ପଶ୍ଯେମାଂ ନଲିନୀଂ ଚାନ୍ଯାଂ କମଲୋତ୍ପଲମାଲିନୀମ୍। ସ୍ରଗ୍ଧରାଂ ଵିଗ୍ରହଵତୀଂ ସାକ୍ଷାଚ୍ଛ୍ରିଯମିଵାପରାମ୍
ଏହି ଅନ୍ୟ ଝିଲିକୁ ଦେଖ, କମଳ ଓ ନୀଳୋତ୍ପଳ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଏବଂ ଦୈବୀ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଯେପରି ଦେବୀ ଶ୍ରୀ ନିଜେ ପ୍ରକଟ ହୋଇଛନ୍ତି।
ନାନାକୁସୁମଗନ୍ଧାଢ୍ଯାସ୍ତସ୍ଯେମାଃ କାନନୋତ୍ତମେ। ଉପଗୀଯମାନା ଭ୍ରମରୈ ରାଜନ୍ତେ ଵନରାଜଯଃ
ଏହି ଅତି ଉତ୍ତମ ଅରଣ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିବା ଏହି ବନମାଳାମାନେ, ମଧୁମକ୍ଷିକାମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିବା ବେଳେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି।
ପଶ୍ଯ ଭୀମ ଶୁଭାନ୍ଦେଶାନ୍ଦେଵାକ୍ରୀଡାନ୍ସମନ୍ତତଃ। ଅମାନୁଷଗତିଂ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ସଂସିଦ୍ଧାଃ ସ୍ମ ଵୃକୋଦର
ହେ ଭୀମ, ଚାରିପାଖରେ ଏହି ସୁନ୍ଦର ସ୍ଥଳମାନେ ଦେଖ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଖେଳ କରନ୍ତି; ନିଶ୍ଚୟ ଭୃକୋଦର, ଆମେ ଅମାନବୀୟ ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚିଛୁ।
ଲତାଭିଃ ପୁଷ୍ପିତାଗ୍ରାଭିଃ ପୁଷ୍ପିତାଃ ପାଦପୋତ୍ତମାଃ। ସଂଶ୍ଲିଷ୍ଟାଃ ପାର୍ଥ ଶୋଭନ୍ତେ ଗନ୍ଧମାଦନସାନୁଷୁ
ହେ ପାର୍ଥ, ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ର ଢାଳରେ ଫୁଲିଥିବା ଲତାମାନେ ସହିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୃକ୍ଷମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି।
ଶିଖଣ୍ଡିନୀଭିଶ୍ଚରତାଂ ସହିତାନାଂ ଶିଖଣ୍ଡିନାମ୍। ନଦତାଂ ଶୃଣୁ ନିର୍ଘୋଷଂ ଭୀମ ପର୍ଵତସାନୁଷୁ
ହେ ଭୀମ, ପାହାଡ଼ ଢାଳରେ ଦଳେ ଦଳେ ଘୁରୁଥିବା ମୟୂରମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଛନ୍ତି, ସେହି ଗଞ୍ଜନ ଶୁଣ।
ଚକୋରାଃ ଶତପତ୍ରାଶ୍ଚ ମତ୍ତକୋକିଲଶାରିକାଃ। ପତ୍ରିଣଃ ପୁଷ୍ପିତାନେତାନ୍ସଂପତନ୍ତି ମହାଦ୍ରୁମାନ୍
ଚକୋର, ଶତପତ୍ର, ମଦମସ୍ତ କୋଇଲୀ ଓ ଶାରିକା—ଏହି ପକ୍ଷୀମାନେ ଫୁଲିଥିବା ବଡ଼ ବୃକ୍ଷମାନେ ଉପରେ ଝୁଣୁକି ରହିଛନ୍ତି।
ରକ୍ତପୀତାରୁଣାଃ ପାର୍ଥ ପାଦପାଗ୍ରଗତାଃ ଖଗାଃ। ପରସ୍ପରମୁଦୀନ୍ତେ ବହଵୋ ଜୀଵଜୀଵକାଃ
ହେ ପାର୍ଥ, ଲାଲ, ହଳଦିଆ ଓ ଲାଲଚୁଆ ରଙ୍ଗର ଅନେକ ଜୀବଜୀବକ ପକ୍ଷୀ ବୃକ୍ଷର ଉପରେ ବସି, ପରସ୍ପରକୁ ଡାକି ଉଠୁଛନ୍ତି।
ହରିତାରୁଣଵର୍ଣାନାଂ ଶାଡ୍ଵଲାନାଂ ସମୀପତଃ। ସାରସାଃ ପ୍ରତିଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଶୈଲପ୍ରସ୍ରଵଣେଷ୍ଵପି
ହରିତ ଓ ଲାଲଚୁଆ ଘାସ ନିକଟରେ, ପାହାଡ଼ର ଝରଣା ଛଡ଼ା ମଧ୍ୟ, ସାରସ ପକ୍ଷୀମାନେ ସବୁଠାରେ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ଵଦନ୍ତି ମଧୁରା ଵାଚଃ ସର୍ଵଭୂତମନୋରମାଃ। ଭୃଙ୍ଗରାଜୋପଚକ୍ରାଶ୍ଚ ଲୋହପୃଷ୍ଠାଃ ପତତ୍ରିଣଃ
ମଧୁମକ୍ଷିକାର ରାଜା ଓ ଲୋହା ରଙ୍ଗର ପକ୍ଷୀମାନେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା, ମଧୁର ସ୍ବର କୁହୁଛନ୍ତି।
ଚତୁର୍ଵିଷାଣାଃ ପଦ୍ମାଭାଃ କୁଞ୍ଜରାଃ ସକରେଣଵଃ। ଏତେ ଵୈଡୂର୍ଯଵର୍ଣାଭଂ କ୍ଷୋଭଯନ୍ତି ମହତ୍ସରଃ
ଚାରି ଦାନ୍ତ ଥିବା, ପଦ୍ମ ରଙ୍ଗର ଏହି ହାତୀମାନେ, ପୁଷ୍ପର ଧୂଳି ଲଗାଇ, ବୃହତ୍ ଝିଲିକୁ ଉଲ୍ଲାସିତ କରୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ରଙ୍ଗ ବୈଡୂର୍ୟ ପଥର ପରି ଚମକୁଛି।
ବହୁତାଲସମୁତ୍ସେଘାଃ ଶୈଲଶୃଙ୍ଗପରିଚ୍ଯୁତାଃ। ନାନାପ୍ରସ୍ରଵଣେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଵାରିଧାରାଃ ପତନ୍ତି ଚ
ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଉପରୁ ଉଠିଥିବା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଝରଣାରୁ ଝରିପଡ଼ୁଥିବା ଜଳଧାରାଗୁଡ଼ିକ ବେଶି ଜୋରରେ ତଳକୁ ପଡ଼ୁଛି।
ଭାସ୍କରାଭପ୍ରଭା ଭୀମାଃ ଶାରଦାଭ୍ରଘନୋପମାଃ। ଶୋଭଯନ୍ତି ମହାଶୈଲଂ ନାନାରଜତଧାତଵଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା ଏବଂ ଶରତ୍କାଳୀନ ଘନମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଅନେକ ମୂଲ୍ୟବାନ ଧାତୁ ଏହି ବଡ଼ ପାହାଡ଼କୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରିଛି।
କ୍ଵଚିଦଞ୍ଜନଵର୍ଣାଭାଃ କ୍ଵଚିତ୍କାଞ୍ଚନସନ୍ନିଭାଃ। ଧାତଵୋ ହରିତାଲସ୍ଯ କ୍ଵଚିଦ୍ଧିଙ୍ଗୁଲକସ୍ଯ ଚ
କେଉଁଠି କଳି ରଙ୍ଗର, କେଉଁଠି ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିବା, ଆଉ କେଉଁଠି ହଳଦିଆ ଓ ଲାଲ ଧାତୁ ମିଳେ।
ମନଃଶିଲାଗୁହାଶ୍ଚୈଵ ସଂଧ୍ଯାଭ୍ରନିକରୋପମାଃ। ଶଶଲୋହିତଵର୍ଣାଭାଃ କ୍ଵଚିଦ୍ଗୈରିକଧାତଵଃ
କେଉଁଠି ମନ:ଶିଳା ଗୁହା ଅଛି, ଯାହା ସନ୍ଧ୍ୟା ମେଘ ଝୁଣ୍ଡ ପରି ଦିଶେ, ଆଉ କେଉଁଠି ଖରା ରକ୍ତ ରଙ୍ଗର ଗେରୁ ଧାତୁ ମିଳେ।
ସିତାସିତାଭ୍ରପ୍ରତିମା ବାଲସୂର୍ଯସମପ୍ରଭାଃ। ଏତେ ବହୁଵିଧାଃ ଶୈଲଂ ଶୋଭଯନ୍ତି ମହାପ୍ରଭାଃ
କେଉଁଠି ଧଳା ଓ କଳା ମେଘ ପରି, କେଉଁଠି ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା ଏହି ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁମାନେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼କୁ ଶୋଭା ଦେଉଛନ୍ତି।
ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ସହ କାନ୍ତାଭିର୍ଯଥେଷ୍ଟଂ ଭୀମଵିକ୍ରମାଃ। ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଶୈଲଶୃଙ୍ଗେଷୁ ପାର୍ଥ କିଂପୁରୁଷୈଃ ସହ
ପାର୍ଥ, ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଉପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ କିମ୍ପୁରୁଷମାନେ ସହ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ଗୀତାନାଂ ସମତାଲାନାଂ ତଥାସାମ୍ନାଂ ଚ ନିଃଖନଃ। ଶ୍ରୂଯତେ ବହୁଧା ଭୀମ ସର୍ଵଭୂତମନୋହରଃ
ଭୀମ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗୀତ, ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଓ ସାମଗାନର ମିଳିତ ଧ୍ୱନି ଏଠାରେ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ।
ମହାଗଙ୍ଗାମୁଦୀକ୍ଷଖ ପୁଣ୍ଯାଂ ଦେଵନଦୀଂ ଶୁଭାମ୍। କଲହଂସଗଣୈର୍ଜୁଷ୍ଟାମୃଷିକିନ୍ନରସେଵିତାମ୍
ପବିତ୍ର ଏବଂ ମଙ୍ଗଳମୟ ଦେବୀ ଗଙ୍ଗାକୁ ଦେଖ, ଯାହା କଳହଂସ ଝୁଣ୍ଡ, ଋଷି ଓ କିନ୍ନରମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି।
ଧାତୁଭିଶ୍ଚ ସରିଦ୍ଭିଶ୍ଚ କିନ୍ନରୈର୍ମୃଗପକ୍ଷିଭିଃ। ଗନ୍ଧର୍ଵୈରପ୍ସରୋଭିଶ୍ଚ କାନନୈଶ୍ଚ ମନୋରମୈଃ
ଧାତୁ, ଝରଣା, କିନ୍ନର, ବନ୍ୟପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଅରଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏହି ନଦୀ ଶୋଭିତ।
ଵ୍ଯାଲୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧାକାରୈଃ ଶତଶୀର୍ଷୈଃ ସମନ୍ତତଃ। ଉପେତଂ ପଶ୍ଯ କୌନ୍ତେଯ ଶୈଲରାଜମରିଂଦମ
କୌନ୍ତେୟ, ଶତମୁଣ୍ଡିଆ ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିର ସାପମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରହିଥିବା ପାହାଡ଼ରାଜକୁ ଦେଖ।
ତେ ପ୍ରୀତମନସଃ ଶୂରାଃ ପ୍ରାପ୍ତା ଗତିମନୁତ୍ତମାମ୍। ନାତୃପ୍ଯନ୍ପର୍ଵତେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଦର୍ଶନେନ ପରଂତପାଃ
ସେମାନେ ଶୂରବୀର ହୋଇ, ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ ପାହାଡ଼ରାଜଙ୍କୁ ଦେଖିବାରେ କେବେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣତା ଅନୁଭବିଲେ ନାହିଁ।
ଉପେତମଥ ମାଲ୍ଯୈଶ୍ଚ ଫଲଵଦ୍ଭିଶ୍ଚ ପାଦପୈଃ। ଆର୍ଷ୍ଟିପେଣସ୍ ରାଜର୍ଷେରାଶ୍ରମଂ ଦଦୃଶୁସ୍ତଦା
ତାପରେ ସେମାନେ ମାଳା ଓ ଫଳ ଲଗା ଗଛରେ ଶୋଭିତ ରାଜାର୍ଷି ଆର୍ଷ୍ଟିଷେଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖିଲେ।
ତତସ୍ତେ ତିଗ୍ମତପସଂ କୃଶଂ ଧମନିସଂତତମ୍। ପାରଗଂ ସର୍ଵଵିଦ୍ଯାନାମାର୍ଷ୍ଟିଷେଣମୁପାଗମନ୍
ତାପରେ ସେମାନେ ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟାରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଥିବା, ଶରୀରରେ ଶିରା ଫୁଲିଥିବା, ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଆର୍ଷ୍ଟିଷେଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ତମାସାଦ୍ଯ ତପସା ଦଗ୍ଧକିଲ୍ବିଷମ୍। ଅଭ୍ଯଵାଦଯତ ପ୍ରୀତଃ ଶିରସା ନାମ କୀର୍ତଯନ୍
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପାପ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିବା ମୁନିଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ ଶିର ନମାଇ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସମ୍ମାନ କଲେ।
ତତଃ କୃଷ୍ଣା ଚ ଭୀମଶ୍ଚ ଯମୌ ଚ ସୁତପସ୍ଵିନୌ। ଶିରୋଭିଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ରାଜର୍ଷିଂ ପରିଵାର୍ଯୋପତସ୍ଥିରେ
ତାପରେ କୃଷ୍ଣା, ଭୀମ ଓ ଯମର ଦୁଇ ପୁଅ, ସମସ୍ତେ ଶିର ନମାଇ ରାଜାର୍ଷିଙ୍କୁ ଘେରି ଦଣ୍ଡାତି ହେଲେ।
ତଥୈଵ ଧୌମ୍ଯୋ ଧର୍ମଜ୍ଞଃ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ପୁରୋହିତଃ। ଯଥାନ୍ଯାଯମୁପାକ୍ରାନ୍ତସ୍ତମୃଷିଂ ସଂଶିତଵ୍ରତମ୍
ସେପରି ଧୌମ୍ୟ, ଧର୍ମକୁ ଜଣା, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପୁରୋହିତ, ଯଥାଯଥିତ ଭାବେ ଏହି ଦୃଢ଼ବ୍ରତ ଋଷିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।
ଅନ୍ଵଜାନାତ୍ସ ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ମୁନିର୍ଦିଵ୍ଯେନ ଚକ୍ଷୁଷା। ପାଣ୍ଡୋଃ ପୁତ୍ରାନ୍କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠାନାସ୍ଯତାମିତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍
ସେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ମୁନି ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅମାନେ, କୁରୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେକୁ ଚିହ୍ନିଲେ ଏବଂ 'ବସ' ବୋଲି କହିଲେ।
କୁରୂଣାମୃଷଭଂ ପ୍ରାଜ୍ଞଂ ପୂଜଯିତ୍ଵା ମହାତପାଃ। ସହ ଭ୍ରାତୃଭିରସୀନଂ ପର୍ଯପୃଚ୍ଛଦନାମଯମ୍
ପରେ, ମହାତପସ୍ବୀ ମୁନି ଜ୍ଞାନୀ କୁରୁବଂଶୀଙ୍କୁ ଆଦର କରି, ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହ ବସି, ତାଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ କୁଶଳ ପ୍ରସ୍ନ କଲେ।
ନାନୃତେ କୁରୁଷେ ଭାଵଂ କଚ୍ଚିଦ୍ଧର୍ମେ ପ୍ରଵର୍ତସେ। ମାତାପିତ୍ରୋଶ୍ଚ ତେ ଵୃତ୍ତିଃ କଚ୍ଚିତ୍ପାର୍ଥ ନ ସୀଦତି
ତୁମେ କେବେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହୁନାହିଁ ତ, ଧର୍ମରେ ଚିତ୍ତ ରଖି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛ, ମାତା ଓ ପିତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ତୁମର ବ୍ୟବହାର କେବେ ଅସ୍ଥିର ହେଉନାହିଁ, ପାର୍ଥ।
କଚ୍ଚିତ୍ତେ ଗୁରଵଃ ସର୍ଵେ ଵୃଦ୍ଧା ଵୈଦ୍ଯାଶ୍ଚ ପୂଜିତାଃ। କଚ୍ଚିନ୍ନ କୁରୁଷେ ଭାଵଂ ପାର୍ଥ ପାପେଷୁ କର୍ମସୁ
ତୁମେ ସମସ୍ତ ବଡ଼ ବୟସ୍କ ଓ ଶିକ୍ଷକମାନେ, ଏବଂ ଜଣେ ଚିକିତ୍ସକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରୁଛ, ତୁମର ମନ କେବେ ଦୁଷ୍କର୍ମ ପାଇଁ ଝୁକୁନାହିଁ, ପାର୍ଥ।