ଯଦିଦଂ ସାହସଂ ଭୀମ କୃଷ୍ଣାର୍ଥେ କୃତଵାନସି। ମାମନାଦୃତ୍ଯ ଦେଵାଂଶ୍ଚ ଵିନାଶଂ ଯକ୍ଷରକ୍ଷସାମ୍
ଭୀମ, ତୁମେ ଯେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସାହସିକ କାମ କରିଛ, ମୋତେ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଯକ୍ଷ-ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ବିନାଶକୁ ଅଗ୍ରହଣ କରି, ଏହା ଏକ ବଡ଼ ଉଦ୍ୟମ।
ସ୍ଵବାହୁବଲମାଶ୍ରିତ୍ଯ ତେନାହଂ ପ୍ରୀତିମାଂସ୍ତ୍ଵଯି। ଶାପାଦଦ୍ଯ ଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଘୋରାଦସ୍ମାଦ୍ଵୃକୋଦର
ତୁମେ ନିଜ ବାହୁଶକ୍ତିରେ ଭରସା କରି ଏହି କାମ କରିଛ, ଏହା ଦେଖି ମୁଁ ତୁମପ୍ରତି ଖୁସି ହେଲି; ଆଜି, ବୃକୋଦର, ମୁଁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲି।
ଅହଂ ପୂର୍ଵମଗସ୍ତ୍ଯେନ କ୍ରୁଦ୍ଧେନ ପରମର୍ଷିଣା। ଶପ୍ତୋଽପରାଧେ କସ୍ମିଂଶ୍ଚିତ୍ତସ୍ଯୈଷା ନିଷ୍କୃତିର୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମହାର୍ଷିଙ୍କ ରୋଷରେ ଏକ ଅପରାଧ ପାଇଁ ଶାପିତ ହୋଇଥିଲି; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଏହାର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ।
ଦୃଷ୍ଟୋ ହି ମମ ସଂକ୍ଲେଶଃ ପୁରା ପାଣ୍ଡଵନନ୍ଦନ। ନ ତଵାତ୍ରାପରାଧୋସ୍ତି କଥଂଚିଦପି ପାଣ୍ଡଵ
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ, ମୋର ଦୁଃଖ ପୂର୍ବରୁ ଦେଖାଯାଇଥିଲା; ପାଣ୍ଡବ, ଏଠାରେ ତୁମର କିଛି ଅପରାଧ ନାହିଁ।
କଥଂ ଶପ୍ତୋସି ଭଗଵନ୍ନଗସ୍ତ୍ଯେନ ମହାତ୍ମନା। ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଦେଵ ଯଥୈତଚ୍ଛାପକାରଣମ୍
ଭଗବନ୍, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ କିପରି ଶାପିତ ହେଲା? ମୁଁ ଏହି ଶାପର କାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ଇଦଂ ଚାଶ୍ଚର୍ଯଭୂତଂ ମେ ଯତ୍କ୍ରୋଧାତ୍ତସ୍ ଧୀମତଃ। ତଦୈଵ ତ୍ଵଂ ନ ନିର୍ଦଗ୍ଧଃ ସବଲଃ ସପଦାନୁଗଃ
ମୋ ପାଇଁ ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ଯେ ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମହାର୍ଷିଙ୍କ ରୋଷରୁ ତୁମେ ତୁମ ସେନା ଓ ଅନୁୟାୟୀମାନେ ସହିତ ତୁରନ୍ତ ଦହି ଯାଇନଥିଲା।
ଦେଵତାନାମଭୂନ୍ମନ୍ତ୍ରଃ କୁଶାଵତ୍ଯାଂ ନରେଶ୍ଵର
କୁଶାବତୀରେ ଦେବତାମାନେ ଏକ ବିଧି କରୁଥିଲେ, ରାଜା।
ଵୃତସ୍ତତ୍ରାହମଗମଂ ମହାପଦ୍ମଶତୈସ୍ତ୍ରିଭିଃ। ଯକ୍ଷାଣଆଂ ଘୋରରୂପାଣାଂ ଵିଵିଧାଯୁଧଧାରିଣାମ୍
ସେଠାରେ ମୁଁ ଯାଇଥିଲି, ତିନି ଶତ ମହାପଦ୍ମ ପୋଖରୀ ଓ ଭୟଙ୍କର ଯକ୍ଷମାନେ, ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା, ମୋତେ ଘେରି ରହିଥିଲେ।
ଅଧ୍ଵନ୍ଯହମଥାପଶ୍ଯମଗସ୍ତ୍ଯମୃପିସତ୍ତମମ୍। ଉଗ୍ରଂ ତପସ୍ତପ୍ଯଭାନଂ ଯମୁନାତୀରମାଶ୍ରିତମ୍। ନାନାପକ୍ଷିଗଣାକୀର୍ଣଂ ପୁଷ୍ପିତଦ୍ରୁମଶୋଭିତମ୍
ପଥରେ ମୁଁ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ଦେଖିଲି, ସେ ଯମୁନା ତୀରେ ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ; ସେଠା ନାନା ପକ୍ଷୀ ରେ ଭରିଥିଲା, ଫୁଲିଥିବା ଗଛ ରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ତମୂର୍ଦ୍ଵବାହୁଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ସୂର୍ଯସ୍ଯାଭିମୁଖେ ସ୍ଥିତମ୍। ତେଜୋରାଶିଂ ଦୀପ୍ଯମାନଂ ହୁତାଶନମିଵୈଧିତମ୍
ସେ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱବାହୁ ହୋଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ମୁହାଁ କରି ଦାଣ୍ଡାଇଥିଲେ; ତାଙ୍କ ତେଜ ଏକ ହୋମାଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳି ଉଠିଥିଲା।
ରାକ୍ଷସାଧିପତିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ମଣିମାନ୍ନାମ ମେ ସଖା। ମୌର୍କ୍ଯାଦଜ୍ଞାନଭାଵାଚ୍ଚ ଦର୍ପାନ୍ମୋହାଚ୍ଚ ପାର୍ଥିଵ
ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ, ମଣିମାନ୍ ନାମକ ମୋ ସଖା, ଅବିବେକ, ଅଜ୍ଞାନ, ଅଭିମାନ ଓ ମୋହରୁ, ରାଜା, ଏହି କାମ କରିଥିଲା।
ନ୍ଯଷ୍ଠୀଵଦାକାଶଗତୋ ମହର୍ଷେସ୍ତସ୍ଯ ମୂର୍ଧନି। ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସ ଭଗଵାନୁଵାଚେଦଂ ତପୋଧନଃ
ସେ ମୁଁ ଦଣ୍ଡ ପରି ଉଡି ଗଲା, ଏବଂ ମହାର୍ଷିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପଡିଲା; ତାପରେ, ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଭଗବାନ୍ କ୍ରୋଧରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ମାମଵଜ୍ଞାଯ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଯସ୍ମାଦେଷ ସଖା ତଵ। ଧର୍ଷଣାଂ କୃତଵାନେତାଂ ପଶ୍ଯତସ୍ତେ ଧନେଶ୍ଵର
ତୁମର ଦୁଷ୍ଟମନ ମିତ୍ର ମୋତେ ଅବମାନ କରି, ଏହି ଅପମାନ କରିଛି; ଧନର ମାଲିକ, ଏହାର ପରିଣାମ ଦେଖ।
ତ୍ଵଂ ଚାପ୍ଯେଭିର୍ହତୈଃ ସୈନ୍ଯୈଃ କ୍ଲେଶଂ ପ୍ରାପ୍ନୁହି ଦୁର୍ଭତେ। ତମେଵ ମାନୁଷଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାକିଲ୍ଵିଷାଦ୍ଵିପ୍ରମୋକ୍ଷ୍ଯସେ
ତୁମେ ମୃତ ସେନା ସହିତ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବା; ଯେତେବେଳେ ସେ ମନୁଷ୍ୟକୁ ଦେଖିବା, ତୁମର ପାପ ମୁକ୍ତି ହେବ।
ସୈନ୍ଯାନାଂ ତୁ ତଵୈତେଷାଂ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରବଲାନ୍ଵିତମ୍। ନ ଶାପଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଘୋରଂ ଗଚ୍ଛ ତେଽଽଜ୍ଞାଂ କରିଷ୍ଯତି
ତୁମ ସେନା ମଧ୍ୟରେ, ଯେଉଁମାନେ ପୁଅ ଓ ପୁଅପୁଅ ରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେମାନେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶାପରୁ ଅପରାଧୀ ହେବେ ନାହିଁ; ଯାଉ, ସେ ନିଜ ଅଜ୍ଞାନରେ କାମ କରିବ।
ଏଷ ଶାପୋ ମଯା ପ୍ରାପ୍ତଃ ପ୍ରାକ୍ତସ୍ମାଦୃଷିସତ୍ତମାତ୍। ସ ଭୀମେନ ମହାରାଜ ଭ୍ରାତ୍ରା ତଵ ଵିମୋକ୍ଷିତଃ
ଏହି ଶାପ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ସେ ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ପାଇଥିଲି; ଭୀମ, ରାଜା, ତୁମ ଭାଇ ଏହାକୁ ମୁକ୍ତ କରିଛି।
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଧୃତିର୍ଦାକ୍ଷ୍ଯଂ ଦେଶକାଲପରାକ୍ରମାଃ। ଲୋକତନ୍ତ୍ରଵିଧାନାନାମେଷ ପଞ୍ଚଵିଧୋ ଵିଧିଃ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଦୃଢତା, ଦକ୍ଷତା, ସମୟ ଓ ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରାକ୍ରମ, ଏବଂ ଲୋକର ଚାଳ ଓ ବ୍ୟବସ୍ଥା—ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ନିୟମ।
ଧୃତିମନ୍ତଶ୍ଚ ଦକ୍ଷାଶ୍ଚ ସ୍ଵେ ସ୍ଵେ କର୍ମଣି ଭାରତ। ପରାକ୍ରମଵିଧାନଜ୍ଞା ନରାଃ କୃତଯୁଗେଽଭଵନ୍
ଭାରତ, ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଦାୟିତ୍ୱରେ ଦୃଢ ଓ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ, ପ୍ରାକ୍ରମର ବିଧି ଜାଣିଥିଲେ, ସେମାନେ କୃତଯୁଗରେ ଥିଲେ।
ଧୃତିମାନ୍ଦେଶକାଲଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଧର୍ମଵିଧାନଵିତ୍। କ୍ଷତ୍ରିଯଃ କ୍ଷତ୍ରିଯଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାସ୍ତି ଵୈ ପୃଥିଵୀମନୁ
ଯେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧୃଢ ଇଚ୍ଛାରେ ଅଟୁଟ, ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନର ଜ୍ଞାନ ରଖିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ନିୟମ ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ପୃଥିବୀକୁ ଶାସନ କରନ୍ତି।
ଯ ଏଵଂ ଵର୍ତତେ ପାର୍ଥ ପୁରୁଷଃ ସର୍ଵକର୍ମସୁ। ସ ଲୋକେ ଲଭତେ ଵୀର ଯଶଃ ପ୍ରେତ୍ଯ ଚ ସଦ୍ଗତିମ୍
ହେ ପାର୍ଥ, ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ଏଭଳି ଭାବରେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଚାଲିଥାଏ, ସେ ଏହି ଜଗତରେ କୀର୍ତି ଲଭେ, ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଶୁଭ ଗତି ପାଏ।
ଦେଶକାଲାନ୍ତରପ୍ରେପ୍ସୁଃ କୃତ୍ଵା ଶକ୍ରଃ ପରାକ୍ରମମ୍। ସଂପ୍ରାପ୍ତସ୍ତ୍ରିଦିଵେ ରାଜ୍ଯଂ ଵୃତ୍ରହା ଵସୁଭିଃ ସହ
ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଓ ସମୟକୁ ଚାହିଁ, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଇ, ତିନି ଲୋକର ରାଜ୍ୟ ଓ ବସୁମାନେ ସହିତ ଅଧିକାର ପାଇଥିଲେ।
[ଯସ୍ତୁ କେଵଲସଂରମ୍ଭାତ୍ପ୍ରପାତଂ ନ ନିରୀକ୍ଷତେ।] ପାପାତ୍ମା ପାପବୁଦ୍ଧିର୍ଯଃ ପାପମେଵାନୁଵର୍ତତେ। କର୍ମଣାମଵିଭାଗଜ୍ଞଃ ପ୍ରେତ୍ଯ ଚେହ ଵିନଶ୍ଯତି
ଯେ କେବଳ ଅସାବଧାନତାରୁ କାର୍ଯ୍ୟର ପରିଣାମ ଭାବି ନାହିଁ, ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଓ ଆତ୍ମାରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ, ମାତ୍ର ମନ୍ଦ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଅନୁସରେ, ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟର ଭିନ୍ନତା ଜାଣି ନାହିଁ, ସେ ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ଅକାଲଜ୍ଞଃ ସୁଦୁର୍ମେଧାଃ କାର୍ଯାଣାମଵିଶେଷଵିତ୍। ଵୃଥାଚାରସମାରମ୍ଭଃ ପ୍ରେତ୍ଯ ଚେହ ଵିନଶ୍ଯତି
ଯେ ସମୟର ଜ୍ଞାନ ନାହିଁ, ବୁଝିବାରେ ଅତି ଅସମର୍ଥ, କାର୍ଯ୍ୟର ଭିନ୍ନତା ଜାଣି ନାହିଁ, ଏବଂ ଅନାବଶ୍ୟକ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ସେ ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ସାହସେ ଵର୍ତମାନାନାଂ ନିକୃତୀନାଂ ଦୁରାତ୍ମନାମ୍। ସର୍ଵେଷାମର୍ଥଲିପ୍ସୂନାଂ ପାପୋ ଭଵତି ନିଶ୍ଚଯଃ
ଯେଉଁମାନେ ଅତି ଅସାବଧାନ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଚତୁର ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମା, ଧନ ପାଇଁ ଲୋଭୀ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅପରାଧ ନିଶ୍ଚିତ।
ଅଧର୍ମଜ୍ଞୋଽଵଲିପ୍ତଶ୍ଚ ବାଲବୁଦ୍ଧିରମର୍ଷଣଃ। ନିର୍ଭଯୋ ଭୀମସେନୋଽଯଂ ତଂ ଶାଧି ପୁରୁଷର୍ଷଭ
ଏହି ଭୀମସେନ ଧର୍ମର ଜ୍ଞାନ ନାହିଁ, ଅଭିମାନୀ, ଶିଶୁ ମନ ଓ ଅସହିଷ୍ଣୁ, ଭୟହୀନ; ହେ ପୁରୁଷମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର।
ଆର୍ଷ୍ଟିଷେଣସ୍ ରାଜର୍ଷେଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଭୂଯସ୍ତ୍ଵମାଶ୍ରମମ୍। ତମିସ୍ରାଂ ପ୍ରଥମାଂ ତତ୍ର ଵୀତଶୋକଭଯୋ ଵସ
ରାଜା ଋଷି ଆର୍ଷ୍ଟିଷେନଙ୍କର ବଡ଼ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେଠାରେ ପ୍ରଥମ ଅନ୍ଧକାରରେ ଦୁଃଖ ଓ ଭୟ ହୀନ ହୋଇ ରୁହ।
ଅଲକାଂ ସହ ଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ଯକ୍ଷୈଶ୍ଚ ସହ କିନ୍ନରୈଃ। `ଗମିଷ୍ଯାମି ମହାବାହୋ ତ୍ଵଂ ଚାପି ବଦରୀଂ ଵ୍ରଜ
ମୁଁ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ସହିତ ଅଲକାକୁ ଯିବି, ହେ ବଳଶାଳୀ, ତୁମେ ବଦରୀକୁ ଯାଅ।
ମନ୍ନିଯୁକ୍ତା ମନୁଷ୍ଯେନ୍ଦ୍ର ସର୍ଵେ ଚ ଗିରିଵାସିନଃ। ରକ୍ଷନ୍ତୁ ତ୍ଵାଂ ମହାବାହୋ ସହିତଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମୈଃ
ହେ ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ରାଜା, ମୋର ନିୟୁକ୍ତ ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ ନିବାସୀ ଏବଂ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସହିତ, ସଦା ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ, ହେ ବଳଶାଳୀ।
ସାହସେଷୁ ଚ ସଂତିଷ୍ଠଂସ୍ତ୍ଵଯା ଶୈଲେ ଵୃକୋଦରଃ। ଵାର୍ଯତାଂ ସାଧ୍ଵଯଂ ରାଜଂସ୍ତ୍ଵଯା ଧର୍ମଭୃତାଂଵର
ଭୀମସେନ ପାହାଡ଼ରେ ସାହସିକ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ତୟାରି ରଖିଛନ୍ତି, ତୁମେ ଏହି ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷକୁ ଧର୍ମର ଅନୁୟାୟୀ ଭାବରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର।
ଇତଃ ପରଂ ଚ ଵୋ ରାଜନ୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ଵନଗୋଚରାଃ। ଉପଶ୍ଥାସ୍ଯନ୍ତି ଵୋ ରାଜନ୍ରକ୍ଷିଷ୍ଯନ୍ତେ ଚ ଵଃ ସଦା
ଏଠାରୁ ଆଗକୁ, ହେ ରାଜା, ଅରଣ୍ୟ ନିବାସୀମାନେ ତୁମକୁ ଦେଖିବେ, ସେମାନେ ତୁମକୁ ସେବା କରିବେ ଓ ସଦା ରକ୍ଷା କରିବେ।