ରାମପତ୍ନୀକୃତେ ଯେନ ଶତଯୋଜନଵିସ୍ତୃତଃ। ସାଗରଃ ପ୍ଲଵଗେନ୍ଦ୍ରେଣ କ୍ରମେଣୈକେନ ଲଙ୍ଘିତଃ
ରାମଙ୍କର ପତ୍ନୀ ପାଇଁ, ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମୁଖ୍ୟ ହନୁମାନ୍ ଏକ ଲାଫରେ ଶତ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ସାଗରକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିଥିଲେ।
ସ ମେ ଭ୍ରାତା ମହାଵୀର୍ଯସ୍ତୁଲ୍ଯୋଽହଂ ତସ୍ ତେଜସା। ବଲେ ପରାକ୍ରମେ ଯୁଦ୍ଧେ ଶକ୍ତୋଽହଂ ତଵ ନିଗ୍ରହେ
ମୋର ଏହି ଭାଇ ବହୁତ ପ୍ରବଳ। ତାଙ୍କର ତେଜରେ ମୁଁ ସମାନ। ଶକ୍ତି, ପ୍ରତାପ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଜିତିବାକୁ ସମର୍ଥ।
ଇମଂ ଦେଶମନୁପ୍ରାପ୍ତଃ କାରଣେନାସ୍ମି କେନଚିତ୍।' ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ଦେହି ମେ ମାର୍ଗଂ ପଶ୍ଯ ମେ ଚାଦ୍ଯ ପୌରୁଷମ୍। ମଚ୍ଛାସନମକୁର୍ଵାଣଂ ତ୍ଵାଂ ଵା ନେଷ୍ଯେ ଯମକ୍ଷଯମ୍
ମୁଁ କିଛି କାରଣରେ ଏଠାରେ ଆସିଛି। ଉଠ, ମୋତେ ରାସ୍ତା ଦେ, ଏବଂ ଆଜି ମୋ ପ୍ରଭାବ ଦେଖ। ଯଦି ତୁମେ ମୋ ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନିବାନି, ତେବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଯମର ଗୃହକୁ ପଠାଇଦେବି।
ଵିଜ୍ଞାଯ ତଂ ବଲୋନ୍ମତ୍ତଂ ବାହୁଵୀର୍ଯେଣ ଦର୍ପିତମ୍। ହୃଦଯେନାଵହସ୍ଯୈନଂ ହନୂମାନ୍ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତିରେ ମତ୍ତ ଏବଂ ଦୁଇଁହାତର ଶକ୍ତିରେ ଅଭିମାନୀ ଦେଖି, ହନୁମାନ୍ ମନରେ ହସି ଏହି କଥା କହିଲେ।
ପ୍ରସୀଦ ନାସ୍ତି ମେ ଶକ୍ତିରୁତ୍ଥାତୁଂ ଜରଯାଽନଘ। ମମାନୁକମ୍ପଯା ତ୍ଵେତତ୍ପୁଚ୍ଛମୁତ୍ସାର୍ଯ ଗମ୍ଯତାମ୍
ଦୟା କର; ବୟସରେ ମୋର ଉଠିବାକୁ ଶକ୍ତି ନାହିଁ, ଓ ନିର୍ମଳ। ମୋ ପ୍ରତି ଦୟା କରି, ଏହି ପୁଛକୁ ହଟାଇ ଚାଲିଯାଅ।
[ଏଵମୁକ୍ତେ ହନୁମତା ହୀନଵୀର୍ଯପରାକ୍ରମମ୍। ମନସାଽଚିନତଯଦ୍ଭୀମଃ ସ୍ଵବାହୁବଲଦର୍ପିତଃ
ହନୁମାନ୍ ଏହିପରି କହିବା ପରେ, ଭୀମ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବରେ ଗର୍ବିତ, ତାଙ୍କୁ ମନରେ ଦୁର୍ବଳ ଏବଂ ପ୍ରଭାବହୀନ ଭାବିଲେ।
ପୁଚ୍ଛେ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ତରସା ହୀନଵୀର୍ଯପରାକ୍ରମମ୍। ସାଲୋକ୍ଯମନ୍ତକସ୍ଯୈନଂ ନଯାମ୍ଯଦ୍ଯେହ ଵାନରମ୍ ।।]
ଭୀମ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ବାନରଙ୍କ ପୁଛକୁ ଧରି, ତାଙ୍କୁ ଦୁର୍ବଳ ଓ ନିର୍ବୀର୍ୟ ଭାବି, ଚିନ୍ତା କଲେ — 'ଆଜି ଏହି ବାନରକୁ ମୃତ୍ୟୁର ଲୋକକୁ ନେଇଯିବି।'
ସାଵଜ୍ଞମଥ ଵାମେନ ସ୍ମଯଞ୍ଜଗ୍ରାହ ପାଣିନା। ନ ଚାଶକଚ୍ଚାଲଯିତୁଂ ଭୀମଃ ପୁଚ୍ଛଂ ମହାକପେଃ
ତାପରେ, ଅପମାନ ଭାବରେ ବାମ ହାତରେ ହସି ଭୀମ ପୁଛକୁ ଧରିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ବଡ଼ ବାନରଙ୍କ ପୁଛକୁ ଏକାଉଁ ହଲେ ଉଠାଇପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଉଚ୍ଚିକ୍ଷେପ ପୁନର୍ଦୋର୍ଭ୍ଯାମିନ୍ଦ୍ରାଯୁଧମିଵୋଚ୍ଛ୍ରିତମ୍। ନୋଦ୍ଧର୍ତୁମଶକଦ୍ଭୀମୋ ଦୋର୍ଭ୍ଯାମପି ମହାବଲଃ
ଭୀମ ପୁଛକୁ ଦୁଇ ହାତରେ ଉଠାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ରକୁ ଉଠାଇବା ପରି ଲାଗିଲା, କିନ୍ତୁ ଦୁଇ ହାତରେ ଶକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଏହାକୁ ଉଠାଇପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଉତ୍କ୍ଷିପ୍ତଭ୍ରୂର୍ଵିଵୃତ୍ତାକ୍ଷଃ ସଂହତଭ୍ରକୁଟୀମୁଖଃ। ସ୍ଵିନ୍ନଗାତ୍ରୋଽଭଵଦ୍ଭୀମୋ ନ ଚୋଦ୍ଧର୍ତୁଂଶଶାକ ତମ୍
ଭୀମ ଭୃକୁଟି ଉଠାଇ, ଚକ୍ଷୁ ବଡ଼ କରି, ମୁହଁରେ ଭୃକୁଟି ଭାଙ୍ଗି, ଶରୀର ଘମରେ ଭିଜିଗଲେ, ତଥାପି ସେ ପୁଛକୁ ଉଠାଇପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଯତ୍ନଵାନପି ତୁ ଶ୍ରୀମାଁଲ୍ଲାଙ୍ଗୂଲୋଦ୍ଧରଣେ ତତଃ। କପେଃ ପାର୍ଶ୍ଵଗତୋ ଭୀମସ୍ତସ୍ଥୌ ଵ୍ରୀଡଡାନତାନନଃ
ଭୀମ, ବାନରଙ୍କ ପାଖରେ ଦଉଡ଼ି ଲାଙ୍ଗୁଳ ଉଠାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ତଥାପି ଶର୍ମରେ ମୁହଁ ନମାଇ ଉଭେଇ ରହିଲେ।
ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଚ କୌନ୍ତେଯଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ପ୍ରସୀଦ କପିଶାର୍ଦୂଲ ଦୁରୁକ୍ତଂ କ୍ଷମ୍ଯତାଂ ମମ
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଭୀମ ଶିର ନମାଇ, ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ: 'ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୟା କର; ମୋର କଠୋର କଥାକୁ କ୍ଷମା କର।'
ସିଦ୍ଧୋ ଵା ଯଦି ଵା ଦେଵୋ ଗନ୍ଧର୍ଵୋ ଵାଽଥ ଗୁହ୍ଯକଃ। ପୃଷ୍ଟଃ ସନ୍କୋ ମଯା ବ୍ରୂହି କସ୍ତ୍ଵଂ ଵାନରରୂପଧୃତ୍
ତୁମେ କି ସିଦ୍ଧ, କି ଦେବତା, କି ଗନ୍ଧର୍ବ, କି ଗୁହ୍ୟକ? ମୁଁ ପଚାରୁଛି, ଦୟାକରି ମୋତେ କହ, ଏହି ବାନର ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥିବା ତୁମେ କିଏ?
ନ ଚେଦ୍ଗୁହ୍ଯଂ ମହାବାହୋ ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଂ ଚେଦ୍ଭଵେନ୍ମମ। ଶିଷ୍ଯଵତ୍ତ୍ଵାଂ ତୁ ପୃଚ୍ଛାମି ଉପପନ୍ନୋଽସ୍ମି ତେଽନଘ
ଯଦି ଏହା କୌଣସି ଗୁପ୍ତ କଥା ନୁହେଁ, ଏବଂ ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ତେବେ ଶିଷ୍ୟ ପରି ତୁମ ପାଖରେ ପଚାରୁଛି; ମୁଁ ତୁମର ଭରସା ଯୋଗ୍ୟ।
ଯତ୍ତେ ମମ ପରିଜ୍ଞାନେ କୌତୂହଲମରିଂଦମ। ତତ୍ସର୍ଵମଖିଲେନ ତ୍ଵଂ ଶୃଣୁ ପାଣ୍ଡଵନନ୍ଦନ
ମୋ ମନରେ ତୁମକୁ ନେଇ ଯେଉଁ ଜିଜ୍ଞାସା ଜନ୍ମିଛି, ହେ ଶତ୍ରୁଦଳନ, ସେ ସମସ୍ତ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବି, ଶୁଣ।
ଅହଂ କେସରିଣଃ କ୍ଷେତ୍ରେ ଵାଯୁନା ଜଗଦାଯୁଷା। ଜାତଃ କମଲପତ୍ରାକ୍ଷ ହନୂମାନ୍ନାମ ଵାନରଃ
ମୋର ନାମ ହନୁମାନ, ମୁଁ ବାନର। କେସରୀଙ୍କ ଭୂମିରେ, ବାୟୁଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋର ଜନ୍ମ ହୋଇଛି, ହେ କମଳନୟନ।
ସୂର୍ଯପୁତ୍ରଂ ଚ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଶକ୍ରପୁତ୍ରଂ ଚ ଵାଲିନମ୍। ସର୍ଵଵାନରରାଜାନୌ ସର୍ଵଵାନରଯୂଥପାଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ସୁଗ୍ରୀବ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ର ବାଲି, ଦୁଇଜଣେ ସମସ୍ତ ବାନରଙ୍କ ରାଜା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ବାନର ନାୟକମାନେ—
ଉପତସ୍ଥୁର୍ମହାଵୀର୍ଯା ମମ ଚାମିତ୍ରକର୍ଶନ। ସୁଗ୍ରୀଵେଣାଭଵତ୍ପ୍ରୀତିରନିଲସ୍ଯାଗ୍ନିନା ଯଥା
ଏହି ସମସ୍ତ ଶୂରବୀରମାନେ ମୋ ସେବା କରିଥିଲେ, ହେ ଶତ୍ରୁଦଳନ। ସୁଗ୍ରୀବ ମୋ ପ୍ରତି ଏମିତି ପ୍ରେମ କରୁଥିଲେ, ଯେପରି ବାୟୁ ପ୍ରତି ଅଗ୍ନିର ପ୍ରେମ।
ନିକୃତଃ ସ ତତୋ ଭ୍ରାତ୍ରା କସ୍ମିଂଶ୍ଚିତ୍କାରଣାନ୍ତରେ। ଋଶ୍ଯମୂକେ ମଯା ସାର୍ଧଂ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ନ୍ଯଵସଚ୍ଚିରମ୍
ପରେ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଅନ୍ୟ କାରଣରୁ ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ କଲେ, ତେଣୁ ସୁଗ୍ରୀବ ମୋ ସହିତ ରୁଷ୍ୟମୂକ ପାହାଡ଼ରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଲେ।
ଅଥ ଦାଶରଥିର୍ଵୀରୋ ରାମୋ ନାମ ମହାବଲଃ। ଵିଷ୍ଣୁର୍ମାନୁଷରୂପେଣ ଚଚାର ଵସୁଧାତଲମ୍
ତାପରେ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର, ବିର ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ, ମାନବ ରୂପରେ ବିଷ୍ଣୁ, ପୃଥିବୀରେ ଚାଲିବାକୁ ଆସିଲେ।
ସ ପିତୁଃ ପ୍ରିଯମନ୍ଵିଚ୍ଛନ୍ସହଭାର୍ଯଃ ସହାନୁଜଃ। ସଧନୁର୍ଧନ୍ଵିନାଂଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ଯମାଶ୍ରିତଃ
ସେ, ପିତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ, ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ଭାଇଙ୍କ ସହିତ, ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ।
ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଜନସ୍ଥାନାଚ୍ଛଲେନାପହୃତା ବଲାତ୍। ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରେଣ ବଲିନା ରାଵଣେନ ଦୁରାତ୍ମନା
ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଜନସ୍ଥାନରୁ ଚତୁର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ଓ ଜୋରକରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ରାବଣ ଚୋରି କଲା।
ସୁଵର୍ଣରତ୍ନଚିତ୍ରେଣ ମୃଗରୂପେଣ ରକ୍ଷସା। ଵଞ୍ଚଯିତ୍ଵା ନରଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ମାରୀଚେନ ତଦାଽନଘ
ସୁନା ଓ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ମୃଗ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ରାକ୍ଷସ ମାରୀଚ ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମ ରାମଙ୍କୁ ଠକାଇଦେଲା, ହେ ପାପହୀନ।
ହୃତଦାରଃ ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ପତ୍ନୀଂ ମାର୍ଗନ୍ସ ରାଘଵଃ। ଦୃଷ୍ଟଵାଞ୍ଶୈଲଶିଖରେ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଵାନରର୍ଷଭମ୍
ସ୍ତ୍ରୀକୁ ହରାଇ, ଭାଇ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିବା ରାଘବ, ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ବାନରମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ତେନ ତସ୍ଯାଭଵତ୍ସଖ୍ଯଂ ରାଘଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ସ ହତ୍ଵା ଵାଲିନଂ ରାଜ୍ଯେ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ପ୍ରତ୍ଯପାଦଯତ୍
ତାଙ୍କ ସହିତ ମହାତ୍ମା ରାଘବଙ୍କ ମିତ୍ରତା ହେଲା; ସେ ବାଲିଙ୍କୁ ବଧ କରି, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଫେରାଇଦେଲେ।
ସ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସୁଗ୍ରୀଵଃ ସୀତାଯାଃ ପରିମାର୍ଗଣେ। ଵାନରାନ୍ପ୍ରେଷଯାମାସ ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ
ରାଜ୍ୟ ମିଳିବା ପରେ, ସୁଗ୍ରୀବ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଶତଶଃ ଏବଂ ହଜାରହଜାର ବାନରମାନେକୁ ପଠାଇଲେ।
ତତୋ ଵାନରକୋଟୀଭିଃ ସହିତୋଽହଂ ନରର୍ଷଭ। ସୀତାଂ ମାର୍ଗନ୍ମହାବାହୋ ପ୍ରସ୍ଥିତୋ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦିଶମ୍
ତାପରେ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ମହାବଳୀ, କୋଟିକୋଟି ବାନରମାନେ ସହିତ, ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲି।
ତତଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତିଃ ସୀତାଯା ଗୃଧ୍ରେଣ ସୁମହାତ୍ମନା। ସଂପାତିନା ସମାଖ୍ଯାତା ରାଵଣସ୍ଯ ନିଵେଶନେ
ତାପରେ, ମହାତ୍ମା ଗୃଧ୍ର ସମ୍ପାତି ଆମକୁ ସୂଚନା ଦେଲେ ଯେ, ସୀତା ରାବଣଙ୍କ ଗୃହରେ ଅଛନ୍ତି।
ତତୋଽହଂ କାର୍ଯସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ରାମସ୍ଯାକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣଃ। ଶତଯୋଜନଵିସ୍ତାରମର୍ଣଵଂ ସହସା ପ୍ଲୁତଃ
ତାପରେ, ରାମଙ୍କ କାମ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ, ଯାହାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ କେବେ ଅସୁବିଧା ହୁଏନାହିଁ, ମୁଁ ଏକାଏକି ଶତ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା ସମୁଦ୍ର ଲାଘିଦେଲି।
ଅହଂ ସ୍ଵଵୀର୍ଯାଦୁତ୍ତୀର୍ଯ ସାଗରଂ ମକରାଲଯମ୍। ସୁତାଂ ଜନକରାଜସ୍ଯ ସୀତାଂ ସୁରରସୁତୋପମାମ୍
ମୋର ଶକ୍ତିରେ, ମୁଁ ମକରମାନେ ଥିବା ସାଗର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଜନକ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା, ଦେବକନ୍ୟାମାନେ ପରି ଶୋଭା ପାଉଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲି।