ପ୍ରଵରା ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଯକ୍ଷାଣାଂ ଚ ନରାଧିପ। ଶେରତେ ନିହତା ଦେଵ ଗତସତ୍ଵାଃ ପରାସଵଃ
ରାକ୍ଷସ ଏବଂ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାନେ, ରାଜା, ଏବେ ମୃତ, ପ୍ରାଣ ଛାଡି ଦେହ ନିର୍ଜୀବ ହୋଇ ପଡ଼ିଛନ୍ତି।
ଭଗ୍ନଃ ଶୈଲୋ ଵଯଂ ଭଗ୍ନା ମଣିମାଂସ୍ତେ ସଖା ହତଃ। ମାନୁଷେଣଂ କୃତଂ କର୍ମ ଵିଧତ୍ସ୍ଵ ଯଦନନ୍ତରମ୍
ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଆମେ ହାରିଗଲୁ, ମଣିରେ ଶୋଭିତ ସଖା ମାରାଯିଲା; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଏକ ମାନବ କରିଛି—ଏବେ ଆପଣ କଣ କରିବେ ତାହା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରନ୍ତୁ।
ସ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସର୍ଵଯକ୍ଷଗଣାଧିପଃ। କୋପସଂରକ୍ତନଯନଃ କଥମିତ୍ଯବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚଃ
ଏହା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ନାୟକ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଭରିଗଲେ, ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତିମ ହେଇ, କିପରି ଘଟିଲା ତାହା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ଦ୍ଵିତୀଯମପରାଧ୍ଯନ୍ତଂ ଭୀମଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଧନେଶ୍ଵରଃ। ଚୁକ୍ରୋଧ ଯକ୍ଷାଧିପତିର୍ଯୁଜ୍ଯତାମିତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍
ଭୀମଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅପରାଧ ଶୁଣି ଧନର ମହାରାଜ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ନାୟକ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ—'ତୟାରି କରାଯାଉ'।
ଅଥାଭ୍ରଘନସଂକାଶଂ ଗିରିକୂଟମିଵୋଚ୍ଛ୍ରିତମ୍। ରଥଂ ସଂଯୋଜଯାମାସୁର୍ଗର୍ନ୍ଧୈଵର୍ହେମମାଲିଭିଃ
ତାପରେ, ମেঘର ଦଳ କିମ୍ବା ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏକ ରଥକୁ ସୁନାର ମାଳାରେ ଶୋଭିତ କରି ଯୋଡ଼ାଗଲା।
ତସ୍ଯ ସର୍ଵଗୁଣୋପେତା ଵିମଲାକ୍ଷା ହଯୋତ୍ତମାଃ। ତେଜୋବଲଗୁଣୋପେତା ନାନାରତ୍ନଵିଭୂଷିତାଃ। ଶୋଭମାନା ରଥେ ଯୁକ୍ତାସ୍ତରିଷ୍ଯନ୍ତ ଇଵାଶୁଗାଃ
ସେ ରଥରେ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ଚମକୁଥିବା ଆଖି, ଶକ୍ତି ଏବଂ ତେଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିଭିନ୍ନ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଅଟକା ଦେଇବା ଘୋଡ଼ାମାନେ ଯୋଡ଼ାଗଲେ।
ତତସ୍ତେ ତୁ ମହାଯକ୍ଷାଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧନେଶ୍ଵରମ୍'। ହର୍ଷଯାମାସୁରନ୍ଯୋନ୍ଯମିଙ୍ଗିତୈର୍ଵିଜଯାଵହୈଃ
ତାପରେ, ଧନର ମହାରାଜଙ୍କୁ କ୍ରୋଧିତ ଦେଖି, ବଡ଼ ଯକ୍ଷମାନେ ଆପସରେ ଜୟର ଇଙ୍ଗିତ ଦେଇ ଖୁସି ହେଲେ।
ସ ତମାସ୍ଥାଯ ଭଗଵାନ୍ରାଜରାଜୋ ମହାରଥମ୍। ପ୍ରଯଯୌ ଦେଵଗନଧର୍ଵୈଃ ସ୍ତୂଯମାନୋ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ
ସେ ମହାରଥକୁ ଚଢ଼ି, ରାଜାରାଜ ଭାଗ୍ୟବାନ୍, ଦେବ ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ତେଜ ଦେଖାଉଥିବା, ଚାଲିଗଲେ।
ତଂ ପ୍ରଯାନ୍ତଂ ମହାତ୍ମାନଂ ସର୍ଵେ ଯକ୍ଷା ଧନାଧିପମ୍। `ଅନୁଜଗ୍ମୁର୍ମହାତ୍ମାନଂ ଧନଦଂ ଘୋରଦର୍ଶନାଃ
ଧନର ମହାତ୍ମା ଚାଲିବା ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଯକ୍ଷମାନେ, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା, ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ରକ୍ତାକ୍ଷା ହେମସଂକାଶା ମହାକାଯା ମହାବଲାଃ। ସାଯୁଧା ବଦ୍ଧନିସ୍ତ୍ରିଂଶା ଯକ୍ଷା ବହୁଶତାଯୁଧାଃ
ରକ୍ତିମ ଆଖି, ସୁନା ଭଳି ଚମକୁଥିବା, ବଡ଼ ଦେହ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ତଳୱାର ବାନ୍ଧି, ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଥିବା ଯକ୍ଷମାନେ ଆଗେଇଲେ।
ତେ ଜଵେନ ମହାଵେଗାଃ ପ୍ଲଵମାନା ଵିହାଯସା। ଗନ୍ଧମାଦନମାଜଗ୍ମୁଃ ପ୍ରକର୍ଷନ୍ତ ଇଵାମ୍ବରମ୍
ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଗତିରେ, ଆକାଶ ମାନେ ଉଡ଼ି, ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ମନେ ହେଲା ଆକାଶକୁ ଟାଣି ନେଉଛନ୍ତି।
ତତ୍କେସରିମହାଜାଲଂ ଧନାଧିପତିପାଲିତମ୍। `ରମ୍ଯଂ ଚୈଵ ଗିରେଃ ଶୃଙ୍ଗମାସେଦୁର୍ଯତ୍ରପାଣ୍ଡଵାଃ
ଧନର ମହାରାଜଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ରହିଥିବା, ସିଂହ ପତାକାରେ ଶୋଭିତ, ସୁନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ଶିଖରକୁ ସେମାନେ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠି ପାଣ୍ଡବମାନେ ରହୁଥିଲେ।
କୁବେରଂ ଚ ମହାତ୍ମାନଂ ଯକ୍ଷରକ୍ଷୋଗଣାଵୃତମ୍। ଦଦୃଶୁର୍ହୃଷ୍ଟରୋମାଣଃ ପାଣ୍ଡଵାଃ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନମ୍
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୋଇ, ବହୁ ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଘିରିଥିବା ମହାତ୍ମା କୁବେରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ସେ ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଆନନ୍ଦଦାୟକ।
କୁବେରସ୍ତୁ ମହାସତ୍ଵାନ୍ପାଣ୍ଡୋଃ ପୁତ୍ରାନ୍ମହାରଥାନ୍। ଆତ୍ତକାର୍ମୁକନିସ୍ତ୍ରିଂଶାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରୀତୋଽଭଵତ୍ତଦା
କୁବେର, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ମହାରଥୀ, ଧନୁଷ ଓ ତଳୱାର ଧରିଥିବା ଦେଖି, ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଖୁସି ହେଲେ।
ସର୍ଵେ ଚେମେ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରାଃ ପୁରନ୍ଦରସମୌଜସଃ।' ଦେଵକାର୍ଯଂ କରିଷ୍ଯନ୍ତି ହୃଦଯେନ ତୁତୋଷ ହ
ଏହି ସମସ୍ତ ନରସିଂହମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପୁରନ୍ଦରଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦେବତାଙ୍କର କାମ ସଫଳ କରିବେ — ଏହା ଭାବି ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲା।
ତେ ପକ୍ଷିଣ ଇଵାପେତୁର୍ଗିରିଶୃଙ୍ଗଂ ମହାଜଵାଃ। ତସ୍ଥୁସ୍ତେଷାଂ ସକାଶେ ଵୈ ଧନେଶ୍ଵରପୁରଃସରାଃ
ସେମାନେ ଉତ୍ତଳ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ପରି ପାହାଡ଼ର ଚୂଡ଼ାରୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଚାଲିଗଲେ, ଧନର ଦେବତାଙ୍କର ସେବକମାନେ ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉଭେଇ ରହିଲେ।
ତତସ୍ତଂ ହୃଷ୍ଟମନସଂ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପ୍ରତି ଭାରତ। ସମୀକ୍ଷ୍ଯଯକ୍ଷଗନ୍ଧର୍ଵା ନିର୍ଵିକାରମଵସ୍ଥିତାଃ
ତାପରେ, ଭାରତ, ଯକ୍ଷ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ଦେଖି, ନିର୍ବିକାର ଭାବରେ ଉଭେଇ ରହିଲେ।
ପାଣ୍ଡଵାଶ୍ଚ ମହାତ୍ମାନଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଧନଦଂ ପ୍ରଭୁମ୍। ନକୁଲଃ ସହଦେଵଶ୍ ଧର୍ମପୁତ୍ରଶ୍ଚ ଧର୍ମଵିତ୍
ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବମାନେ ଧନର ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ନକୁଳ, ସହଦେବ ଓ ଧର୍ମବିଦ୍ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ଅପରାଦ୍ଧମିଵାତ୍ମାନଂ ମନ୍ଯମାନା ମହାରଥାଃ। ତସ୍ଥୁଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲଯଃ ସର୍ଵେ ପରିଵାର୍ଯ ଧନେଶ୍ଵରମ୍
ମହାରଥୀମାନେ ନିଜେ ଅପରାଧୀ ଭାବି, ଧନେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଘେରି, ସମସ୍ତେ ହାତ ଜୋଡି ଉଭେଇ ରହିଲେ।
ଶଯ୍ଯାସନଯୁତଂ ଶ୍ରୀମତ୍ପୁଷ୍ପକଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା। ଵିହିତଂ ଚିତ୍ରପର୍ଯନ୍ତମାତିଷ୍ଠତ ଧନାଧିପଃ
ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ଶୟ୍ୟା ଓ ଆସନରେ ଭରିତ, ଅଦ୍ଭୁତ ସୀମା ଥିବା ଶ୍ରୀମୟ ପୁଷ୍ପକରେ ଧନାଧିପ ବସିଥିଲେ।
ତମାସୀନଂ ମହାକାଯାଃ ଶଙ୍କୁକର୍ଣା ମହାଜଵାଃ। ଉପୋପଵିଵିଶୁର୍ଯକ୍ଷା ରାକ୍ଷସାଶ୍ ସହସ୍ରଶଃ
ବଡ଼ ଦେହ, ଶଂଖାକାର କଣ, ତୀବ୍ର ଗତି ଥିବା ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ହଜାରେ ହଜାରେ ନିକଟରେ ବସିଲେ।
ଶତଶଶ୍ଚାପି ଗନ୍ଧର୍ଵାସ୍ତଥୈଵାପ୍ସରସାଂ ଗଣାଃ। ପରିଵାର୍ଯୋପତିଷ୍ଠନ୍ତି ଯଥା ଦେଵାଃ ଶତକ୍ରତୁମ୍
ଶତ-ଶତ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ ଧନେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଘେରି, ଦେବତାମାନେ ଯେପରି ଶତକ୍ରତୁଙ୍କୁ ଘେରନ୍ତି, ସେପରି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
କାଞ୍ଜନୀଂ ଶିରସା ବିଭ୍ରଦ୍ଭୀମସେନଃ ସ୍ରଜଂ ଶୁଭାମ୍। ବାଣଖଙ୍ଗଧନୁଷ୍ପାଣିରୁଦୈକ୍ଷତ ଧନାଧିପମ୍
ଭୀମସେନ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ସୁନ୍ଦର ସୁନା ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ହାତରେ ତୀର, କଟାରି ଓ ଧନୁ ଧରି, ଧନର ଦେବତାକୁ ଦୃଢ ଭାବରେ ଦେଖିଲେ।
ନ ଭୀର୍ଭୀମସ୍ଯ ନ ଗ୍ଲାନିର୍ଵିକ୍ଷତସ୍ଯାପି ରାକ୍ଷସୈଃ। ଆସୀତ୍ତସ୍ଯାମଵସ୍ତାଯାଂ କୁବେରମପି ପଶ୍ଯତଃ
ସେହି ସମୟରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୀମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭୀମଙ୍କ ଭିତି କିମ୍ବା କ୍ଲାନ୍ତି କିଛି ହେଲା ନାହିଁ; ସେ କୁବେରଙ୍କୁ ଦେଖି ନିର୍ଭୟ ରହିଲେ।
ଆଦଦାନଂ ଶିତାନ୍ବାଣାନ୍ଯୋଦ୍ଧୁକାମମଵସ୍ଥିତମ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀମଂ ଧର୍ମସୁତମବ୍ରଵୀନ୍ନରଵାହନଃ
ଭୀମ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଧର୍ମର ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ନରବାହନ କହିଲେ।
ଵିଦୁସ୍ତ୍ଵାଂ ସର୍ଵଭୂତାନି ପାର୍ଥ ଭୂତହିତେ ରତମ୍। ନିର୍ଭଯଶ୍ଚାପିଶୈଲାଗ୍ରେ ଵସ ତ୍ଵଂ ସହ ବନ୍ଧୁଭିଃ
ପାର୍ଥା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତୁମକୁ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଭଲରେ ଲଗିଥିବା ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି; ତେଣୁ ତୁମେ ତୁମ ଆପଣମାନେ ସହିତ ଏହି ପାହାଡ଼ର ଚୂଡ଼ାରେ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ରୁହ।
ନ ଚ ମନ୍ଯୁସ୍ତ୍ଵଯା କାର୍ଯୋ ଭୀମସେନସ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵ। କାଲେନୈତେ ହତାଃ ପୂର୍ଵଂ ନିମିତ୍ତମନୁଜସ୍ତଵ
ପାଣ୍ଡବ, ତୁମେ ଭୀମସେନଙ୍କୁ କ୍ଷମା କରିବା ଉଚିତ। ସମୟ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଲୋକମାନେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ, ତୁମର ଭାଉ ଭୀମସେନ କେବଳ ଏହାର କାରଣ ହେଲେ।
ଵ୍ରୀଡା ଚାତ୍ରନ କର୍ତଵ୍ଯା ସାହସଂ ଯଦିଦଂ କୃତମ୍। ଦୃଷ୍ଟଶ୍ଚାପି ସୁରୈଃ ପୂର୍ଵଂଵିନାଶୋ ଯକ୍ଷରକ୍ଷସାମ୍
ଏହି ଦୃଢ଼ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଲଜ୍ଜା କରିବା ଦରକାର ନୁହେଁ। ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ନାଶ ପୂର୍ବରୁ ଦେବମାନେ ଦେଖିଥିଲେ।
ନ ଭୀମସେନେ କୋପୋ ମେ ପ୍ରୀତୋସ୍ମି ଭରତର୍ଷଭ। କର୍ମଣା ଭୀମସେନସ୍ଯ ମମ ତୁଷ୍ଟିରଭୂତ୍ପୁରା
ମୁଁ ଭୀମସେନଙ୍କୁ କ୍ଷମା କରିଛି, ଭାରତବଂଶୀ, ମୁଁ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଖୁସି ହେଲି। ପୂର୍ବରୁ ମୋତେ ଭୀମସେନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସନ୍ତୋଷ ମିଳିଥିଲା।
ସ ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ରାଜାନଂ ଭୀମସେନମଭାଷତ। ନୈତନ୍ମନସି ମେ ତାତ ଵର୍ତତେ କୁରୁସତ୍ତମ
ଏଭଳି କହି ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ: 'ମୋ ମନରେ ଏହି କଥା ରହିନାହିଁ, ପ୍ରିୟ, କୁରୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।'