ସକ୍ରୋଧଂ ସ୍ତଵ୍ଧନଯନଂ ସଂଦଷ୍ଟଦଶନଚ୍ଛଦମ୍। ଉଦ୍ଯମ୍ଯ ଚ ଗଦାଂ ଦୋର୍ଭ୍ଯାଂ ନଦୀତୀରେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍
କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ଅଚଳ, ଦାନ୍ତ ଭିତରେ ଦବାଇ, ଦୁଇ ହାତରେ ଗଦା ଧରି, ନଦୀ କୂଳରେ ଭୀମ ଦଢ଼ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ପ୍ରଜାସଂକ୍ଷେପସମଯେ ଦଣ୍ଡହସ୍ତମିଵାନ୍ତକମ୍। ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧର୍ମରାଜସ୍ତୁ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯାଥ ଭାରତ
ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ନାଶ ସମୟରେ ଦଣ୍ଡ ଧରିଥିବା ଯମରାଜ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଉଵାଚ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ଵାଚା କୌନ୍ତେଯ କିମିଦଂ କୃତମ୍। ସାହସଂ ଵତ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଦେଵାନାମପି ଚାପ୍ରିଯମ୍। ପୁନରେଵଂ ନ କର୍ତଵ୍ଯଂ ମମ ଚେଦିଚ୍ଛସି ପ୍ରିଯମ୍
ସେ ମୃଦୁ କଥାରେ କହିଲେ: 'ହେ କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ, ଏହି କଣ କରିଛ? ଏହା ଏକ ଅତିସାହସିକ କାମ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଖୁସି ହେବେ ନାହିଁ। ଆଉ କେବେ ଏପରି କରିବ ନାହିଁ, ଯଦି ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ।'
ଅନୁଶିଷ୍ଯ ତୁ କୌନ୍ତେଯଂ ପଦ୍ମାନି ପରିଗୃହ୍ଯ ଚ। ତସ୍ଯାମେଵ ନଲିନ୍ଯାଂ ତୁ ଵିଜହ୍ରରମରୋପମାଃ
ଭୀମଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ପଦ୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ, ସେମାନେ ଦେବତାମାନେ ପରି ସେଇ ନଳିନୀରେ ଖେଳିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନୈଵ କାଲେ ତୁ ପ୍ରଗୃହୀତଶିଲାଯୁଧାଃ। ପ୍ରାଦୁରାସନ୍ମହାକାଯାସ୍ତସ୍ଯୋଦ୍ଯାନସ୍ଯ ରକ୍ଷିଣଃ
ଏହି ସମୟରେ, ବଡ଼ ଦେହ ଓ ପାଥର ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଥିବା ସେଇ ଉଦ୍ୟାନର ରକ୍ଷକମାନେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ତେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଧର୍ମରାଜାନଂ ମହର୍ଷିଂ ଚାପି ଲୋମଶମ୍। ନକୁଲଂ ସହଦେଵଂ ଚ ତଥାଽନ୍ଯାନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣର୍ଷଭାନ୍
ସେମାନେ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ମହାର୍ଷି ଲୋମଶ, ନକୁଳ, ସହଦେବ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦେଖିଲେ।
ଵିନଯେନ ନତାଃ ସର୍ଵେପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଚ ଭାରତ। ସାନ୍ତ୍ଵିତା ଧର୍ମରାଜେନ ପ୍ରସେଦୁଃ କ୍ଷଣଦାଚରାଃ
ସମସ୍ତେ ଭଦ୍ରତା ସହିତ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ ଓ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ହେ ଭାରତ; ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ସାନ୍ତ୍ବନାରେ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।
ଵିଦିତାଶ୍ଚକୁବେରସ୍ଯ ତତ୍ରତେ କୁରୁପୁଙ୍ଗଵାଃ। ଊଷୁର୍ନାତିଚିରଂ କାଲଂ ରମମାଣାଃ କୁରୂଦ୍ଵହାଃ। ପ୍ରତୀକ୍ଷମାଣଆ ବୀଭତ୍ସୁଂ ଗନ୍ଧମାଦନସାନୁଷୁ
ସେଠାରେ କୁବେରଙ୍କ ପରିଚାରକମାନେ କୁରୁମାନେଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଲେ; ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିବା କୁରୁମାନେ ଅଧିକ ସମୟ ରହିଲେ ନାହିଁ, ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ନିଵସମାନୋଽଥ ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଆମନ୍ତ୍ର୍ଯ ସହିତାନ୍ଭ୍ରାତୃନିତ୍ଯୁଵାଚ ସହଦ୍ଵିଜାନ୍
ସେଠାରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟାନି ତୀର୍ଥାନ୍ଯସ୍ମାଭିଃ ପୁଣ୍ଯାନି ଚ ଶିଵାନି ଚ। ମନସୋ ହ୍ଲାଦନୀଯାନି ଵନାନି ଚ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍
ଆମେ ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ୍ର ତୀର୍ଥମାନେ ଦେଖିଛୁ, ଏବଂ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ବିଭିନ୍ନ ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଛୁ।
ଦେଵୈଃ ପୂର୍ଵଂ ଵିଚୀର୍ଣାନି ମୁନିଭିଶ୍ଚ ମହାତ୍ମଭିଃ। ଯଥାକ୍ରମମଶେଷେଣ ଦ୍ଵିଜୈଃ ସଂପୂଜିତାନି ଚ
ଏହି ଗଳ୍ପଗୁଡିକୁ ପୂର୍ବରୁ ଦେବତାମାନେ ଓ ମହାନ ଋଷିମାନେ ଭଲଭାବେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିଲେ । ଦ୍ୱିଜମାନେ ଯଥାଯଥିକ କ୍ରମରେ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିଲେ ।
ଋଷୀଣାଂ ପୂର୍ଵଚରିତଂ ତପୋଧର୍ମଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍। ରାଜର୍ଷୀଣାଂ ଚ ଚରିତଂ କଥାଶ୍ଚ ଵିଵିଧାଃ ଶୁଭାଃ
ଋଷିମାନଙ୍କ ପୂର୍ବ ଆଚରଣ, ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଓ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟ, ରାଜା ଋଷିମାନଙ୍କ ଗଳ୍ପ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଶୁଭ ଗଳ୍ପଗୁଡିକ ଏଠାରେ ଅଛି ।
ଶୃଣ୍ଵାନାସ୍ତତ୍ରତତ୍ର ସ୍ମ ଆଶ୍ରମେଷୁ ଶିଵେଷୁ ଚ। ଅଭିଷେକଂ ଦ୍ଵିଜୈଃ ସାର୍ଧଂ କୃତଵନ୍ତୋ ଵିଶେଷତଃ
ଏଠି ଓ ସେଠି ଶିବ ଆଶ୍ରମଗୁଡିକରେ ଶୁଣି, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସହିତ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଅଭିଷେକ କରିଥିଲେ ।
ଅର୍ଚିତାଃ ସତତଂ ଦେଵାଃ ପୁଷ୍ପୈରଦ୍ଭିଃ ସଦା ଚ ଵଃ। ଯଥାଲବ୍ଧୈର୍ମୂଲଫଲୈଃ ପିତରଶ୍ଚାପି ତର୍ପିତାଃ
ଦେବତାମାନେ ସଦା ପୁଷ୍ପ ଓ ପାଣିରେ ପୂଜିତ ହେଲେ । ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁ ମୂଳ ଓ ଫଳ ମିଳିଲା, ସେଥିରେ ପୂଜିତ ହେଲେ । ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ।
ପର୍ଵତେଷୁ ଚ ରମ୍ଯେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଚ ସରସ୍ସୁ ଚ। ଉଦଧୌ ଚ ମହାପୁଣ୍ଯେ ସୂପସ୍ପୃଷ୍ଟଂ ମହାତ୍ମଭିଃ
ସୁନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ଓ ସମସ୍ତ ସରୋବର, ଏବଂ ପବିତ୍ର ସାଗରରେ ମହାତ୍ମାମାନେ ଭଲଭାବେ ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ ।
ଇଲା ସରସ୍ଵତୀ ସିନ୍ଧୁର୍ଯମୁନା ନର୍ମଦା ତଥା। ନାନାତୀର୍ଥେଷୁ ରମ୍ଯେଷୁ ସୂପସ୍ପୃଷ୍ଟଂ ସହ ଦ୍ଵିଜୈଃ
ଇଲା, ସରସ୍ବତୀ, ସିନ୍ଧୁ, ଯମୁନା, ନର୍ମଦା ଓ ବିଭିନ୍ନ ରମ୍ୟ ତୀର୍ଥରେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସହିତ ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ ।
ଗଙ୍ଗାଦ୍ଵାରମତିକ୍ରମ୍ଯ ବହଵଃ ପର୍ଵତାଃ ଶୁଭାଃ। ହିମଵାନ୍ପର୍ଵତଶ୍ଚୈଵ ନାନାଦ୍ଵିଜଗଣାଯୁତଃ
ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାର ପାର କରି, ଅନେକ ଶୁଭ ପାହାଡ଼ ଦେଖିଲେ । ହିମବତ୍ ପାହାଡ଼ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଦଳ ରହିଥିଲେ ।
ଵିଶାଲା ବଦରୀ ଦୃଷ୍ଟା ନରନାରାଯଣାଶ୍ରମଃ। ଦିଵ୍ଯପୁଷ୍କରିଣୀ ଦୃଷ୍ଟା ସିଦ୍ଧଦେଵର୍ଷିପୂଜିତା
ବିଶାଳା ଓ ବଦରୀ ଦେଖିଲେ, ନର ଓ ନାରାୟଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ । ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍କରିଣୀ ଦେଖିଲେ, ଯାହାକୁ ସିଦ୍ଧ ଋଷି ଓ ଦେବତାମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି ।
ଯଥାକ୍ରମଵିଶେଷେଣ ସର୍ଵାଣ୍ଯାଯତନାନି ଚ। ଦର୍ଶିତାନି ଦ୍ଵିଜେନଦ୍ରେଣ ଲୋମଶେନ ମହାତ୍ମନା
ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡିକୁ ମହାତ୍ମା ଲୋମଶ ଦ୍ୱିଜ ଇନ୍ଦ୍ର ଯଥାକ୍ରମରେ ଦେଖାଇଲେ ।
ଇମଂ ଵୈଶ୍ରଵଣାଵାସଂ ଦୁର୍ଗମଂ ଗନ୍ଧମାଦନମ୍। କଥଂ ଭୀମ ଗମିଷ୍ଯାମୋ ମତିରତ୍ର ଵିଧୀଯତାମ୍
ଏହା ହେଉଛି ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ନିବାସ, ଦୁର୍ଗମ ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ । ଭୀମ, କିପରି ଆଗେ ବଢ଼ିବା ? ଏଠାରେ ଏକ ଯୋଜନା କର ।
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵତି ରାଜେନ୍ଦ୍ରେ ଵାଗୁଵାଚାଶରୀରିଣୀ। ନ ଶକ୍ଯୋ ଦୁର୍ଗମୋ ଗନ୍ତୁଂ ପର୍ଵତୋ ଗନ୍ଧମାଦନଃ
ରାଜା କହିବା ସମୟରେ ଏକ ଶରୀରହୀନ କଣ୍ଠ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲା: 'ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ ଦୁର୍ଗମ, ଏଠିକୁ ଯିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ।'
ଅନନୈଵ ପଥା ରାଜନ୍ପ୍ରତିଗଚ୍ଛ ଯଥାଗତମ୍। ନରନାରାଯଣସ୍ଥାନଂ ବଦରୀତ୍ଯଭିଵିଶ୍ରୁତମ୍
ରାଜା, ଯେପଥରେ ଆସିଥିଲେ, ସେହିପଥରେ ପୁନି ଫେରିଯାଅ । ନର ଓ ନାରାୟଣଙ୍କ ସ୍ଥାନ, ବଦରୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।
ତସ୍ମାଦ୍ଯାସ୍ଯସି କୌନ୍ତେଯ ସିଦ୍ଧଚାରଣସେଵିତମ୍। ବହୁପୁଷ୍ପଫଲଂ ରମ୍ଯମାଶ୍ରମଂ ଵୃଷପର୍ଵଣଃ
ତୁମେ ଏଠାରୁ ବହୁ ପୁଷ୍ପ ଓ ଫଳରେ ଭରିଥିବା, ସିଦ୍ଧ ଚାରଣ ମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହିଥିବା, ରମ୍ୟ ବୃଷପର୍ବଣ ଆଶ୍ରମକୁ ଯିବ ।
ଅତିକ୍ରମ୍ଯ ଚ ତଂ ପାର୍ଥ ତ୍ଵାର୍ଷ୍ଟିଷେଣାଶ୍ରମେ ଵସେଃ। ତତୋ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି କୌନ୍ତେଯ ନିଵେଶଂ ଧନଦସ୍ଯ ଚ
ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ପାର୍ଥ, ତୁମେ ଆର୍ଷ୍ଟିଷେଣ ଆଶ୍ରମରେ ରହିବା । ତାପରେ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ଧନଦାଙ୍କ ନିବାସ ଦେଖିବା ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଵାଯୁର୍ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧଵହଃ ଶୁଭଃ। ଭନଃପ୍ରହ୍ଲାଦନଃ ଶୀତଃ ପୁଷ୍ପଵର୍ଷଂ ଵଵର୍ଷ ଵୈ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଭରିଥିବା, ଶୁଭ, ଶୀତଳ ଓ ମନକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିବା ବାୟୁ ବହିଲା, ଫୁଲର ବର୍ଷା ହେଲା ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଦିଵ୍ଯମାକାଶାଦ୍ଵିସ୍ମଯଃ ସମପଦ୍ଯତ। ଋଷୀଣାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଚ ପାର୍ଥିଵାନାଂ ଵିଶେଷତଃ
ଏହା ଶୁଣି, ଋଷି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ରାଜାମାନେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଭରିଗଲେ ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତନ୍ମହଦାଶ୍ଚର୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜୋ ଧୌମ୍ଯସ୍ତ୍ଵଭାଷତ। ନ ଶକ୍ଯମୁତ୍ତରଂ ଗନ୍ତୁଂ ପ୍ରତିଗଚ୍ଛାମ ପାଣ୍ଡଵ
ଏହି ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଶୁଣି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଧୌମ୍ୟ କହିଲେ: 'ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ଚଳ, ପାଣ୍ଡବ, ଫେରିଯିବା ।'
ତତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ରାଜା ଵିସ୍ମଯୋତ୍ଫୁଲ୍ଲଲୋଚନଃ। [ପ୍ରତ୍ଯାଗମ୍ଯ ପୁନସ୍ତଂ ତୁ ନରନାରାଯଣାଶ୍ରମମ୍ ।।]
ତାପରେ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଫୁଲିଥିବା ଚକ୍ଷୁ ନେଇ, [ପୁନି ନର ଓ ନାରାୟଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଗଲେ ।]
ଭୀମସେନାଦିଭିଃ ସର୍ଵୈର୍ଭ୍ରାତୃଭିଃ ପରିଵାରିତଃ। ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯା ବ୍ରାହ୍ମଣୈଶ୍ଚୈଵ ନ୍ଯଵସତ୍ସୁସୁଖଂ ତଦା
ଭୀମସେନ ଓ ଅନ୍ୟ ଭାଇମାନେ, ପଞ୍ଚାଳୀ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ, ସେଠାରେ ବହୁତ ସୁଖରେ ବସିଥିଲେ।
ତତସ୍ତାନ୍ପରିଵିଶ୍ଵସ୍ତାନ୍ଵସତସ୍ତତ୍ର ପାଣ୍ଡଵାନ୍। [ପର୍ଵତେନ୍ଦ୍ରେ ଦ୍ଵିଜୈଃ ସାର୍ଧଂ ପାର୍ତାଗମନକାଙ୍କ୍ଷଯା ।।]
ପାଣ୍ଡବମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ପାର୍ବତରେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବେ ବସିଥିଲେ, ଏବଂ ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ଆସିବାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।