[ବଲଂ ଚାତିବଲୋ ମେନେ ନ ମେଽସ୍ତି ସଦୃଶୋ ମହାନ୍।] ତତଃ ପୁନରଥୋଵାଚ ପର୍ଯଶ୍ରୁନଯନୋ ହରିଃ
ସେ ଭାବିଲେ—'ମୋ ସମାନ ବଳଶାଳୀ କେହି ନାହିଁ'। ଏପରେ, ଆଖିରେ ଅଶ୍ରୁ ଆଣି, ସେ ବନରା ପୁଣି କହିଲେ।
ଭୀମମାଭାଷ୍ଯ ସୌହାର୍ଦାଦ୍ବାଷ୍ପଗଦ୍ଗଦଯା ଗିରା। ଗଚ୍ଛ ଵୀର ସ୍ଵମାଵାସଂ ସ୍ମର୍ତଵ୍ଯୋଽସ୍ମି କଥାନ୍ତରେ
ସ୍ନେହରେ ଭୀମଙ୍କୁ ଉଦ୍ବୋଧନ କରି, ଅଶ୍ରୁଭରା କଣ୍ଠରେ କହିଲେ—'ହେ ବୀର, ତୁମେ ନିଜ ଗୃହକୁ ଯାଅ, ଅନ୍ୟ କଥାରେ ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରିବା।'
ଇହସ୍ଥଶ୍ଚ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ନ ନିଵେଦ୍ଯୋସ୍ମି କସ୍ଯଚିତ୍। ଧନଦସ୍ଯାଲଯାଚ୍ଚାପି ଵିସୃଷ୍ଟାନାଂ ମହାବଲ
ହେ କୁରୁମାନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଏଠାରେ ଥିବାବେଳେ କାହାକୁ ମଧ୍ୟ ମୋ ବିଷୟରେ କିଛି କୁହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମୁଁ ଧନର ଦେବତାଙ୍କ ଗୃହରୁ ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଇଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ।
ଏଷ କାଲ ଇହାଯାତୁଂ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵଯୋଷିତାମ୍। ମମାପି ସଫଲଂ ଚ କ୍ଷୁଃ ସ୍ମାରିତଶ୍ଚାସ୍ମି ରାଘଵମ୍
ଏହି ସମୟରେ ଦେବତା ଗାନ୍ଧର୍ବ ମହିଳାମାନେ ଏଠାକୁ ଆସିପାରିବେ। ମୋର ଭୋକ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇଛି, ଏବଂ ମୁଁ ରାଘବଙ୍କୁ ମନେପକାଇଛି।
[ରାମାଭିଧାନଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ହି ଜଗଦ୍ଧୃଦଯନନ୍ଦନମ୍। ସୀତାଵକ୍ରାରଵିନ୍ଦାର୍କଂ ଦଶାସ୍ଯଧ୍ଵାନ୍ତଭାସ୍କରମ୍ ।।]
ରାମ ହେଉଛନ୍ତି ବିଷ୍ଣୁ ନିଜେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ହୃଦୟର ଆନନ୍ଦ। ସୀତାଙ୍କ ମୁହଁ ଯେପରି ଅରବିନ୍ଦ ଫୁଲ, ସେଠି ରାମ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ। ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କ ଅନ୍ଧକାରକୁ ତାଙ୍କ ଆଲୋକ ଦୂର କରେ।
ମାନୁଷଂ ଗାତ୍ରସଂସ୍ପର୍ଶଂ ଗତ୍ଵା ଭୀମ ତ୍ଵଯା ସହ। ତଦସ୍ମଦ୍ଦର୍ଶନଂ ଵୀର କୌନ୍ତେଯାମାଘମସ୍ତୁ ତେ
ଭୀମ, ତୁମ ସହିତ ମୁଁ ମାନବ ଦେହର ସ୍ପର୍ଶ ଅନୁଭବ କରିଛି। ଶୂରବୀର, କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ, ମୋ ଏହି ଦର୍ଶନ ତୁମ ପାଇଁ କୌଣସି ଅପକାର ନ ହେଉ।
ଭ୍ରାତୃତ୍ଵଂ ତ୍ଵଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଵରଂ ଵରଯ ଭାରତ। ଯଦି ତାଵନ୍ମଯା କ୍ଷୁଦ୍ରା ଗତ୍ଵା ଵାରଣସାହ୍ଵଯମ୍
ଭାରତ, ଆମର ଭାଇପଣାକୁ ମନେରଖି, ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ମୋତେ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ମାଗ। ଯଦି ଚାହ, ମୁଁ ବାରାଣସୀକୁ ଯାଇ ତୁମ ପାଇଁ ଛୋଟ କାମ ମଧ୍ୟ କରିଦେବି।
ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରା ନିହନ୍ତଵ୍ଯା ଯାଵଦେତତ୍କରୋମ୍ଯହମ୍। ଶିଲଯା ନଗରଂ ଵା ତନ୍ମର୍ଦିତଵ୍ଯଂ ମଯା ଯଦି
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ହତ୍ୟା ହେବା ଉଚିତ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଏଠାରେ ଅଛି, ମୁଁ ଏହି କାମ କରିପାରିବି। ଯଦି ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଥାଏ, ମୁଁ ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କ ସହରକୁ ଚୁର୍ମାର କରିଦେବି।
[ବଦ୍ଧ୍ଵା ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ଚାଦ୍ଯ ଆନଯାମି ତଵାନ୍ତିକମ୍।] ଯାଵଦେତତ୍କରୋମ୍ଯଦ୍ଯକାମଂ ତଵ ମହାବଲ
ଆଜି ମୁଁ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ଆଣିପାରିବି। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଏଠାରେ ଅଛି, ମୁଁ ତୁମ ଯାହା ଇଚ୍ଛା, ସେହି କାମ କରିଦେବି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ଭୀମସେନସ୍ତୁ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତସ୍ ମହାତ୍ମନଃ। ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ହନୂନ୍ତଂ ପ୍ରହୃଷ୍ଟେନାନ୍ତରାତ୍ମନା
ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଭୀମସେନ ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଭରି ହନୁମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
କୃତମେଵ ତ୍ଵଯା ସର୍ଵଂ ମମ ଵାନରପୁଙ୍ଗଵ। ସ୍ଵସ୍ତି ତେଽସ୍ତୁ ମହାବାହୋ କାମଯେ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରସୀଦମେ
ବାନରମାନ୍ୟ, ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ସବୁ କିଛି ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରିଦେଇଛ। ମହାବାହୁ, ତୁମେ ଶୁଭ ହେଉ। ମୁଁ କେବଳ ତୁମ ଦୟା ଚାହେଁ।
ସନାଥାଃ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସର୍ଵେ ତ୍ଵଯା ନାଥେନ ଵୀର୍ଯଵନ୍। ତଵୈଵ ତେଜସା ସର୍ଵାନ୍ଵିଜେଷ୍ଯାମୋ ଵଯଂ ପରାନ୍
ତୁମେ ଆମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରକ୍ଷକ ଥିବାରୁ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ। ତୁମ ତେଜ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବୁ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ହନୁମାନ୍ଭୀମସେନମଭାଷତ। ଭ୍ରାତୃତ୍ଵାତ୍ସୌହୃଦାଚ୍ଚୈଵ କରିଷ୍ଯାମି ପ୍ରିଯଂ ତଵ
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ହନୁମାନ ଭୀମସେନଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ଭାଇପଣା ଓ ମିତ୍ରତା ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରିୟ କାମ କରିଦେବି।'
ଚମୂଂ ଵିଗାହ୍ଯ ଶତ୍ରୂଣାଂ ପରଶକ୍ତିସମାକୁଲାମ୍। ଯଦା ସିଂହରଵଂ ଵୀର କରିଷ୍ଯସି ମହାବଲ
ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଶିବିରକୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ରହିଛନ୍ତି, ତୁମେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସିଂହ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରିବାବେଳେ, ମହାବଳୀ,
ତଦାହଂ ବୃଂହଯିଷ୍ଯାମି ସ୍ଵରଵେଣ ରଵଂ ତଵ। `ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଵ୍ଯସଵସ୍ତେଽରଯୋ ରଣେ
ସେତେବେଳେ ମୁଁ ମୋର ସ୍ୱରରେ ତୁମ ଗର୍ଜନକୁ ଆଉ ଅଧିକ ଉଚ୍ଚ କରିଦେବି। ଏହା ଶୁଣି ତୁମ ଶତ୍ରୁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରାଣ ହରାଇଦେବେ।
ଵିଜଯସ୍ଯ ଧ୍ଵଜସ୍ଥଶ୍ଚ ନାଦାନ୍ମୋକ୍ଷ୍ପାମି ଦାରୁଣାନ୍। ଶତ୍ରୂଣାଂ ଯେ ପ୍ରାଣହରାଃ ସୁଖଂ ଯେନ ହନିଷ୍ଯଥ
ମୁଁ ତୁମ ବିଜୟଧ୍ୱଜର ଶିରେ ବସି, ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ଚାଲିଦେବି, ଯାହା ତୁମ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ପ୍ରାଣ ନେଇଦେବ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସହଜରେ ସେମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିପାରିବ।
ଏଵମାଭାଷ୍ଯ ହନୁମାଂସ୍ତଦା ପାଣ୍ଡଵନନ୍ଦନମ୍। ମାର୍ଗମାଖ୍ଯାଯ ଭୀମାଯ ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ
ଏଭଳି କହି, ହନୁମାନ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦକୁ ଦେଖି, ଭୀମଙ୍କୁ ପଥ ଦେଖାଇ, ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ଗତେ ତସ୍ମିନ୍ହରିଵରେ ଭୀମୋପି ବଲିନାଂଵରଃ। ତେନ ମାର୍ଗେଣ ଵିପୁଲଂ ଵ୍ଯଚରଦ୍ଗନ୍ଧମାଦନମ୍
ସେ ସ୍ରେଷ୍ଠ ବାନର ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀମ, ସେଇ ପଥରେ ଚାଲି, ବିଶାଳ ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ ଦେଖିଲେ।
ଅନୁସ୍ମରନ୍ଵପୁସ୍ତସ୍ଯ ଶ୍ରିଯଂ ଚାପ୍ରତିମାଂ ଭୁଵି। ମାହାତ୍ମ୍ଯମନୁଭାଵଂ ଚ ସ୍ମରନ୍ଦାଶରଥେର୍ଯଯୌ
ସେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଓ ଅପୂର୍ବ ମହିମାକୁ ମନେପକାଇ, ଦଶରଥନନ୍ଦନଙ୍କ ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ଶକ୍ତିକୁ ମନେକରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲେ।
ସ ତାନି ରମଣୀଯାନି ଵନାନ୍ଯୁପଵନାନି ଚ। ଵିଲୋଲଯାମାସ ତଦା ସୌଗନ୍ଧିକଵନେପ୍ସଯା
ସେତେବେଳେ ସେ ସୁନ୍ଦର ଅଟବି ଓ ଉପବନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ସୌଗନ୍ଧିକ ଫୁଲ ଆଣିବା ଆଶାରେ।
ଫୁଲ୍ଲପଦ୍ମଵିଚିତ୍ରାଣି ସରାଂସି ସରିତସ୍ତଥା। ନାନାକୁସୁମଚିତ୍ରାଣି ପୁଷ୍ପିତାନି ଵନାନି ଚ
ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମରେ ଶୋଭିତ ହ୍ରଦଗୁଡ଼ିକ, ଏହିପରି ନଦୀମାନେ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲରେ ରଙ୍ଗିନ ଜଙ୍ଗଲମାନେ ବହୁତ ଦର୍ଶନୀୟ ଲାଗୁଥିଲେ।
ମତ୍ତଵାରଣଯୁଥାନି ପଙ୍କକ୍ଲିନ୍ନାନି ଭାରତ। ଵର୍ଷତାମିଵ ମେଘାନାଂ ଵୃନ୍ଦାନି ଦଦୃଶେ ତଦା
ଓ ଭାରତ, ସେଠାରେ ମଦମସ୍ତ ହାତୀମାନଙ୍କ ଝୁଣ୍ଡ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେଉଁମାନେ ମାଟିରେ ଲପଟି ରହିଥିଲେ, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ବର୍ଷା କରୁଥିବା ମେଘମାଳା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ହରିଣୈଶ୍ଚପଲାପାଙ୍ଗୈର୍ହରିଣୀସହିତୈର୍ଵନମ୍। ସଶଷ୍ପକଵଲୈଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ପଥି ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦ୍ରୁତଂ ଯଯୌ
ଅରଣ୍ୟରେ ଭୀମ ଚଞ୍ଚଳ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ହରିଣମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀ ହରିଣୀମାନେ, ତରୁଣ ଘାସ ଚରୁଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ପଥରେ ତୁରନ୍ତ ଆଗେ ବଢ଼ିଗଲେ।
ମହିଷୈଶ୍ଚ ଵରାହୈଶ୍ଚ ଶାର୍ଦୂଲୈଶ୍ଚ ନିଷେଵିତମ୍। ଵ୍ଯପେତଭୀର୍ଗିରିଂ ଶୌର୍ଯାଦ୍ଭୀମସେନୋ ଵ୍ଯଗାହତ
ଭୀମସେନ ନିଜ ଶୌର୍ୟରେ ଭୟହୀନ ହୋଇ, ମହିଷ, ବନ୍ଦରା ଓ ବାଘମାନେ ଘୁରୁଥିବା ପାହାଡ଼କୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
କୁସୁମାନତଶାଖୈଶ୍ଚ ତାମ୍ରପଲ୍ଲଵକୋମଲୈଃ। ଯାଚ୍ଯମାନ ଇଵାରଣ୍ଯେ ଦ୍ରୁମୈର୍ମାରୁତକମ୍ପିତୈଃ
ଫୁଲର ଭାରରେ ଶାଖା ନମିଥିବା, ତାମ୍ର ନୂଆ ପତ୍ର ବାତାସରେ କମ୍ପିଥିବା ଗଛମାନେ ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲେ ଯେ, ଅରଣ୍ୟ ନିଜେ ତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛି।
କୃତପଦ୍ମାଞ୍ଜଲିପୁଟା ମତ୍ତଷଟ୍ପଦସେଵିତାଃ। ପ୍ରିଯତୀର୍ଥଵନା ମାର୍ଗେ ପଦ୍ମିନୀଃ ସମତିକ୍ରମନ୍
ପଥରେ ପ୍ରିୟ ତୀର୍ଥ ହ୍ରଦମାନେ, ଯେଉଁଠି ପଦ୍ମପତ୍ର ହସ୍ତଜୋଡ଼ି ଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ଓ ମଦମସ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ଘୁରୁଥିଲେ, ସେଠି ଭୀମ ଚାଲିଯାଉଥିଲେ।
ସଜ୍ଜମାନମନୋଦୃଷ୍ଟିଃ ଫୁଲ୍ଲେଷୁ ଗିରିସାନୁଷୁ। ଦ୍ରୌପଦୀଵାକ୍ଯପାଥେଯୋ ଭୀମୋ ଭୀମପରାକ୍ରମଃ
ଫୁଲିଥିବା ପାହାଡ଼ ଢାଳରେ ଭୀମଙ୍କ ମନ ଓ ଦୃଷ୍ଟି ଏକାଗ୍ର ଥିଲା, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ କଥା ମନେ ରଖି ସେ ଦୃଢ଼ ଉଦ୍ୟମରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଯାଉଥିଲେ।
ପରିଵୃତ୍ତେଽହନି ତତଃ ପ୍ରକୀର୍ଣହରିଣେ ଵନେ। କାଞ୍ଚନୈର୍ଵିଲୈଃ ପଦ୍ମୈର୍ଦଦର୍ଶ ଵିପୁଲାଂ ନଦୀମ୍
ଦିନ ଫେରିବା ବେଳେ, ହରିଣମାନେ ଛିଟିଯାଇଥିବା ଜଙ୍ଗଲରେ, ସେ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ନଦୀ ଦେଖିଲେ ଯାହା ସୁନା ପଦ୍ମରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ହଂସକାରଣ୍ଡଵଯୁତାଂ ଚକ୍ରଵାକୋପଶୋଭିତାମ୍। ରଚିତାମିଵ ତସ୍ଯାଦ୍ରେର୍ଭାଲାଂ ଵିମଲପଙ୍କଜାମ୍
ହଂସ, କାରଣ୍ଡବ ଓ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭରିଥିବା, ନିର୍ମଳ ପଦ୍ମରେ ଶୋଭିତ ଏହି ନଦୀଟିଏ ପାହାଡ଼ର ମାନେ ମାନେ ମୁଣ୍ଡ ଅଳଙ୍କାର ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ତସ୍ଯାଂ ନଦ୍ଯାଂ ମହାସତ୍ଵଃ ସୌଗନ୍ଧିକଵନଂ ମହତ୍। ଅପଶ୍ଯତ୍ପ୍ରୀତିଜନନଂ ବାଲାର୍କସଦୃଶଦ୍ଯୁତି
ସେହି ନଦୀରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ ଏକ ବଡ଼ ସୌଗନ୍ଧିକ ଅରଣ୍ୟ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଓ ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା।