ସିଂହର୍ଷଭଗତିଃ ଶ୍ରୀମାନୁଦାରଃ କନକପ୍ରଭଃ। ମନସ୍ଵୀ ବଲଵାନ୍ଦୃଷ୍ଟୋ ମାନୀ ଭୂରଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵଃ
ସିଂହ କିମ୍ବା ବୃଷଭ ଚାଳ ଥିବା, ଶୋଭାମୟ, ଉଦାର, ସୁନା ଭଳି ଚମକୁଥିବା, ଦୃଢ଼ ମନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଗର୍ବିତ ଓ ଚଉଡ଼ା କନ୍ଧ ଥିବା ପାଣ୍ଡବ ଦେଖାଗଲେ।
ଲୋହିତାକ୍ଷଃ ପୃଥୁଵ୍ଯଂସୋ ମତ୍ତଵାରଣଵିକ୍ରମଃ। ସିଂହଦଂଷ୍ଟ୍ରୋ ଵୃଷସ୍କନ୍ଧଃ ସାଲପୋତ ଇଵୋଦ୍ଗତଃ
ଲାଲ୍ ଆଖି, ପ୍ରଶସ୍ତ ବାହୁ, ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀର ପ୍ରଭାବ, ସିଂହ ଦାନ୍ତ, ବୃଷଭ କନ୍ଧ, ସାଳ ଗଛ ପରି ଉଠିଆସିଲେ।
ମହାତ୍ମା ଚାରୁସର୍ଵାଙ୍ଗ କମ୍ବୁଗ୍ରୀଵୋ ମହାହନୁଃ। ରୁକ୍ମପୃଷ୍ଠଂ ଧନୁଃ ଖଙ୍ଗଂ ତୂଣାଂଶ୍ଚାପି ପରାମୃଶନ୍
ମହାନ୍ ଆତ୍ମା, ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗ, ଶଂଖ ଗଳା, ବଡ଼ ମୁହଁ, ସେ ତାଙ୍କର ସୁନା ପିଠି ଧନୁଷ, ତଳୱାର ଓ ତୁଣୀରକୁ ଛୁଇଁଲେ।
ସକେସରୀଵ ଚୋତ୍ସିକ୍ତଃ ପ୍ରଭିନ୍ନ ଇଵ ଵାରଣଃ। ଵ୍ଯପେତଭଯସଂମୋହଃ ଶୈଲମଭ୍ଯପତଦ୍ବଲୀ
କେଶରି ମାନେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସିଂହ ପରି, ଭଙ୍ଗା ହାତୀ ପରି, ଭୟ ଓ ଭ୍ରମ ହୀନ ହୋଇ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାହାଡ଼ ଦିଗରେ ଦୌଡ଼ିଲେ।
ତଂ ମୃଗେନ୍ଦ୍ରମିଵାଯାନ୍ତଂ ପ୍ରଭିନ୍ନମିଵ ଵାରଣମ୍। ଦଦୃଶୁଃ ସର୍ଵଭୂତାନି ପାର୍ଥଂ ଖଙ୍ଗଧନୁର୍ଧରମ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ତାଙ୍କୁ—ପାର୍ଥ, ତଳୱାର ଓ ଧନୁଷ ହାତରେ ଧରି, ସିଂହରାଜ କିମ୍ବା ତୁରା ହାତୀ ପରି ଆଗେ ବଢ଼ୁଥିବା—ଦେଖିଲେ।
ଦ୍ରୌପଦ୍ଯା ଵର୍ଧଯନ୍ହର୍ଷଂ ଗଦାମାଦାଯ ପାଣ୍ଡଵଃ। ଵ୍ଯପେତଭଯସଂମୋହଃ ଶୈଲରାଜଂ ସମାଵିଶତ୍
ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଇ, ଭୟ ଓ ଭ୍ରମ ହୀନ ପାଣ୍ଡବ ଗଦା ନେଇ ପାହାଡ଼ରାଜ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ନ ଗ୍ଲାନିର୍ନ ଚ କାତର୍ଯଂ ନ ଵୈକ୍ଲଵ୍ଯଂ ନ ମତ୍ସରଃ। କଦାଚିଜ୍ଜୁଷତେ ପାର୍ଥମାତ୍ମଜଂ ମାତରିଶ୍ଵନଃ
ପାର୍ଥ, ବାୟୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ କେବେ ମଧ୍ୟ କ୍ଳାନ୍ତି, ଭୟ, ଦୁର୍ବଳତା କିମ୍ବା ଇର୍ଷ୍ୟା ଛୁଇଁପାରେ ନାହିଁ।
ତଦେକାଯନମାସାଦ୍ଯ ଵିଷମଂ ଭୀମଦର୍ଶନମ୍। ବହୁତାଲୋଚ୍ଛ୍ରଯଂ ଶୃଙ୍ଗମାରୁରୋହ ମହାବଲଃ
ସେ ଏକମାତ୍ର, କଠିନ ଓ ଭୟଙ୍କର ପଥକୁ ପହଞ୍ଚି, ଅନେକ ଉଚ୍ଚ ଶିଖର ଥିବା ପାହାଡ଼ ଶିଖରକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଆରୋହଣ କଲେ।
ସ କିନ୍ନରମହାନାଗମୁନିଗନ୍ଧର୍ଵରାକ୍ଷସାନ୍। ହର୍ଷଯନ୍ପର୍ଵତସ୍ଯାଗ୍ରମାରୁରୋହ ମହାବଲଃ
ସେ କିନ୍ନର, ମହାନ ନାଗ, ଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରକୁ ଆରୋହଣ କଲେ।
ତତୋ ଵୈଶ୍ରଵଣାଵାସଂ ଦଦର୍ଶ ଭରତର୍ଷଭଃ। କାଞ୍ଚନୈଃ ସ୍ଫାଟିକୈଶ୍ଚୈଵ ଵେଶ୍ମଭିଃ ସମଲଂକୃତମ୍
ତାପରେ, ଭାରତବଂଶୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ନିବାସକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ସୁନା ଓ ସ୍ଫଟିକ ମନ୍ଦିରରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
[ପ୍ରାକାରେଣ ପରିକ୍ଷିପ୍ତଂ ସୌଵର୍ଣେନ ସମନ୍ତତଃ। ସର୍ଵରତ୍ନଦ୍ଯୁତିମତା ସର୍ଵୋଦ୍ଯାନଵତା ତଥା
ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ସୁନାର ଦେଉଳି ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ମଣିର ଆଭାରେ ଚମକୁଥିବା, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଉଦ୍ୟାନରେ ଶୋଭିତ ଏହି ସ୍ଥାନଟି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଶୈଲାଦଭ୍ଯୁଚ୍ଛ୍ରଯଵତା ଚଯାଟ୍ଟାଲକଶୋଭିନା। ଦ୍ଵାରତୋରଣନିର୍ଵ୍ଯୂହଧ୍ଵଜସଂଵାହଶୋଭିନା
ପାହାଡ଼ ପରି ଉଚ୍ଚ ଗୃହମାନେ, ଚୂଡ଼ାମଣି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏବଂ ଦ୍ୱାର, ତୋରଣ, ବିଭିନ୍ନ ରୂପର ଗଠନ ଓ ପତାକା ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ଥିଲା।
ଵିଲାସିନୀଭିରତ୍ଯର୍ଥଂ ନୃତ୍ଯନ୍ତୀଭିଃ ସମନ୍ତତଃ। ଵାଯୁନା ଧୂଯମାନାଭିଃ ପତାକାଭିରଲଂକୃତମ୍
ଚାରିପାଖରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ରମଣୀମାନେ ଏହାକୁ ବହୁତ ଶୋଭା ଦେଇଥିଲେ, ପବନରେ ଫଡ଼ିଉଥିବା ପତାକା ଦ୍ୱାରା ଏହି ସ୍ଥାନଟି ଅଲଙ୍କୃତ ହୋଇଥିଲା।
ଧନୁଷ୍କୋଟିମଵଷ୍ଟଭ୍ଯ ଵକ୍ରଭାଵେନ ବାହୁନା। ପଶ୍ଯମାନଃ ସଖେଦେନ ଦ୍ରଵିଣାଧିପତେଃ ପୁରମ୍ ।।]
ତାଙ୍କର ଭୂଜା ଦ୍ୱାରା ଧନୁଷର ଶିରା ଧରି, ସେ ଆତୁର ଚିତ୍ତରେ ଧନ-ଧାନ୍ୟର ମାଲିକଙ୍କର ସହରକୁ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଥିଲେ।
ମୋଦଯନସର୍ଵଭୂତାନି ଗନ୍ଧମାଦନସଂଭଵଃ। ସର୍ଵଗନ୍ଧଵହସ୍ତତ୍ର ମାରୁତଃ ସୁସୁଖୋ ଵଵୌ
ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରୁ ଆସିଥିବା ସମସ୍ତ ଗନ୍ଧ ବହିନେଇଥିବା ପବନ ଏଠାରେ ବହୁତ ସୁଖଦ ଭାବରେ ବହୁଥିଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲା।
ଚିତ୍ରା ଵିଵିଧଵର୍ଣାଭାଶ୍ଚିତ୍ରମଞ୍ଜରିଧାରିଣଃ। ଅଚିନ୍ତ୍ଯା ଵିଵିଧାସ୍ତତ୍ର ଦ୍ରୁମାଃ ପରମଶୋଭିନଃ
ଏଠାରେ ଅସଂଖ୍ୟ ଅଦ୍ଭୁତ ଗଛ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଓ ଅପୂର୍ବ ମଞ୍ଜରୀରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ଅଧିକାରୀ ଥିଲେ।
ରତ୍ନଜାଲପରିକ୍ଷିପ୍ତଂ ଚିତ୍ରମାଲ୍ଯଵିଭୂଷିତମ୍। ରାକ୍ଷସାଧିପତେଃ ସ୍ଥାନଂ ଦଦୃଶେ ଭରତର୍ଷଭଃ
ଭାରତବଂଶୀ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ରାକ୍ଷସନାୟକଙ୍କର ନିବାସକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ମଣିର ଜାଳି ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଚମତ୍କାର ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ଥିଲା।
ଗଦାଖଙ୍ଗଧନୁଷ୍ପାଣିଃ ସମଭିତ୍ଯକ୍ତଜୀଵିତଃ। ଭୀମସେନୋ ମହାବାହୁସ୍ତସ୍ଥୌ ଗିରିଵାଚଲଃ
ବିମସେନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜା ଧାରୀ, ଗଦା, ତଳୱାର ଓ ଧନୁଷ ହାତରେ ଧରି, ନିଜ ପ୍ରାଣକୁ ଅପେକ୍ଷା କରିନଥିବା ଭଳି ପାହାଡ଼ ପରି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ତତଃ ଶଙ୍ଖମୁପାଧ୍ମାଯ ଦ୍ଵିଷତାଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍। ଜ୍ଯାଘୋଷଂ ତଲଶବ୍ଦଂ ଚ କୃତ୍ଵା ଭୂତାନ୍ଯମୋହଯତ୍
ତାପରେ, ସେ ନିଜ ଶଂଖ ଫୁଙ୍ଗିଲେ, ଯାହା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ଲୋମ କଞ୍ଚାଇଦେଲା, ଧନୁଷର ତାଣି ଓ ହାତ ତାଳିର ଶବ୍ଦ କରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରିଦେଲେ।
ତତଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟରୋମାଣସ୍ତଂ ଶବ୍ଦମଭିଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ। ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ପାଣ୍ଡଵସ୍ଯ ସମୀପତଃ
ତାପରେ, ଉତ୍ସାହରେ ଲୋମ ଉଠିଯାଇଥିବା ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେଇ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଧାଉଥିଲେ।
ଗଦାପରିଘନିସ୍ତ୍ରିଂଶଶୂଲଶକ୍ତିପରଶ୍ଵଥାଃ। ପ୍ରଗୃହୀତା ଵ୍ଯରୋଚନ୍ତ ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସବାହୁଭିଃ
ଗଦା, ଲୋହାର ଦଣ୍ଡ, ତଳୱାର, ଶୂଳ ଓ କୁଟାର ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଭୁଜା ଦ୍ୱାରା ଉଠାଇ ଚମକୁଥିଲା।
ତତଃ ପ୍ରଵଵୃତେ ଯୁଦ୍ଧଂ ତେଷାଂ ତସ୍ଯ ଚ ଭାରତ
ତାପରେ, ହେ ଭାରତ, ସେମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ତୈଃ ପ୍ରଯୁକ୍ତାନ୍ମହାମାଯୈଃ ଶୂଲଶକ୍ତିପରଶ୍ଵଥାନ୍। ଭଲ୍ଲୈର୍ଭୀମଃ ପ୍ରଚିଚ୍ଛେଦ ଭୀମଵେଗତରୈସ୍ତତଃ
ସେମାନେ ଯେଉଁ ମହାମାୟା ଶସ୍ତ୍ର, ଶୂଳ, ଶକ୍ତି ଓ କୁଟାର ଛାଡ଼ିଥିଲେ, ଭୀମ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବାୟୁ ଠାରୁ ତେଜ ତୀର ଦ୍ୱାରା କଟିଦେଲେ।
ଅନ୍ତରିକ୍ଷଗତାନାଂ ଚ ଭୂମିଷ୍ଠାନାଂ ଚ ଗର୍ଜତାମ୍। ଶରୈର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ଗାତ୍ରାଣଇ ରାକ୍ଷସାନାଂ ମହାବଲଃ
ଆକାଶରେ ଓ ଭୂମିରେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଦେହକୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ ତୀର ଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ଧ କରିଦେଲେ।
ଶୋଣିତସ୍ଯ ତତଃ ପେତୁର୍ଘନାନାମିଵ ଭାରତ।' ଗାତ୍ରେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଚ୍ଯୁତା ଧାରା ରାକ୍ଷସାନାଂ ସମନ୍ତତଃ'। ସ ଲୋହିତମହାଵଷ୍ଟିମଭ୍ଯଵର୍ଷନ୍ମହାବଲଃ
ତାପରେ, ହେ ଭାରତ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଦେହରୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ରକ୍ତ ଧାରା ବର୍ଷା ପରି ପଡ଼ିଲା; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ ସେମାନଙ୍କୁ ରକ୍ତର ବଡ଼ ବର୍ଷାରେ ଭିଜାଇଦେଲେ।
ଗଦାପରିଘପାଣୀନାଂ ରକ୍ଷସାଂ କାଯସଂଭଵା। କାଯେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଚ୍ଯୁତା ଧାରା ରାକ୍ଷସାନାଂ ସମନ୍ତତଃ
ଗଦା ଓ ଲୋହା ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଦେହରୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ରକ୍ତ ଧାରା ବହିଯାଉଥିଲା।
ଭୀମବାହୁବଲୋତ୍ସୃଷ୍ଟୈରାଯୁଧୈର୍ଯକ୍ଷରକ୍ଷସାମ୍। ଵିନିକୃତ୍ତାନି ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଶରୀରାଣି ଶିରାଂସି ଚ
ଭୀମଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜା ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ଅସ୍ତ୍ରରେ ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଦେହ ଓ ମୁଣ୍ଡ ଛିଣ୍ଡା ହୋଇ ଛିଟିଯାଇଥିଲା।
ପ୍ରଚ୍ଛାଦ୍ଯମାନଂ ରକ୍ଷୋଭିଃ ପାଣ୍ଡଵଂ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନମ୍। ଦଦୃଶୁଃ ସର୍ଵଭୂତାନି ସୂର୍ଯମଭ୍ରଗଣୈରିଵ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଦେଖିଲେ, ଯଦିଓ ପ୍ରିୟଦର୍ଶନ ପାଣ୍ଡବ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଢାକାଯାଇଥିଲେ, ତଥାପି ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମେଘମାଳା ଦ୍ୱାରା ଢାକାଯିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ସ ରଶ୍ମିଭିରିଵାଦିତ୍ଯଃ ଶରୈରରିନିପାତିଭିଃ। ସର୍ଵାନାର୍ଚ୍ଛନ୍ମହାବାହୁର୍ବଲଵାନ୍ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ
ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ତୀର ବର୍ଷା କରି, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ରଶ୍ମି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲାଗୁଥିଲେ; ସେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସତ୍ୟବାନ୍ ବୀର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଅଭିତର୍ଜଯମାନାଶ୍ଚ ରୁଵନ୍ତଶ୍ ମହାରଵାନ୍। ସନ୍ନାହଂ ଭୀମସେନସ୍ଯ ଦଦୃଶୁଃ ସର୍ଵରାକ୍ଷସାଃ
ସେମାନେ ଭୟ ଦେଉଥିବା ବେଳେ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିବା ଦେଖିଲେ।