ଲତାଵଲ୍ଲୀଶ୍ଚ ଵେଗେନ ଵିକର୍ଷନ୍ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନଃ। ଉପର୍ଯୁପରି ଶୈଲାଗ୍ରମାରୁରୁକ୍ଷୁରିଵ ଦ୍ଵିପଃ
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଜୋରେ ଲତାବଲ୍ଲୀ ଟାଣି ଛିଣ୍ଡି, ହାତୀ ପରି ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଉପରେ ଉପରେ ଚଢ଼ିଯାଉଥିଲେ।
ଜଲାଵଲମ୍ବୋଽତିଭୃଶଂ ସଵିଦ୍ଯୁଦିଵ ତୋଯଦଃ। `ଵ୍ଯନଦତ୍ସ ମହାନାଦଂ ଭୀମସେନୋ ମହାବଲଃ
ବିଦ୍ୟୁତ ସହିତ ଭାରି ମେଘ ଯେପରି ଜଳକୁ ଧରିଥାଏ, ସେପରି ବୀମସେନ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ।
ତେନ ଶବ୍ଦେନ ମହତା ଭୀମସ୍ଯ ପ୍ରତିବୋଧିତାଃ। ଗୁହାଂ ସଂତତ୍ଯଜୁର୍ଵ୍ଯାଘ୍ରା ନିଲିଲ୍ଯୁର୍ଵନଵାସିନଃ
ବୀମଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ବାଘମାନେ ଗୁହା ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଅରଣ୍ୟର ପଶୁମାନେ ଲୁଚିଗଲେ।
ସମୁତ୍ପେତୁଃ ଖଗାସ୍ତ୍ରସ୍ତା ମୃଗଯୂଥାନି ଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ। ଋକ୍ଷାଶ୍ଚୋତ୍ସସୃଜର୍ଵୃକ୍ଷାଂସ୍ତତ୍ଯଜୁର୍ହରଯୋ ଗୁହାମ୍। ଵ୍ଯଜୃମ୍ଭନ୍ତ ମହାସିଂହା ମହିଷାଶ୍ଚ ଵନେଚରାଃ
ଭୟରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଉଡ଼ିଗଲେ, ମୃଗମାନେ ପଳାଇଲେ, ଭାଲୁମାନେ ଗଛ ହଲାଇଲେ, ବାନରମାନେ ଗୁହା ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ବଡ଼ ସିଂହମାନେ ଉବା ଦେଲେ, ଅରଣ୍ୟର ମହିଷମାନେ ଉତ୍ସାହିତ ହେଲେ।
ତେନ ଵିତ୍ରାସିତା ନାଗାଃ କରେଣୁପରିଵାରିତାଃ। ତଦ୍ଵନଂ ସଂପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଜଗ୍ମୁରନ୍ଯନ୍ମହାଵନମ୍
ଭୟରେ ମହିଳା ହାତୀମାନେ ଘେରି ରହିଥିବା ହାତୀମାନେ ସେଠାରୁ ଚାଲିଯାଇ, ଅନ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚଲିଗଲେ।
ଵରାହମୃଗସଙ୍ଘାଶ୍ଚ ମହିଷାଶ୍ଚ ଵନେଚରାଃ। ଵ୍ଯାଘ୍ରଗୋମାଯୁସଙ୍ଘାଶ୍ଚ ପ୍ରଣେଦୁର୍ଗଵଯୈଃ ସହ
ବନ୍ୟ ଶୁଆ, ହରିଣ, ମହିଷ, ବାଘ, ମେଉଁ ଓ ବନ୍ୟ ଗାୟମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ଭାଗିଗଲେ।
ରଥାଙ୍ଗସାହ୍ଵଦାତ୍ଯୂହା ହଂସକାରଣ୍ଡଵପ୍ଲଵାଃ। ଶୁକାଃ ପାରାଵତାଃ କୌଞ୍ଚା ଵିସଂଜ୍ଞା ଭେଜିରେ ଦିଶଃ
ହଂସ, କୁଲିଙ୍ଗ, ବତକ, ଶୁଆ, ପରା, କଞ୍ଚ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭୟରେ ସବୁ ଦିଗକୁ ଚିଁଡ଼ିଗଲେ।
ତଥାଽନ୍ଯେ ଦର୍ପିତା ନାଗାଃ କରେଣୁଶରପୀଡିତାଃ। ସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରାଶ୍ଚ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧା ଭୀମସେନମଥାଦ୍ରଵନ୍
ତାପରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଗର୍ବିତ ହାତୀ, ମହିଳା ହାତୀଙ୍କ ଦାନ୍ତରେ ଆଘାତ ପାଇଥିବା, ଏବଂ କ୍ରୁଧ୍ଧ ସିଂହ ବାଘମାନେ ବୀମସେନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଶକୃନ୍ମୂତ୍ରଂ ଚ ମୁଞ୍ଚାନା ଭଯଵିଭ୍ରାନ୍ତମାନସାଃ। ଵ୍ଯାଦିତାସ୍ଯା ମହାରୌଦ୍ର ଵ୍ଯନଦନ୍ଭୀଷଣାନ୍ରଵାନ୍
ଭୟରେ ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ପ୍ରାଣୀମାନେ ପେଟ ଖାଲି କରି, ବଡ଼ ବଡ଼ ମୁଖ ଖୋଲି, ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କଲେ।
ତତୋ ଵାଯୁସୁତଃ କ୍ରୋଧାତ୍ସ୍ଵବାହୁବଲମାଶ୍ରିତଃ। ଗଜେନାନ୍ଯାନ୍ଗଜାନ୍ଶ୍ରୀମାନ୍ସିଂହଂ ସିଂହେନ ଵା ଵିଭୁଃ। ତଲପ୍ରହାରୈରନ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଵ୍ଯହନତ୍ପାଣ୍ଡଵୋ ବଲୀ
ତାପରେ ବାୟୁପୁତ୍ର ବୀମ କ୍ରୋଧରେ ନିଜ ବାହୁବଳ ଉପରେ ଭରସା କରି, ହାତୀ ସହ ହାତୀ, ସିଂହ ସହ ସିଂହ ଲଡ଼େଇଲେ, ତଳ ଆଘାତରେ ଅନ୍ୟ ପଶୁମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ।
ତେ ଵଧ୍ଯମାନା ଭୀମେନ ସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରତରକ୍ଷଵଃ। ଭଯାଦ୍ଵିସସୃଜୁର୍ଭୀମଂ ଶକୃନ୍ମୂତ୍ରଂ ଚ ସୁସ୍ରୁଵୁଃ
ଭୀମଙ୍କ ଆଘାତରେ ସିଂହ, ବାଘ ଓ ଚିତା ଭୟରେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଦେଇ ଦୌଡ଼ିଗଲେ, ଏବଂ ଭୟରେ ସେମାନେ ପେଶାବ ଓ ମଳ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ପ୍ରଵିଵେଶ ତତଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ତାନପାସ୍ଯ ମହାବଲଃ। ଵନଂ ପାଣ୍ଡୁସୁତଃ ଶ୍ରୀମାଞ୍ଶବ୍ଦେନାପୂରଯନ୍ଦିଶଃ
ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମହାନ୍ୟ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଭୀମ, ସେମାନୋଁକୁ ଦୂରେ ଫିଙ୍କି ଦେଇ, ତୁରନ୍ତ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଗର୍ଜନରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଲା।
ଅଥାପଶ୍ଯନ୍ମହାବାହୁର୍ଗନଧମାଦନସାନୁଷୁ। ସୁରମ୍ଯଂ କଦଲୀଷଣଅଡଂ ବହୁଯୋଜନଵିସ୍ତୃତମ୍
ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ର ଢାଳରେ ବହୁ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା, ଅତି ସୁନ୍ଦର କଦଳୀ ଜଙ୍ଗଲ ଦେଖିଲେ।
ତମଭ୍ଯଗଚ୍ଛଦ୍ଵେଗେନ କ୍ଷୋଭଯିଷ୍ଯନ୍ମହାବଲଃ। ମହାଗଜ ଇଵାସ୍ରାଵୀ ପ୍ରଭଞ୍ଜନ୍ଵିଵିଧାନ୍ଦ୍ରୁମାନ୍
ମହାବଳୀ ଭୀମ ବେଗରେ ସେଠାକୁ ଯାଇ, ତାହାକୁ ହଲାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଯେପରି ଏକ ବଡ଼ ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ଅନେକ ଗଛ ଭାଙ୍ଗି ଚାଲିଯାଏ।
ଉତ୍ପାଟ୍ଯ କଦଲୀସ୍ତମ୍ଭାନ୍ବହୁତାଲସମୁଚ୍ଛ୍ରଯାନ୍। ଚିକ୍ଷେପ ତରସା ଭୀମଃ ସମନ୍ତାଦ୍ବଲିନାଂ ଵରଃ। ଵିମର୍ଦନ୍ସୁମହାତେଜା ନୃସିଂହ ଇଵ ଦର୍ପିତଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ, ଅନେକ ତାଳ ଗଛ ପରି ଉଚ୍ଚ କଦଳୀ ଗଛ ଉଖିଡ଼ି, ଚାରିପାଖରେ ଜୋରରେ ଫିଙ୍କିଦେଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ଅପାର ଶକ୍ତିରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଚୁର୍ମାର କଲେ, ଦର୍ପିତ ନରସିଂହ ପରି।
ତତଃ ସଂନ୍ଯପତଂସ୍ତତ୍ରସୁବହୂନି ମହାନ୍ତି ଚ। ରୁରୁଵାରଣଯୂଥାନି ମହିଷାଶ୍ଚ ଜଲାଶ୍ରଯାଃ
ସେଠାରେ ଅନେକ ବଡ଼ ବଡ଼ ହାତୀ ଓ ଜଳରେ ବସୁଥିବା ମହିଷ ଦଳ ଚିତ୍କାର କରି ଭୂମିକୁ ଢଳିପଡ଼ିଲେ।
ପ୍ରଵିଵେଶ ତତଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ତାନପାସ୍ଯ ମହାବଲଃ। ଵନଂ ପାଣ୍ଡୁସୁତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ନାଦେନାପୂରଯନ୍ଦିଶଃ
ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମହାନ୍ୟ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଭୀମ, ସେମାନୋଁକୁ ଦୂରେ ଫିଙ୍କି ଦେଇ, ତୁରନ୍ତ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଗର୍ଜନରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଲା।
ତେନ ଶବ୍ଦେନ ଚୈଵାଥ ଭୀମସେନରଵେଣ ଚ। ଵନାନ୍ତରଗତାଶ୍ଚାପି ଵିତ୍ରେସୁର୍ମୃହପକ୍ଷିଃ
ସେଇ ଶବ୍ଦ ଓ ଭୀମସେନଙ୍କ ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ଅରଣ୍ୟ ଭିତରେ ଲୁଚିଥିବା ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟରେ ତରସିଉଠିଲେ।
ତସ୍ମିନନଥ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ତୁ ସଂକ୍ଷୋଭେ ମୃଗପକ୍ଷିଣାମ୍। ଜଲାର୍ଦ୍ରପକ୍ଷା ଵିହଗାଃ ସମୁତ୍ପେତୁଃ ସହସ୍ରଶଃ
ପଶୁପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଏହି ଅସ୍ଥିରତା ମଧ୍ୟରେ, ଜଳରେ ଭିଜା ପାଖିମାନେ ହଜାରେ ହଜାର ଉଡ଼ିଉଠିଲେ।
ତାନୌଦକାନ୍ପକ୍ଷିଗଣାନ୍ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ଭରତର୍ଷଭଃ। ତାନେଵାନୁସରନ୍ରମ୍ଯଂ ଦଦର୍ଶ ସୁମହତ୍ସରଃ
ସେଇ ଜଳପାଖିମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀମ ସେମାନଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲି, ଏକ ବିଶାଳ ଓ ସୁନ୍ଦର ହ୍ରଦ ଦେଖିଲେ।
କାଞ୍ଚନୈଃ କଦଲୀଷଣ୍ଡୈର୍ମନ୍ଦମାରୁତକମ୍ପିତୈଃ। ଵୀଜ୍ଯମାନମିଵାକ୍ଷୋଭ୍ଯଂ ତୀରାତ୍ତୀରଵିସର୍ପିଭିଃ
ସୁନା ବର୍ଣ୍ଣ କଦଳୀ ଜଙ୍ଗଲ ହଳୁକ ହାଲୁକି ବାତାସରେ ଡୋଲୁଥିଲା, ହ୍ରଦଟି ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ଯେ, ତାହାକୁ ପଖା ହେବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା; ତାର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଗଛମାନେ ଜଳକୂଳକୁ ଛୁଇଁଉଥିଲେ।
ତତ୍ସରୋଽଥାଵତୀର୍ଯାଶୁ ପ୍ରଭୂତନଲିନୋତ୍ପଲମ୍। ମହାଗଜ ଇଵୋଦ୍ଦାମଶ୍ଚିକ୍ରୀଡ ବଲଵଦ୍ବଲୀ
ତାପରେ ଭୀମ ଏହି ଅନେକ କମଳ ଓ ପଦ୍ମରେ ଭରିଥିବା ହ୍ରଦକୁ ତୁରନ୍ତ ଅବତରି, ବଡ଼ ହାତୀ ପରି ଶକ୍ତିରେ ତାହାରେ ଖେଳିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଵିକ୍ରୀଡ୍ଯତସ୍ମିନ୍ରୁଚିରମୁତ୍ତତାରାମିତଦ୍ଯୁତିଃ। `କ୍ଷୋଭଯନ୍ସଲିଲଂ ଭୀମଃ ପ୍ରଭିନ୍ନ ଇଵଵାରଣଃ
ସେଠାରେ ଭୀମ ଖେଳୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ତେଜ ଅପୂର୍ବ ଲାଗୁଥିଲା; ସେ ଜଳକୁ ଏମିତି ଉତ୍ତେଜିତ କଲେ, ଯେପରି ଏକ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ହାତୀ ଜଳକୁ ଚାପି ଦେଉଥାଏ।
ତତୋ ଜଗାହେ ଵେଗେନ ତଦ୍ଵନଂ ବହୁପାଦପମ୍। ଦଧ୍ମୌ ଚ ଶଙ୍ଖଂ ସ୍ଵନଵତ୍ସର୍ଵପ୍ରାଣେନ ପାଣ୍ଡଵଃ। [ଆସ୍ଫୋଟଯଚ୍ଚ ବଲଵାନ୍ଭୀମଃ ସଂନାଦଯନ୍ଦିଶଃ ।।]
ତାପରେ ସେ ବେଗରେ ଗଛରେ ଭରିଥିବା ସେଇ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏବଂ ପାଣ୍ଡବ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ଶଂଖ ଫୁଙ୍ଗିଲେ, ତାହାର ଶବ୍ଦ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଲା; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ ତାଙ୍କର ବାହୁ ମାଡ଼ି ଦିଗକୁ ଗୁଞ୍ଜାଇଲେ।
ତସ୍ଯ ଶଙ୍ଖସ୍ଯ ଶବ୍ଦନ ଭୀମସେନରଵେଣ ଚ। ବାହୁଶବ୍ଦନ ଚୋଗ୍ରେଣ ନଦନ୍ତୀଵ ଗିରେର୍ଗୁହାଃ
ତାଙ୍କର ଶଂଖ ଶବ୍ଦ, ଭୀମସେନଙ୍କ ଗର୍ଜନ ଓ ତୀବ୍ର ବାହୁ ମାଡ଼ିବାର ଶବ୍ଦରେ ପାହାଡ଼ର ଗୁହାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଗର୍ଜିଉଠିଲା ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ତଂ ଵଜ୍ରନିଷ୍ପେଷସମମାସ୍ଫୋଟିତମହାରଵମ୍। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶୈଲଗୁହାସୁପ୍ତୈଃ ସିଂହୈର୍ମୁକ୍ତୋ ମହାସ୍ଵନଃ
ବଜ୍ର ଭଙ୍ଗାର ଶବ୍ଦ ପରି ଏହି ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ଶୁଅଁଥିବା ସିଂହମାନେ ମହାଗର୍ଜନ କରି ଉଠିଲେ।
ସିଂହନାଦଭଯତ୍ରସ୍ତୈଃ କୁଞ୍ଜରୈରପି ଭାରତ। ମୁକ୍ତୋ ଵିରାଵଃ ସୁମହାନ୍ପର୍ଵତୋ ଯେନ ପୂରିତଃ
ସିଂହର ଗର୍ଜନରେ ଭୟଭୀତ ହାତୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଚିତ୍କାର କଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାହାଡ଼ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଲା।
ତଂ ତୁ ନାଦଂ ତତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୁପ୍ତୋ ଵାନରପୁଙ୍ଗଵଃ
ତାପରେ ସେଇ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଶୁଅଁଥିବା ବାନରମାନ୍ୟ ମୁଖ୍ୟ...
ଦିଵଂଗମଂ ରୁରୋଧାଥ ମାର୍ଗଂ ଭୀମସ୍ଯ କାରଣାତ୍। ଅନେନ ହି ପଥା ମା ଵୈ ଗଚ୍ଛେଦିତି ଵିଚାର୍ଯ ସଃ
ଭୀମଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ଦେବମାର୍ଗକୁ ଅଟକାଇଦେଲେ, ମନେ କଲେ, 'ଏହି ପଥରେ ଭୀମ ଯିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।'
ଆସ୍ତ ଏକାଯନେ ମାର୍ଗେ କଦଲୀଷଣ୍ଡମଣ୍ଡିତେ। ଭ୍ରାତୁର୍ଭୀମସ୍ଯ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ତଂ ମାର୍ଗମଵରୁଧ୍ଯ ଵୈ
କଦଳୀ ଗଛର ଝୁପଡ଼ି ଭିତରେ, ଏକାକି ପଥରେ ବସି, ସେ ଭୀମଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ସେଇ ରାସ୍ତା ଅଟକାଇ ରହିଲେ।