ଶ୍ରୁତ୍ଵା ବହୁଵିଧୈଃ ଶବ୍ଦୈର୍ନାଦ୍ଯମାନାଂ ଗିରେର୍ଗୁହାମ୍। ଅଜାତଶତ୍ରୁଃ କୌନ୍ତେଯୋ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରାଵୁଭାଵପି
ପାହାଡ଼ର ଗୁହାରୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଅଜାତଶତ୍ରୁ ଓ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ,
ଧୌମ୍ଯଃ କୃଷ୍ଣା ଚ ଵିପ୍ରାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ଚ ସୁହୃଦସ୍ତଥା। ଭୀମସେନମପଶ୍ଯନ୍ତଃ ସର୍ଵେ ଵିମନସୋଽଭଵନ୍
ଧୌମ୍ୟ, କୃଷ୍ଣା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁମାନେ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ନ ଦେଖି, ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ।
ଦ୍ରୌପଦୀମାର୍ଷ୍ଟିଷେଣାଯ ସଂପ୍ରଧାର୍ଯ ମହାରଥାଃ। ସହିତାଃ ସାଯୁଧାଃ ଶୂରାଃ ଶୈଲମାରୁରୁହୁସ୍ତଦା
ଡ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ସତ୍ୟସେନଙ୍କ ହାତରେ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ଶୂରବୀର ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ପାହାଡ଼ ଚଢ଼ିଲେ।
ତତଃ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ଶୈଲାଗ୍ରଂ ଵୀକ୍ଷମାଣା ମହାରଥାଃ। ଦଦୃଶୁସ୍ତେ ମହେଷ୍ଵାସା ଭୀମସେନମରିଂଦମମ୍
ତାପରେ, ପାହାଡ଼ର ଶିଖରକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେମାନେ ଚାରିପାଖ ଦେଖି, ଶତ୍ରୁଦଳନୀ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଲେ।
ସ୍ଫୁରତଶ୍ଚ ମହାକାଯାନ୍ଗତସତ୍ଵାଂଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସାନ୍। ମହାବଲାନ୍ମହାସତ୍ଵାନ୍ଭୀମସେନେଵ ପାତିତାନ୍
ସେମାନେ ଦେଖିଲେ, ଭୀମସେନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଡ଼ିଥିବା ବଡ଼ ଦେହ ଓ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରାଣହୀନ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉଠିଛନ୍ତି।
ଶୁଶୁରତଶ୍ଚ ମହାକାଯାନ୍ଗତସତ୍ଵାଂଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସାନ୍। ମହାବଲାନ୍ମହାସତ୍ଵାନ୍ଭୀମସେନେନ ପାତିତାନ୍
ସେମାନେ ଦେଖିଲେ, ଭୀମସେନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଡ଼ିଥିବା ବଡ଼ ଦେହ ଓ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରାଣହୀନ ରାକ୍ଷସମାନେ।
ତତସ୍ତେ ସମତିକ୍ରମ୍ଯ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଵୃକୋଦରମ୍। ତତ୍ରୋପଵିଵିଶୁଃ ପାର୍ଥାଃ ପ୍ରାପ୍ତା ଗତିମନୁତ୍ତମାମ୍
ତାପରେ ସେମାନେ ଆଗକୁ ବଢ଼ି, ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ପାଁଚୁ ପାଁଚୁ ବସି, ମନର ଶାନ୍ତି ପାଇଲେ।
ତୈଶ୍ଚତୁର୍ଭିର୍ମହେଷ୍ଵାସୈର୍ଗିରିଶୃଙ୍ଗମଶୋଭତ। ଲୋକପାଲୈର୍ମହାଭାଗୈର୍ଦିଵଂ ଦେଵଵରୈରିଵ
ସେ ଚାରି ଜଣ ମହାଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ସହିତ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗ ଅଲୋକିତ ହୁଏ।
କୁବେରସଦନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାକ୍ଷସାଂଶ୍ଚ ନିପାତିତାନ୍। ଭ୍ରାତା ଭ୍ରାତରମାସୀନମଥୋଵାଚ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
କୁବେରଙ୍କ ନିବାସ ଓ ପଡ଼ିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ଦେଖି, ଭାଇ ଭାଇଙ୍କ ସହିତ ବସି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ।
ସାହସାଦ୍ଯଦିଵା ମୋହାଦ୍ବୀମ ପାପମିଦଂ କୃତମ୍। ନୈତତ୍ତେ ସଦୃଶଂ ଵୀର ମୁନେରିଵ ମୃଷା ଵଧାଃ
ଭୀମ, ଏହି ଅପରାଧ କିମ୍ବା ଭୁଲରେ କିମ୍ବା ଅତି ଉତ୍ସାହରେ ହୋଇଛି; ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏବଂ ମୁନିମାନେ ଯେପରି ଅନାବଶ୍ୟକ ହତ୍ୟା କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ରାଜଦ୍ଵିଷ୍ଟଂ ନ କର୍ତଵ୍ଯମିତି ଧର୍ମଵିଦୋ ଵିଦୁଃ। ତ୍ରିଦଶାନାମିଦଂ ଦ୍ଵିଷ୍ଟଂ ଭୀମସେନ ତ୍ଵଯା କୃତମ୍
ଧର୍ମ ଜାଣିଥିବା ଲୋକମାନେ କହନ୍ତି, ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପ୍ରିୟ କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହି କାମ, ଭୀମସେନ, ଦେବତାମାନେ ଅପ୍ରିୟ ମାନନ୍ତି, ତୁମେ କରିଛ।
ଅର୍ଥଧର୍ମାଵନାଦୃତ୍ଯ ଯଃ ପାପେ କୁରୁତେ ମନଃ। କର୍ମଣାଂ ପାର୍ଥ ପାପାନାଂ ସ ଫଲଂ ଵିନ୍ଦତେ ଧ୍ରୁଵମ୍
ଯେଉଁଠି ଲୋକ ଧନ ଓ ଧର୍ମକୁ ଅବହେଳା କରି, ମନକୁ ପାପ କାମରେ ଲାଗାନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତାହାର ଫଳ ଭୋଗନ୍ତି।
ସାହସଂଵତ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଦେଵାନାମପି ଚାପ୍ରିଯମ୍'। ପୁନରେଵଂ ନ କର୍ତଵ୍ଯଂ ମମ ଚେଦିଚ୍ଛସି ପ୍ରିଯମ୍
ତୁମେ ଶୁଭ ହେଉ; ଏହି ଅତି ଉତ୍ସାହର କାମ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅପ୍ରିୟ ମାନନ୍ତି। ମୋତେ ଖୁସି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, ପୁଣି ଏମିତି କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ଭ୍ରାତା ଭ୍ରାତରମଚ୍ଯୁତମ୍। `ଭୀମସେନଂ ମହାବାହୁମପ୍ରଧୃଷ୍ଯପରାକ୍ରମମ୍
ଏପରି କହି, ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଭାଇ ନିଜ ଅଚଳ ଭାଇ, ଭୀମସେନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅପରାଜିତ ପ୍ରତାପୀଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ।
ଅର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଵିଭାଗଜ୍ଞଃ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଵିରାମ ମହାତେଜାସ୍ତମେଵାର୍ଥଂ ଵିଚିନ୍ତଯନ୍
କୁନ୍ତୀର ପୁଅ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଧନର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଭଲଭାବେ ବୁଝିଥିବା, ଏହି ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରି ଏକ ମୁହୁର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଚୁପ ହେଲେ।
ତତସ୍ତେ ହତଶିଷ୍ଟା ଯେ ଭୀମସେନେନ ରାକ୍ଷସାଃ। ସହିତାଃ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯନ୍ତ କୁବେରସଦନଂ ପ୍ରତି
ଭୀମସେନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାରାଯିବା ପରେ ଯେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଅଟୁଟ ରହିଥିଲେ, ସେମାନେ ଏକାଠି ହେଇ କୁବେରଙ୍କ ଗୃହ ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ।
ତେ ଜଵେନ ମହାଵେଗାଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵୈଶ୍ରଵଣାଲଯମ୍। ଭୀମମାର୍ତସ୍ଵରଂ ଚକ୍ରୁର୍ଭୀମସେନଭଯାର୍ଦିତାଃ
ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଗତିରେ ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ଗୃହକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ଏବଂ ଭୀମସେନଙ୍କ ଭୟରେ ବିପଦ ଚିତ୍କାର କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ନ୍ଯସ୍ତଶସ୍ତ୍ରାଯୁଧାଃ କ୍ଲାନ୍ତାଃ ଶୋଣିତାକ୍ତପରିଚ୍ଛଦାଃ। ପ୍ରକୀର୍ଣମୂର୍ଧଜା ରାଜନ୍ଯକ୍ଷାଧିପତିମବ୍ରୁଵନ୍
ହତଶ, ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଭୂମିରେ ରଖି, ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିତ ପୋଷାକ, ଖୁଲିଯାଇଥିବା କେଶ, ସେମାନେ ରାଜା ଯକ୍ଷମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଗଦାପରିଘନିସ୍ତ୍ରିଂସତୋମରପ୍ରାସଯୋଧିନଃ। ରାକ୍ଷସା ନିହତାଃ ସର୍ଵେ ତଵ ଦେଵପୁରଃସରାଃ
ଗଦା, ଲଠ, ତଳୱାର, ବଣ, ତୀର ଧରିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ, ଆପଣଙ୍କ ଦେବନଗରୀର ସେବକମାନେ, ସମସ୍ତେ ମାରାଯିବା।
ପ୍ରମୃଦ୍ଯତରସା ଶୈଲଂ ମାନୁଷେଣ ଧନେଶ୍ଵର। ଏକେନ ନିହତାଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ଗତାଃ କ୍ରୋଧଵଶା ଗଣାଃ
ଧନର ମହାରାଜ, ଏକ ମାନବ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ପାହାଡ଼କୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେଲେ; କ୍ରୋଧରେ ଏହି ଦଳମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ।
ପ୍ରଵରା ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଯକ୍ଷାଣାଂ ଚ ନରାଧିପ। ଶେରତେ ନିହତା ଦେଵ ଗତସତ୍ଵାଃ ପରାସଵଃ
ରାକ୍ଷସ ଏବଂ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାନେ, ରାଜା, ଏବେ ମୃତ, ପ୍ରାଣ ଛାଡି ଦେହ ନିର୍ଜୀବ ହୋଇ ପଡ଼ିଛନ୍ତି।
ଭଗ୍ନଃ ଶୈଲୋ ଵଯଂ ଭଗ୍ନା ମଣିମାଂସ୍ତେ ସଖା ହତଃ। ମାନୁଷେଣଂ କୃତଂ କର୍ମ ଵିଧତ୍ସ୍ଵ ଯଦନନ୍ତରମ୍
ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଆମେ ହାରିଗଲୁ, ମଣିରେ ଶୋଭିତ ସଖା ମାରାଯିଲା; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଏକ ମାନବ କରିଛି—ଏବେ ଆପଣ କଣ କରିବେ ତାହା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରନ୍ତୁ।
ସ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସର୍ଵଯକ୍ଷଗଣାଧିପଃ। କୋପସଂରକ୍ତନଯନଃ କଥମିତ୍ଯବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚଃ
ଏହା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ନାୟକ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଭରିଗଲେ, ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତିମ ହେଇ, କିପରି ଘଟିଲା ତାହା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ଦ୍ଵିତୀଯମପରାଧ୍ଯନ୍ତଂ ଭୀମଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଧନେଶ୍ଵରଃ। ଚୁକ୍ରୋଧ ଯକ୍ଷାଧିପତିର୍ଯୁଜ୍ଯତାମିତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍
ଭୀମଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅପରାଧ ଶୁଣି ଧନର ମହାରାଜ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ନାୟକ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ—'ତୟାରି କରାଯାଉ'।
ଅଥାଭ୍ରଘନସଂକାଶଂ ଗିରିକୂଟମିଵୋଚ୍ଛ୍ରିତମ୍। ରଥଂ ସଂଯୋଜଯାମାସୁର୍ଗର୍ନ୍ଧୈଵର୍ହେମମାଲିଭିଃ
ତାପରେ, ମেঘର ଦଳ କିମ୍ବା ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏକ ରଥକୁ ସୁନାର ମାଳାରେ ଶୋଭିତ କରି ଯୋଡ଼ାଗଲା।
ତସ୍ଯ ସର୍ଵଗୁଣୋପେତା ଵିମଲାକ୍ଷା ହଯୋତ୍ତମାଃ। ତେଜୋବଲଗୁଣୋପେତା ନାନାରତ୍ନଵିଭୂଷିତାଃ। ଶୋଭମାନା ରଥେ ଯୁକ୍ତାସ୍ତରିଷ୍ଯନ୍ତ ଇଵାଶୁଗାଃ
ସେ ରଥରେ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ଚମକୁଥିବା ଆଖି, ଶକ୍ତି ଏବଂ ତେଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିଭିନ୍ନ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଅଟକା ଦେଇବା ଘୋଡ଼ାମାନେ ଯୋଡ଼ାଗଲେ।
ତତସ୍ତେ ତୁ ମହାଯକ୍ଷାଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧନେଶ୍ଵରମ୍'। ହର୍ଷଯାମାସୁରନ୍ଯୋନ୍ଯମିଙ୍ଗିତୈର୍ଵିଜଯାଵହୈଃ
ତାପରେ, ଧନର ମହାରାଜଙ୍କୁ କ୍ରୋଧିତ ଦେଖି, ବଡ଼ ଯକ୍ଷମାନେ ଆପସରେ ଜୟର ଇଙ୍ଗିତ ଦେଇ ଖୁସି ହେଲେ।
ସ ତମାସ୍ଥାଯ ଭଗଵାନ୍ରାଜରାଜୋ ମହାରଥମ୍। ପ୍ରଯଯୌ ଦେଵଗନଧର୍ଵୈଃ ସ୍ତୂଯମାନୋ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ
ସେ ମହାରଥକୁ ଚଢ଼ି, ରାଜାରାଜ ଭାଗ୍ୟବାନ୍, ଦେବ ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ତେଜ ଦେଖାଉଥିବା, ଚାଲିଗଲେ।
ତଂ ପ୍ରଯାନ୍ତଂ ମହାତ୍ମାନଂ ସର୍ଵେ ଯକ୍ଷା ଧନାଧିପମ୍। `ଅନୁଜଗ୍ମୁର୍ମହାତ୍ମାନଂ ଧନଦଂ ଘୋରଦର୍ଶନାଃ
ଧନର ମହାତ୍ମା ଚାଲିବା ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଯକ୍ଷମାନେ, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା, ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ରକ୍ତାକ୍ଷା ହେମସଂକାଶା ମହାକାଯା ମହାବଲାଃ। ସାଯୁଧା ବଦ୍ଧନିସ୍ତ୍ରିଂଶା ଯକ୍ଷା ବହୁଶତାଯୁଧାଃ
ରକ୍ତିମ ଆଖି, ସୁନା ଭଳି ଚମକୁଥିବା, ବଡ଼ ଦେହ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ତଳୱାର ବାନ୍ଧି, ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଥିବା ଯକ୍ଷମାନେ ଆଗେଇଲେ।