ନୂନମଦ୍ଯାସି ସଂପକ୍ଵୋ ଯଥା ତେ ମତିରୀଦୃଶୀ। ଦତ୍ତା କୃଷ୍ଣାପହରଣେ କାଲେନାଦ୍ଭୁତକର୍ମଣା। `ସୋପି କାଲଂ ସମାସାଦ୍ଯ ତଥାଽଦ୍ଯ ନଭଵିଷ୍ଯସି
ନିଶ୍ଚିତ ଏବେ ତୁମର ସମୟ ପକ୍କା ହୋଇଛି, ଯେପରି ତୁମ ମନ ଏପରି ଭ୍ରମିତ; କାଳ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ରୌପଦୀ ଉଠାଇ ନେବା ପାଇଁ ତୁମେ ଦିଆଯାଇଛ; ଏହି କାଳକୁ ଆସି, ଆଜି ତୁମେ ବଞ୍ଚିବେ ନାହିଁ।
ବଡିଶୋଽଯଂତ୍ଵଯା ଗ୍ରସ୍ତଃ କାଲସୂତ୍ରେଣ ଲମ୍ବିତଃ। ମତ୍ସ୍ଯୋଽମ୍ଭସୀଵ ସ୍ଯୂତାସ୍ଯଃ କଥମଦ୍ଯ ଗମିଷ୍ଯସି
ତୁମେ ଏହି ଆଞ୍ଚ ଗିଲି ନେଇଛ, କାଳର ସୂତ୍ରରେ ଲଟକିଛ; ଜଳରେ ଫାଟିଯାଇଥିବା ମାଛ ପରି, ଆଜି କିପରି ତୁମେ ପଳାଇପାରିବ।
ଯଂ ଚାସି ପ୍ରସ୍ଥିତୋ ଦେଶଂ ମନଃ ପୂର୍ଵଂ ଗତଂ ଚ ତେ। ନ ତଂ ଗନ୍ତାସି ଗନ୍ତାସି ମାର୍ଗଂ ବକହିଡିମ୍ବଯୋଃ
ଯେଉଁ ଦେଶକୁ ଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲା, ଯେଉଁଠି ତୁମ ମନ ପୂର୍ବରୁ ଗଲା, ସେଠାକୁ ତୁମେ ପହଞ୍ଚିବେ ନାହିଁ; ବକ ଓ ହିଡିମ୍ବାର ପଥରେ ଯିବ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଭୀମେନ ରାକ୍ଷସଃ କାଲଚୋଦିତଃ। ଭୀତ ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଯୁଦ୍ଧାଯ ସମୁପସ୍ଥିତଃ
ଭୀମ ଏପରି କହିବା ପରେ, ରାକ୍ଷସ କାଳର ଉତ୍ସାହରେ ଭୟରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଲା ଓ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲା।
ଅବ୍ରଵୀଚ୍ଚ ପୁନର୍ଭୀମଂ ରୋଷାତ୍ପ୍ରସ୍ଫୁରିତାଧରଃ। ନ ମେ ମୂଢା ଦିଶଃ ପାପ ତ୍ଵଦର୍ଥଂ ମେ ଵିଲମ୍ବନମ୍
ତାପରେ ରାକ୍ଷସ ଭୀମକୁ ରୋଷରେ ଫିଁପିଁ କରୁଥିବା ଠୋଡ଼ ସହିତ କହିଲା: 'ମୂଢ଼, ମୁଁ ପଥରେ ଭ୍ରମିତ ନୁହେଁ; ମୋର ବିଳମ୍ବ କେବଳ ତୁମ ପାଇଁ।'
ଶ୍ରୁତା ମେ ରାକ୍ଷସା ଯେ ଯେ ତ୍ଵଯା ଵିନିହତା ରଣେ। ତେଷାମଦ୍ଯକରିଷ୍ଯାମି ତଵାସ୍ରେଣୋଦକକ୍ରିଯାମ୍
'ମୁଁ ଶୁଣିଛି ଯେ ଯେଉଁ ରାକ୍ଷସମାନେ ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଛ; ଆଜି ତୁମ ରକ୍ତରେ ତାଙ୍କ ପିଣ୍ଡଦାନ କରିବି।'
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵାତଦା ଭୀମଂ ରାକ୍ଷସୋ ଯୋଦ୍ଧୁମାଯଯୌ। କରାଲଵଦନଃ କ୍ରୋଧାତ୍କାଲସର୍ପ ଇଵ ଶ୍ଵସନ୍
ଏପରି କହି ରାକ୍ଷସ ଭୀମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆଗକୁ ଆସିଲା, ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଭୟଙ୍କର, କ୍ରୋଧରେ କାଳ ସର୍ପ ପରି ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିଲା।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତୋ ଭୀମଃ ସୃକ୍ଵିଣୀ ପରିଲେଲିହନ୍। ସ୍ମଯମାନ ଇଵ କ୍ରୋଧାତ୍ସାକ୍ଷାତ୍କାଲାନ୍ତକୋପମଃ
ତାପରେ ଭୀମ, ଠୋଡ଼ ଚାଟୁଥିବା, କ୍ରୋଧରେ ହସୁଥିବା ପରି, ସାକ୍ଷାତ୍ ମୃତ୍ୟୁ ପରି ଦଢ଼ ହେଲେ।
ବ୍ରୁଵନ୍ଵୈ ତିଷ୍ଠତିଷ୍ଠେତି କ୍ରୋଧସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ'। ବାହୁସଂରମ୍ଭମେଵେଚ୍ଛନ୍ନଭିଦୁଦ୍ରାଵ ରାକ୍ଷସମ୍
କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଆଖି ସହିତ ଭୀମ ଚିତ୍କାର କଲେ, 'ଥିବ, ଥିବ!' ଓ ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଲୁଚାଇ ବାହୁ ଚଳାଇ ରାକ୍ଷସକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ମୁହୁର୍ମୁହୁର୍ଵ୍ଯାଦଦାନଃ ସୃକ୍ଵିଣୀ ପରିସଂଲିହନ୍।] ଅଭିଦୁଦ୍ରାଵ ସଂରବ୍ଧୋ ବଲୋ ଵଜ୍ରଧରଂ ଯଥା
ବାରେବାରେ ରାକ୍ଷସ ରୋଷରେ ମୁହଁ ବଡ଼ କରି, ଠୋଡ଼ ଚାଟୁଥିବା, ଭୀମକୁ ବିଜୁଳିଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ଆକ୍ରମଣ କଲା।
ଭୀମସେନୋଽପ୍ଯଵଷ୍ଟବ୍ଧୋ ନିଯୁଦ୍ଧାଯାଭଵତ୍ସ୍ଥିତଃ। ରାକ୍ଷସୋଽପି ଚ ଵିସ୍ରବ୍ଧୋ ବାହୁଯୁଦ୍ଧମକାଙ୍କ୍ଷତ
ଭୀମସେନ ମଧ୍ୟ ଦଢ଼ ହୋଇ, ଏକାଏକି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ; ରାକ୍ଷସ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହୋଇ, ବାହୁ ଯୁଦ୍ଧ ଚାହିଲା।
ଵର୍ତମାନେ ତଯୋ ରାଜନ୍ବାହୁଯୁଦ୍ଧେ ସୁଦାରୁଣେ। ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରାଵତିକ୍ରୁଦ୍ଧାଵୁଭାଵପ୍ଯଭ୍ଯଧାଵତାମ୍
ରାଜା, ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ବାହୁ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅ ଦୁଇଜଣ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଆଗକୁ ଆସିଲେ।
ନ୍ଯଵାରଯତ୍ତୌ ପ୍ରହସନ୍କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଵୃକୋଦରଃ। ଶକ୍ତୋଽହଂ ରାକ୍ଷସସ୍ଯେତି ପ୍ରେକ୍ଷଧ୍ଵମିତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍
କୁନ୍ତୀଙ୍କ ପୁଅ ବୃକୋଦର ହସି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ରୋକିଦେଲେ, କହିଲେ, "ମୁଁ ଏହି ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖିନ କରିପାରିବି — ଦେଖିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବ।"
ଆତ୍ମନା ଭ୍ରାତୃଭିଶ୍ଚୈଵ ଧର୍ମେଣ ସୁକୃତେନ ଚ। ଇଷ୍ଟେନ ଚ ଶପେ ରାଜନ୍ସୂଦଯିଷ୍ଯାମି ରାକ୍ଷସମ୍
ମୋର ଶକ୍ତି, ଭାଇମାନେ, ଧର୍ମ, ଭଲ କାମ, ଏବଂ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା, ରାଜା, ମୁଁ ଶପଥ କରୁଛି — ଏହି ରାକ୍ଷସକୁ ମୁଁ ମାରିଦେବି।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୌ ଵୀରୌ ସ୍ପର୍ଧମାନୌ ପରସ୍ପରମ୍। ବାହୁଭିଃ ସମସଜ୍ଜେତାମୁଭୌ ରକ୍ଷୋଵୃକୋଦରୌ
ଏଭଳି କହି, ଦୁଇ ଶୂର, ଏକାପର ଉପରେ ଆଗ୍ରହ କରି, ବୃକୋଦର ଓ ରାକ୍ଷସ, ଦୁଇଜଣ ଦେହରେ ଦେହ ଲଗାଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ତଯୋରାସୀତ୍ସଂପ୍ରହାରଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଯୋର୍ଭୀମରକ୍ଷସୋଃ। ଅମୃଷ୍ଯମାଣଯୋଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ଶକ୍ରଶମ୍ବରଯୋରିଵ
ଭୀମ ଓ ରାକ୍ଷସ, ଦୁଇଜଣ ରାଗରେ ଭରିଥିବା, ଏକାପରକୁ ଭଲିପାରିବା ନଥିଲେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଶମ୍ବରଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ପରି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ତୌ ଵୀରୌ ସମଭିକ୍ରୁଦ୍ଧାଵନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ପର୍ଯଧାଵତାମ୍। ଆରୁଜ୍ଯାରୁଜ୍ଯତୌ ଵୃକ୍ଷାନନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିଜଘ୍ନତୁଃ। ଜୀମୂତାଵିଵ ଧର୍ମାନ୍ତେ ଵିନଦନ୍ତୌ ମହାବଲୌ
ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଧା, ଦୁଇଜଣ ଭୟଙ୍କର ରାଗରେ, ଏକାପରକୁ ଆକ୍ରମଣ କରି, ବୃକ୍ଷ ଉପଡ଼ି ଏକାପରକୁ ମାରିଲେ, ଋତୁ ଶେଷରେ ମେଘ ଦହଡ଼ିବା ପରି ଚିତ୍କାର କରିଲେ।
ବଭଞ୍ଜତୁର୍ମହାଵୃକ୍ଷାନୂରୁଭିର୍ବଲିନାଂ ଵରୌ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯେନାଭିସଂରବ୍ଧୌ ପରସ୍ପରଵଧୈଷିଣୌ
ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଧା, ଦୁଇଜଣ ଏକାପର ଉପରେ ରାଗରେ, ଉରୁ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ବଡ଼ ବୃକ୍ଷ ଭଙ୍ଗ କରି, ଏକାପରକୁ ମାରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ତଦ୍ଵୃକ୍ଷଯୁଦ୍ଧମଭଵନମହୀରୁହଵିନାଶନମ୍। ଵାଲିସୁଗ୍ରୀଵଯୋର୍ଭ୍ରାତ୍ରୋଃ ପୁରେଵ କପିସିଂହଯୋଃ
ଏହି ବୃକ୍ଷ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜଙ୍ଗଲ ଧ୍ୱଂସ ହେଇଗଲା, ପୂର୍ବରୁ ବାଲି ଓ ସୁଗ୍ରୀବ ମାନଙ୍କ ବନରେ ମକଡ଼ ସିଂହଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ପରି।
ଆଵିଧ୍ଯାଵିଧ୍ଯ ତୌ ଵୃକ୍ଷାନ୍ମୁହୂର୍ତମିତରେତରମ୍। ତାଡଯାମାସତୁରୁଭୌ ଵିନଦନ୍ତୌ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ଏକାପରକୁ ବୃକ୍ଷ ଉପଡ଼ି ଏକାପରକୁ ମାରି, ଦୁଇଜଣ କିଛି ସମୟ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ, ପୁନିପୁନି ଚିତ୍କାର କରି ମାରିବା ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ଦେଶେ ଯଦା ଵୃକ୍ଷାଃ ସର୍ଵ ଏଵ ନିପାତିତାଃ। ପୁଗୀକୃତାଶ୍ଚ ଶତଶଃ ପରସ୍ପରଵଧେପ୍ସଯା
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ବୃକ୍ଷ ଭୁଇଁପଡ଼ି ଏକାପରକୁ ମାରିବା ଚେଷ୍ଟାରେ ଶତଶଃ ଗଛ ଏକାଠି ହୋଇ ଚାଲିଗଲା।
ତତଃ ଶିଲାଃ ସମାଦାଯ ମୁହୂର୍ତମିଵ ଭାରତ। ମହାଭ୍ରୈରିଵ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରୌ ଯୁଯୁଧାତେ ମହାବଲୌ
ତାପରେ, ଭାରତ, କିଛି ସମୟ ପରେ, ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଧା ବଡ଼ ବଡ଼ ପଥର ଉଠାଇ, ପର୍ବତ ରାଜା ମେଘ ମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିବା ପରି ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ଶିଲାଭିରୁଗ୍ରରୂପାଭିର୍ବୃହତୀଭିଃ ପରସ୍ପରମ୍। ଵଜ୍ରୈରିଵ ମହାଵେଗୈରାଜଘ୍ନତୁରମର୍ଷଣୌ
ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ପଥର ଦ୍ୱାରା, ଦୁଇଜଣ ଏକାପରକୁ ବଜ୍ର ପରି ଶକ୍ତିରେ ମାରିଲେ, ରାଗରେ ଭରିଥିଲେ।
ଅଭିଦ୍ରୁତ୍ଯ ଚ ଭୂଯସ୍ତାଵନ୍ଯୋନ୍ଯବଲଦର୍ପିତୌ। ଭୁଜାଭ୍ଯାଂ ପରିଗୃହ୍ଯାଥ ଚକର୍ଷାତେ ଗଜାଵିଵ
ପୁନି ଦୁଇଜଣ ଏକାପରକୁ ଶକ୍ତିର ଗର୍ବରେ ଆକ୍ରମଣ କରି, ଦୁଇଜଣ ଦେହରେ ଦେହ ଲଗାଇ, ହାତ ଦ୍ୱାରା ଧରି, ଦୁଇ ଗଜ ପରି ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ମୁଷ୍ଟିଭିଶ୍ ମହାଘୋରୈରନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିପେତତୁଃ। ତତଃ କଟକଟାଶବ୍ଦୋ ବଭୂଵ ଶୁମହାତ୍ମନୋଃ
ଭୟଙ୍କର ମୁଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା, ଦୁଇଜଣ ଏକାପରକୁ ମାରିଲେ, ତାପରେ ଦୁଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଠାରୁ ଭୟଙ୍କର ଟିକି ଶବ୍ଦ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।
ତତଃ ସଂହୃତ୍ଯମୁଷ୍ଟିଂ ତୁ ପଞ୍ଚଶୀର୍ଷମିଵୋରଗମ୍। ଵେଗେନାଭ୍ଯହନଦ୍ଭୀମୋ ରାକ୍ଷସସ୍ଯ ଶିରୋଧରାମ୍
ତାପରେ, ଭୀମ ମୁଷ୍ଟିକୁ ପଞ୍ଚମୁଖୀ ସାପ ପରି ଚିତ୍କାର କରି, ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଗଳାକୁ ଜୋରରେ ମାରିଦେଲେ।
ତତଃ ଶ୍ରାନ୍ତଂ ତୁ ତଦ୍ରକ୍ଷୋ ଭୀମସେନଭୁଜାହତମ୍। ସୁପରିଭ୍ରାନ୍ତମାଲକ୍ଷ୍ଯ ଭୀମସେନୋଽଭ୍ଯଵର୍ତତ
ଭୀମସେନଙ୍କ ହାତରେ ମାରି, ରାକ୍ଷସ ଥକିଗଲା, ଭଲି ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହେବାକୁ ଦେଖି, ଭୀମସେନ ପ୍ରବଳ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ।
ତତ ଏନଂ ମହାବାହୁର୍ବାହୁଭ୍ଯାମମରୋପମଃ। ସମୁତ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ବଲାଦ୍ଭୀମୋ ନିଷ୍ପିପେଷ ମହୀତଲେ
ତାପରେ, ଭୀମ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଦୁଇ ହାତରେ ଧରି, ରାକ୍ଷସକୁ ଉଠାଇ ଭୁଇଁରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ।
ତତଃ ସଂପୀଡ୍ଯ ବଲଵଦ୍ଭୁଜାଭ୍ଯାଂ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ।' ତସ୍ଯ ଗାତ୍ରାଣି ସର୍ଵାଣି ଚୂର୍ଣଯାମାସ ପାଣ୍ଡଵଃ। ଅରତ୍ନିନା ଚାଭିହତ୍ଯ ଶିରଃ କାଯାଦପାହରତ୍
ତାପରେ, ଭୀମ କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତରେ ରାକ୍ଷସକୁ ଧରି, ତାଙ୍କ ଶରୀରର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ, ଏବଂ ଗୁଡ଼ିକୁ ହାତରେ ମାରି, ଗୋଡ଼ ଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡକୁ ଶରୀରରୁ ଅଲଗା କରିଦେଲେ।
ସଂଦଷ୍ଟୌଷ୍ଠଂ ଵିଵୃତ୍ତାକ୍ଷଂ ଫଲଂ ଵୃକ୍ଷାଦିଵ ଚ୍ଯୁତମ୍। ଜଟାସୁରସ୍ଯ ତୁ ଶିରୋ ଭୀମସେନବଲାଦ୍ଧୃତମ୍। ପପାତ ରୁଧିରାଦିଗ୍ଧଂ ସଂଦଷ୍ଟଦଶନଚ୍ଛଦମ୍
ରାକ୍ଷସଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ, ଓଠ କଟା, ଆଖି ବଡ଼, ଭୀମସେନଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଶରୀରରୁ ଛିଣି ଗଛରୁ ଫଳ ପଡ଼ିବା ପରି ଭୁଇଁରେ ପଡ଼ିଗଲା, ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିଲା, ଦାନ୍ତ କଟା ଥିଲା।