ଵୀଜ୍ଯମାନଃ ସୁପୁଣ୍ଯେନ ନାନାକୁସୁମଗନ୍ଧିନା। ପିତୁଃ ସଂସ୍ପର୍ଶଶୀତେନ ଗନ୍ଧମାଦନଵାଯୁନା
ନାନା ଫୁଲର ଗନ୍ଧ ଥିବା, ଶୁଭ ବାତାସରେ ଝୁଲାଉଥିବା, ବାପାଙ୍କ ଛୁଆଁ ଭଳି ଠଣ୍ଡା ଗନ୍ଧମାଦନ ପବନ ଦ୍ୱାରା ସେ ଶିତଳ ହେଉଥିଲେ।
ହ୍ରିଯମାଣଶ୍ରମଃ ପିତ୍ରା ସଂପ୍ରହୃଷ୍ଟତନୂରୁହଃ
ତାଙ୍କର କ୍ଲାନ୍ତି ବାପାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୂର ହେଲା, ଦେହରେ ଆନନ୍ଦର ରୋମାଞ୍ଚ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।
ସ ଯକ୍ଷଗନ୍ଧର୍ଵସୁରବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଗଣସେଵିତମ୍। ଵିଲୋକଯାମାସ ତଦା ପୁଷ୍ପହେତୋରରିଂଦମଃ
ଫୁଲ ଆଣିବା ପାଇଁ, ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରୁଥିବା ସେ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦେବତା ଓ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ସେବନ କରୁଥିବା ସେଇ ସ୍ଥାନକୁ ଦେଖିଲେ।
ଵିଷମଚ୍ଛଦୈରଚିତୈରନୁଲିପ୍ତ ଇଵାଙ୍ଗୁଲୈଃ। ଵିମଲୈର୍ଧାତୁଵିଚ୍ଛେଦୈଃ କାଞ୍ଚନାଞ୍ଜନରାଜତୈଃ
ଅସମ ଆବରଣରେ, ଯେପରି ଆଉଠି ଆଉଠି ଆଙ୍ଗୁଳିରେ ଲଗାଯାଇଛି, ଶୁଭ୍ର ଧାତୁର ଚିହ୍ନ, ସୁନା, କାଜଳ ଓ ଚାନ୍ଦିର ରେଖା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ସପକ୍ଷମିଵ ନୃତ୍ଯନ୍ତଂ ପାର୍ଶ୍ଵଲଗ୍ନୈଃ ପଯୋଧରୈଃ। ମୁକ୍ତାହାରୈରିଵ ଚିତଂ ଚ୍ଯୁତୈଃ ପ୍ରସ୍ରଵଣୋଦକୈଃ
ପାଖରେ ମେଘ ଲଗିଥିବା, ପକ୍ଷ ବିଶିଷ୍ଟ ହୋଇ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ପରି, ଝରଣାର ପାଣି ଝରି ପଡ଼ି, ମୁକ୍ତା ହାର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ଅଭିରାମଦରୀକୁଞ୍ଜନିର୍ଝରୋଦକକନ୍ଦରମ୍। ଅପ୍ସରୋନୂପୁରରଵୈଃ ପ୍ରନୃତ୍ତଵରବର୍ହିଣମ୍
ମନୋହର ଗୁହା, ଝାଡ଼ି, ଝରଣା ଓ ଗହ୍ୱର, ଅପ୍ସରାମାନେ ପାଉଜିର ଶବ୍ଦ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୟୂର ନୃତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ଦିଗ୍ଵାରଣଵିଷାଣାଗ୍ରୈର୍ଘୃଷ୍ଟୋପଲଶିଲାତଲମ୍। ସ୍ରସ୍ତାଂଶୁକମିଵାଶ୍ରୋଭ୍ଯୈର୍ନିମ୍ନଗାନିଃସୃତୈର୍ଜଲୈଃ
ଦିଗ୍ଗଜମାନଙ୍କ ଦାନ୍ତର ଟିପ୍ସ ଦ୍ୱାରା ପାଥର ତଳ ଘସିଯାଇଛି, ଝରିପଡ଼ୁଥିବା ବସ୍ତ୍ର ପରି ଲାଗୁଥିବା, ତଳକୁ ବହୁଥିବା ଝରଣାର ପାଣି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ସଶଷ୍ପକବଲୈଃ ସ୍ଵସ୍ଥୈରଦୂରପରିଵର୍ତିଭିଃ। ଭଯାନଭିକ୍ଷଜ୍ଞୈର୍ହରିଣୈଃ କୌତୂହଲନିରୀକ୍ଷିତଃ
ନିଜେ ଚରୁଥିବା ଓ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ବସିଥିବା, ଭୟ ନଥିବା ଓ ଭିକ୍ଷା ଅଜଣା ହରିଣମାନେ, କୌତୁହଳରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
ଚାଲଯାନଃ ସ୍ଵଵେଗେନ ଲତାଜାଲାନ୍ଯନେକଶଃ। ଆକ୍ରୀଡମାନଃ କୌନ୍ତେଯଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଵାଯୁସୁତୋ ଯଯୌ
ନିଜ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଅନେକ ଲତା ଜାଲକୁ ହଲାଇ, ବାୟୁପୁତ୍ର, କୌନ୍ତେୟ, ଶ୍ରୀମାନ୍, ଖେଳିଖେଳି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ପ୍ରିଯାମନୋରଥଂ କର୍ତୁମୁଦ୍ଯତଶ୍ଚାରୁଲୋଚନଃ। ପ୍ରାଂଶୁଃ କନକଵର୍ଣାଭଃ ସିଂହସଂହନନୋ ଯୁଵା
ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା, ସୁନ୍ଦର ଆଖି, ଉଚ୍ଚ ଦେହ, ସୁନା ରଙ୍ଗର, ଯୁବକ ଓ ସିଂହ ପରି ଦେହଯୁକ୍ତ।
ମତ୍ତଵାରଣଵିକ୍ରନ୍ତୋ ମତ୍ତଵାରଣଵେଗଵାନ୍। ମତ୍ତଵାରଣତାମ୍ରାକ୍ଷୋ ମତ୍ତଵାରଣଵାରଣଃ
ମଦମସ୍ତ ହାତୀର ଚାଲ, ତାର ତୀବ୍ରତା, ଲାଲ ଆଖି ଓ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗରୁ ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ପରି ଥିଲେ।
ପ୍ରିଯପାର୍ଶ୍ଵୋପଵିଷ୍ଟାଭିର୍ଵାଯଵୃତ୍ତାଭିର୍ଵିଚେଷ୍ଟିତୈଃ। ଯକ୍ଷଗନ୍ଧର୍ଵଯୋଷାଭିରଦୃଶ୍ଯାଭିର୍ନିରୀକ୍ଷିତଃ
ଅଦୃଶ୍ୟ ଯକ୍ଷ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ ମହିଳାମାନେ, ପ୍ରିୟାଙ୍କ ପାଖରେ ବସି, ବାୟୁର ଚଳନ ପରି ଚଳିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
ନଵାଵତାରଂ ରୂପସ୍ ଵିକ୍ରୀଡନ୍ନିଵ ପାଣ୍ଡଵଃ। ଚଚାର ରମଣୀଯେଷୁ ଗନ୍ଧମାଦନସାନୁଷୁ
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ନୂତନ ଅବତାର ନେଇ ମଜା କରୁଥିବା ପରି ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ର ସୁନ୍ଦର ଢାଳିରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ସଂସ୍ମରନ୍ଵିଵିଧାନ୍କ୍ଲେଶାନ୍ଦୁର୍ଯୋଧନକୃତାନ୍ବହୂନ୍। ଦ୍ରୌପଦ୍ଯା ଵନଵାସିନ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯଂ କର୍ତୁଂ ସମୁଦ୍ଯତଃ
ଦୁର୍ୟୋଧନ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବିଭିନ୍ନ କଷ୍ଟ ମନେପକାଇ, ଅରଣ୍ୟରେ ବସୁଥିବା ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବା ପାଇଁ ସେ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ।
ସୋଽଚିନ୍ତଯତ୍ତଥା ପାର୍ଥେ ମଯି ତ୍ଵତିଵିଲମ୍ବିତେ। ପୁଷ୍ପହେତୋଃ କଥଂ ତ୍ଵାର୍ଯଃ କରିଷ୍ଯତି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ସେ ଭାବିଲେ—'ମୁଁ ଫୁଲ ନେଇ ଦେରି କରିଦେଲି, ତେବେ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର କେମିତି ବ୍ୟବହାର କରିବେ?'
ସ୍ନେହାନ୍ନରଵରୋ ନୂନମଵିଶ୍ଵାସାଦ୍ବଲସ୍ଯ ଚ। ନକୁଲଂ ସହଦେଵଂ ଚ ନ ମୋକ୍ଷ୍ଯତି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ସ୍ନେହ ଓ ବୀମଙ୍କ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖି, ନିଶ୍ଚୟ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନକୁଳ ଓ ସହଦେବଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିବେ ନାହିଁ।
କଥଂ ନୁ କୁସୁମାଵାପ୍ତିଃ ସ୍ଯାଚ୍ଛୀଘ୍ରମିତି ଚିନ୍ତଯନ୍। ପ୍ରତସ୍ଥେ ନରଶାର୍ଦୂଲଃ ପକ୍ଷିରାଡିଵ ଵେଗିତଃ
'କେମିତି ଶୀଘ୍ର ଫୁଲ ଆଣିପାରିବି?'—ଏହି ଚିନ୍ତା କରି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ସମ ବୀର ବଡ଼ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହେଲେ, ପକ୍ଷୀରାଜ ପରି ଦୌଡ଼ିଲେ।
[ସଜ୍ଜମାନମନୋଦୃଷ୍ଟିଃ ଫୁଲ୍ଲେଷୁ ଗିରିସାନୁଷୁ। ଦ୍ରୌପଦୀଵାକ୍ଯପାଥେଯୋ ଭୀମଃ ଶୀଘ୍ରତରଂ ଯଯୌ ।।]
ମନ ଏକାଗ୍ର ଓ ଦୃଷ୍ଟି ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ପାହାଡ଼ ଢାଳିରେ ଲଗାଇ, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ କଥାକୁ ମନରେ ଧରି, ବୀମ ଆଉ ଅଧିକ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହେଲେ।
କମ୍ପଯନ୍ମେଦିନୀଂ ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ନିର୍ଘାତ ଇଵ ପର୍ଵସୁ। ତ୍ରାସଯନ୍ଗଜଯୂଥାନି ଵାତରଂହା ଵୃକୋଦରଃ
ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଭୂମିକୁ ମଜାଇ, ପର୍ବଦିନର ଗର୍ଜନ ପରି ଅନୁଭବ ଦେଇ, ହାତୀମାନଙ୍କ ଝୁଣ୍ଡକୁ ଭୟଭୀତ କରି, ବୀମ ତ୍ୱରାରେ ଆଗେଇ ଚଲିଲେ।
ସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରମୃଗାଂଶ୍ଚୈଵ ମର୍ଦଯାନୋ ମହାବଲଃ। ଉନ୍ମୂଲଯନ୍ମହାଵୃକ୍ଷାନ୍ପୋଥଯଂଶ୍ଚୋରସା ବଲୀ
ସିଂହ, ବାଘ ଓ ହରିଣମାନେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଚୁର୍ମାର ହେଲେ; ସେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛ ଉଖାଡ଼ି ଛାତିରେ ଆଘାତ କରି ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
ଲତାଵଲ୍ଲୀଶ୍ଚ ଵେଗେନ ଵିକର୍ଷନ୍ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନଃ। ଉପର୍ଯୁପରି ଶୈଲାଗ୍ରମାରୁରୁକ୍ଷୁରିଵ ଦ୍ଵିପଃ
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଜୋରେ ଲତାବଲ୍ଲୀ ଟାଣି ଛିଣ୍ଡି, ହାତୀ ପରି ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଉପରେ ଉପରେ ଚଢ଼ିଯାଉଥିଲେ।
ଜଲାଵଲମ୍ବୋଽତିଭୃଶଂ ସଵିଦ୍ଯୁଦିଵ ତୋଯଦଃ। `ଵ୍ଯନଦତ୍ସ ମହାନାଦଂ ଭୀମସେନୋ ମହାବଲଃ
ବିଦ୍ୟୁତ ସହିତ ଭାରି ମେଘ ଯେପରି ଜଳକୁ ଧରିଥାଏ, ସେପରି ବୀମସେନ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ।
ତେନ ଶବ୍ଦେନ ମହତା ଭୀମସ୍ଯ ପ୍ରତିବୋଧିତାଃ। ଗୁହାଂ ସଂତତ୍ଯଜୁର୍ଵ୍ଯାଘ୍ରା ନିଲିଲ୍ଯୁର୍ଵନଵାସିନଃ
ବୀମଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ବାଘମାନେ ଗୁହା ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଅରଣ୍ୟର ପଶୁମାନେ ଲୁଚିଗଲେ।
ସମୁତ୍ପେତୁଃ ଖଗାସ୍ତ୍ରସ୍ତା ମୃଗଯୂଥାନି ଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ। ଋକ୍ଷାଶ୍ଚୋତ୍ସସୃଜର୍ଵୃକ୍ଷାଂସ୍ତତ୍ଯଜୁର୍ହରଯୋ ଗୁହାମ୍। ଵ୍ଯଜୃମ୍ଭନ୍ତ ମହାସିଂହା ମହିଷାଶ୍ଚ ଵନେଚରାଃ
ଭୟରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଉଡ଼ିଗଲେ, ମୃଗମାନେ ପଳାଇଲେ, ଭାଲୁମାନେ ଗଛ ହଲାଇଲେ, ବାନରମାନେ ଗୁହା ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ବଡ଼ ସିଂହମାନେ ଉବା ଦେଲେ, ଅରଣ୍ୟର ମହିଷମାନେ ଉତ୍ସାହିତ ହେଲେ।
ତେନ ଵିତ୍ରାସିତା ନାଗାଃ କରେଣୁପରିଵାରିତାଃ। ତଦ୍ଵନଂ ସଂପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଜଗ୍ମୁରନ୍ଯନ୍ମହାଵନମ୍
ଭୟରେ ମହିଳା ହାତୀମାନେ ଘେରି ରହିଥିବା ହାତୀମାନେ ସେଠାରୁ ଚାଲିଯାଇ, ଅନ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚଲିଗଲେ।
ଵରାହମୃଗସଙ୍ଘାଶ୍ଚ ମହିଷାଶ୍ଚ ଵନେଚରାଃ। ଵ୍ଯାଘ୍ରଗୋମାଯୁସଙ୍ଘାଶ୍ଚ ପ୍ରଣେଦୁର୍ଗଵଯୈଃ ସହ
ବନ୍ୟ ଶୁଆ, ହରିଣ, ମହିଷ, ବାଘ, ମେଉଁ ଓ ବନ୍ୟ ଗାୟମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ଭାଗିଗଲେ।
ରଥାଙ୍ଗସାହ୍ଵଦାତ୍ଯୂହା ହଂସକାରଣ୍ଡଵପ୍ଲଵାଃ। ଶୁକାଃ ପାରାଵତାଃ କୌଞ୍ଚା ଵିସଂଜ୍ଞା ଭେଜିରେ ଦିଶଃ
ହଂସ, କୁଲିଙ୍ଗ, ବତକ, ଶୁଆ, ପରା, କଞ୍ଚ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭୟରେ ସବୁ ଦିଗକୁ ଚିଁଡ଼ିଗଲେ।
ତଥାଽନ୍ଯେ ଦର୍ପିତା ନାଗାଃ କରେଣୁଶରପୀଡିତାଃ। ସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରାଶ୍ଚ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧା ଭୀମସେନମଥାଦ୍ରଵନ୍
ତାପରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଗର୍ବିତ ହାତୀ, ମହିଳା ହାତୀଙ୍କ ଦାନ୍ତରେ ଆଘାତ ପାଇଥିବା, ଏବଂ କ୍ରୁଧ୍ଧ ସିଂହ ବାଘମାନେ ବୀମସେନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଶକୃନ୍ମୂତ୍ରଂ ଚ ମୁଞ୍ଚାନା ଭଯଵିଭ୍ରାନ୍ତମାନସାଃ। ଵ୍ଯାଦିତାସ୍ଯା ମହାରୌଦ୍ର ଵ୍ଯନଦନ୍ଭୀଷଣାନ୍ରଵାନ୍
ଭୟରେ ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ପ୍ରାଣୀମାନେ ପେଟ ଖାଲି କରି, ବଡ଼ ବଡ଼ ମୁଖ ଖୋଲି, ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କଲେ।
ତତୋ ଵାଯୁସୁତଃ କ୍ରୋଧାତ୍ସ୍ଵବାହୁବଲମାଶ୍ରିତଃ। ଗଜେନାନ୍ଯାନ୍ଗଜାନ୍ଶ୍ରୀମାନ୍ସିଂହଂ ସିଂହେନ ଵା ଵିଭୁଃ। ତଲପ୍ରହାରୈରନ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଵ୍ଯହନତ୍ପାଣ୍ଡଵୋ ବଲୀ
ତାପରେ ବାୟୁପୁତ୍ର ବୀମ କ୍ରୋଧରେ ନିଜ ବାହୁବଳ ଉପରେ ଭରସା କରି, ହାତୀ ସହ ହାତୀ, ସିଂହ ସହ ସିଂହ ଲଡ଼େଇଲେ, ତଳ ଆଘାତରେ ଅନ୍ୟ ପଶୁମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ।