ଅଭିପ୍ରାଯଂ ତୁ ଵିଜ୍ଞାଯ ମହିଷ୍ଯାଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ। ପ୍ରିଯାଯାଃ ପ୍ରିଯକାମଃ ସ ପ୍ରାଯାଦ୍ଭୀମୋ ମହାବଲଃ
ତାଙ୍କ ରାନୀଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବୁଝି, ଭୀମ, ମହାବଳଶାଳୀ, ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।
ଵାତଂ ତମେଵାଭିମୁଖୋ ଯତସ୍ତତ୍ପୁଷ୍ପମାଗତମ୍। ଆଜିହୀର୍ଷୁର୍ଜଗାମାଶୁ ସପୁଷ୍ପାଣ୍ଯପରାଣ୍ଯପି
ଯେଉଁ ଦିଗରୁ ଫୁଲଟି ଆସିଥିଲା, ସେଠିକୁ ମୁହଁ କରି, ଭୀମ ତୁରନ୍ତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫୁଲ ତୁଳିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ରୁକ୍ମପୃଷ୍ଠଂ ଧନୁର୍ଗୃହ୍ଯ ଶରାଂଶ୍ଚାଶୀଵିଷୋପମାନ୍। ମୃଗରାଡିଵ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପ୍ରଭିନ୍ନ ଇଵ କୁଞ୍ଜରଃ। [ଦଦୃଶୁଃ ସର୍ଵଭୂତାନି ମହାବାଣଧନୁର୍ଧରମ୍
ସୁନା ମୁଣ୍ଡି ଧନୁଷ୍ୟ ଓ ଅଜଗର ସମ ତୀର ଧରି, ଭୀମ, କ୍ରୋଧିତ ସିଂହ ବା ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ହାତୀ ପରି, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ୍ୟ ସହିତ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ିଲେ।
ନ ଗ୍ଲାନିର୍ନ ଚ ଵୈକ୍ଲବ୍ଯଂ ନ ଭଯଂ ନ ଚ ସଂଭ୍ରମଃ। କଦାଚିଜ୍ଜୁଷତେ ପାର୍ଥମାତ୍ମଜଂ ମାତରିଶ୍ଵନଃ ।।]
ପୃଥାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ବାୟୁଦେବଙ୍କ ଅଂଶଜ, କେବେ ଥକାନି, ଦୁର୍ବଳତା, ଭୟ କିମ୍ବା ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିନଥିଲେ।
ଦ୍ରୌପଦ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯମନ୍ଵିଚ୍ଛନ୍ସ ବାହୁବଲମାଶ୍ରିତଃ। ଵ୍ଯପେତଭଯସମୋହଃ ଶୈଲମଭ୍ଯପତଦ୍ବଲୀ
ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବା ପାଇଁ, ନିଜ ବାହୁବଳରେ ଭରସା କରି, ଭୟ ଓ ଭ୍ରମ ଛାଡି, ସେ ପ୍ରବଳ ବ୍ୟକ୍ତି ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଚଢ଼ିଗଲେ।
ସ ତଂ ଦ୍ରୁମଲତାଗୁଲ୍ମଚ୍ଛନ୍ନଂ ନୀଲଶିଲାତଲମ୍। ଗିରିଂ ଚଚାରାରିହରଃ କିନ୍ନରାଚରିତଂ ଶୁଭମ୍
ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ୱନ କରୁଥିବା ସେ, ଗଛ, ଲତା ଓ ଝାଡ଼ ରେ ଢାକା, ନୀଳ ପାଥର ତଳ ଥିବା, କିନ୍ନରମାନେ ଘୁରୁଥିବା, ଶୁଭ୍ର ଓ ଶୁଭ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ନାନାଵର୍ଣଧରୈଶ୍ଚିତ୍ରଂ ଧାତୁଦ୍ରୁମମୃଗାଣ୍ଡଜୈଃ। ସର୍ଵଭୂଷଣସଂପୂର୍ଣଂ ଭୂମେର୍ଭୁଜମିଵୋଚ୍ଛ୍ରିତମ୍
ନାନା ରଙ୍ଗର ଧାତୁ, ଗଛ, ପକ୍ଷୀ ଓ ଡିମ୍ବ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ ଭୂଷଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପୃଥିବୀରୁ ଉଠିଥିବା ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ସର୍ଵର୍ତୁରମଣୀଯେଷୁ ଗନ୍ଧମାଦନସାନୁଷୁ। ସକ୍ତଚକ୍ଷୁରଭିପ୍ରାଯାନ୍ହୃଦଯେନାନୁଚିନ୍ତଯନ୍
ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ମନୋହର ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ର ଢାଳରେ, ସେ ନିଜ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଚିନ୍ତାକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ହୃଦୟରେ ଭାବିଲେ।
ପୁଂସ୍କୋକିଲନିନାଦେଷୁ ଷଟ୍ପଦାଚରିତେଷୁ ଚ। ବଦ୍ଧଶ୍ରୋତ୍ରମନଶ୍ଚକ୍ଷୁର୍ଜଗାମାମିତଵିକ୍ରମଃ
ପୁରୁଷ କୋଇଲିର ଡାକ ଓ ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ଘୁରୁଥିବା ସ୍ଥାନରେ, ମନ, କାନ ଓ ଆଖି ଏକାଗ୍ର କରି, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ଆଜିଘ୍ରନ୍ସ ମହାତେଜାଃ ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମୋଦ୍ଭଵମ୍। ଗନ୍ଧମୁଦ୍ଧତମୁଦ୍ଦାମୋ ଵନେ ମତ୍ତ ଇଵ ଦ୍ଵିପଃ
ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଗନ୍ଧକୁ, ଅତ୍ୟଧିକ ଓ ଜୋରଦାର ଭାବେ, ସେ ଅନୁଭବ କରିଲେ, ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ପରି।
ଵୀଜ୍ଯମାନଃ ସୁପୁଣ୍ଯେନ ନାନାକୁସୁମଗନ୍ଧିନା। ପିତୁଃ ସଂସ୍ପର୍ଶଶୀତେନ ଗନ୍ଧମାଦନଵାଯୁନା
ନାନା ଫୁଲର ଗନ୍ଧ ଥିବା, ଶୁଭ ବାତାସରେ ଝୁଲାଉଥିବା, ବାପାଙ୍କ ଛୁଆଁ ଭଳି ଠଣ୍ଡା ଗନ୍ଧମାଦନ ପବନ ଦ୍ୱାରା ସେ ଶିତଳ ହେଉଥିଲେ।
ହ୍ରିଯମାଣଶ୍ରମଃ ପିତ୍ରା ସଂପ୍ରହୃଷ୍ଟତନୂରୁହଃ
ତାଙ୍କର କ୍ଲାନ୍ତି ବାପାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୂର ହେଲା, ଦେହରେ ଆନନ୍ଦର ରୋମାଞ୍ଚ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।
ସ ଯକ୍ଷଗନ୍ଧର୍ଵସୁରବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଗଣସେଵିତମ୍। ଵିଲୋକଯାମାସ ତଦା ପୁଷ୍ପହେତୋରରିଂଦମଃ
ଫୁଲ ଆଣିବା ପାଇଁ, ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରୁଥିବା ସେ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦେବତା ଓ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ସେବନ କରୁଥିବା ସେଇ ସ୍ଥାନକୁ ଦେଖିଲେ।
ଵିଷମଚ୍ଛଦୈରଚିତୈରନୁଲିପ୍ତ ଇଵାଙ୍ଗୁଲୈଃ। ଵିମଲୈର୍ଧାତୁଵିଚ୍ଛେଦୈଃ କାଞ୍ଚନାଞ୍ଜନରାଜତୈଃ
ଅସମ ଆବରଣରେ, ଯେପରି ଆଉଠି ଆଉଠି ଆଙ୍ଗୁଳିରେ ଲଗାଯାଇଛି, ଶୁଭ୍ର ଧାତୁର ଚିହ୍ନ, ସୁନା, କାଜଳ ଓ ଚାନ୍ଦିର ରେଖା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ସପକ୍ଷମିଵ ନୃତ୍ଯନ୍ତଂ ପାର୍ଶ୍ଵଲଗ୍ନୈଃ ପଯୋଧରୈଃ। ମୁକ୍ତାହାରୈରିଵ ଚିତଂ ଚ୍ଯୁତୈଃ ପ୍ରସ୍ରଵଣୋଦକୈଃ
ପାଖରେ ମେଘ ଲଗିଥିବା, ପକ୍ଷ ବିଶିଷ୍ଟ ହୋଇ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ପରି, ଝରଣାର ପାଣି ଝରି ପଡ଼ି, ମୁକ୍ତା ହାର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ଅଭିରାମଦରୀକୁଞ୍ଜନିର୍ଝରୋଦକକନ୍ଦରମ୍। ଅପ୍ସରୋନୂପୁରରଵୈଃ ପ୍ରନୃତ୍ତଵରବର୍ହିଣମ୍
ମନୋହର ଗୁହା, ଝାଡ଼ି, ଝରଣା ଓ ଗହ୍ୱର, ଅପ୍ସରାମାନେ ପାଉଜିର ଶବ୍ଦ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୟୂର ନୃତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ଦିଗ୍ଵାରଣଵିଷାଣାଗ୍ରୈର୍ଘୃଷ୍ଟୋପଲଶିଲାତଲମ୍। ସ୍ରସ୍ତାଂଶୁକମିଵାଶ୍ରୋଭ୍ଯୈର୍ନିମ୍ନଗାନିଃସୃତୈର୍ଜଲୈଃ
ଦିଗ୍ଗଜମାନଙ୍କ ଦାନ୍ତର ଟିପ୍ସ ଦ୍ୱାରା ପାଥର ତଳ ଘସିଯାଇଛି, ଝରିପଡ଼ୁଥିବା ବସ୍ତ୍ର ପରି ଲାଗୁଥିବା, ତଳକୁ ବହୁଥିବା ଝରଣାର ପାଣି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ସଶଷ୍ପକବଲୈଃ ସ୍ଵସ୍ଥୈରଦୂରପରିଵର୍ତିଭିଃ। ଭଯାନଭିକ୍ଷଜ୍ଞୈର୍ହରିଣୈଃ କୌତୂହଲନିରୀକ୍ଷିତଃ
ନିଜେ ଚରୁଥିବା ଓ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ବସିଥିବା, ଭୟ ନଥିବା ଓ ଭିକ୍ଷା ଅଜଣା ହରିଣମାନେ, କୌତୁହଳରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
ଚାଲଯାନଃ ସ୍ଵଵେଗେନ ଲତାଜାଲାନ୍ଯନେକଶଃ। ଆକ୍ରୀଡମାନଃ କୌନ୍ତେଯଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଵାଯୁସୁତୋ ଯଯୌ
ନିଜ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଅନେକ ଲତା ଜାଲକୁ ହଲାଇ, ବାୟୁପୁତ୍ର, କୌନ୍ତେୟ, ଶ୍ରୀମାନ୍, ଖେଳିଖେଳି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ପ୍ରିଯାମନୋରଥଂ କର୍ତୁମୁଦ୍ଯତଶ୍ଚାରୁଲୋଚନଃ। ପ୍ରାଂଶୁଃ କନକଵର୍ଣାଭଃ ସିଂହସଂହନନୋ ଯୁଵା
ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା, ସୁନ୍ଦର ଆଖି, ଉଚ୍ଚ ଦେହ, ସୁନା ରଙ୍ଗର, ଯୁବକ ଓ ସିଂହ ପରି ଦେହଯୁକ୍ତ।
ମତ୍ତଵାରଣଵିକ୍ରନ୍ତୋ ମତ୍ତଵାରଣଵେଗଵାନ୍। ମତ୍ତଵାରଣତାମ୍ରାକ୍ଷୋ ମତ୍ତଵାରଣଵାରଣଃ
ମଦମସ୍ତ ହାତୀର ଚାଲ, ତାର ତୀବ୍ରତା, ଲାଲ ଆଖି ଓ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗରୁ ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ପରି ଥିଲେ।
ପ୍ରିଯପାର୍ଶ୍ଵୋପଵିଷ୍ଟାଭିର୍ଵାଯଵୃତ୍ତାଭିର୍ଵିଚେଷ୍ଟିତୈଃ। ଯକ୍ଷଗନ୍ଧର୍ଵଯୋଷାଭିରଦୃଶ୍ଯାଭିର୍ନିରୀକ୍ଷିତଃ
ଅଦୃଶ୍ୟ ଯକ୍ଷ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ ମହିଳାମାନେ, ପ୍ରିୟାଙ୍କ ପାଖରେ ବସି, ବାୟୁର ଚଳନ ପରି ଚଳିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
ନଵାଵତାରଂ ରୂପସ୍ ଵିକ୍ରୀଡନ୍ନିଵ ପାଣ୍ଡଵଃ। ଚଚାର ରମଣୀଯେଷୁ ଗନ୍ଧମାଦନସାନୁଷୁ
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ନୂତନ ଅବତାର ନେଇ ମଜା କରୁଥିବା ପରି ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ର ସୁନ୍ଦର ଢାଳିରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ସଂସ୍ମରନ୍ଵିଵିଧାନ୍କ୍ଲେଶାନ୍ଦୁର୍ଯୋଧନକୃତାନ୍ବହୂନ୍। ଦ୍ରୌପଦ୍ଯା ଵନଵାସିନ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯଂ କର୍ତୁଂ ସମୁଦ୍ଯତଃ
ଦୁର୍ୟୋଧନ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବିଭିନ୍ନ କଷ୍ଟ ମନେପକାଇ, ଅରଣ୍ୟରେ ବସୁଥିବା ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବା ପାଇଁ ସେ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ।
ସୋଽଚିନ୍ତଯତ୍ତଥା ପାର୍ଥେ ମଯି ତ୍ଵତିଵିଲମ୍ବିତେ। ପୁଷ୍ପହେତୋଃ କଥଂ ତ୍ଵାର୍ଯଃ କରିଷ୍ଯତି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ସେ ଭାବିଲେ—'ମୁଁ ଫୁଲ ନେଇ ଦେରି କରିଦେଲି, ତେବେ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର କେମିତି ବ୍ୟବହାର କରିବେ?'
ସ୍ନେହାନ୍ନରଵରୋ ନୂନମଵିଶ୍ଵାସାଦ୍ବଲସ୍ଯ ଚ। ନକୁଲଂ ସହଦେଵଂ ଚ ନ ମୋକ୍ଷ୍ଯତି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ସ୍ନେହ ଓ ବୀମଙ୍କ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖି, ନିଶ୍ଚୟ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନକୁଳ ଓ ସହଦେବଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିବେ ନାହିଁ।
କଥଂ ନୁ କୁସୁମାଵାପ୍ତିଃ ସ୍ଯାଚ୍ଛୀଘ୍ରମିତି ଚିନ୍ତଯନ୍। ପ୍ରତସ୍ଥେ ନରଶାର୍ଦୂଲଃ ପକ୍ଷିରାଡିଵ ଵେଗିତଃ
'କେମିତି ଶୀଘ୍ର ଫୁଲ ଆଣିପାରିବି?'—ଏହି ଚିନ୍ତା କରି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ସମ ବୀର ବଡ଼ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହେଲେ, ପକ୍ଷୀରାଜ ପରି ଦୌଡ଼ିଲେ।
[ସଜ୍ଜମାନମନୋଦୃଷ୍ଟିଃ ଫୁଲ୍ଲେଷୁ ଗିରିସାନୁଷୁ। ଦ୍ରୌପଦୀଵାକ୍ଯପାଥେଯୋ ଭୀମଃ ଶୀଘ୍ରତରଂ ଯଯୌ ।।]
ମନ ଏକାଗ୍ର ଓ ଦୃଷ୍ଟି ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ପାହାଡ଼ ଢାଳିରେ ଲଗାଇ, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ କଥାକୁ ମନରେ ଧରି, ବୀମ ଆଉ ଅଧିକ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହେଲେ।
କମ୍ପଯନ୍ମେଦିନୀଂ ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ନିର୍ଘାତ ଇଵ ପର୍ଵସୁ। ତ୍ରାସଯନ୍ଗଜଯୂଥାନି ଵାତରଂହା ଵୃକୋଦରଃ
ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଭୂମିକୁ ମଜାଇ, ପର୍ବଦିନର ଗର୍ଜନ ପରି ଅନୁଭବ ଦେଇ, ହାତୀମାନଙ୍କ ଝୁଣ୍ଡକୁ ଭୟଭୀତ କରି, ବୀମ ତ୍ୱରାରେ ଆଗେଇ ଚଲିଲେ।
ସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରମୃଗାଂଶ୍ଚୈଵ ମର୍ଦଯାନୋ ମହାବଲଃ। ଉନ୍ମୂଲଯନ୍ମହାଵୃକ୍ଷାନ୍ପୋଥଯଂଶ୍ଚୋରସା ବଲୀ
ସିଂହ, ବାଘ ଓ ହରିଣମାନେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଚୁର୍ମାର ହେଲେ; ସେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛ ଉଖାଡ଼ି ଛାତିରେ ଆଘାତ କରି ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।