ଵିଦ୍ଯାଧରାନୁଚରିତଂ କିନ୍ନରୀଭିସ୍ତଥୈଵ ଚ। ଗଜସଙ୍ଘସମାଵାସଂ ସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରଗଣାଯୁତମ୍
ସେଠାରେ ବିଦ୍ୟାଧର, କିନ୍ନର ଓ ସେମାନଙ୍କର ସଙ୍ଗିନୀମାନେ ବାସ କରୁଥିଲେ, ବଡ଼ ବଡ଼ ହାତୀ ଦଳ ଓ ସିଂହ, ବାଘ ଦଳ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ଶରଭୋନ୍ନାଦସଂଘୁଷ୍ଟଂ ନାନମୃଗନିଷେଵିତମ୍
ସେଇ ପାହାଡ଼ ଶରଭ ମାନଙ୍କର ଗର୍ଜନରେ ଗୁଞ୍ଜୁଥିଲା, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଏଠାରେ ରହୁଥିଲେ।
ତେ ଗନ୍ଧମାଦନଵନଂ ତନ୍ନନ୍ଦନଵନୋପମମ୍। ମୁଦିତାଃ ପାଣ୍ଡୁତନଯା ମନୋନଯନନନ୍ଦନମ୍
ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଆନନ୍ଦରେ, ଗନ୍ଧମାଦନ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହା ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନ ପରି ଲାଗୁଥିଲା—ମନ ଓ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲା।
ଵିଵିଶୁଃ କ୍ରମଶୋ ଵୀରା ଅରଣ୍ଯଂ ଶୁଭକାନନମ୍। ଦ୍ରୌପଦୀସହିତା ଵୀରାସ୍ତୈଶ୍ଚ ଵିପ୍ରୈର୍ମହାତ୍ମଭିଃ
ସେ ଶୂରମାନେ, ଡ୍ରୌପଦୀ ଓ ସେଇ ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ, ପଦେ ପଦେ ସେଇ ଶୁଭ୍ର ଓ ଶୋଭାମୟ କାନନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଶୃଣ୍ଵନ୍ତଃ ପ୍ରୀତିଜନନାନ୍ଵଲ୍ଗୂନ୍ମନ୍ଦକଲାଞ୍ଶୁଭାନ୍। ଶ୍ରୋତ୍ରରମ୍ଯାନ୍ସୁମଧୁରାଞ୍ଶବ୍ଦାନ୍ଖଗମୁଖେରିତାନ୍
ସେମାନେ ଖୁସିରେ ଶୁଣିଲେ ପକ୍ଷୀମାନେ ତିଆରି କରୁଥିବା ମୃଦୁ, ମଧୁର ଓ ଶୁଭ ଧ୍ୱନି, ଯାହା କାନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲା।
ସର୍ଵର୍ତୁଫଲଭାରାଞ୍ଯାନ୍ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମୋଜ୍ଜ୍ଵଲାମ୍। ପଶ୍ଯନ୍ତଃ ପାଦପାଂସ୍ଚାପି ଫଲଭାରାଵନାମିତାନ୍
ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଫଳରେ ଭରିଥିବା ଗଛ, ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଫୁଲରେ ଅଳୋକିତ, ଫଳର ଭାରରେ ଶାଖାମାନେ ଝୁକିଯାଇଥିଲା।
ଆମ୍ରାନାମ୍ରାତକାନ୍ଫୁଲ୍ଲାନ୍ନାରିକେଲାନ୍ସତିନ୍ଦୁକାନ୍। ମୁଞ୍ଜାତକାଂସ୍ତଥାଞ୍ଜୀରାନ୍ଦାଡିମାନ୍ବୀଜପୂରକାନ୍
ସେମାନେ ଆମ୍ବ, ବନ୍ୟ ଆମ୍ବ ଫୁଲ, ନାଡ଼ିଆ, କରମ୍ବ, ମୁଞ୍ଜାଟକ, ଅଞ୍ଜିର, ଦାଡିମ୍ବ ଓ ବିଜପୁର ଫଳ ଦେଖିଲେ।
ପନସାଁଲ୍ଲିକୁଚାନ୍ମୋଚାଃ ଖର୍ଜୂରାନମ୍ଲଵେତସାନ୍। ପରାଵତାଂସ୍ତଥା କ୍ଷୌଦ୍ରାନୀପାଂଶ୍ଚାପି ମନୋରମାନ୍
ସେଠାରେ ପନସ, ଲିଚୁ, କଦଳୀ, ଖଜୁରୀ, ଆମ୍ଲବେତସ, ପରାବତ ଫଳ, ମଧୁ ଚଟାଣ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ନିପା ଗଛ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ବେଲ୍ଵାନ୍କପିତ୍ଥାଞ୍ଜମ୍ବୂଶ୍ଚ କାଶ୍ମରୀର୍ବ୍ରଦରୀସ୍ତଥା। ପୁକ୍ଷାନୁଦୁମ୍ବରଵଟାନଶ୍ଵତ୍ଥାନ୍କ୍ଷୀରିକାସ୍ତଥା
ବେଲ, କପିଠ, ଜାମୁନ, କାଶମରୀ, ବ୍ରଦରୀ, ପୁକ୍ଷ, ଉଦୁମ୍ବର, ବଟ, ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ ଓ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ମଲ୍ଲାତକାନାମଲକୀର୍ହରୀତକବିଭୀତକାନ୍। ଇଙ୍ଗୁଦାନ୍କରମର୍ଦାଂଶ୍ଚ ତିନ୍ଦୁକାଂଶ୍ ମହାଫଲାନ୍
ମଲ୍ଲାତକ, ଆମଳକୀ, ହରୀତକୀ, ବିଭୀତକ, ଇଙ୍ଗୁଦି, କରମର୍ଦ୍ଦ, ଟିଣ୍ଡୁକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବଡ଼ ଫଳ ଦେଉଥିବା ଗଛ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ଏତାନନ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଵିଵିଧାନ୍ଗନ୍ଧମାଦନସାନୁଷୁ। ଫଲୈରମୃତକଲ୍ପୈସ୍ତାନାଚିତାନ୍ସ୍ଵାଦୁଭିସ୍ତରୂପନ୍
ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ର ଢାଳରେ ସେମାନେ ଏମିତି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅମୃତ ସମାନ ମଧୁର ଓ ପ୍ରଚୁର ଫଳ ଲଟିଥିଲା।
ତଥୈଵ ଚମ୍ପକାଶୋକାନ୍କେତକାନ୍ବକୁଲାଂସ୍ତଥା। ପୁନ୍ନାଗାନ୍ସପ୍ତପର୍ଣାଂଶ୍ଚ କର୍ଣିକାରାନ୍ସକେତକାନ୍। ପାଟଲାନ୍କୁଟଜାନ୍ରମ୍ଯାନ୍ମନ୍ଦାରେନ୍ଦୀଵରାଂସ୍ତଥା
ତେଉଁଠାରେ ଚମ୍ପକ, ଅଶୋକ, କେତକୀ, ବକୁଳ, ପୁନ୍ନାଗ, ସପ୍ତପର୍ଣ୍ଣ, କର୍ଣ୍ଣିକାର, ପୁନି କେତକୀ, ପାଟଳ, ରମ୍ୟ କୁଟଜ, ମନ୍ଦାର ଓ ନୀଳ କମଳ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ପାରିଜାତାନ୍କୋଵିଦାରାନ୍ଦେଵଦାରୁଦ୍ରୁମାଂସ୍ତଥା। ପାରିଜାତାନ୍କୋଵିଦାରାନ୍ଦେଵଦାରୁଦ୍ରୁମାଂସ୍ତଥା। ଶାଲାଂସ୍ତାଲାଂସ୍ତମାଲାଂଶ୍ଚ ପିପ୍ପଲାନ୍ହିଙ୍ଗୁକାଂସ୍ତଥା
ସେମାନେ ପାରିଜାତ, କୋବିଦାର, ଦେବଦାରୁ ଗଛ, ଶାଳ, ତାଳ, ତମାଳ, ପିପ୍ପଳ ଓ ହିଙ୍ଗୁକା ଗଛ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ଚକୋରୈଃ ଶତପତ୍ରୈଶ୍ ଭୃଙ୍ଗରାଜୈସ୍ତଥା ଶୁକୈଃ। କୋକିଲୈଃ କଲଵିଙ୍କୈଶ୍ଚ ହାରିତୈର୍ଜୀଵଜୀଵକୈଃ
ସେଠାରେ ଚକୋର, ଶତପତ୍ରୀ, ଭୃଙ୍ଗରାଜ, ଶୁଆ, କୋକିଳ, କଳବିଙ୍କ, ହାରିତ ଓ ଜୀବଜୀବକ ପକ୍ଷୀ ଥିଲେ।
ପ୍ରିଯକୈଶ୍ଚାତକୈଶ୍ଚୈଵ ତଥାଽନ୍ଯୈର୍ଵିଵିଧୈଃ ଖଗୈଃ। ଶ୍ରୋତ୍ରରମ୍ଯଂ ସୁମଧୁରଂ କୂଜଦ୍ଭିଶ୍ଚାପ୍ଯଧିଷ୍ଠିତାନ୍
ସେଠାରେ ପ୍ରିୟ ଶାରିକା ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଚଡ଼େଇ ମାନେ ଗଛମାନେ ଉପରେ ବସିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ମଧୁର ଓ ମନୋହର ଡାକି ଶୁଣିଲେ କାନ ଖୁସି ହୁଏ।
ସରାଂସି ଚ ମନୋଜ୍ଞାନି ସମନ୍ତାଜ୍ଜଲଚାରିଭିଃ। କୁମୁଦୈଃ ପୁଣ୍ଡରୀକୈଶ୍ଚ ତୃଥା କୋକନଦୋତ୍ପଲୈଃ। କହାରୈଃ କମଲୈଶ୍ଚୈଵ ଆଚିତାନି ସମନ୍ତତଃ
ସେଠାର ଝିଲିକ ମାନେ ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଜଳପକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ, ଏବଂ କୁମୁଦ, ଶ୍ୱେତ ପଦ୍ମ, କୋକନଦ, ନୀଳ ପଦ୍ମ, କହାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଦ୍ମ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ।
କାଦମ୍ବୈଶ୍ଚକ୍ରଵାକୈଶ୍ଚ କୁରରୈର୍ଜଲକୁକ୍କୁଟୈଃ। କାରଣ୍ଡଵୈଃ ପ୍ଲଵୈର୍ହଂସୈର୍ବକୈର୍ମଦ୍ଗୁଭିରେଵ ଚ
ସେଠାରେ କାଦମ୍ବ, ଚକ୍ରବାକ, କୁରର, ଜଳକୁକୁଡ଼, କାରଣ୍ଡବ, ପ୍ଲବ, ହଂସ, ବକ ଓ ମଦ୍ଗୁ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ଏତୈଶ୍ଚାନ୍ଯୈଶ୍ଚ କୀର୍ଣାନି ସମନ୍ତାଜ୍ଜଲଚାରିଭିଃ। ହୃଷ୍ଟୈସ୍ତଥା ତାମରସରସାସଵମଦାଲସୈଃ
ଏହି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଖୁସି ଜଳପକ୍ଷୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଝିଲିକ ମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ, ତାମ୍ରପଦ୍ମର ମଧୁରେ ମତ୍ତ ହୋଇଥିଲେ।
ପଦ୍ମୋଦରଚ୍ଯୁତରଜଃକିଞ୍ଜଲ୍କାରୁଣରଞ୍ଜିତୈଃ। ମଞ୍ଜୁସ୍ଵରୈର୍ମଧୁକରୈର୍ଵିରୁତାନ୍କମଲାକରାନ୍
ପଦ୍ମର ମଝିରୁ ପଡ଼ିଥିବା ଲାଲ ରଙ୍ଗର ପରାଗ ଓ ମଧୁର ସ୍ୱରର ମଧୁମକ୍ଷିକାମାନେ ତାଳପୋଖରୀରେ ଗୁଞ୍ଜନ କରୁଥିଲେ।
ଅପଶ୍ଯଂସ୍ତେ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରା ଗନ୍ଧମାଦନସାନୁଷୁ। ତଥୈଵ ପଦ୍ମଷଣ୍ଡୈଶ୍ଚ ମଣ୍ଡିତାଂଶ୍ଚ ସମନ୍ତତଃ
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ର ଢାଳରେ ତୁମେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଥିଲ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପଦ୍ମ ଗୁଛରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ଶିଖଣ୍ଡିନୀଭିଃ ସହିତାଁଲ୍ଲତାମଣ୍ଡଲକେଷୁ ଚ। ମେଘତୂର୍ଯରଵୋଦ୍ଦାମମଦନାକୁଲିତାନ୍ଭୃଶମ୍
ମୟୂରୀମାନେ ଲତା ଓ ବେଳ ମଣ୍ଡଳରେ ଏକାଠି ହୋଇ, ମେଘର ଢୋଳ ଭଳି ଗଭୀର ଧ୍ୱନିରେ ଅତି ଉତ୍ସାହିତ ଓ ମତ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
କୃତ୍ଵୈଵ କେକାମଧୁରଂ ସଂଗୀତଂ ମଧୁରସ୍ଵରମ୍। ଚିତ୍ରାନ୍କଲାପାନ୍ଵିସ୍ତୀର୍ଯ ସଵିଲାସାନ୍ମଦାଲସାନ୍
ସେମାନେ ମଧୁର କେକା ଓ ଗୀତ ଗାଇ, ବିବିଧ ରଙ୍ଗର ପୁଛ ପସାରି, ଖେଳିବା ଭାବରେ ମତ୍ତ ହୋଇ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖାଉଥିଲେ।
ମଯୂରାନ୍ଦଦୃଶୁର୍ହୃଷ୍ଟାନ୍ନୃତ୍ଯତୋ ଵନଲାଲସାନ୍। କାଂଶ୍ଚିତ୍ପ୍ରିଯାଭିଃ ସହିତାନ୍ରମମାଣାନ୍କଲାପିନଃ
ତୁମେ ଖୁସି ହୋଇଥିବା ମୟୂରମାନେ ଜଙ୍ଗଲରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା, କେତେକ ତାଙ୍କର ସାଥୀ ସହିତ ମଜା କରୁଥିବା ଓ ପୁଛ ପସାରିଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଥିଲ।
ଵଲ୍ଲୀଲତାସଂକଟେଷୁ କୁଟଜେଷୁ ସ୍ଥିତାଂସ୍ତଥା। କାଂଶ୍ଚିଚ୍ଚ କୁଟଜାନାଂ ତୁ ଵିଟପେଷୂତ୍କଟାନିଵ
ଲତା ବେଳ ଜଙ୍ଗଲର ଘନତାରେ ଓ କୁଟଜ ଗଛରେ କେତେକ ଦଢ଼ି ଥିଲେ, ଆଉ କେତେକ କୁଟଜ ଗଛର ଉଚ୍ଚ ଡାଳିରେ ବସିଥିଲେ।
କଲାପରୁଚିରାଟୋପନିଚିତାନ୍ମୁକୁଟାନିଵ। ଵିଵରେଷୁ ତରୂଣାଂ ଚ ରୁଚିରାନ୍ଦଦୃଶୁଶ୍ଚ ତେ
ସୁନ୍ଦର ରଙ୍ଗର ଚୁଡ଼ି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ସେମାନେ ଗଛର ଗୁହାରେ ରହି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଲାଗୁଥିଲେ।
ସିନ୍ଧୁଵାରାଂସ୍ତଥୋଦାରାନ୍ମନ୍ମଥସ୍ଯେଵ ତୋମରାନ୍। ସୁଵର୍ଣଵର୍ଣକୁସୁମାନ୍ଗିରୀଣାଂ ସିଖରେଷୁ ଚ। କର୍ଣିକାରାନ୍ଵିକସିତାନ୍କର୍ଣପୂରାନିଵୋତ୍ତମାନ୍
ତୁମେ ଦେଖିଥିଲେ ଉତ୍ତମ ସିନ୍ଧୁବାର ଗଛ, ଯାହା କାମଦେବଙ୍କର ବାଣ ଭଳି, ସୁନା ରଙ୍ଗର ଫୁଲରେ ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ଶୋଭିତ, ଏବଂ ଫୁଲିଥିବା କର୍ଣ୍ଣିକାର ଗଛ, ଯାହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଣ୍ଠାଭୂଷଣ ଭଳି ଲାଗୁଥିଲା।
ତଥାଽପଶ୍ଯନ୍କୁରବକାନ୍ଵନରାଜିଷୁ ପୁଷ୍ପିତାନ୍। କାମଵଶ୍ଯୌତ୍ସୁକ୍ଯକରାନ୍କାମସ୍ଯେଵ ଶରୋତ୍କରାନ୍
ଏଭଳି ତୁମେ ଜଙ୍ଗଲ ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ଫୁଲିଥିବା କୁରବକ ଗଛ ଦେଖିଥିଲ, ଯାହା କାମଦେବଙ୍କର ତୀର ଭଳି ଆକାଂକ୍ଷା ଜଗାଇଥିଲା।
ତଥୈଵ ଵନରାଜୀନାମୁଦାରାନ୍ରଚିତାନିଵ। ଵିରାଜମାନାଂସ୍ତେଽପଶ୍ଯଂସ୍ତିଲକାଂସ୍ତିଲକାନିଵ
ଏହିପରି ତୁମେ ଜଙ୍ଗଲର ଉତ୍ତମ ଗଛମାନେ ଦେଖିଥିଲ, ସେମାନେ ଅଳଙ୍କାର ଭଳି ଶୋଭିତ ହୋଇ ତିଳକ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ତଥାନଙ୍ଗଶରାକାରାନ୍ସହକାରାନ୍ମନୋରମାନ୍। ଅପଶ୍ଯନ୍ଭ୍ରାମରାନ୍ରାଜନ୍ମଞ୍ଜରୀଭିର୍ଵିରାଜିତାନ୍
ତୁମେ ମନୋହର ସହକାର ଗଛ ଦେଖିଥିଲ, ଯାହା କାମଦେବଙ୍କର ବାଣ ଭଳି ଆକୃତିର, ଏବଂ ରାଜା, ମଞ୍ଜରୀରେ ଶୋଭିତ ମଧୁମକ୍ଷିକାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଥିଲ।
ହିରଣ୍ଯସଦୃଶୈଃ ପୁଷ୍ଯୈର୍ଦାଵାଗ୍ନିସଦୃଶୈରପି। ଲୋହିତୈରଞ୍ଜନାଭୈଶ୍ଚ ଵୈଦୂର୍ଯସଦୃଶୈରପି। ଅତୀଵ ଵୃକ୍ଷା ରାଜନ୍ତେ ପୁଷ୍ପିତାଃ ଶୈଲସାନୁଷୁ
ସୁନା ଭଳି, ଦାହିଯାଉଥିବା ଅଗ୍ନି ଭଳି, ଲାଲ ଏବଂ ଅଞ୍ଜନ ଭଳି, ବୈଦୂର୍ୟ ଭଳି ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ଗଛମାନେ ପାହାଡ଼ ଢାଳରେ ବହୁତ ଆଲୋକିତ ହୋଇଥିଲେ।