ଗତେଷୁ ତେଷୁ ରକ୍ଷଃସୁ ଭୀମସେନାତ୍ମଜେଽପି ଚ। ରହିତାନ୍ମୀମସେନେନ କଦାଚିତ୍ତାନ୍ଯଦୃଚ୍ଛଯା। ଜହାର ଧର୍ମରାଜଂ ଵୈ ଯମୌ କୃଷ୍ଣାଂ ଚ ରାକ୍ଷସଃ
ରାକ୍ଷସମାନେ ଚାଲିଗଲାପରେ, ଭୀମସେନଙ୍କ ପୁଅ ମଧ୍ୟ ନଥିଲେ, ଭୀମସେନ ଅନୁପସ୍ଥିତ ଥିବା ସମୟରେ ଏକ ରାକ୍ଷସ ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ଭାବେ ଧର୍ମରାଜ, ଯମଉ, ଓ କୃଷ୍ଣା (ଦ୍ରୌପଦୀ) କୁ ଧରି ନେଲା।
ବ୍ରହ୍ମନ୍କଥଂ ଧର୍ମରାଜଂ ଯମୌ କୃଷ୍ଣାଂ ଚ ରାକ୍ଷସଃ। ଜହାର ଚିତ୍ରଂ ଭୀମଶ୍ଚ ଗତୋ ରାକ୍ଷସକଣ୍ଟକଃ। ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ଵିପ୍ରାଗ୍ର୍ଯ ଵ୍ଯକ୍ତମେତନ୍ମମାଽନଘ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଭୀମସେନ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବାକୁ ଯାଇଥିଲେ, ଏହି ରାକ୍ଷସ କିପରି ଧର୍ମରାଜ, ଯମଉ ଓ କୃଷ୍ଣାକୁ ଧରି ନେଲା? ଆପଣ, ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ କହିବା ଉଚିତ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ମନ୍ତ୍ରକୁଶଲଃ ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରେଷ୍ଵସ୍ତ୍ରଵିତ୍ତମଃ। ଇତି ବ୍ରୁଵନ୍ପାଣ୍ଡଵେଯାନ୍ପର୍ଯୁପାସ୍ତେ ସ୍ମ ନିତ୍ଯଦା । ପରୀପ୍ସମାନଃ ପାର୍ଥାନାଂ କଲାପାଂଶ୍ଚ ଧନୂଂଷି ଚ
ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମନ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହ ନିତ୍ୟ ରହୁଥିଲେ, ପାର୍ଥମାନଙ୍କ ଧନୁଷ ଓ କୁଇଭର ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ।
ଅନ୍ତରଂ ସଂପରିପ୍ରେପ୍ସୁର୍ଦ୍ରୌପଦ୍ଯା ହରଣଂ ପ୍ରତି। ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ପାପବୁଦ୍ଧିଃ ସ ନାମ୍ନା ଖ୍ଯାତୋ ଜଟାସୁରଃ
ଦ୍ରୌପଦୀକୁ ଚୋରିବା ପାଇଁ ଅବସର ଖୋଜୁଥିବା, ଦୁଷ୍ଟ ଓ ମନେ ଖରାପ, ଜଟାସୁର ନାମରେ ପରିଚିତ ଏହି ରାକ୍ଷସ ଅବସର ଚାହୁଁଥିଲେ।
[ପୋଷଣଂ ତସ୍ ରାଜେନଦ୍ର ଚକ୍ରେ ପାଣ୍ଡଵନନ୍ଦନଃ। ବୁବୁଧେ ନ ଚ ତଂ ପାପଂ ଭସ୍ମଚ୍ଛନ୍ନମିଵାନଲମ୍
ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ପୁଅ ତାଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବି ସମ୍ମାନ ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଦୁଷ୍ଟକୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଭସ୍ମ ଭିତରେ ଅଗ୍ନି ଲୁଚି ରହିଥାଏ।
ସ ଭୀମସେନେ ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତେ ମୃଗଯାର୍ଥମରିଂଦମେ। [ଘଟୋତ୍କଚଂ ସାନୁଚରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିପ୍ରଦ୍ରୁତଂ ଦିଶଃ
ଭୀମସେନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରିବା ପାଇଁ ଶିକାରକୁ ଯାଇଥିଲେ, ଘଟୋତ୍କଚ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥିଯିଁ ଚାଲିଗଲାପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୟରେ ସମସ୍ତ ଦିଶାକୁ ପଳାଇଗଲେ।
ଲୋମଶପ୍ରଭୃତୀଂସ୍ତାଂସ୍ତୁ ମହର୍ଷୀଶ୍ଚ ସମାହିତାନ୍। ସ୍ନାତୁଂ ଵିନିର୍ଗତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁଷ୍ପାର୍ଥଂ ଚ ତପୋଧନାନ୍]
ଲୋମଶ ଓ ଅନ୍ୟ ମହାର୍ଷିମାନେ, ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ମନେ ସ୍ନାନ କରିବା ଓ ଫୁଲ ତୁଳିବାକୁ ବାହାରିଥିଲେ, ଏହା ଦେଖି ତପସ୍ବୀମାନେ ଚାଲିଗଲେ।
ରୂପମନ୍ଯତ୍ସମାସ୍ଥାଯ ଵିକୃତଂ ଭୈରଵଂ ମହତ୍। ଗୃହୀତ୍ଵା ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରାଣି ଦ୍ରୌପଦୀଂ ପରିଗୃହ୍ଯ ଚ। ପ୍ରାତିଷ୍ଠତ ସୁଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ତ୍ରୀନ୍ଗୃହୀତ୍ଵା ଚ ପାଣ୍ଡଵାନ୍
ସେ ଭୟଙ୍କର ଦେହ ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ଦ୍ରୌପଦୀକୁ ଧରି, ତିନି ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଧରି, ଦୁଷ୍ଟ ମନେ ଦୂରକୁ ଚାଲିଗଲା।
[ଵିକ୍ରମ୍ଯ କୌଶିକଂ ଖଙ୍ଗଂ ମୋକ୍ଷଯିତ୍ଵା ଗ୍ରହଂ ରିପୋଃ।] ଆକ୍ରନ୍ଦଦ୍ଭୀମସେନ ଵୈ ଯେନ ଯାତୋ ମହାବଲଃ
ଭୀମସେନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କୌଶିକ ଖଡ଼କୁ ଶତ୍ରୁର ହାତରୁ ମୁକ୍ତ କରି, ଚିତ୍କାର ଶୁଣି ବେଗରେ ଯାଇଥିଲେ।
ତମବ୍ରଵୀଦ୍ଧର୍ମରାଜୋ ହ୍ରିଯମାଣୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଧର୍ମସ୍ତେ ହୀଯତେ ମୂଢ ନ ଚୈନଂ ସମଵେକ୍ଷସେ
ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଧରି ନେଇଯାଉଥିବା ବେଳେ କହିଲେ: 'ମୂଢ, ତୁମେ ଧର୍ମକୁ ଛାଡ଼ୁଛ ଓ ଦେଖୁନାହିଁ।'
ଯେଽନ୍ଯେ କ୍ଵଚିନ୍ମନୁଷ୍ଯେଷୁ ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଗତାଶ୍ଚ ଯେ। ଧର୍ମଂ ତେ ସମଵେକ୍ଷନ୍ତେ ରକ୍ଷାଂସି ଚ ଵିଶେଷତଃ
ଅନ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମକୁ ଦେଖନ୍ତି; ବିଶେଷ କରି ରାକ୍ଷସମାନେ ଧର୍ମକୁ ମାନନ୍ତି।
ଧର୍ମସ୍ଯରାକ୍ଷସା ମୂଲଂ ଧର୍ମଂ ତେ ଵିଦୁରୁତ୍ତମମ୍। ଏତତ୍ପରୀକ୍ଷ୍ଯସର୍ଵଂ ତ୍ଵଂ ସମୀପେ ସ୍ଥାତୁମର୍ହସି
ରାକ୍ଷସମାନେ ଧର୍ମର ମୂଳ; ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମକୁ ଜାଣନ୍ତି। ତୁମେ ଏହାକୁ ଭଲରେ ବିଚାର କରି, ତାହାର ନିକଟରେ ରହିବା ଉଚିତ।
ଦେଵାଶ୍ଚ ଋଷଯଃ ସିଦ୍ଧାଃ ପିତରଶ୍ଚାପି ରାକ୍ଷସ। ଗନ୍ଧର୍ଵୋରଗରକ୍ଷାଂସି ଵଯାଂସି ପଶଵସ୍ତଥା
ହେ ରାକ୍ଷସ, ଦେବତା, ଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ପିତୃ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ, ରାକ୍ଷସ, ପକ୍ଷୀ ଓ ପଶୁମାନେ—
ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଗତାଶ୍ଚୈଵ ଅପି କୀଟପିପୀଲିକାଃ। ମନୁଷ୍ଯାନୁପଜୀଵନ୍ତି ତତସ୍ତ୍ଵମପି ଜୀଵସି
ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ଥିବା ପ୍ରାଣୀ, କିଟ ଓ ପିପିଳିକା ମଧ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି; ତେଣୁ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହା ପାଇଁ ଜୀବନ କରୁଛ।
ସମୃଦ୍ଧ୍ଯା ଯସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ଲୋକୋ ଯୁଷ୍ମାକମୃଧ୍ଯତି। ଇମଂ ଚ ଲୋକଂ ଶୋଚନ୍ତମନୁଶୋଚନ୍ତି ଦେଵତାଃ। ପୂଜ୍ଯମାନାଶ୍ଚ ଵର୍ଧନ୍ତେ ହଵ୍ଯକଵ୍ଯୈର୍ଯଥାଵିଧି
ଯେତେବେଳେ ଏହି ଜଗତ ଉନ୍ନତି କରେ, ତୁମର ଜଗତ ମଧ୍ୟ ଉନ୍ନତି କରେ। ଏହି ଲୋକ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଥିଲେ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖି ହୁଅନ୍ତି; ଯେତେବେଳେ ନିୟମରେ ହବ୍ୟ କବ୍ୟ ଦେଇ ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେମାନେ ବୃଦ୍ଧି ପାନ୍ତି।
ଵଯଂ ରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଗୋପ୍ତାରୋ ରକ୍ଷିତାରଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସ। ରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯାରକ୍ଷ୍ଯମାଣସ୍ଯ କୁତୋ ଭୂତିଃ କୁତଃ ସୁଖମ୍
ହେ ରାକ୍ଷସ, ଆମେ ରାଷ୍ଟ୍ରର ରକ୍ଷକ ଓ ସୁରକ୍ଷାକାରୀ। ଯଦି ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ରକ୍ଷା କରାଯାଏ ନାହିଁ, ତେବେ କେମିତି ଉନ୍ନତି ଓ ସୁଖ ହେବ?
ନ ଚ ରାଜାଽଵମନ୍ତଵ୍ଯୋ ରକ୍ଷସା ଜାତ୍ଵନାଗସି। ଅନୁରପ୍ଯପଚାରଶ୍ଚ ନାସ୍ତ୍ଯସ୍ମାକଂ ନରାଶନ
ରାଜାଙ୍କୁ କେବେ ଅପମାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ସେ କୌଣସି ଅପରାଧ କରିନାହାନ୍ତି; ଆମେ ମାନବ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ଆମକୁ ଦୟା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ କେବେ ଅନ୍ୟାୟ କରିନାହିଁ।
ଵିଘସାଶାନ୍ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା କୁର୍ମହେ ଦେଵତାଦିଷୁ। ଗୁରୂଂଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣାଂଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରମାଣପ୍ରଵଣାଃ ସଦା
ଯେତେକି ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଅମେ ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଦେଉଛୁ; ଗୁରୁ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ସଦା ଆଦର କରି, ଉଚିତ୍ ନିୟମକୁ ମାନୁଛୁ।
ଦ୍ରୋଗ୍ଧଵ୍ଯଂ ନ ଚ ମିତ୍ରେଷୁ ନ ଵିଶ୍ଵସ୍ତେଷୁ କର୍ହିଚିତ୍। ଯେଷାଂ ଚାନ୍ନାନି ଭୁଞ୍ଜୀତ ଯତ୍ରଚ ସ୍ଯାତ୍ପ୍ରତିଶ୍ରଯଃ
ମିତ୍ରମାନେ କିମ୍ବା ଯେଉଁମାନେ ଆମପରେ ଭରସା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ କେବେ ଧୋକା ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯେଉଁମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଯେଉଁଠାରେ ଆମେ ଆଶ୍ରୟ ପାଇଛୁ, ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟାୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ସ ତ୍ଵଂ ପ୍ରତିଶ୍ରଯେଽସ୍ମାକଂ ପୂଜ୍ଯମାନଃ ସୁଖୋଷିତଃ। ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚାନ୍ନାନି ଦୁଷ୍ପ୍ରଜ୍ଞ କଥମସ୍ମାଞ୍ଜିହୀର୍ଷସି
ତୁମେ ଆମ ଆଶ୍ରୟରେ ଆଦର ଓ ସୁଖରେ ରହିଛ; ଆମ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରିଛ; ଏହିପରେ, ଅବିବେକୀ, କିପରି ଆମକୁ କଷ୍ଟ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
ଏଵମେଵ ଵୃଥାଚାରୋ ଵୃଥା ଵୃଦ୍ଧୋ ଵୃଥାମତିଃ। ଵୃଥାମରଣମର୍ହସ୍ତ୍ଵଂ ଵୃଥାଽଦ୍ଯ ନମଵିଷ୍ଯସି
ଏପରି ବ୍ୟବହାର ଅନର୍ଥକ, ତୁମର ବୟସ୍ ଅନର୍ଥକ, ତୁମର ମନ ଅନର୍ଥକ; ତୁମେ ଅନର୍ଥକ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ, ଏବଂ ଆଜି ଅନର୍ଥକ ଭାବେ ଚିନ୍ହିତ ହେବ।
ଅଥ ଚେଦ୍ଦୁଷ୍ଟବୁଦ୍ଧିସ୍ତ୍ଵଂ ସର୍ଵୈର୍ଧର୍ମୈର୍ଵିଵର୍ଜିତଃ। ପ୍ରଦାଯ ଶସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯସ୍ମାକଂ ଯୁଦ୍ଧେନ ଦ୍ରୌପଦୀଂ ହର
ଯଦି ତୁମର ମନ ଦୁଷ୍ଟ, ଧର୍ମରୁ ଶୂନ୍ୟ, ତେବେ ଆମକୁ ତୁମର ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ, ଯୁଦ୍ଧ କରି ଦ୍ରୌପଦୀକୁ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର।
ଅଥ ଚେତ୍ତ୍ଵମଵିଜ୍ଞାଯ ଇଦଂ କର୍ମ କରିଷ୍ଯସି। ଅଧର୍ମଂ ଚାପ୍ଯକୀର୍ତିଂ ଚ ଲୋକେ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି କେଵଲଂ
ଯଦି ତୁମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଅବିବେକରେ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ଏହାର ଫଳ ହେବ ଅଧର୍ମ ଓ ଖରାପ ନାମ; ଲୋକେ ତୁମକୁ ଅପକୀର୍ତି ଦେବ।
ଏତାମଦ୍ଯ ପରାମୃଶ୍ଯ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ରାକ୍ଷସ ମାନୁଷୀମ୍। ଵିଷମେତତ୍ସମାଲୋଡ୍ଯ କୁମ୍ଭେନ ପ୍ରାଶିତଂ ତ୍ଵଯା
ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କର, ରାକ୍ଷସ, ଏହି ଜନନୀ ମାନବୀ; ବିଷକୁ ମିଶାଇ ତୁମେ ଏହାକୁ କୁମ୍ଭରେ ପିଇଛ।
ତତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ତସ୍ଯ ଭାରିକଃ ସମପଦ୍ଯତ। ସ ତୁ ଭାରାଭିଭୂତାତ୍ମା ନ ତଥା ଶୀଘ୍ରଗୋଽଭଵତ୍
ତାପରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କୁ ବୋହିବାକୁ ଆଗେଲେ; କିନ୍ତୁ ଭାରରେ ଦବି ଯାଇ, ସେ ତେତେ ଶୀଘ୍ର ଚଳିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଅଥାବ୍ରଵୀଦ୍ଦ୍ରୌପଦୀଂ ଚ ନକୁଲଂ ଚ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ମା ଭୈଷ୍ଟଂ ରାକ୍ଷସାନ୍ମୂଢାଦ୍ଗତିରସ୍ଯ ମଯା ହୃତା
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଦ୍ରୌପଦୀ ଓ ନକୁଳଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଏହି ମୂଢ଼ ରାକ୍ଷସକୁ ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ; ତାଙ୍କର ଗତିକୁ ମୁଁ ରୋକିଦେଇଛି।'
ନାତିଦୂରେ ମହବାହୁର୍ଭଵିତା ପଵନାତ୍ମଜଃ। ଅସ୍ମିନ୍ମୁହୂର୍ତେ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ନଭଵିଷ୍ଯତି ରାକ୍ଷସଃ
'ଏଠାରୁ ଅତି ଦୂରେ ନୁହେଁ, ବାୟୁପୁତ୍ର ବଳଶାଳୀ ଅଛନ୍ତି; ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ ଆସିଲେ, ରାକ୍ଷସ ଏଠାରେ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ।'
ସହଦେଵସ୍ତୁ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାକ୍ଷସଂ ମୂଢଚେତସମ୍। ଉଵାଚ ଵଚନଂ ରାଜନ୍କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍
ସହଦେବ ଏହି ମୂଢ଼ ଚିତ୍ତ ରାକ୍ଷସକୁ ଦେଖି, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ:
ରାଜନ୍କିଂ ନାମ ସତ୍କୃତ୍ଯଂ କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ଯାସ୍ତ୍ଯତୋଽଧିକମ୍। ଯଦ୍ଯୁଦ୍ଧେଽଭିମୁଖଃ ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ଯଜେଚ୍ଛତ୍ରୁଂ ଜଯେତ ଵା
'ରାଜା, କ୍ଷତ୍ରିୟ ପାଇଁ ଏହାଠାରୁ ଉପରି କୌଣସି ସମ୍ମାନ ଅଛି କି? ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରାଣ ଦେଇବା କିମ୍ବା ଜୟ କରିବା, ଏହାଠାରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।'
ଏଷ ଵାସ୍ମାନ୍ଵଯଂ ଵୈନଂ ଯୁଧ୍ଯମାନାଃ ପରଂତପ। ସୂଦଯେମ ମହାବାହୋ ଦେଶଃ କାଲୋ ହ୍ଯଯଂ ନୃପ
'ସେ ଆମକୁ ମାରିଦେଉ କିମ୍ବା ଆମେ ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଉ, ବଳଶାଳୀ, ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଦରକାର; ଏହି ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଠିକ୍।'