ମତ୍ତଵାରଣଵିକ୍ରନ୍ତୋ ମତ୍ତଵାରଣଵେଗଵାନ୍। ମତ୍ତଵାରଣତାମ୍ରାକ୍ଷୋ ମତ୍ତଵାରଣଵାରଣଃ
ମଦମସ୍ତ ହାତୀର ଚାଲ, ତାର ତୀବ୍ରତା, ଲାଲ ଆଖି ଓ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗରୁ ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ପରି ଥିଲେ।
ପ୍ରିଯପାର୍ଶ୍ଵୋପଵିଷ୍ଟାଭିର୍ଵାଯଵୃତ୍ତାଭିର୍ଵିଚେଷ୍ଟିତୈଃ। ଯକ୍ଷଗନ୍ଧର୍ଵଯୋଷାଭିରଦୃଶ୍ଯାଭିର୍ନିରୀକ୍ଷିତଃ
ଅଦୃଶ୍ୟ ଯକ୍ଷ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ ମହିଳାମାନେ, ପ୍ରିୟାଙ୍କ ପାଖରେ ବସି, ବାୟୁର ଚଳନ ପରି ଚଳିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
ନଵାଵତାରଂ ରୂପସ୍ ଵିକ୍ରୀଡନ୍ନିଵ ପାଣ୍ଡଵଃ। ଚଚାର ରମଣୀଯେଷୁ ଗନ୍ଧମାଦନସାନୁଷୁ
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ନୂତନ ଅବତାର ନେଇ ମଜା କରୁଥିବା ପରି ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ର ସୁନ୍ଦର ଢାଳିରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ସଂସ୍ମରନ୍ଵିଵିଧାନ୍କ୍ଲେଶାନ୍ଦୁର୍ଯୋଧନକୃତାନ୍ବହୂନ୍। ଦ୍ରୌପଦ୍ଯା ଵନଵାସିନ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯଂ କର୍ତୁଂ ସମୁଦ୍ଯତଃ
ଦୁର୍ୟୋଧନ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବିଭିନ୍ନ କଷ୍ଟ ମନେପକାଇ, ଅରଣ୍ୟରେ ବସୁଥିବା ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବା ପାଇଁ ସେ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ।
ସୋଽଚିନ୍ତଯତ୍ତଥା ପାର୍ଥେ ମଯି ତ୍ଵତିଵିଲମ୍ବିତେ। ପୁଷ୍ପହେତୋଃ କଥଂ ତ୍ଵାର୍ଯଃ କରିଷ୍ଯତି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ସେ ଭାବିଲେ—'ମୁଁ ଫୁଲ ନେଇ ଦେରି କରିଦେଲି, ତେବେ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର କେମିତି ବ୍ୟବହାର କରିବେ?'
ସ୍ନେହାନ୍ନରଵରୋ ନୂନମଵିଶ୍ଵାସାଦ୍ବଲସ୍ଯ ଚ। ନକୁଲଂ ସହଦେଵଂ ଚ ନ ମୋକ୍ଷ୍ଯତି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ସ୍ନେହ ଓ ବୀମଙ୍କ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖି, ନିଶ୍ଚୟ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନକୁଳ ଓ ସହଦେବଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିବେ ନାହିଁ।
କଥଂ ନୁ କୁସୁମାଵାପ୍ତିଃ ସ୍ଯାଚ୍ଛୀଘ୍ରମିତି ଚିନ୍ତଯନ୍। ପ୍ରତସ୍ଥେ ନରଶାର୍ଦୂଲଃ ପକ୍ଷିରାଡିଵ ଵେଗିତଃ
'କେମିତି ଶୀଘ୍ର ଫୁଲ ଆଣିପାରିବି?'—ଏହି ଚିନ୍ତା କରି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ସମ ବୀର ବଡ଼ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହେଲେ, ପକ୍ଷୀରାଜ ପରି ଦୌଡ଼ିଲେ।
[ସଜ୍ଜମାନମନୋଦୃଷ୍ଟିଃ ଫୁଲ୍ଲେଷୁ ଗିରିସାନୁଷୁ। ଦ୍ରୌପଦୀଵାକ୍ଯପାଥେଯୋ ଭୀମଃ ଶୀଘ୍ରତରଂ ଯଯୌ ।।]
ମନ ଏକାଗ୍ର ଓ ଦୃଷ୍ଟି ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ପାହାଡ଼ ଢାଳିରେ ଲଗାଇ, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ କଥାକୁ ମନରେ ଧରି, ବୀମ ଆଉ ଅଧିକ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହେଲେ।
କମ୍ପଯନ୍ମେଦିନୀଂ ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ନିର୍ଘାତ ଇଵ ପର୍ଵସୁ। ତ୍ରାସଯନ୍ଗଜଯୂଥାନି ଵାତରଂହା ଵୃକୋଦରଃ
ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଭୂମିକୁ ମଜାଇ, ପର୍ବଦିନର ଗର୍ଜନ ପରି ଅନୁଭବ ଦେଇ, ହାତୀମାନଙ୍କ ଝୁଣ୍ଡକୁ ଭୟଭୀତ କରି, ବୀମ ତ୍ୱରାରେ ଆଗେଇ ଚଲିଲେ।
ସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରମୃଗାଂଶ୍ଚୈଵ ମର୍ଦଯାନୋ ମହାବଲଃ। ଉନ୍ମୂଲଯନ୍ମହାଵୃକ୍ଷାନ୍ପୋଥଯଂଶ୍ଚୋରସା ବଲୀ
ସିଂହ, ବାଘ ଓ ହରିଣମାନେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଚୁର୍ମାର ହେଲେ; ସେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛ ଉଖାଡ଼ି ଛାତିରେ ଆଘାତ କରି ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
ଲତାଵଲ୍ଲୀଶ୍ଚ ଵେଗେନ ଵିକର୍ଷନ୍ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନଃ। ଉପର୍ଯୁପରି ଶୈଲାଗ୍ରମାରୁରୁକ୍ଷୁରିଵ ଦ୍ଵିପଃ
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଜୋରେ ଲତାବଲ୍ଲୀ ଟାଣି ଛିଣ୍ଡି, ହାତୀ ପରି ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଉପରେ ଉପରେ ଚଢ଼ିଯାଉଥିଲେ।
ଜଲାଵଲମ୍ବୋଽତିଭୃଶଂ ସଵିଦ୍ଯୁଦିଵ ତୋଯଦଃ। `ଵ୍ଯନଦତ୍ସ ମହାନାଦଂ ଭୀମସେନୋ ମହାବଲଃ
ବିଦ୍ୟୁତ ସହିତ ଭାରି ମେଘ ଯେପରି ଜଳକୁ ଧରିଥାଏ, ସେପରି ବୀମସେନ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ।
ତେନ ଶବ୍ଦେନ ମହତା ଭୀମସ୍ଯ ପ୍ରତିବୋଧିତାଃ। ଗୁହାଂ ସଂତତ୍ଯଜୁର୍ଵ୍ଯାଘ୍ରା ନିଲିଲ୍ଯୁର୍ଵନଵାସିନଃ
ବୀମଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ବାଘମାନେ ଗୁହା ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଅରଣ୍ୟର ପଶୁମାନେ ଲୁଚିଗଲେ।
ସମୁତ୍ପେତୁଃ ଖଗାସ୍ତ୍ରସ୍ତା ମୃଗଯୂଥାନି ଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ। ଋକ୍ଷାଶ୍ଚୋତ୍ସସୃଜର୍ଵୃକ୍ଷାଂସ୍ତତ୍ଯଜୁର୍ହରଯୋ ଗୁହାମ୍। ଵ୍ଯଜୃମ୍ଭନ୍ତ ମହାସିଂହା ମହିଷାଶ୍ଚ ଵନେଚରାଃ
ଭୟରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଉଡ଼ିଗଲେ, ମୃଗମାନେ ପଳାଇଲେ, ଭାଲୁମାନେ ଗଛ ହଲାଇଲେ, ବାନରମାନେ ଗୁହା ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ବଡ଼ ସିଂହମାନେ ଉବା ଦେଲେ, ଅରଣ୍ୟର ମହିଷମାନେ ଉତ୍ସାହିତ ହେଲେ।
ତେନ ଵିତ୍ରାସିତା ନାଗାଃ କରେଣୁପରିଵାରିତାଃ। ତଦ୍ଵନଂ ସଂପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଜଗ୍ମୁରନ୍ଯନ୍ମହାଵନମ୍
ଭୟରେ ମହିଳା ହାତୀମାନେ ଘେରି ରହିଥିବା ହାତୀମାନେ ସେଠାରୁ ଚାଲିଯାଇ, ଅନ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚଲିଗଲେ।
ଵରାହମୃଗସଙ୍ଘାଶ୍ଚ ମହିଷାଶ୍ଚ ଵନେଚରାଃ। ଵ୍ଯାଘ୍ରଗୋମାଯୁସଙ୍ଘାଶ୍ଚ ପ୍ରଣେଦୁର୍ଗଵଯୈଃ ସହ
ବନ୍ୟ ଶୁଆ, ହରିଣ, ମହିଷ, ବାଘ, ମେଉଁ ଓ ବନ୍ୟ ଗାୟମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ଭାଗିଗଲେ।
ରଥାଙ୍ଗସାହ୍ଵଦାତ୍ଯୂହା ହଂସକାରଣ୍ଡଵପ୍ଲଵାଃ। ଶୁକାଃ ପାରାଵତାଃ କୌଞ୍ଚା ଵିସଂଜ୍ଞା ଭେଜିରେ ଦିଶଃ
ହଂସ, କୁଲିଙ୍ଗ, ବତକ, ଶୁଆ, ପରା, କଞ୍ଚ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭୟରେ ସବୁ ଦିଗକୁ ଚିଁଡ଼ିଗଲେ।
ତଥାଽନ୍ଯେ ଦର୍ପିତା ନାଗାଃ କରେଣୁଶରପୀଡିତାଃ। ସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରାଶ୍ଚ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧା ଭୀମସେନମଥାଦ୍ରଵନ୍
ତାପରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଗର୍ବିତ ହାତୀ, ମହିଳା ହାତୀଙ୍କ ଦାନ୍ତରେ ଆଘାତ ପାଇଥିବା, ଏବଂ କ୍ରୁଧ୍ଧ ସିଂହ ବାଘମାନେ ବୀମସେନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଶକୃନ୍ମୂତ୍ରଂ ଚ ମୁଞ୍ଚାନା ଭଯଵିଭ୍ରାନ୍ତମାନସାଃ। ଵ୍ଯାଦିତାସ୍ଯା ମହାରୌଦ୍ର ଵ୍ଯନଦନ୍ଭୀଷଣାନ୍ରଵାନ୍
ଭୟରେ ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ପ୍ରାଣୀମାନେ ପେଟ ଖାଲି କରି, ବଡ଼ ବଡ଼ ମୁଖ ଖୋଲି, ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କଲେ।
ତତୋ ଵାଯୁସୁତଃ କ୍ରୋଧାତ୍ସ୍ଵବାହୁବଲମାଶ୍ରିତଃ। ଗଜେନାନ୍ଯାନ୍ଗଜାନ୍ଶ୍ରୀମାନ୍ସିଂହଂ ସିଂହେନ ଵା ଵିଭୁଃ। ତଲପ୍ରହାରୈରନ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଵ୍ଯହନତ୍ପାଣ୍ଡଵୋ ବଲୀ
ତାପରେ ବାୟୁପୁତ୍ର ବୀମ କ୍ରୋଧରେ ନିଜ ବାହୁବଳ ଉପରେ ଭରସା କରି, ହାତୀ ସହ ହାତୀ, ସିଂହ ସହ ସିଂହ ଲଡ଼େଇଲେ, ତଳ ଆଘାତରେ ଅନ୍ୟ ପଶୁମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ।
ତେ ଵଧ୍ଯମାନା ଭୀମେନ ସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରତରକ୍ଷଵଃ। ଭଯାଦ୍ଵିସସୃଜୁର୍ଭୀମଂ ଶକୃନ୍ମୂତ୍ରଂ ଚ ସୁସ୍ରୁଵୁଃ
ଭୀମଙ୍କ ଆଘାତରେ ସିଂହ, ବାଘ ଓ ଚିତା ଭୟରେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଦେଇ ଦୌଡ଼ିଗଲେ, ଏବଂ ଭୟରେ ସେମାନେ ପେଶାବ ଓ ମଳ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ପ୍ରଵିଵେଶ ତତଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ତାନପାସ୍ଯ ମହାବଲଃ। ଵନଂ ପାଣ୍ଡୁସୁତଃ ଶ୍ରୀମାଞ୍ଶବ୍ଦେନାପୂରଯନ୍ଦିଶଃ
ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମହାନ୍ୟ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଭୀମ, ସେମାନୋଁକୁ ଦୂରେ ଫିଙ୍କି ଦେଇ, ତୁରନ୍ତ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଗର୍ଜନରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଲା।
ଅଥାପଶ୍ଯନ୍ମହାବାହୁର୍ଗନଧମାଦନସାନୁଷୁ। ସୁରମ୍ଯଂ କଦଲୀଷଣଅଡଂ ବହୁଯୋଜନଵିସ୍ତୃତମ୍
ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ର ଢାଳରେ ବହୁ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା, ଅତି ସୁନ୍ଦର କଦଳୀ ଜଙ୍ଗଲ ଦେଖିଲେ।
ତମଭ୍ଯଗଚ୍ଛଦ୍ଵେଗେନ କ୍ଷୋଭଯିଷ୍ଯନ୍ମହାବଲଃ। ମହାଗଜ ଇଵାସ୍ରାଵୀ ପ୍ରଭଞ୍ଜନ୍ଵିଵିଧାନ୍ଦ୍ରୁମାନ୍
ମହାବଳୀ ଭୀମ ବେଗରେ ସେଠାକୁ ଯାଇ, ତାହାକୁ ହଲାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଯେପରି ଏକ ବଡ଼ ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ଅନେକ ଗଛ ଭାଙ୍ଗି ଚାଲିଯାଏ।
ଉତ୍ପାଟ୍ଯ କଦଲୀସ୍ତମ୍ଭାନ୍ବହୁତାଲସମୁଚ୍ଛ୍ରଯାନ୍। ଚିକ୍ଷେପ ତରସା ଭୀମଃ ସମନ୍ତାଦ୍ବଲିନାଂ ଵରଃ। ଵିମର୍ଦନ୍ସୁମହାତେଜା ନୃସିଂହ ଇଵ ଦର୍ପିତଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ, ଅନେକ ତାଳ ଗଛ ପରି ଉଚ୍ଚ କଦଳୀ ଗଛ ଉଖିଡ଼ି, ଚାରିପାଖରେ ଜୋରରେ ଫିଙ୍କିଦେଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ଅପାର ଶକ୍ତିରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଚୁର୍ମାର କଲେ, ଦର୍ପିତ ନରସିଂହ ପରି।
ତତଃ ସଂନ୍ଯପତଂସ୍ତତ୍ରସୁବହୂନି ମହାନ୍ତି ଚ। ରୁରୁଵାରଣଯୂଥାନି ମହିଷାଶ୍ଚ ଜଲାଶ୍ରଯାଃ
ସେଠାରେ ଅନେକ ବଡ଼ ବଡ଼ ହାତୀ ଓ ଜଳରେ ବସୁଥିବା ମହିଷ ଦଳ ଚିତ୍କାର କରି ଭୂମିକୁ ଢଳିପଡ଼ିଲେ।
ପ୍ରଵିଵେଶ ତତଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ତାନପାସ୍ଯ ମହାବଲଃ। ଵନଂ ପାଣ୍ଡୁସୁତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ନାଦେନାପୂରଯନ୍ଦିଶଃ
ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମହାନ୍ୟ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଭୀମ, ସେମାନୋଁକୁ ଦୂରେ ଫିଙ୍କି ଦେଇ, ତୁରନ୍ତ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଗର୍ଜନରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଲା।
ତେନ ଶବ୍ଦେନ ଚୈଵାଥ ଭୀମସେନରଵେଣ ଚ। ଵନାନ୍ତରଗତାଶ୍ଚାପି ଵିତ୍ରେସୁର୍ମୃହପକ୍ଷିଃ
ସେଇ ଶବ୍ଦ ଓ ଭୀମସେନଙ୍କ ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ଅରଣ୍ୟ ଭିତରେ ଲୁଚିଥିବା ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟରେ ତରସିଉଠିଲେ।
ତସ୍ମିନନଥ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ତୁ ସଂକ୍ଷୋଭେ ମୃଗପକ୍ଷିଣାମ୍। ଜଲାର୍ଦ୍ରପକ୍ଷା ଵିହଗାଃ ସମୁତ୍ପେତୁଃ ସହସ୍ରଶଃ
ପଶୁପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଏହି ଅସ୍ଥିରତା ମଧ୍ୟରେ, ଜଳରେ ଭିଜା ପାଖିମାନେ ହଜାରେ ହଜାର ଉଡ଼ିଉଠିଲେ।
ତାନୌଦକାନ୍ପକ୍ଷିଗଣାନ୍ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ଭରତର୍ଷଭଃ। ତାନେଵାନୁସରନ୍ରମ୍ଯଂ ଦଦର୍ଶ ସୁମହତ୍ସରଃ
ସେଇ ଜଳପାଖିମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀମ ସେମାନଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲି, ଏକ ବିଶାଳ ଓ ସୁନ୍ଦର ହ୍ରଦ ଦେଖିଲେ।