ତେ ଵଧ୍ଯମାନା ଭୀମେନ ସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରତରକ୍ଷଵଃ। ଭଯାଦ୍ଵିସସୃଜୁର୍ଭୀମଂ ଶକୃନ୍ମୂତ୍ରଂ ଚ ସୁସ୍ରୁଵୁଃ
ଭୀମଙ୍କ ଆଘାତରେ ସିଂହ, ବାଘ ଓ ଚିତା ଭୟରେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଦେଇ ଦୌଡ଼ିଗଲେ, ଏବଂ ଭୟରେ ସେମାନେ ପେଶାବ ଓ ମଳ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ପ୍ରଵିଵେଶ ତତଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ତାନପାସ୍ଯ ମହାବଲଃ। ଵନଂ ପାଣ୍ଡୁସୁତଃ ଶ୍ରୀମାଞ୍ଶବ୍ଦେନାପୂରଯନ୍ଦିଶଃ
ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମହାନ୍ୟ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଭୀମ, ସେମାନୋଁକୁ ଦୂରେ ଫିଙ୍କି ଦେଇ, ତୁରନ୍ତ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଗର୍ଜନରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଲା।
ଅଥାପଶ୍ଯନ୍ମହାବାହୁର୍ଗନଧମାଦନସାନୁଷୁ। ସୁରମ୍ଯଂ କଦଲୀଷଣଅଡଂ ବହୁଯୋଜନଵିସ୍ତୃତମ୍
ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ର ଢାଳରେ ବହୁ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା, ଅତି ସୁନ୍ଦର କଦଳୀ ଜଙ୍ଗଲ ଦେଖିଲେ।
ତମଭ୍ଯଗଚ୍ଛଦ୍ଵେଗେନ କ୍ଷୋଭଯିଷ୍ଯନ୍ମହାବଲଃ। ମହାଗଜ ଇଵାସ୍ରାଵୀ ପ୍ରଭଞ୍ଜନ୍ଵିଵିଧାନ୍ଦ୍ରୁମାନ୍
ମହାବଳୀ ଭୀମ ବେଗରେ ସେଠାକୁ ଯାଇ, ତାହାକୁ ହଲାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଯେପରି ଏକ ବଡ଼ ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ଅନେକ ଗଛ ଭାଙ୍ଗି ଚାଲିଯାଏ।
ଉତ୍ପାଟ୍ଯ କଦଲୀସ୍ତମ୍ଭାନ୍ବହୁତାଲସମୁଚ୍ଛ୍ରଯାନ୍। ଚିକ୍ଷେପ ତରସା ଭୀମଃ ସମନ୍ତାଦ୍ବଲିନାଂ ଵରଃ। ଵିମର୍ଦନ୍ସୁମହାତେଜା ନୃସିଂହ ଇଵ ଦର୍ପିତଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ, ଅନେକ ତାଳ ଗଛ ପରି ଉଚ୍ଚ କଦଳୀ ଗଛ ଉଖିଡ଼ି, ଚାରିପାଖରେ ଜୋରରେ ଫିଙ୍କିଦେଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ଅପାର ଶକ୍ତିରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଚୁର୍ମାର କଲେ, ଦର୍ପିତ ନରସିଂହ ପରି।
ତତଃ ସଂନ୍ଯପତଂସ୍ତତ୍ରସୁବହୂନି ମହାନ୍ତି ଚ। ରୁରୁଵାରଣଯୂଥାନି ମହିଷାଶ୍ଚ ଜଲାଶ୍ରଯାଃ
ସେଠାରେ ଅନେକ ବଡ଼ ବଡ଼ ହାତୀ ଓ ଜଳରେ ବସୁଥିବା ମହିଷ ଦଳ ଚିତ୍କାର କରି ଭୂମିକୁ ଢଳିପଡ଼ିଲେ।
ପ୍ରଵିଵେଶ ତତଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ତାନପାସ୍ଯ ମହାବଲଃ। ଵନଂ ପାଣ୍ଡୁସୁତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ନାଦେନାପୂରଯନ୍ଦିଶଃ
ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମହାନ୍ୟ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଭୀମ, ସେମାନୋଁକୁ ଦୂରେ ଫିଙ୍କି ଦେଇ, ତୁରନ୍ତ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଗର୍ଜନରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଲା।
ତେନ ଶବ୍ଦେନ ଚୈଵାଥ ଭୀମସେନରଵେଣ ଚ। ଵନାନ୍ତରଗତାଶ୍ଚାପି ଵିତ୍ରେସୁର୍ମୃହପକ୍ଷିଃ
ସେଇ ଶବ୍ଦ ଓ ଭୀମସେନଙ୍କ ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ଅରଣ୍ୟ ଭିତରେ ଲୁଚିଥିବା ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟରେ ତରସିଉଠିଲେ।
ତସ୍ମିନନଥ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ତୁ ସଂକ୍ଷୋଭେ ମୃଗପକ୍ଷିଣାମ୍। ଜଲାର୍ଦ୍ରପକ୍ଷା ଵିହଗାଃ ସମୁତ୍ପେତୁଃ ସହସ୍ରଶଃ
ପଶୁପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଏହି ଅସ୍ଥିରତା ମଧ୍ୟରେ, ଜଳରେ ଭିଜା ପାଖିମାନେ ହଜାରେ ହଜାର ଉଡ଼ିଉଠିଲେ।
ତାନୌଦକାନ୍ପକ୍ଷିଗଣାନ୍ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ଭରତର୍ଷଭଃ। ତାନେଵାନୁସରନ୍ରମ୍ଯଂ ଦଦର୍ଶ ସୁମହତ୍ସରଃ
ସେଇ ଜଳପାଖିମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀମ ସେମାନଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲି, ଏକ ବିଶାଳ ଓ ସୁନ୍ଦର ହ୍ରଦ ଦେଖିଲେ।
କାଞ୍ଚନୈଃ କଦଲୀଷଣ୍ଡୈର୍ମନ୍ଦମାରୁତକମ୍ପିତୈଃ। ଵୀଜ୍ଯମାନମିଵାକ୍ଷୋଭ୍ଯଂ ତୀରାତ୍ତୀରଵିସର୍ପିଭିଃ
ସୁନା ବର୍ଣ୍ଣ କଦଳୀ ଜଙ୍ଗଲ ହଳୁକ ହାଲୁକି ବାତାସରେ ଡୋଲୁଥିଲା, ହ୍ରଦଟି ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ଯେ, ତାହାକୁ ପଖା ହେବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା; ତାର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଗଛମାନେ ଜଳକୂଳକୁ ଛୁଇଁଉଥିଲେ।
ତତ୍ସରୋଽଥାଵତୀର୍ଯାଶୁ ପ୍ରଭୂତନଲିନୋତ୍ପଲମ୍। ମହାଗଜ ଇଵୋଦ୍ଦାମଶ୍ଚିକ୍ରୀଡ ବଲଵଦ୍ବଲୀ
ତାପରେ ଭୀମ ଏହି ଅନେକ କମଳ ଓ ପଦ୍ମରେ ଭରିଥିବା ହ୍ରଦକୁ ତୁରନ୍ତ ଅବତରି, ବଡ଼ ହାତୀ ପରି ଶକ୍ତିରେ ତାହାରେ ଖେଳିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଵିକ୍ରୀଡ୍ଯତସ୍ମିନ୍ରୁଚିରମୁତ୍ତତାରାମିତଦ୍ଯୁତିଃ। `କ୍ଷୋଭଯନ୍ସଲିଲଂ ଭୀମଃ ପ୍ରଭିନ୍ନ ଇଵଵାରଣଃ
ସେଠାରେ ଭୀମ ଖେଳୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ତେଜ ଅପୂର୍ବ ଲାଗୁଥିଲା; ସେ ଜଳକୁ ଏମିତି ଉତ୍ତେଜିତ କଲେ, ଯେପରି ଏକ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ହାତୀ ଜଳକୁ ଚାପି ଦେଉଥାଏ।
ତତୋ ଜଗାହେ ଵେଗେନ ତଦ୍ଵନଂ ବହୁପାଦପମ୍। ଦଧ୍ମୌ ଚ ଶଙ୍ଖଂ ସ୍ଵନଵତ୍ସର୍ଵପ୍ରାଣେନ ପାଣ୍ଡଵଃ। [ଆସ୍ଫୋଟଯଚ୍ଚ ବଲଵାନ୍ଭୀମଃ ସଂନାଦଯନ୍ଦିଶଃ ।।]
ତାପରେ ସେ ବେଗରେ ଗଛରେ ଭରିଥିବା ସେଇ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏବଂ ପାଣ୍ଡବ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ଶଂଖ ଫୁଙ୍ଗିଲେ, ତାହାର ଶବ୍ଦ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଲା; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ ତାଙ୍କର ବାହୁ ମାଡ଼ି ଦିଗକୁ ଗୁଞ୍ଜାଇଲେ।
ତସ୍ଯ ଶଙ୍ଖସ୍ଯ ଶବ୍ଦନ ଭୀମସେନରଵେଣ ଚ। ବାହୁଶବ୍ଦନ ଚୋଗ୍ରେଣ ନଦନ୍ତୀଵ ଗିରେର୍ଗୁହାଃ
ତାଙ୍କର ଶଂଖ ଶବ୍ଦ, ଭୀମସେନଙ୍କ ଗର୍ଜନ ଓ ତୀବ୍ର ବାହୁ ମାଡ଼ିବାର ଶବ୍ଦରେ ପାହାଡ଼ର ଗୁହାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଗର୍ଜିଉଠିଲା ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ତଂ ଵଜ୍ରନିଷ୍ପେଷସମମାସ୍ଫୋଟିତମହାରଵମ୍। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶୈଲଗୁହାସୁପ୍ତୈଃ ସିଂହୈର୍ମୁକ୍ତୋ ମହାସ୍ଵନଃ
ବଜ୍ର ଭଙ୍ଗାର ଶବ୍ଦ ପରି ଏହି ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ଶୁଅଁଥିବା ସିଂହମାନେ ମହାଗର୍ଜନ କରି ଉଠିଲେ।
ସିଂହନାଦଭଯତ୍ରସ୍ତୈଃ କୁଞ୍ଜରୈରପି ଭାରତ। ମୁକ୍ତୋ ଵିରାଵଃ ସୁମହାନ୍ପର୍ଵତୋ ଯେନ ପୂରିତଃ
ସିଂହର ଗର୍ଜନରେ ଭୟଭୀତ ହାତୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଚିତ୍କାର କଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାହାଡ଼ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଲା।
ତଂ ତୁ ନାଦଂ ତତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୁପ୍ତୋ ଵାନରପୁଙ୍ଗଵଃ
ତାପରେ ସେଇ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଶୁଅଁଥିବା ବାନରମାନ୍ୟ ମୁଖ୍ୟ...
ଦିଵଂଗମଂ ରୁରୋଧାଥ ମାର୍ଗଂ ଭୀମସ୍ଯ କାରଣାତ୍। ଅନେନ ହି ପଥା ମା ଵୈ ଗଚ୍ଛେଦିତି ଵିଚାର୍ଯ ସଃ
ଭୀମଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ଦେବମାର୍ଗକୁ ଅଟକାଇଦେଲେ, ମନେ କଲେ, 'ଏହି ପଥରେ ଭୀମ ଯିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।'
ଆସ୍ତ ଏକାଯନେ ମାର୍ଗେ କଦଲୀଷଣ୍ଡମଣ୍ଡିତେ। ଭ୍ରାତୁର୍ଭୀମସ୍ଯ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ତଂ ମାର୍ଗମଵରୁଧ୍ଯ ଵୈ
କଦଳୀ ଗଛର ଝୁପଡ଼ି ଭିତରେ, ଏକାକି ପଥରେ ବସି, ସେ ଭୀମଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ସେଇ ରାସ୍ତା ଅଟକାଇ ରହିଲେ।
ମାଽତ୍ର ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତି ଶାପଂ ଵା ଧର୍ଷଣାଂ ଵେତି ପାଣ୍ଡଵଃ। କଦଲୀଷଣ୍ଡମଧ୍ଯସ୍ଥୋ ହ୍ଯେଵଂ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ଵାନରଃ
କଦଳୀ ଝାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ିଆ ଥିବା ପାଣ୍ଡବ ଭାବିଲେ, 'ଏଠାରେ କୌଣସି ଶାପ କିମ୍ବା ଅପମାନ ମୋତେ ନ ମିଳୁ।'
ପ୍ରାଜୃମ୍ଭତ ମହାକାଯୋ ହନୂମାନ୍ନାମ ଵାନରଃ। କଦଲୀଷଣ୍ଡମଧ୍ଯସ୍ଥୋ ନିଦ୍ରାଵଶଗତସ୍ତଦା
ସେଇ କଦଳୀ ଝାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ, ବଡ଼ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିବା ହନୁମାନ ନାମକ ବାନର, ତାଳ ଉପରେ ଘୁମରେ ଡୁବିଯାଇ ହାଉଁ ଦେଲେ।
ତେନ ଶବ୍ଦେନ ମହତା ଵ୍ଯବୁଧ୍ଯତ ମହାକପିଃ'। ଜୃମ୍ଭମାଣଃ ସୁଵିପୁଲଂ ଶକ୍ରଧ୍ଵଜମିଵୋଚ୍ଛ୍ରିତମ୍। ଆସ୍ଫୋଟଯଚ୍ଚଲାଙ୍ଗୂଲମିନ୍ଦ୍ରାଶନିସମସ୍ଵନମ୍
ସେ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ ବଡ଼ ବାନର ଜାଗିଉଠିଲେ, ତାଙ୍କର ଦେହ ଏତେ ବଡ଼ ହେଲା ଯେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପତାକା ପରି ଉଚ୍ଚ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତାଙ୍କର ଚଳିତ ଲାଙ୍ଗୁଳକୁ ଆଘାତ କରିଲେ, ଯାହାର ଶବ୍ଦ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ପରି ଗଞ୍ଜିଲା।
ତସ୍ଯ ଲାଙ୍ଗୂଲନିନଦଂ ପର୍ଵତଃ ସୁଗୁହାମୁଖୈଃ। ଉଦ୍ଗାରମିଵ ଗୌର୍ନର୍ଦନ୍ନୁତ୍ସସର୍ଜ ସମନ୍ତତଃ
ତାଙ୍କର ଲାଙ୍ଗୁଳ ରବରେ, ପାହାଡ଼ ତାହାର ଗୁପ୍ତ ଗୁହା ସହିତ, ଚାରିପାଖରେ ଏମିତି ଗଞ୍ଜିଲା, ଯେଉଁପରି ଗାଈ ଡାକୁଥିବା ଶବ୍ଦ।
ଲାଙ୍ଗୂଲାସ୍ଫୋଟଶବ୍ଦାଚ୍ଚ ଚଲିତଃ ସ ମହାଗିରିଃ। ଵିଘୂର୍ଣମାନଶିଖରଃ ସମନ୍ତାତ୍ପର୍ଯଶୀର୍ଯତ
ଲାଙ୍ଗୁଳ ଆଘାତର ଶବ୍ଦରେ, ସେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ହିଲିଗଲା, ତାହାର ଶିଖର ଚଳିତ ହୋଇ ଚାରିପାଖରେ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିଲା।
ସ ଲାଙ୍ଗୂଲରଵସ୍ତସ୍ଯ ମତ୍ତଵାରଣନିସ୍ଵନମ୍। ଅନ୍ତର୍ଧାଯଵିଚିତ୍ରେଷୁ ଚଚାର ଗିରିସାନୁଷୁ
ସେ ଲାଙ୍ଗୁଳ ରବ, ମଦମସ୍ତ ହାତୀର ଗଜର ପରି, ଅଦ୍ଭୁତ ପାହାଡ଼ ଢାଳରେ ଲୁଚିଗଲା।
ସ ଭୀମସେନସ୍ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସଂପ୍ରହୃଷ୍ଟତନୂରୁହଃ। ଶବ୍ଦପ୍ରଭଵମନ୍ଵିଚ୍ଛଂଶ୍ଚଚାର କଦଲୀଵନମ୍
ସେ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଭୀମସେନଙ୍କ ଦେହର ଲୋମ ଉଠିଯାଇଲା, ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ; ଶବ୍ଦର ଉତ୍ସ ଖୋଜି, ସେ କଦଳୀବନ ମଧ୍ୟରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
କଦଲୀଵନମଧ୍ଯସ୍ଥମଥ ପୀନେ ଶିଲାତଲେ। ଦଦର୍ଶ ସୁମହାବାହୁର୍ଵାନରାଧିପତିଂ ତଦା
ତାପରେ, କଦଳୀବନ ମଧ୍ୟରେ, ଏକ ଚଉଡ଼ା ପାଥର ଉପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ ତା'ବେଳେ ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କ ମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସଂପାତଦୁଷ୍ପ୍ରେକ୍ଷଂ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସଂପାତପିଙ୍ଗଲମ୍। ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସଂପାତନିନଦଂ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସଂପାତଚଞ୍ଚଲମ୍
ସେ ଜଣେ ଏମିତି ଦେଖିଲେ, ଯାହାକୁ ଦେଖିବା ଦୁର୍ଲଭ, ବିଜୁଳି ଚମକ ପରି ପିଙ୍ଗଳ, ବିଜୁଳି ଗଜର ପରି ଗଞ୍ଜୁଥିବା, ଏବଂ ବିଜୁଳି ପରି ଚଞ୍ଚଳ।
ବାହୁସ୍ଵସ୍ତିକଵିନ୍ଯସ୍ତପୀନଵୃତ୍ତଶିରୋଧରମ୍। ସ୍କନ୍ଧଭୂଯିଷ୍ଠକାଯତ୍ଵାତ୍ତନୁମଧ୍ଯକଟୀତଟମ୍
ତାଙ୍କର ଦେଢ଼ିଆ ଗଳା, ବାହୁ ଶ୍ୱାସ୍ତିକ ଭଳି ରଖାଯାଇଥିଲା, ଦେହ ଛାତି ଉପରେ ମୋଟା ଏବଂ କମରେ ସୁସ୍ଲିମ।