ମାଽତ୍ର ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତି ଶାପଂ ଵା ଧର୍ଷଣାଂ ଵେତି ପାଣ୍ଡଵଃ। କଦଲୀଷଣ୍ଡମଧ୍ଯସ୍ଥୋ ହ୍ଯେଵଂ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ଵାନରଃ
କଦଳୀ ଝାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ିଆ ଥିବା ପାଣ୍ଡବ ଭାବିଲେ, 'ଏଠାରେ କୌଣସି ଶାପ କିମ୍ବା ଅପମାନ ମୋତେ ନ ମିଳୁ।'
ପ୍ରାଜୃମ୍ଭତ ମହାକାଯୋ ହନୂମାନ୍ନାମ ଵାନରଃ। କଦଲୀଷଣ୍ଡମଧ୍ଯସ୍ଥୋ ନିଦ୍ରାଵଶଗତସ୍ତଦା
ସେଇ କଦଳୀ ଝାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ, ବଡ଼ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିବା ହନୁମାନ ନାମକ ବାନର, ତାଳ ଉପରେ ଘୁମରେ ଡୁବିଯାଇ ହାଉଁ ଦେଲେ।
ତେନ ଶବ୍ଦେନ ମହତା ଵ୍ଯବୁଧ୍ଯତ ମହାକପିଃ'। ଜୃମ୍ଭମାଣଃ ସୁଵିପୁଲଂ ଶକ୍ରଧ୍ଵଜମିଵୋଚ୍ଛ୍ରିତମ୍। ଆସ୍ଫୋଟଯଚ୍ଚଲାଙ୍ଗୂଲମିନ୍ଦ୍ରାଶନିସମସ୍ଵନମ୍
ସେ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ ବଡ଼ ବାନର ଜାଗିଉଠିଲେ, ତାଙ୍କର ଦେହ ଏତେ ବଡ଼ ହେଲା ଯେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପତାକା ପରି ଉଚ୍ଚ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତାଙ୍କର ଚଳିତ ଲାଙ୍ଗୁଳକୁ ଆଘାତ କରିଲେ, ଯାହାର ଶବ୍ଦ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ପରି ଗଞ୍ଜିଲା।
ତସ୍ଯ ଲାଙ୍ଗୂଲନିନଦଂ ପର୍ଵତଃ ସୁଗୁହାମୁଖୈଃ। ଉଦ୍ଗାରମିଵ ଗୌର୍ନର୍ଦନ୍ନୁତ୍ସସର୍ଜ ସମନ୍ତତଃ
ତାଙ୍କର ଲାଙ୍ଗୁଳ ରବରେ, ପାହାଡ଼ ତାହାର ଗୁପ୍ତ ଗୁହା ସହିତ, ଚାରିପାଖରେ ଏମିତି ଗଞ୍ଜିଲା, ଯେଉଁପରି ଗାଈ ଡାକୁଥିବା ଶବ୍ଦ।
ଲାଙ୍ଗୂଲାସ୍ଫୋଟଶବ୍ଦାଚ୍ଚ ଚଲିତଃ ସ ମହାଗିରିଃ। ଵିଘୂର୍ଣମାନଶିଖରଃ ସମନ୍ତାତ୍ପର୍ଯଶୀର୍ଯତ
ଲାଙ୍ଗୁଳ ଆଘାତର ଶବ୍ଦରେ, ସେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ହିଲିଗଲା, ତାହାର ଶିଖର ଚଳିତ ହୋଇ ଚାରିପାଖରେ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିଲା।
ସ ଲାଙ୍ଗୂଲରଵସ୍ତସ୍ଯ ମତ୍ତଵାରଣନିସ୍ଵନମ୍। ଅନ୍ତର୍ଧାଯଵିଚିତ୍ରେଷୁ ଚଚାର ଗିରିସାନୁଷୁ
ସେ ଲାଙ୍ଗୁଳ ରବ, ମଦମସ୍ତ ହାତୀର ଗଜର ପରି, ଅଦ୍ଭୁତ ପାହାଡ଼ ଢାଳରେ ଲୁଚିଗଲା।
ସ ଭୀମସେନସ୍ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସଂପ୍ରହୃଷ୍ଟତନୂରୁହଃ। ଶବ୍ଦପ୍ରଭଵମନ୍ଵିଚ୍ଛଂଶ୍ଚଚାର କଦଲୀଵନମ୍
ସେ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଭୀମସେନଙ୍କ ଦେହର ଲୋମ ଉଠିଯାଇଲା, ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ; ଶବ୍ଦର ଉତ୍ସ ଖୋଜି, ସେ କଦଳୀବନ ମଧ୍ୟରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
କଦଲୀଵନମଧ୍ଯସ୍ଥମଥ ପୀନେ ଶିଲାତଲେ। ଦଦର୍ଶ ସୁମହାବାହୁର୍ଵାନରାଧିପତିଂ ତଦା
ତାପରେ, କଦଳୀବନ ମଧ୍ୟରେ, ଏକ ଚଉଡ଼ା ପାଥର ଉପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ ତା'ବେଳେ ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କ ମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସଂପାତଦୁଷ୍ପ୍ରେକ୍ଷଂ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସଂପାତପିଙ୍ଗଲମ୍। ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସଂପାତନିନଦଂ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସଂପାତଚଞ୍ଚଲମ୍
ସେ ଜଣେ ଏମିତି ଦେଖିଲେ, ଯାହାକୁ ଦେଖିବା ଦୁର୍ଲଭ, ବିଜୁଳି ଚମକ ପରି ପିଙ୍ଗଳ, ବିଜୁଳି ଗଜର ପରି ଗଞ୍ଜୁଥିବା, ଏବଂ ବିଜୁଳି ପରି ଚଞ୍ଚଳ।
ବାହୁସ୍ଵସ୍ତିକଵିନ୍ଯସ୍ତପୀନଵୃତ୍ତଶିରୋଧରମ୍। ସ୍କନ୍ଧଭୂଯିଷ୍ଠକାଯତ୍ଵାତ୍ତନୁମଧ୍ଯକଟୀତଟମ୍
ତାଙ୍କର ଦେଢ଼ିଆ ଗଳା, ବାହୁ ଶ୍ୱାସ୍ତିକ ଭଳି ରଖାଯାଇଥିଲା, ଦେହ ଛାତି ଉପରେ ମୋଟା ଏବଂ କମରେ ସୁସ୍ଲିମ।
କିଂଚିଚ୍ଚାଭୁଗ୍ନଶୀର୍ଷେଣ ଦୀର୍ଘରୋମାଞ୍ଚିତେନ ଚ। ଲାଙ୍ଗୂଲେନୋର୍ଧ୍ଵଗତିନା ଧ୍ଵଜେନେଵ ଵିରାଜିତମ୍
ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଅଲ୍ପ ଭାବେ ନମାଇଥିଲା, ଲମ୍ବା ଲମ୍ବା ଲୋମ ଉଠିଥିଲା, ତାଙ୍କର ଲାଙ୍ଗୁଳ ଉପରକୁ ଉଠିଥିଲା, ପତାକା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏହିଭଳି ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ହ୍ରସ୍ଵୌଷ୍ଠଂ ତାମ୍ରଜିହ୍ଵାସ୍ଯଂ ରକ୍ତକର୍ଣଂ ଚଲଦ୍ଧୁଵମ୍। ଅପଶ୍ଯଦ୍ଵଦନଂ ତସ୍ଯ ରଶ୍ମିଵନ୍ତମିଵୋଡୁପମ୍
ସେ ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଦେଖିଲେ, ଛୋଟ ଓଠ, ତାମ୍ର ଜିଭ, ରକ୍ତ କାନ, ଏବଂ କମ୍ପିତ ଦାଢ଼ି, ଯାହା କିରଣମୟ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଚମକୁଥିଲା।
ଵଦନାଭ୍ଯନ୍ତରଗତୈଃ ଶୁକ୍ଲୈର୍ଦନ୍ତୈରଲଂକୃତମ୍। କେସରୋତ୍କରସଂମିଶ୍ରମଶୋକାନାମିଵୋତ୍କରମ୍
ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଭିତରେ ଧଳା ଦାନ୍ତ ରହିଥିଲା, ସୁନା ରଙ୍ଗର କେଶର ସହିତ ମିଶିଥିଲା, ଅଶୋକ ଫୁଲର ଗଛ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ହିରଣ୍ମଯୀନାଂ ମଧ୍ଯସ୍ଥଂ କଦଲୀନାଂ ମହାଦ୍ଯୁତିମ୍। ଦୀପ୍ଯମାନେନ ଵପୁଷା ସ୍ଵର୍ଚିଷ୍ମନ୍ତମିଵାନଲମ୍। ନିରୀକ୍ଷନ୍ତମପତ୍ରସ୍ତଂ ଲୋଚନୈର୍ମଧୁପିଙ୍ଗଲୈଃ
ସୁନା ରଙ୍ଗର କଦଳୀ ମଧ୍ୟରେ, ତାଙ୍କର ଦେହ ଦୀପ୍ତିରେ ଚମକୁଥିଲା, ନିଜ ଆଲୋକରେ ଜଳୁଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି, ମଧୁ ରଙ୍ଗର ଆଖିରେ ଭୟ ନଥିଲା।
ତଂ ଵାନରଵରଂ ଧୀମାନତିକାଯଂ ମହାବଲମ୍। ସ୍ଵର୍ଗପନ୍ଥାନମାଵୃତ୍ଯ ହିମଵନ୍ତମିଵ ସ୍ତିତମ୍
ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଦେଢ଼ିଆ ବାନର, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ପଥକୁ ଅଟକାଇ ହିମାଳୟ ପର୍ବତ ପରି ଦଢ଼ିଆ ଭାବେ ଦାଉଁଥିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚୈନଂ ମହାବାହୁରେକଂ ତସ୍ମିନ୍ମହାଵନେ। ଅଥୋପସୃତ୍ଯତରସା ଭୀମୋ ଭୀମପରାକ୍ରମଃ
ସେଠାରେ, ସେ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ, ଏକାକି ବସିଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ, ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଧାରଣ କରି, ତାଙ୍କ ଦିଗରେ ତୁରନ୍ତ ଆସିଲେ।
ସିଂହନାଦଂ ଚକାରୋଗ୍ରଂ ଵଜ୍ରାଶନିସମଂ ବଲୀ। ତେନ ଶବ୍ଦେନ ଭୀମସ୍ଯ ଵିତ୍ରେସୁର୍ମୃଗପକ୍ଷିଣଃ
ଭୀମ ଏକ ଭୟଙ୍କର ସିଂହର ଦହାଡ଼ ଦେଲେ, ଯାହା ବଜ୍ର ଓ ବିଜୁଳିର ଗର୍ଜନ ପରି ଭୟଙ୍କର ଥିଲା; ସେଇ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ସମସ୍ତ ପଶୁପକ୍ଷୀ ଭୟରେ ଉଡ଼ିଗଲେ।
ହନୂମାଂଶ୍ଚ ମହାସତ୍ଵ ଈଷଦୁନ୍ମୀଲ୍ଯ ଲୋଚନେ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତମଥ ସାଵଜ୍ଞଂ ଲୋଚନୈର୍ମଧୁପିଙ୍ଗଲୈଃ
ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନ ଆଲସ୍ୟରେ ଦୁଇ ଆଖି ଅଳ୍ପ ଖୋଲିଲେ ଏବଂ ଭୀମଙ୍କୁ ମଧୁର ରଙ୍ଗର ଆଖିରେ ଅବହେଳାର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଚାହିଲେ।
ତତଃ ପଵନଜଃ ଶ୍ରୀମାନନ୍ତିକସ୍ଥଂ ମହୌଜସମ୍'। ସ୍ମିତେନ ଚୈନମାସାଦ୍ଯହନୂମାନିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ, ଯିଏ ନିକଟରେ ଥିଲେ ଏବଂ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ହସି ଭୀମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି ଏହିପରି କହିଲେ।
କିମର୍ଥଂ ସରୁଜସ୍ତେଽହଂ ସୁଖସୁପ୍ତଃ ପ୍ରବୋଧିତଃ। ନନୁ ନାମ ତ୍ଵଯା କାର୍ଯା ଦଯା ଭୂତେଷୁ ଜାନତା
ତୁମେ ଯେ ଦୁଃଖରେ ଅଛ, ମୋତେ ଏହି ସୁଖଦ ଶୟନରୁ କାହିଁକି ଜଗାଇଲ? ତୁମେ ଯେଉଁଠି ସତ୍ୟକୁ ଜାଣ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି କିଛି ଦୟା ଦେଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ କି?
ଵଯଂ ଧର୍ମଂ ନ ଜାନୀମସ୍ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିମୁପାଶ୍ରିତାଃ। ନରାସ୍ତୁ ବୁଦ୍ଧିସଂପନ୍ନା ଦଯାଂ କୁର୍ଵନ୍ତି ଜନ୍ତୁଷୁ
ଆମେ ପଶୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛୁ, ଧର୍ମ କଣ ତାହା ଜାଣୁନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ମାନବମାନେ ବୁଦ୍ଧି ଥିବାରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଦୟା କରନ୍ତି।
କ୍ରୂରେଷୁ କର୍ମସୁ କଥଂ ଦେହଵାକ୍ଚିତ୍ତଦୂଷିଷୁ। ଧର୍ମଘାତିଷୁ ସଜ୍ଜନ୍ତେ ବୁଦ୍ଦିମନ୍ତୋ ଭଵଦ୍ଵିଧାଃ
ତୁମେ ପରି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ କିପରି ଏମିତି କ୍ରୁର କାମ କରିପାରିବେ, ଯାହା ଦେହ, କଥା ଓ ମନକୁ ଦୂଷିତ କରେ ଏବଂ ଧର୍ମକୁ ନଷ୍ଟ କରେ?
ନ ତ୍ଵଂ ଧର୍ମଂ ଵିଜାନାସି ଵୃଦ୍ଧା ନୋପାସିତାସ୍ତ୍ଵଯା। ଅଲ୍ପବୁଦ୍ଧିତଯା ବାଲ୍ଯାଦୁତ୍ସାଦଯସି ଯନ୍ମୃଗାନ୍
ତୁମେ ଧର୍ମ କୁହାଯାଉଥିବା କଥା ବୁଝନାହାଁ, ବଡ଼ମାନେଙ୍କୁ ସେବା କରିନାହାଁ; ତୁମର ଅବିବେକ ଓ ଶିଶୁସ୍ୱଭାବ ଦ୍ୱାରା ପଶୁମାନେକୁ ନଷ୍ଟ କରୁଛ।
ବ୍ରୂହି କସ୍ତ୍ଵଂ କିମର୍ଥଂ ଵା କିମିଦଂ ଵନମାଗତଃ। ଵର୍ଜିତଂ ମାନୁଷୈର୍ଭାଵୈସ୍ତଥୈଵ ପୁରୁଷୈରପି
କିଏ ତୁମେ, କାହିଁକି ଏହି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆସିଛ? ଏହା ମାନବ ଭାବନା ଓ ମାନବମାନେ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗ କରାଯାଇଛି।
କ୍ଵ ଚ ତ୍ଵଯାଽଦ୍ଯଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ପ୍ରବ୍ରୂହି ପୁରୁଷର୍ଷଭ। ଅତଃ ପରମଗମ୍ଯୋଽଯଂ ପର୍ଵତଃ ସୁଦୁରାରୁହଃ
ଆଜି ତୁମେ କେଉଁଠି ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ମୋତେ କହ; ଏହା ପରେ ଏହି ପାହାଡ଼ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ଓ ଅଗମ୍ୟ।
ଵିନା ସିଦ୍ଧଗତିଂ ଵୀର ଗତିରତ୍ର ନ ଵିଦ୍ଯତେ। [ଦେଵଲୋକସ୍ଯ ମାର୍ଗୋଽଯମଗମ୍ଯୋ ମାନୁଷୈଃ ସଦା]
ବୀର, ଅଲୌକିକ ଶକ୍ତି ଛାଡ଼ି ଏଠାରେ ଯିବା ପଥ ନାହିଁ; ଏହା ଦେବତାମାନେଙ୍କ ପଥ, ମାନବମାନେ ପାଇଁ ସଦା ଅଗମ୍ୟ।
କାରୁଣ୍ଯାତ୍ତ୍ଵାମହଂ ଵୀର ଵାରଯାମି ନିବୋଧ ମେ। ନାତଃ ପରଂ ତ୍ଵଯା ଶକ୍ଯଂ ଗନ୍ତୁମାଶ୍ଵସିହି ପ୍ରଭୋ
ଦୟାବଶତଃ ମୁଁ ତୁମକୁ ବାଞ୍ଚି ରଖୁଛି—ମୋ କଥା ଶୁଣ; ଏଠାରୁ ଆଗକୁ ତୁମେ ଯିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ଶାନ୍ତ ହୁଅ।
ସ୍ଵାଗତଂ ସର୍ଵଥୈଵେହ ତଵାଦ୍ଯ ମନୁଜର୍ଷଭ। ଇମାନ୍ଯମୃତକଲ୍ପାନି ମୂଲାନି ଚ ଫଲାନି ଚ
ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆଜି ଏଠାରେ ତୁମର ସ୍ବାଗତ; ଏଠାରେ ଅମୃତ ସମାନ ମୂଳ ଓ ଫଳ ଅଛି।
ଭକ୍ଷଯିତ୍ଵା ନିଵର୍ତସ୍ଵ ମା ଵୃଥା ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସେ ଵଧମ୍। ଗ୍ରାହ୍ଯଂ ଯଦି ଵଚୋ ମହ୍ଯଂ ହିତଂ ମନୁଜପୁଙ୍ଗଵ
ଏମାନେ ଖାଇ ଫେରିଯାଅ; ଅନାବଶ୍ୟକ ମୃତ୍ୟୁ ଚାହିଁ ନାହିଁ। ମୋ କଥା ଯଦି ଉପକାରୀ ଲାଗେ, ତେବେ ଗ୍ରହଣ କର।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚସ୍ତସ୍ଯ ଵାନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ଭୀମସେନସ୍ତଦା ଵୀରଃ ପ୍ରୋଵାଚାମିତଵିକ୍ରମଃ
ବାନରମାନ୍ୟ ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେଇ ସମୟରେ ଶୂର ଓ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମସେନ କହିଲେ।