ତମାସୀନଂ ମହାକାଯାଃ ଶଙ୍କୁକର୍ଣା ମହାଜଵାଃ। ଉପୋପଵିଵିଶୁର୍ଯକ୍ଷା ରାକ୍ଷସାଶ୍ ସହସ୍ରଶଃ
ବଡ଼ ଦେହ, ଶଂଖାକାର କଣ, ତୀବ୍ର ଗତି ଥିବା ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ହଜାରେ ହଜାରେ ନିକଟରେ ବସିଲେ।
ଶତଶଶ୍ଚାପି ଗନ୍ଧର୍ଵାସ୍ତଥୈଵାପ୍ସରସାଂ ଗଣାଃ। ପରିଵାର୍ଯୋପତିଷ୍ଠନ୍ତି ଯଥା ଦେଵାଃ ଶତକ୍ରତୁମ୍
ଶତ-ଶତ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ ଧନେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଘେରି, ଦେବତାମାନେ ଯେପରି ଶତକ୍ରତୁଙ୍କୁ ଘେରନ୍ତି, ସେପରି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
କାଞ୍ଜନୀଂ ଶିରସା ବିଭ୍ରଦ୍ଭୀମସେନଃ ସ୍ରଜଂ ଶୁଭାମ୍। ବାଣଖଙ୍ଗଧନୁଷ୍ପାଣିରୁଦୈକ୍ଷତ ଧନାଧିପମ୍
ଭୀମସେନ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ସୁନ୍ଦର ସୁନା ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ହାତରେ ତୀର, କଟାରି ଓ ଧନୁ ଧରି, ଧନର ଦେବତାକୁ ଦୃଢ ଭାବରେ ଦେଖିଲେ।
ନ ଭୀର୍ଭୀମସ୍ଯ ନ ଗ୍ଲାନିର୍ଵିକ୍ଷତସ୍ଯାପି ରାକ୍ଷସୈଃ। ଆସୀତ୍ତସ୍ଯାମଵସ୍ତାଯାଂ କୁବେରମପି ପଶ୍ଯତଃ
ସେହି ସମୟରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୀମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭୀମଙ୍କ ଭିତି କିମ୍ବା କ୍ଲାନ୍ତି କିଛି ହେଲା ନାହିଁ; ସେ କୁବେରଙ୍କୁ ଦେଖି ନିର୍ଭୟ ରହିଲେ।
ଆଦଦାନଂ ଶିତାନ୍ବାଣାନ୍ଯୋଦ୍ଧୁକାମମଵସ୍ଥିତମ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀମଂ ଧର୍ମସୁତମବ୍ରଵୀନ୍ନରଵାହନଃ
ଭୀମ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଧର୍ମର ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ନରବାହନ କହିଲେ।
ଵିଦୁସ୍ତ୍ଵାଂ ସର୍ଵଭୂତାନି ପାର୍ଥ ଭୂତହିତେ ରତମ୍। ନିର୍ଭଯଶ୍ଚାପିଶୈଲାଗ୍ରେ ଵସ ତ୍ଵଂ ସହ ବନ୍ଧୁଭିଃ
ପାର୍ଥା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତୁମକୁ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଭଲରେ ଲଗିଥିବା ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି; ତେଣୁ ତୁମେ ତୁମ ଆପଣମାନେ ସହିତ ଏହି ପାହାଡ଼ର ଚୂଡ଼ାରେ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ରୁହ।
ନ ଚ ମନ୍ଯୁସ୍ତ୍ଵଯା କାର୍ଯୋ ଭୀମସେନସ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵ। କାଲେନୈତେ ହତାଃ ପୂର୍ଵଂ ନିମିତ୍ତମନୁଜସ୍ତଵ
ପାଣ୍ଡବ, ତୁମେ ଭୀମସେନଙ୍କୁ କ୍ଷମା କରିବା ଉଚିତ। ସମୟ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଲୋକମାନେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ, ତୁମର ଭାଉ ଭୀମସେନ କେବଳ ଏହାର କାରଣ ହେଲେ।
ଵ୍ରୀଡା ଚାତ୍ରନ କର୍ତଵ୍ଯା ସାହସଂ ଯଦିଦଂ କୃତମ୍। ଦୃଷ୍ଟଶ୍ଚାପି ସୁରୈଃ ପୂର୍ଵଂଵିନାଶୋ ଯକ୍ଷରକ୍ଷସାମ୍
ଏହି ଦୃଢ଼ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଲଜ୍ଜା କରିବା ଦରକାର ନୁହେଁ। ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ନାଶ ପୂର୍ବରୁ ଦେବମାନେ ଦେଖିଥିଲେ।
ନ ଭୀମସେନେ କୋପୋ ମେ ପ୍ରୀତୋସ୍ମି ଭରତର୍ଷଭ। କର୍ମଣା ଭୀମସେନସ୍ଯ ମମ ତୁଷ୍ଟିରଭୂତ୍ପୁରା
ମୁଁ ଭୀମସେନଙ୍କୁ କ୍ଷମା କରିଛି, ଭାରତବଂଶୀ, ମୁଁ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଖୁସି ହେଲି। ପୂର୍ବରୁ ମୋତେ ଭୀମସେନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସନ୍ତୋଷ ମିଳିଥିଲା।
ସ ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ରାଜାନଂ ଭୀମସେନମଭାଷତ। ନୈତନ୍ମନସି ମେ ତାତ ଵର୍ତତେ କୁରୁସତ୍ତମ
ଏଭଳି କହି ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ: 'ମୋ ମନରେ ଏହି କଥା ରହିନାହିଁ, ପ୍ରିୟ, କୁରୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।'
ଯଦିଦଂ ସାହସଂ ଭୀମ କୃଷ୍ଣାର୍ଥେ କୃତଵାନସି। ମାମନାଦୃତ୍ଯ ଦେଵାଂଶ୍ଚ ଵିନାଶଂ ଯକ୍ଷରକ୍ଷସାମ୍
ଭୀମ, ତୁମେ ଯେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସାହସିକ କାମ କରିଛ, ମୋତେ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଯକ୍ଷ-ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ବିନାଶକୁ ଅଗ୍ରହଣ କରି, ଏହା ଏକ ବଡ଼ ଉଦ୍ୟମ।
ସ୍ଵବାହୁବଲମାଶ୍ରିତ୍ଯ ତେନାହଂ ପ୍ରୀତିମାଂସ୍ତ୍ଵଯି। ଶାପାଦଦ୍ଯ ଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଘୋରାଦସ୍ମାଦ୍ଵୃକୋଦର
ତୁମେ ନିଜ ବାହୁଶକ୍ତିରେ ଭରସା କରି ଏହି କାମ କରିଛ, ଏହା ଦେଖି ମୁଁ ତୁମପ୍ରତି ଖୁସି ହେଲି; ଆଜି, ବୃକୋଦର, ମୁଁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲି।
ଅହଂ ପୂର୍ଵମଗସ୍ତ୍ଯେନ କ୍ରୁଦ୍ଧେନ ପରମର୍ଷିଣା। ଶପ୍ତୋଽପରାଧେ କସ୍ମିଂଶ୍ଚିତ୍ତସ୍ଯୈଷା ନିଷ୍କୃତିର୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମହାର୍ଷିଙ୍କ ରୋଷରେ ଏକ ଅପରାଧ ପାଇଁ ଶାପିତ ହୋଇଥିଲି; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଏହାର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ।
ଦୃଷ୍ଟୋ ହି ମମ ସଂକ୍ଲେଶଃ ପୁରା ପାଣ୍ଡଵନନ୍ଦନ। ନ ତଵାତ୍ରାପରାଧୋସ୍ତି କଥଂଚିଦପି ପାଣ୍ଡଵ
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ, ମୋର ଦୁଃଖ ପୂର୍ବରୁ ଦେଖାଯାଇଥିଲା; ପାଣ୍ଡବ, ଏଠାରେ ତୁମର କିଛି ଅପରାଧ ନାହିଁ।
କଥଂ ଶପ୍ତୋସି ଭଗଵନ୍ନଗସ୍ତ୍ଯେନ ମହାତ୍ମନା। ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଦେଵ ଯଥୈତଚ୍ଛାପକାରଣମ୍
ଭଗବନ୍, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ କିପରି ଶାପିତ ହେଲା? ମୁଁ ଏହି ଶାପର କାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ଇଦଂ ଚାଶ୍ଚର୍ଯଭୂତଂ ମେ ଯତ୍କ୍ରୋଧାତ୍ତସ୍ ଧୀମତଃ। ତଦୈଵ ତ୍ଵଂ ନ ନିର୍ଦଗ୍ଧଃ ସବଲଃ ସପଦାନୁଗଃ
ମୋ ପାଇଁ ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ଯେ ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମହାର୍ଷିଙ୍କ ରୋଷରୁ ତୁମେ ତୁମ ସେନା ଓ ଅନୁୟାୟୀମାନେ ସହିତ ତୁରନ୍ତ ଦହି ଯାଇନଥିଲା।
ଦେଵତାନାମଭୂନ୍ମନ୍ତ୍ରଃ କୁଶାଵତ୍ଯାଂ ନରେଶ୍ଵର
କୁଶାବତୀରେ ଦେବତାମାନେ ଏକ ବିଧି କରୁଥିଲେ, ରାଜା।
ଵୃତସ୍ତତ୍ରାହମଗମଂ ମହାପଦ୍ମଶତୈସ୍ତ୍ରିଭିଃ। ଯକ୍ଷାଣଆଂ ଘୋରରୂପାଣାଂ ଵିଵିଧାଯୁଧଧାରିଣାମ୍
ସେଠାରେ ମୁଁ ଯାଇଥିଲି, ତିନି ଶତ ମହାପଦ୍ମ ପୋଖରୀ ଓ ଭୟଙ୍କର ଯକ୍ଷମାନେ, ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା, ମୋତେ ଘେରି ରହିଥିଲେ।
ଅଧ୍ଵନ୍ଯହମଥାପଶ୍ଯମଗସ୍ତ୍ଯମୃପିସତ୍ତମମ୍। ଉଗ୍ରଂ ତପସ୍ତପ୍ଯଭାନଂ ଯମୁନାତୀରମାଶ୍ରିତମ୍। ନାନାପକ୍ଷିଗଣାକୀର୍ଣଂ ପୁଷ୍ପିତଦ୍ରୁମଶୋଭିତମ୍
ପଥରେ ମୁଁ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ଦେଖିଲି, ସେ ଯମୁନା ତୀରେ ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ; ସେଠା ନାନା ପକ୍ଷୀ ରେ ଭରିଥିଲା, ଫୁଲିଥିବା ଗଛ ରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ତମୂର୍ଦ୍ଵବାହୁଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ସୂର୍ଯସ୍ଯାଭିମୁଖେ ସ୍ଥିତମ୍। ତେଜୋରାଶିଂ ଦୀପ୍ଯମାନଂ ହୁତାଶନମିଵୈଧିତମ୍
ସେ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱବାହୁ ହୋଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ମୁହାଁ କରି ଦାଣ୍ଡାଇଥିଲେ; ତାଙ୍କ ତେଜ ଏକ ହୋମାଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳି ଉଠିଥିଲା।
ରାକ୍ଷସାଧିପତିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ମଣିମାନ୍ନାମ ମେ ସଖା। ମୌର୍କ୍ଯାଦଜ୍ଞାନଭାଵାଚ୍ଚ ଦର୍ପାନ୍ମୋହାଚ୍ଚ ପାର୍ଥିଵ
ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ, ମଣିମାନ୍ ନାମକ ମୋ ସଖା, ଅବିବେକ, ଅଜ୍ଞାନ, ଅଭିମାନ ଓ ମୋହରୁ, ରାଜା, ଏହି କାମ କରିଥିଲା।
ନ୍ଯଷ୍ଠୀଵଦାକାଶଗତୋ ମହର୍ଷେସ୍ତସ୍ଯ ମୂର୍ଧନି। ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସ ଭଗଵାନୁଵାଚେଦଂ ତପୋଧନଃ
ସେ ମୁଁ ଦଣ୍ଡ ପରି ଉଡି ଗଲା, ଏବଂ ମହାର୍ଷିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପଡିଲା; ତାପରେ, ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଭଗବାନ୍ କ୍ରୋଧରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ମାମଵଜ୍ଞାଯ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଯସ୍ମାଦେଷ ସଖା ତଵ। ଧର୍ଷଣାଂ କୃତଵାନେତାଂ ପଶ୍ଯତସ୍ତେ ଧନେଶ୍ଵର
ତୁମର ଦୁଷ୍ଟମନ ମିତ୍ର ମୋତେ ଅବମାନ କରି, ଏହି ଅପମାନ କରିଛି; ଧନର ମାଲିକ, ଏହାର ପରିଣାମ ଦେଖ।
ତ୍ଵଂ ଚାପ୍ଯେଭିର୍ହତୈଃ ସୈନ୍ଯୈଃ କ୍ଲେଶଂ ପ୍ରାପ୍ନୁହି ଦୁର୍ଭତେ। ତମେଵ ମାନୁଷଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାକିଲ୍ଵିଷାଦ୍ଵିପ୍ରମୋକ୍ଷ୍ଯସେ
ତୁମେ ମୃତ ସେନା ସହିତ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବା; ଯେତେବେଳେ ସେ ମନୁଷ୍ୟକୁ ଦେଖିବା, ତୁମର ପାପ ମୁକ୍ତି ହେବ।
ସୈନ୍ଯାନାଂ ତୁ ତଵୈତେଷାଂ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରବଲାନ୍ଵିତମ୍। ନ ଶାପଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଘୋରଂ ଗଚ୍ଛ ତେଽଽଜ୍ଞାଂ କରିଷ୍ଯତି
ତୁମ ସେନା ମଧ୍ୟରେ, ଯେଉଁମାନେ ପୁଅ ଓ ପୁଅପୁଅ ରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେମାନେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶାପରୁ ଅପରାଧୀ ହେବେ ନାହିଁ; ଯାଉ, ସେ ନିଜ ଅଜ୍ଞାନରେ କାମ କରିବ।
ଏଷ ଶାପୋ ମଯା ପ୍ରାପ୍ତଃ ପ୍ରାକ୍ତସ୍ମାଦୃଷିସତ୍ତମାତ୍। ସ ଭୀମେନ ମହାରାଜ ଭ୍ରାତ୍ରା ତଵ ଵିମୋକ୍ଷିତଃ
ଏହି ଶାପ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ସେ ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ପାଇଥିଲି; ଭୀମ, ରାଜା, ତୁମ ଭାଇ ଏହାକୁ ମୁକ୍ତ କରିଛି।
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଧୃତିର୍ଦାକ୍ଷ୍ଯଂ ଦେଶକାଲପରାକ୍ରମାଃ। ଲୋକତନ୍ତ୍ରଵିଧାନାନାମେଷ ପଞ୍ଚଵିଧୋ ଵିଧିଃ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଦୃଢତା, ଦକ୍ଷତା, ସମୟ ଓ ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରାକ୍ରମ, ଏବଂ ଲୋକର ଚାଳ ଓ ବ୍ୟବସ୍ଥା—ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ନିୟମ।
ଧୃତିମନ୍ତଶ୍ଚ ଦକ୍ଷାଶ୍ଚ ସ୍ଵେ ସ୍ଵେ କର୍ମଣି ଭାରତ। ପରାକ୍ରମଵିଧାନଜ୍ଞା ନରାଃ କୃତଯୁଗେଽଭଵନ୍
ଭାରତ, ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଦାୟିତ୍ୱରେ ଦୃଢ ଓ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ, ପ୍ରାକ୍ରମର ବିଧି ଜାଣିଥିଲେ, ସେମାନେ କୃତଯୁଗରେ ଥିଲେ।
ଧୃତିମାନ୍ଦେଶକାଲଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଧର୍ମଵିଧାନଵିତ୍। କ୍ଷତ୍ରିଯଃ କ୍ଷତ୍ରିଯଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାସ୍ତି ଵୈ ପୃଥିଵୀମନୁ
ଯେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧୃଢ ଇଚ୍ଛାରେ ଅଟୁଟ, ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନର ଜ୍ଞାନ ରଖିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ନିୟମ ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ପୃଥିବୀକୁ ଶାସନ କରନ୍ତି।
ଯ ଏଵଂ ଵର୍ତତେ ପାର୍ଥ ପୁରୁଷଃ ସର୍ଵକର୍ମସୁ। ସ ଲୋକେ ଲଭତେ ଵୀର ଯଶଃ ପ୍ରେତ୍ଯ ଚ ସଦ୍ଗତିମ୍
ହେ ପାର୍ଥ, ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ଏଭଳି ଭାବରେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଚାଲିଥାଏ, ସେ ଏହି ଜଗତରେ କୀର୍ତି ଲଭେ, ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଶୁଭ ଗତି ପାଏ।