵ ଗୁଡାକେଶଃ କୃତାସ୍ତ୍ରଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ। ସାକ୍ଷାନ୍ମଘଵତୋତ୍ସୃଷ୍ଟଃ ସଂପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତି ଧନଂଜଯଃ
ଅତି ଶୀଘ୍ର, ଗୁଡାକେଶ, ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ମଘବନ୍ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶିଧାସଳଖ ମୁକ୍ତ, ଧନଞ୍ଜୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ।
ଏଵମୁତ୍ତମକର୍ମାଣମନୁଶିଷ୍ଯ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍। ଅସ୍ତଂ ଗିରିମିଵାଦିତ୍ଯଃ ପ୍ରଯଯୌ ଗୁହ୍ଯକାଧିପଃ
ଏଭଳି ଉତ୍ତମ କର୍ମରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଗୁହ୍ୟକମାନେର ନାୟକ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପର୍ବତ ପଛରେ ଅସ୍ତ ହେବା ପରି ଚାଲିଗଲେ।