କାଞ୍ଚନୈଃ କଦଲୀଷଣ୍ଡୈର୍ମନ୍ଦମାରୁତକମ୍ପିତୈଃ। ଵୀଜ୍ଯମାନମିଵାକ୍ଷୋଭ୍ଯଂ ତୀରାତ୍ତୀରଵିସର୍ପିଭିଃ
ସୁନା ବର୍ଣ୍ଣ କଦଳୀ ଜଙ୍ଗଲ ହଳୁକ ହାଲୁକି ବାତାସରେ ଡୋଲୁଥିଲା, ହ୍ରଦଟି ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ଯେ, ତାହାକୁ ପଖା ହେବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା; ତାର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଗଛମାନେ ଜଳକୂଳକୁ ଛୁଇଁଉଥିଲେ।
ତତ୍ସରୋଽଥାଵତୀର୍ଯାଶୁ ପ୍ରଭୂତନଲିନୋତ୍ପଲମ୍। ମହାଗଜ ଇଵୋଦ୍ଦାମଶ୍ଚିକ୍ରୀଡ ବଲଵଦ୍ବଲୀ
ତାପରେ ଭୀମ ଏହି ଅନେକ କମଳ ଓ ପଦ୍ମରେ ଭରିଥିବା ହ୍ରଦକୁ ତୁରନ୍ତ ଅବତରି, ବଡ଼ ହାତୀ ପରି ଶକ୍ତିରେ ତାହାରେ ଖେଳିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଵିକ୍ରୀଡ୍ଯତସ୍ମିନ୍ରୁଚିରମୁତ୍ତତାରାମିତଦ୍ଯୁତିଃ। `କ୍ଷୋଭଯନ୍ସଲିଲଂ ଭୀମଃ ପ୍ରଭିନ୍ନ ଇଵଵାରଣଃ
ସେଠାରେ ଭୀମ ଖେଳୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ତେଜ ଅପୂର୍ବ ଲାଗୁଥିଲା; ସେ ଜଳକୁ ଏମିତି ଉତ୍ତେଜିତ କଲେ, ଯେପରି ଏକ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ହାତୀ ଜଳକୁ ଚାପି ଦେଉଥାଏ।
ତତୋ ଜଗାହେ ଵେଗେନ ତଦ୍ଵନଂ ବହୁପାଦପମ୍। ଦଧ୍ମୌ ଚ ଶଙ୍ଖଂ ସ୍ଵନଵତ୍ସର୍ଵପ୍ରାଣେନ ପାଣ୍ଡଵଃ। [ଆସ୍ଫୋଟଯଚ୍ଚ ବଲଵାନ୍ଭୀମଃ ସଂନାଦଯନ୍ଦିଶଃ ।।]
ତାପରେ ସେ ବେଗରେ ଗଛରେ ଭରିଥିବା ସେଇ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏବଂ ପାଣ୍ଡବ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ଶଂଖ ଫୁଙ୍ଗିଲେ, ତାହାର ଶବ୍ଦ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଲା; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ ତାଙ୍କର ବାହୁ ମାଡ଼ି ଦିଗକୁ ଗୁଞ୍ଜାଇଲେ।
ତସ୍ଯ ଶଙ୍ଖସ୍ଯ ଶବ୍ଦନ ଭୀମସେନରଵେଣ ଚ। ବାହୁଶବ୍ଦନ ଚୋଗ୍ରେଣ ନଦନ୍ତୀଵ ଗିରେର୍ଗୁହାଃ
ତାଙ୍କର ଶଂଖ ଶବ୍ଦ, ଭୀମସେନଙ୍କ ଗର୍ଜନ ଓ ତୀବ୍ର ବାହୁ ମାଡ଼ିବାର ଶବ୍ଦରେ ପାହାଡ଼ର ଗୁହାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଗର୍ଜିଉଠିଲା ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ତଂ ଵଜ୍ରନିଷ୍ପେଷସମମାସ୍ଫୋଟିତମହାରଵମ୍। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶୈଲଗୁହାସୁପ୍ତୈଃ ସିଂହୈର୍ମୁକ୍ତୋ ମହାସ୍ଵନଃ
ବଜ୍ର ଭଙ୍ଗାର ଶବ୍ଦ ପରି ଏହି ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ଶୁଅଁଥିବା ସିଂହମାନେ ମହାଗର୍ଜନ କରି ଉଠିଲେ।
ସିଂହନାଦଭଯତ୍ରସ୍ତୈଃ କୁଞ୍ଜରୈରପି ଭାରତ। ମୁକ୍ତୋ ଵିରାଵଃ ସୁମହାନ୍ପର୍ଵତୋ ଯେନ ପୂରିତଃ
ସିଂହର ଗର୍ଜନରେ ଭୟଭୀତ ହାତୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଚିତ୍କାର କଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାହାଡ଼ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଲା।
ତଂ ତୁ ନାଦଂ ତତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୁପ୍ତୋ ଵାନରପୁଙ୍ଗଵଃ
ତାପରେ ସେଇ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଶୁଅଁଥିବା ବାନରମାନ୍ୟ ମୁଖ୍ୟ...
ଦିଵଂଗମଂ ରୁରୋଧାଥ ମାର୍ଗଂ ଭୀମସ୍ଯ କାରଣାତ୍। ଅନେନ ହି ପଥା ମା ଵୈ ଗଚ୍ଛେଦିତି ଵିଚାର୍ଯ ସଃ
ଭୀମଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ଦେବମାର୍ଗକୁ ଅଟକାଇଦେଲେ, ମନେ କଲେ, 'ଏହି ପଥରେ ଭୀମ ଯିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।'
ଆସ୍ତ ଏକାଯନେ ମାର୍ଗେ କଦଲୀଷଣ୍ଡମଣ୍ଡିତେ। ଭ୍ରାତୁର୍ଭୀମସ୍ଯ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ତଂ ମାର୍ଗମଵରୁଧ୍ଯ ଵୈ
କଦଳୀ ଗଛର ଝୁପଡ଼ି ଭିତରେ, ଏକାକି ପଥରେ ବସି, ସେ ଭୀମଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ସେଇ ରାସ୍ତା ଅଟକାଇ ରହିଲେ।
ମାଽତ୍ର ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତି ଶାପଂ ଵା ଧର୍ଷଣାଂ ଵେତି ପାଣ୍ଡଵଃ। କଦଲୀଷଣ୍ଡମଧ୍ଯସ୍ଥୋ ହ୍ଯେଵଂ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ଵାନରଃ
କଦଳୀ ଝାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ିଆ ଥିବା ପାଣ୍ଡବ ଭାବିଲେ, 'ଏଠାରେ କୌଣସି ଶାପ କିମ୍ବା ଅପମାନ ମୋତେ ନ ମିଳୁ।'
ପ୍ରାଜୃମ୍ଭତ ମହାକାଯୋ ହନୂମାନ୍ନାମ ଵାନରଃ। କଦଲୀଷଣ୍ଡମଧ୍ଯସ୍ଥୋ ନିଦ୍ରାଵଶଗତସ୍ତଦା
ସେଇ କଦଳୀ ଝାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ, ବଡ଼ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିବା ହନୁମାନ ନାମକ ବାନର, ତାଳ ଉପରେ ଘୁମରେ ଡୁବିଯାଇ ହାଉଁ ଦେଲେ।
ତେନ ଶବ୍ଦେନ ମହତା ଵ୍ଯବୁଧ୍ଯତ ମହାକପିଃ'। ଜୃମ୍ଭମାଣଃ ସୁଵିପୁଲଂ ଶକ୍ରଧ୍ଵଜମିଵୋଚ୍ଛ୍ରିତମ୍। ଆସ୍ଫୋଟଯଚ୍ଚଲାଙ୍ଗୂଲମିନ୍ଦ୍ରାଶନିସମସ୍ଵନମ୍
ସେ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ ବଡ଼ ବାନର ଜାଗିଉଠିଲେ, ତାଙ୍କର ଦେହ ଏତେ ବଡ଼ ହେଲା ଯେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପତାକା ପରି ଉଚ୍ଚ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତାଙ୍କର ଚଳିତ ଲାଙ୍ଗୁଳକୁ ଆଘାତ କରିଲେ, ଯାହାର ଶବ୍ଦ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ପରି ଗଞ୍ଜିଲା।
ତସ୍ଯ ଲାଙ୍ଗୂଲନିନଦଂ ପର୍ଵତଃ ସୁଗୁହାମୁଖୈଃ। ଉଦ୍ଗାରମିଵ ଗୌର୍ନର୍ଦନ୍ନୁତ୍ସସର୍ଜ ସମନ୍ତତଃ
ତାଙ୍କର ଲାଙ୍ଗୁଳ ରବରେ, ପାହାଡ଼ ତାହାର ଗୁପ୍ତ ଗୁହା ସହିତ, ଚାରିପାଖରେ ଏମିତି ଗଞ୍ଜିଲା, ଯେଉଁପରି ଗାଈ ଡାକୁଥିବା ଶବ୍ଦ।
ଲାଙ୍ଗୂଲାସ୍ଫୋଟଶବ୍ଦାଚ୍ଚ ଚଲିତଃ ସ ମହାଗିରିଃ। ଵିଘୂର୍ଣମାନଶିଖରଃ ସମନ୍ତାତ୍ପର୍ଯଶୀର୍ଯତ
ଲାଙ୍ଗୁଳ ଆଘାତର ଶବ୍ଦରେ, ସେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ହିଲିଗଲା, ତାହାର ଶିଖର ଚଳିତ ହୋଇ ଚାରିପାଖରେ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିଲା।
ସ ଲାଙ୍ଗୂଲରଵସ୍ତସ୍ଯ ମତ୍ତଵାରଣନିସ୍ଵନମ୍। ଅନ୍ତର୍ଧାଯଵିଚିତ୍ରେଷୁ ଚଚାର ଗିରିସାନୁଷୁ
ସେ ଲାଙ୍ଗୁଳ ରବ, ମଦମସ୍ତ ହାତୀର ଗଜର ପରି, ଅଦ୍ଭୁତ ପାହାଡ଼ ଢାଳରେ ଲୁଚିଗଲା।
ସ ଭୀମସେନସ୍ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସଂପ୍ରହୃଷ୍ଟତନୂରୁହଃ। ଶବ୍ଦପ୍ରଭଵମନ୍ଵିଚ୍ଛଂଶ୍ଚଚାର କଦଲୀଵନମ୍
ସେ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଭୀମସେନଙ୍କ ଦେହର ଲୋମ ଉଠିଯାଇଲା, ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ; ଶବ୍ଦର ଉତ୍ସ ଖୋଜି, ସେ କଦଳୀବନ ମଧ୍ୟରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
କଦଲୀଵନମଧ୍ଯସ୍ଥମଥ ପୀନେ ଶିଲାତଲେ। ଦଦର୍ଶ ସୁମହାବାହୁର୍ଵାନରାଧିପତିଂ ତଦା
ତାପରେ, କଦଳୀବନ ମଧ୍ୟରେ, ଏକ ଚଉଡ଼ା ପାଥର ଉପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ ତା'ବେଳେ ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କ ମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସଂପାତଦୁଷ୍ପ୍ରେକ୍ଷଂ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସଂପାତପିଙ୍ଗଲମ୍। ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସଂପାତନିନଦଂ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସଂପାତଚଞ୍ଚଲମ୍
ସେ ଜଣେ ଏମିତି ଦେଖିଲେ, ଯାହାକୁ ଦେଖିବା ଦୁର୍ଲଭ, ବିଜୁଳି ଚମକ ପରି ପିଙ୍ଗଳ, ବିଜୁଳି ଗଜର ପରି ଗଞ୍ଜୁଥିବା, ଏବଂ ବିଜୁଳି ପରି ଚଞ୍ଚଳ।
ବାହୁସ୍ଵସ୍ତିକଵିନ୍ଯସ୍ତପୀନଵୃତ୍ତଶିରୋଧରମ୍। ସ୍କନ୍ଧଭୂଯିଷ୍ଠକାଯତ୍ଵାତ୍ତନୁମଧ୍ଯକଟୀତଟମ୍
ତାଙ୍କର ଦେଢ଼ିଆ ଗଳା, ବାହୁ ଶ୍ୱାସ୍ତିକ ଭଳି ରଖାଯାଇଥିଲା, ଦେହ ଛାତି ଉପରେ ମୋଟା ଏବଂ କମରେ ସୁସ୍ଲିମ।
କିଂଚିଚ୍ଚାଭୁଗ୍ନଶୀର୍ଷେଣ ଦୀର୍ଘରୋମାଞ୍ଚିତେନ ଚ। ଲାଙ୍ଗୂଲେନୋର୍ଧ୍ଵଗତିନା ଧ୍ଵଜେନେଵ ଵିରାଜିତମ୍
ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଅଲ୍ପ ଭାବେ ନମାଇଥିଲା, ଲମ୍ବା ଲମ୍ବା ଲୋମ ଉଠିଥିଲା, ତାଙ୍କର ଲାଙ୍ଗୁଳ ଉପରକୁ ଉଠିଥିଲା, ପତାକା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏହିଭଳି ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ହ୍ରସ୍ଵୌଷ୍ଠଂ ତାମ୍ରଜିହ୍ଵାସ୍ଯଂ ରକ୍ତକର୍ଣଂ ଚଲଦ୍ଧୁଵମ୍। ଅପଶ୍ଯଦ୍ଵଦନଂ ତସ୍ଯ ରଶ୍ମିଵନ୍ତମିଵୋଡୁପମ୍
ସେ ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଦେଖିଲେ, ଛୋଟ ଓଠ, ତାମ୍ର ଜିଭ, ରକ୍ତ କାନ, ଏବଂ କମ୍ପିତ ଦାଢ଼ି, ଯାହା କିରଣମୟ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଚମକୁଥିଲା।
ଵଦନାଭ୍ଯନ୍ତରଗତୈଃ ଶୁକ୍ଲୈର୍ଦନ୍ତୈରଲଂକୃତମ୍। କେସରୋତ୍କରସଂମିଶ୍ରମଶୋକାନାମିଵୋତ୍କରମ୍
ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଭିତରେ ଧଳା ଦାନ୍ତ ରହିଥିଲା, ସୁନା ରଙ୍ଗର କେଶର ସହିତ ମିଶିଥିଲା, ଅଶୋକ ଫୁଲର ଗଛ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ହିରଣ୍ମଯୀନାଂ ମଧ୍ଯସ୍ଥଂ କଦଲୀନାଂ ମହାଦ୍ଯୁତିମ୍। ଦୀପ୍ଯମାନେନ ଵପୁଷା ସ୍ଵର୍ଚିଷ୍ମନ୍ତମିଵାନଲମ୍। ନିରୀକ୍ଷନ୍ତମପତ୍ରସ୍ତଂ ଲୋଚନୈର୍ମଧୁପିଙ୍ଗଲୈଃ
ସୁନା ରଙ୍ଗର କଦଳୀ ମଧ୍ୟରେ, ତାଙ୍କର ଦେହ ଦୀପ୍ତିରେ ଚମକୁଥିଲା, ନିଜ ଆଲୋକରେ ଜଳୁଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି, ମଧୁ ରଙ୍ଗର ଆଖିରେ ଭୟ ନଥିଲା।
ତଂ ଵାନରଵରଂ ଧୀମାନତିକାଯଂ ମହାବଲମ୍। ସ୍ଵର୍ଗପନ୍ଥାନମାଵୃତ୍ଯ ହିମଵନ୍ତମିଵ ସ୍ତିତମ୍
ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଦେଢ଼ିଆ ବାନର, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ପଥକୁ ଅଟକାଇ ହିମାଳୟ ପର୍ବତ ପରି ଦଢ଼ିଆ ଭାବେ ଦାଉଁଥିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚୈନଂ ମହାବାହୁରେକଂ ତସ୍ମିନ୍ମହାଵନେ। ଅଥୋପସୃତ୍ଯତରସା ଭୀମୋ ଭୀମପରାକ୍ରମଃ
ସେଠାରେ, ସେ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ, ଏକାକି ବସିଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ, ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଧାରଣ କରି, ତାଙ୍କ ଦିଗରେ ତୁରନ୍ତ ଆସିଲେ।
ସିଂହନାଦଂ ଚକାରୋଗ୍ରଂ ଵଜ୍ରାଶନିସମଂ ବଲୀ। ତେନ ଶବ୍ଦେନ ଭୀମସ୍ଯ ଵିତ୍ରେସୁର୍ମୃଗପକ୍ଷିଣଃ
ଭୀମ ଏକ ଭୟଙ୍କର ସିଂହର ଦହାଡ଼ ଦେଲେ, ଯାହା ବଜ୍ର ଓ ବିଜୁଳିର ଗର୍ଜନ ପରି ଭୟଙ୍କର ଥିଲା; ସେଇ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ସମସ୍ତ ପଶୁପକ୍ଷୀ ଭୟରେ ଉଡ଼ିଗଲେ।
ହନୂମାଂଶ୍ଚ ମହାସତ୍ଵ ଈଷଦୁନ୍ମୀଲ୍ଯ ଲୋଚନେ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତମଥ ସାଵଜ୍ଞଂ ଲୋଚନୈର୍ମଧୁପିଙ୍ଗଲୈଃ
ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନ ଆଲସ୍ୟରେ ଦୁଇ ଆଖି ଅଳ୍ପ ଖୋଲିଲେ ଏବଂ ଭୀମଙ୍କୁ ମଧୁର ରଙ୍ଗର ଆଖିରେ ଅବହେଳାର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଚାହିଲେ।
ତତଃ ପଵନଜଃ ଶ୍ରୀମାନନ୍ତିକସ୍ଥଂ ମହୌଜସମ୍'। ସ୍ମିତେନ ଚୈନମାସାଦ୍ଯହନୂମାନିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ, ଯିଏ ନିକଟରେ ଥିଲେ ଏବଂ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ହସି ଭୀମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି ଏହିପରି କହିଲେ।
କିମର୍ଥଂ ସରୁଜସ୍ତେଽହଂ ସୁଖସୁପ୍ତଃ ପ୍ରବୋଧିତଃ। ନନୁ ନାମ ତ୍ଵଯା କାର୍ଯା ଦଯା ଭୂତେଷୁ ଜାନତା
ତୁମେ ଯେ ଦୁଃଖରେ ଅଛ, ମୋତେ ଏହି ସୁଖଦ ଶୟନରୁ କାହିଁକି ଜଗାଇଲ? ତୁମେ ଯେଉଁଠି ସତ୍ୟକୁ ଜାଣ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି କିଛି ଦୟା ଦେଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ କି?