ତଥା ସାଲାଂସ୍ତମାଲାଂଶ୍ଚ ପାଟଲାବକୁଲାନପି। ମାଲା ଇଵ ସମାସକ୍ତାଃ ଶୈଲାନାଂ ଶିଖରେଷୁ ଚ
ଏଭଳି ତୁମେ ସାଲ, ତମାଳ, ପାଟଳ ଓ ବକୁଳ ଗଛମାନେ ଦେଖିଥିଲ, ସେମାନେ ମାଳା ଭଳି ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ଲଗିଥିଲେ।
ଵିମଲସ୍ଫାଟିକାଭାନି ପାଣ୍ଡୁରଚ୍ଛଦନୈର୍ଦ୍ଵିଜୈଃ। କଲହଂସୈରୁପେତାନି ସାରସାଭିରୁତାନି ଚ
ନିର୍ମଳ ସ୍ଫଟିକ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଧଳା ପାଖ ଥିବା କଳହଂସ ଓ ସାରସ ପକ୍ଷୀମାନେ ଯେଉଁଠି ଡାକୁଥିଲେ, ସେଠି ଗଛମାନେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲେ।
ସରାଂସି ବହୁଶଃ ପାର୍ଥା ପଶ୍ଯନ୍ତଃ ଶୈଲସାନୁଷୁ। ପଦ୍ମୋତ୍ପଲଵିମିଶ୍ରାଣି ସୁଖଶୀତଜଲାନି ଚ
ହେ ପାର୍ଥ, ସେମାନେ ପାହାଡ଼ର ଢାଳରେ ଅନେକ ଝିଲିକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହାର ଜଳ ଶୀତଳ ଏବଂ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ପଦ୍ମ ଓ ନୀଳୋତ୍ପଳ ଫୁଲରେ ଭରିଥିଲା।
ଏଵଂ କ୍ରମେଣ ତେ ଵୀରା ଵୀକ୍ଷମାଣାଃ ସମନ୍ତତଃ। ଗନ୍ଵନ୍ତ୍ଯଥ ମାଲ୍ଯାନି ରସଵନ୍ତି ଫଲାନି ଚ
ଏଭଳି ଭାବେ ସେ ଶୂରମାନେ ଚାରିପାଖ ଦେଖିଦେଖି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ, ଏବଂ ତାପରେ ସେମାନେ ମାଳା ଓ ସ୍ବାଦିଷ୍ଟ ଫଳ ଚିନ୍ହିଲେ।
ସରାଂସି ଚ ମନୋଜ୍ଞାନି ଵୃକ୍ଷାଂଶ୍ଚାତିମନୋରମାନ୍। ଵିଵିଶୁଃ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସର୍ଵେଵିସ୍ମଯୋତ୍ଫୁଲ୍ଲଲୋଚନାଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଚକିତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସେ ସୁନ୍ଦର ଝିଲି ଓ ଅତି ଆନନ୍ଦ ଦାୟକ ବୃକ୍ଷମାଳା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
କମଲୋତ୍ପଲକହ୍ଲାରପୁଣ୍ଡରୀକସୁଗନ୍ଧିନା। ସେଵ୍ଯମାନା ଵନେ ତସ୍ମନ୍ସୁଖସ୍ପର୍ଶେନ ଵାଯୁନା
ସେ ଅରଣ୍ୟରେ ମୃଦୁ ହାଲୁକା ପବନ ଚାଲିଥିଲା, ଯାହାରେ କମଳ, ନୀଳୋତ୍ପଳ, କହ୍ଲାର ଓ ପୁଣ୍ଡରୀକ ଫୁଲର ମଧୁର ସୁଗନ୍ଧ ଭରିଯାଇଥିଲା।
ତତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ଭୀମମାହେଦଂ ପ୍ରୀତିମଦ୍ଵଚଃ। ଅହୋ ଶ୍ରୀମଦିଦଂ ଭୀମ ଗନ୍ଧମାଦନକାନନମ୍
ତାପରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଥିବା କଥା ଭୀମଙ୍କୁ କହିଲେ— “ହେ ଭୀମ, ଏହି ଗନ୍ଧମାଦନ ଅରଣ୍ୟ କେତେ ଶ୍ରୀମୟ ଓ ଦେଖିବାକୁ ଅପୂର୍ବ!”
ଵନେ ହ୍ମସ୍ମିନ୍ମନୋରମ୍ଯେ ଦିଵ୍ଯା କାନନଜା ଦ୍ରୁମାଃ। ଲତାଶ୍ଚ ଵିଵିଧାକାରାଃ ପତ୍ରପୁଷ୍ପଫଲୋପଗାଃ। ଭାନ୍ତ୍ଯେତେ ପୁଷ୍ପଵିକଚାଃ ପୁଂସ୍କୋକିଲକୁଲାକୁଲାଃ
ଏହି ମନୋହର ଅରଣ୍ୟରେ ଦିବ୍ୟ ବନସ୍ପତି ଓ ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିର ଲତା, ଯେଉଁଠାରେ ପତ୍ର, ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଲଗିଛି, ସେମାନେ ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଏବଂ କୋଇଲୀମାନେ ଝୁଣୁକି ରହିଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ।
ନାତ୍ର କଣ୍ଟକିନଃ କେଚିନ୍ନ ଚ ଵିଦ୍ଯନ୍ତ୍ଯପୁଷ୍ପିତାଃ। ସ୍ନିଗ୍ଧପତ୍ରଫଲା ଵୃକ୍ଷା ଗନ୍ଧମାଦନସାନୁଷୁ
ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ର ଢାଳରେ କେଉଁସି କାଂଟା ଥିବା ବା ଫୁଲ ନଥିବା ବୃକ୍ଷ ନାହିଁ; ସମସ୍ତ ବୃକ୍ଷ ଚମକୁଥିବା ପତ୍ର ଓ ଫଳରେ ଭରିଥିବା।
ଭ୍ରମରାରାଵମଧୁରା ନଲିନୀଃ ଫୁଲ୍ଲପଙ୍କଜାଃ। ଵିଲୋଡ୍ଯମାନା ପଶ୍ଯେମାଃ କରିଭିଃ ସକରେଣୁଭିଃ
ଏହି ଝିଲିରେ ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମ ଫୁଲମାନେ, ମଧୁମକ୍ଷିକାର ଗୁଞ୍ଜନରେ ମଧୁର ହେଉଛି, ଏବଂ ହାତୀମାନେ ପ୍ରସ୍ତର ଧୂଳି ଲଗାଇ ଏହାକୁ ହଲାଇ ଦେଉଛନ୍ତି।
ପଶ୍ଯେମାଂ ନଲିନୀଂ ଚାନ୍ଯାଂ କମଲୋତ୍ପଲମାଲିନୀମ୍। ସ୍ରଗ୍ଧରାଂ ଵିଗ୍ରହଵତୀଂ ସାକ୍ଷାଚ୍ଛ୍ରିଯମିଵାପରାମ୍
ଏହି ଅନ୍ୟ ଝିଲିକୁ ଦେଖ, କମଳ ଓ ନୀଳୋତ୍ପଳ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଏବଂ ଦୈବୀ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଯେପରି ଦେବୀ ଶ୍ରୀ ନିଜେ ପ୍ରକଟ ହୋଇଛନ୍ତି।
ନାନାକୁସୁମଗନ୍ଧାଢ୍ଯାସ୍ତସ୍ଯେମାଃ କାନନୋତ୍ତମେ। ଉପଗୀଯମାନା ଭ୍ରମରୈ ରାଜନ୍ତେ ଵନରାଜଯଃ
ଏହି ଅତି ଉତ୍ତମ ଅରଣ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିବା ଏହି ବନମାଳାମାନେ, ମଧୁମକ୍ଷିକାମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିବା ବେଳେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି।
ପଶ୍ଯ ଭୀମ ଶୁଭାନ୍ଦେଶାନ୍ଦେଵାକ୍ରୀଡାନ୍ସମନ୍ତତଃ। ଅମାନୁଷଗତିଂ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ସଂସିଦ୍ଧାଃ ସ୍ମ ଵୃକୋଦର
ହେ ଭୀମ, ଚାରିପାଖରେ ଏହି ସୁନ୍ଦର ସ୍ଥଳମାନେ ଦେଖ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଖେଳ କରନ୍ତି; ନିଶ୍ଚୟ ଭୃକୋଦର, ଆମେ ଅମାନବୀୟ ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚିଛୁ।
ଲତାଭିଃ ପୁଷ୍ପିତାଗ୍ରାଭିଃ ପୁଷ୍ପିତାଃ ପାଦପୋତ୍ତମାଃ। ସଂଶ୍ଲିଷ୍ଟାଃ ପାର୍ଥ ଶୋଭନ୍ତେ ଗନ୍ଧମାଦନସାନୁଷୁ
ହେ ପାର୍ଥ, ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ର ଢାଳରେ ଫୁଲିଥିବା ଲତାମାନେ ସହିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୃକ୍ଷମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି।
ଶିଖଣ୍ଡିନୀଭିଶ୍ଚରତାଂ ସହିତାନାଂ ଶିଖଣ୍ଡିନାମ୍। ନଦତାଂ ଶୃଣୁ ନିର୍ଘୋଷଂ ଭୀମ ପର୍ଵତସାନୁଷୁ
ହେ ଭୀମ, ପାହାଡ଼ ଢାଳରେ ଦଳେ ଦଳେ ଘୁରୁଥିବା ମୟୂରମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଛନ୍ତି, ସେହି ଗଞ୍ଜନ ଶୁଣ।
ଚକୋରାଃ ଶତପତ୍ରାଶ୍ଚ ମତ୍ତକୋକିଲଶାରିକାଃ। ପତ୍ରିଣଃ ପୁଷ୍ପିତାନେତାନ୍ସଂପତନ୍ତି ମହାଦ୍ରୁମାନ୍
ଚକୋର, ଶତପତ୍ର, ମଦମସ୍ତ କୋଇଲୀ ଓ ଶାରିକା—ଏହି ପକ୍ଷୀମାନେ ଫୁଲିଥିବା ବଡ଼ ବୃକ୍ଷମାନେ ଉପରେ ଝୁଣୁକି ରହିଛନ୍ତି।
ରକ୍ତପୀତାରୁଣାଃ ପାର୍ଥ ପାଦପାଗ୍ରଗତାଃ ଖଗାଃ। ପରସ୍ପରମୁଦୀନ୍ତେ ବହଵୋ ଜୀଵଜୀଵକାଃ
ହେ ପାର୍ଥ, ଲାଲ, ହଳଦିଆ ଓ ଲାଲଚୁଆ ରଙ୍ଗର ଅନେକ ଜୀବଜୀବକ ପକ୍ଷୀ ବୃକ୍ଷର ଉପରେ ବସି, ପରସ୍ପରକୁ ଡାକି ଉଠୁଛନ୍ତି।
ହରିତାରୁଣଵର୍ଣାନାଂ ଶାଡ୍ଵଲାନାଂ ସମୀପତଃ। ସାରସାଃ ପ୍ରତିଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଶୈଲପ୍ରସ୍ରଵଣେଷ୍ଵପି
ହରିତ ଓ ଲାଲଚୁଆ ଘାସ ନିକଟରେ, ପାହାଡ଼ର ଝରଣା ଛଡ଼ା ମଧ୍ୟ, ସାରସ ପକ୍ଷୀମାନେ ସବୁଠାରେ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ଵଦନ୍ତି ମଧୁରା ଵାଚଃ ସର୍ଵଭୂତମନୋରମାଃ। ଭୃଙ୍ଗରାଜୋପଚକ୍ରାଶ୍ଚ ଲୋହପୃଷ୍ଠାଃ ପତତ୍ରିଣଃ
ମଧୁମକ୍ଷିକାର ରାଜା ଓ ଲୋହା ରଙ୍ଗର ପକ୍ଷୀମାନେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା, ମଧୁର ସ୍ବର କୁହୁଛନ୍ତି।
ଚତୁର୍ଵିଷାଣାଃ ପଦ୍ମାଭାଃ କୁଞ୍ଜରାଃ ସକରେଣଵଃ। ଏତେ ଵୈଡୂର୍ଯଵର୍ଣାଭଂ କ୍ଷୋଭଯନ୍ତି ମହତ୍ସରଃ
ଚାରି ଦାନ୍ତ ଥିବା, ପଦ୍ମ ରଙ୍ଗର ଏହି ହାତୀମାନେ, ପୁଷ୍ପର ଧୂଳି ଲଗାଇ, ବୃହତ୍ ଝିଲିକୁ ଉଲ୍ଲାସିତ କରୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ରଙ୍ଗ ବୈଡୂର୍ୟ ପଥର ପରି ଚମକୁଛି।
ବହୁତାଲସମୁତ୍ସେଘାଃ ଶୈଲଶୃଙ୍ଗପରିଚ୍ଯୁତାଃ। ନାନାପ୍ରସ୍ରଵଣେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଵାରିଧାରାଃ ପତନ୍ତି ଚ
ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଉପରୁ ଉଠିଥିବା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଝରଣାରୁ ଝରିପଡ଼ୁଥିବା ଜଳଧାରାଗୁଡ଼ିକ ବେଶି ଜୋରରେ ତଳକୁ ପଡ଼ୁଛି।
ଭାସ୍କରାଭପ୍ରଭା ଭୀମାଃ ଶାରଦାଭ୍ରଘନୋପମାଃ। ଶୋଭଯନ୍ତି ମହାଶୈଲଂ ନାନାରଜତଧାତଵଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା ଏବଂ ଶରତ୍କାଳୀନ ଘନମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଅନେକ ମୂଲ୍ୟବାନ ଧାତୁ ଏହି ବଡ଼ ପାହାଡ଼କୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରିଛି।
କ୍ଵଚିଦଞ୍ଜନଵର୍ଣାଭାଃ କ୍ଵଚିତ୍କାଞ୍ଚନସନ୍ନିଭାଃ। ଧାତଵୋ ହରିତାଲସ୍ଯ କ୍ଵଚିଦ୍ଧିଙ୍ଗୁଲକସ୍ଯ ଚ
କେଉଁଠି କଳି ରଙ୍ଗର, କେଉଁଠି ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିବା, ଆଉ କେଉଁଠି ହଳଦିଆ ଓ ଲାଲ ଧାତୁ ମିଳେ।
ମନଃଶିଲାଗୁହାଶ୍ଚୈଵ ସଂଧ୍ଯାଭ୍ରନିକରୋପମାଃ। ଶଶଲୋହିତଵର୍ଣାଭାଃ କ୍ଵଚିଦ୍ଗୈରିକଧାତଵଃ
କେଉଁଠି ମନ:ଶିଳା ଗୁହା ଅଛି, ଯାହା ସନ୍ଧ୍ୟା ମେଘ ଝୁଣ୍ଡ ପରି ଦିଶେ, ଆଉ କେଉଁଠି ଖରା ରକ୍ତ ରଙ୍ଗର ଗେରୁ ଧାତୁ ମିଳେ।
ସିତାସିତାଭ୍ରପ୍ରତିମା ବାଲସୂର୍ଯସମପ୍ରଭାଃ। ଏତେ ବହୁଵିଧାଃ ଶୈଲଂ ଶୋଭଯନ୍ତି ମହାପ୍ରଭାଃ
କେଉଁଠି ଧଳା ଓ କଳା ମେଘ ପରି, କେଉଁଠି ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା ଏହି ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁମାନେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼କୁ ଶୋଭା ଦେଉଛନ୍ତି।
ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ସହ କାନ୍ତାଭିର୍ଯଥେଷ୍ଟଂ ଭୀମଵିକ୍ରମାଃ। ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଶୈଲଶୃଙ୍ଗେଷୁ ପାର୍ଥ କିଂପୁରୁଷୈଃ ସହ
ପାର୍ଥ, ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଉପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ କିମ୍ପୁରୁଷମାନେ ସହ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ଗୀତାନାଂ ସମତାଲାନାଂ ତଥାସାମ୍ନାଂ ଚ ନିଃଖନଃ। ଶ୍ରୂଯତେ ବହୁଧା ଭୀମ ସର୍ଵଭୂତମନୋହରଃ
ଭୀମ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗୀତ, ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଓ ସାମଗାନର ମିଳିତ ଧ୍ୱନି ଏଠାରେ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ।
ମହାଗଙ୍ଗାମୁଦୀକ୍ଷଖ ପୁଣ୍ଯାଂ ଦେଵନଦୀଂ ଶୁଭାମ୍। କଲହଂସଗଣୈର୍ଜୁଷ୍ଟାମୃଷିକିନ୍ନରସେଵିତାମ୍
ପବିତ୍ର ଏବଂ ମଙ୍ଗଳମୟ ଦେବୀ ଗଙ୍ଗାକୁ ଦେଖ, ଯାହା କଳହଂସ ଝୁଣ୍ଡ, ଋଷି ଓ କିନ୍ନରମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି।
ଧାତୁଭିଶ୍ଚ ସରିଦ୍ଭିଶ୍ଚ କିନ୍ନରୈର୍ମୃଗପକ୍ଷିଭିଃ। ଗନ୍ଧର୍ଵୈରପ୍ସରୋଭିଶ୍ଚ କାନନୈଶ୍ଚ ମନୋରମୈଃ
ଧାତୁ, ଝରଣା, କିନ୍ନର, ବନ୍ୟପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଅରଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏହି ନଦୀ ଶୋଭିତ।
ଵ୍ଯାଲୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧାକାରୈଃ ଶତଶୀର୍ଷୈଃ ସମନ୍ତତଃ। ଉପେତଂ ପଶ୍ଯ କୌନ୍ତେଯ ଶୈଲରାଜମରିଂଦମ
କୌନ୍ତେୟ, ଶତମୁଣ୍ଡିଆ ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିର ସାପମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରହିଥିବା ପାହାଡ଼ରାଜକୁ ଦେଖ।