ତତ ଆହୂଯ ପୁତ୍ରଂ ସ୍ଵଂ ଜରତ୍କାରୁର୍ଭୁଜଂଗମା। ଵାସୁକେର୍ନାଗରାଜସ୍ଯ ଵଚନାଦିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ବାସୁକିଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ସେ ସାପରାଜଙ୍କ ଭଉଣୀ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଜରତ୍କାରୁଙ୍କୁ ଡାକି, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅହଂ ତଵ ପିତୁଃ ପୁତ୍ର ଭ୍ରାତ୍ରା ଦତ୍ତା ନିମିତ୍ତତଃ। କାଲଃ ସ ଚାଯଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତସ୍ତତ୍କୁରୁଷ୍ଵ ଯଥାତଥମ୍
'ପୁଅ, ମୁଁ ତୋର ବାପାଙ୍କୁ ମୋ ଭାଇଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଦିଆଯାଇଥିଲି; ସେଇ ସମୟ ଏବେ ଆସିଛି—ଯାହା ଦରକାର, ତୁମେ ତାହା କର।'
କିଂନିମିତ୍ତଂ ମମ ପିତୁର୍ଦତ୍ତା ତ୍ଵଂ ମାତୁଲେନ ମେ। ତନ୍ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ତତ୍ତ୍ଵେନ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କର୍ତାଽସ୍ମି ତତ୍ତଥା
'ମା, କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମୋ ମାମା ତୁମକୁ ମୋ ବାପାଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ? ଏହା ସଠିକ୍ ଭାବରେ ମୋତେ କହ; ଶୁଣିଲେ ମୁଁ ତାହା ଅନୁଯାୟୀ କରିବି।'
ତତ ଆଚଷ୍ଟ ସା ତସ୍ମୈ ବାନ୍ଧଵାନାଂ ହିତୈଷିଣୀ। ଭଗିନୀ ନାଗରାଜସ୍ଯ ଜରତ୍କାରୁରଵିକ୍ଲବା
ତାପରେ ସେ, ନାଗରାଜଙ୍କ ଭଉଣୀ ଏବଂ ନିଜ ପରିବାରର ଭଲ ଚାହୁଁଥିବା, ଜରତ୍କାରୁ, ନିଷ୍କପଟ ଭାବେ ସମସ୍ତ କଥା ତାଙ୍କୁ କହିଦେଲେ।
ପନ୍ନଗାନାମଶେଷାଣାଂ ମାତା କଦ୍ରୂରିତି ଶ୍ରୁତା। ତଯା ଶପ୍ତା ରୁଷିତଯା ସୁତା ଯସ୍ମାନ୍ନିବୋଧ ତତ୍
ସମସ୍ତ ସର୍ପମାନଙ୍କର ମାଆ କଦ୍ରୁ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ | ସେ କ୍ରୋଧରେ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇଥିଲେ, ଏହା କାହିଁକି ହେଲା, ଏହି କଥା ଶୁଣ |
ଉଚ୍ଚୈଃ ଶ୍ରଵାଃ ସୋଽଶ୍ଵରାଜୋ ଯନ୍ମିଥ୍ଯା ନ କୃତୋ ମମ। ଵିନତାର୍ଥାଯ ପଣିତେ ଦାସଭାଵାଯ ପୁତ୍ରକାଃ
ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବା ନାମ ଘୋଡ଼ାରାଜାକୁ ମୁଁ ମିଥ୍ୟା କହି ତିଆରି କରିନଥିଲି | ମୋ ପୁଅମାନେ ବିନତା ପାଇଁ ଜୁଆରେ ହାରି, ଦାସ ହେବାକୁ ପଡ଼ିଲେ |
ଜନମେଜଯସ୍ଯ ଵୋ ଯଜ୍ଞେ ଧକ୍ଷ୍ଯତ୍ଯନିଲସାରଥିଃ। ତତ୍ର ପଞ୍ଚତ୍ଵମାପନ୍ନାଃ ପ୍ରେତଲୋକଂ ଗମିଷ୍ଯଥ
ଜନମେଜୟଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ, ବାୟୁ ରଥୀ ତୁମମାନେକୁ ଦହିଦେବେ | ସେଠାରେ ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି, ପିତୃଲୋକକୁ ଯିବା |
ତାଂ ଚ ଶପ୍ତଵତୀଂ ଦେଵଃ ସାକ୍ଷାଲ୍ଲୋକପିତାମହଃ। ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରୋଵାଚାନୁ ମୁମୋଦ ଚ
ସେଇ ଶାପ ଦେଇଥିବା କଦ୍ରୁଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ପିତାମହ ଦେବତା ସ୍ୱୟଂ କହିଲେ, 'ଏହିପରି ହେଉ', ଏବଂ ସେ ତାଙ୍କ କଥାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ |
ଵାସୁକିଶ୍ଚାପି ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପିତାମହଵଚସ୍ତଦା। ଅମୃତେ ମଥିତେ ତାତ ଦେଵାଞ୍ଛରଣମୀଯିଵାନ୍
ସେ ସମୟରେ, ଅମୃତ ମଥାଯିବାବେଳେ, ପିତାମହଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ନାଗରାଜ ବାସୁକି ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ |
ସିଦ୍ଧାର୍ଥାଶ୍ଚ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରାପ୍ଯାମୃତମନୁତ୍ତମମ୍। ଭ୍ରାତରଂ ମେ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ପିତାମହମୁପାଗମନ୍
ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଅମୃତ ପାଇ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧିଲେ | ସେମାନେ ମୋ ଭାଇକୁ ସାଙ୍ଗରେ ନେଇ, ପିତାମହଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ |
ତେ ତଂ ପ୍ରସାଦଯାମାସୁଃ ସୁରାଃ ସର୍ଵେଽବ୍ଜସଂଭଵମ୍। ରାଜ୍ଞା ଵାସୁକିନା ସାର୍ଧଂ ଶାପୋଽସୌନ ଭଵେଦିତି
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ବାସୁକି ରାଜା ମିଶି, ପଦ୍ମଯୋନିଙ୍କୁ ମନାଇଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଶାପ ବ୍ୟର୍ଥ ହେଉ |
ଵାସୁକିର୍ନାଗରାଜୋଽଯଂ ଦୁଃଖିତୋ ଜ୍ଞାତିକାରଣାତ୍। ଅଭିଶାପଃ ସ ମାତୁସ୍ତୁ ଭଗଵନ୍ନ ଭଵେତ୍କଥମ୍
ନାଗରାଜ ବାସୁକି ନିଜ ଜାତିବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ଅତି ଚିନ୍ତିତ ଥିଲେ | ହେ ଭଗବାନ, ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କ ଶାପ କିପରି ଫଳିବ ନାହିଁ ?
ଜରତ୍କାରୁର୍ଜରତ୍କାରୁଂ ଯାଂ ଭାର୍ଯାଂ ସମଵାପ୍ସ୍ଯତି। ତତ୍ର ଜାତୋ ଦ୍ଵିଜଃ ଶାପାନ୍ମୋକ୍ଷଯିଷ୍ଯତି ପନ୍ନଗାନ୍
ଯେବେ ଜରତ୍କାରୁ ନାମକ ଜନକ ଜରତ୍କାରୁ ନାମକ ଜନନୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବେ, ସେଠାରେ ଜନ୍ମିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁଅ ଶାପରୁ ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବେ |
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନଂ ଵାସୁକିଃ ପନ୍ନଗୋତ୍ତମଃ। ପ୍ରାଦାନ୍ମାମମରପ୍ରଖ୍ଯ ତଵ ପିତ୍ରେ ମହାତ୍ମନେ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସର୍ପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାସୁକି ମୋତେ ତୁମ ପିତାଙ୍କୁ ଅମର ସମାନ ଭାବି ଦେଇଥିଲେ |
ପ୍ରାଗେଵାନାଗତେ କାଲେ ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵ ମଯ୍ଯଜାଯଥାଃ। ଅଯଂ ସ କାଲଃ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ଭଯାନ୍ନସ୍ତ୍ରାତୁମର୍ହସି
ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ମୋ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଲ | ଏବେ ସେ ସମୟ ଆସିଗଲା, ତୁମେ ଆମକୁ ଭୟରୁ ରକ୍ଷା କର |
ଭ୍ରାତରଂ ଚାପି ମେ ତସ୍ମାତ୍ତ୍ରାତୁମର୍ହସି ପାଵକାତ୍। ନ ମୋଘଂ ତୁ କୃତଂ ତତ୍ସ୍ଯାଦ୍ଯଦହଂ ତଵ ଧୀମତେ। ପିତ୍ରେ ଦତ୍ତା ଵିମୋକ୍ଷାର୍ଥଂ କଥଂ ଵା ପୁତ୍ର ମନ୍ଯସେ
ତେଣୁ, ତୁମେ ମୋ ଭାଇକୁ ଅଗ୍ନିରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ | ତୁମ ପିତା ଯେ ମୋତେ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଦେଇଥିଲେ, ସେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ବ୍ୟର୍ଥ ହେଉନାହିଁ | ଏହି ବିଷୟରେ କଣ ଭାବୁଛ, ପୁଅ ?
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସାସ୍ତୀକୋ ମାତରଂ ତଦା। ଅବ୍ରଵୀଦ୍ଦୁଃଖସଂତପ୍ତଂ ଵାସୁକିଂ ଜୀଵଯନ୍ନିଵ
ଏପରି କହିବା ପରେ, ଆସ୍ତୀକ କହିଲେ, 'ଏହିପରି ହେଉ' | ଏବଂ ଦୁଃଖରେ ପିଡ଼ିତ ବାସୁକିଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ, ମାଆଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ |
ଅହଂ ତ୍ଵାଂ ମୋକ୍ଷଯିଷ୍ଯାମି ଵାସୁକେ ପନ୍ନଗୋତ୍ତମ। ତସ୍ମାଚ୍ଛାପାନ୍ମହାସତ୍ତ୍ଵ ସତ୍ଯମେତଦ୍ବ୍ରଵୀମି ତେ
ହେ ବାସୁକି, ସର୍ପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଶାପରୁ ମୁକ୍ତ କରିବି | ଏହା ସତ୍ୟ କଥା, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଦୃଢ଼ ଆଶ୍ୱାସ ଦେଉଛି |
ଭଵ ସ୍ଵସ୍ଥମନା ନାଗ ନ ହି ତେ ଵିଦ୍ଯତେ ଭଯମ୍। ପ୍ରଯତିଷ୍ଯେ ତଥା ରାଜନ୍ଯଥା ଶ୍ରେଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ହେ ନାଗ, ମନ ଶାନ୍ତ କର | ତୁମର କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ | ମୁଁ ଏପରି ଚେଷ୍ଟା କରିବି, ଯେ ରାଜାଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ତୁମର ଭଲ ହେବାକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ |
ନ ମେ ଵାଗନୃତଂ ପ୍ରାହ ସ୍ଵୈରେଷ୍ଵପି କୁତୋଽନ୍ଯଥା। ତଂ ଵୈ ନୃପଵରଂ ଗତ୍ଵା ଦୀକ୍ଷିତଂ ଜନମେଜଯମ୍
ମୋ କଥା କେବେ ମିଥ୍ୟା ହୋଇନାହିଁ, ନିଜ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ | ତେଣୁ ଅନ୍ୟଠାରେ କିପରି ହେବ ? ମୁଁ ଦୀକ୍ଷିତ ରାଜା ଜନମେଜୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବି |
ଵାଗ୍ଭିର୍ମଙ୍ଗଲଯୁକ୍ତାଭିସ୍ତୋଷଯିଷ୍ଯେଽଦ୍ଯ ମାତୁଲ। ଯଥା ସ ଯଜ୍ଞୋ ନୃପତେର୍ନିଵତ୍ରିଷ୍ଯତି ସତ୍ତମ
ଆଜି ମୁଁ ଶୁଭ କଥା କହି ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବି, ହେ ମାମା, ଯେପରି ଏହି ମହାନ ରାଜାଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଉ |
ସ ସଂଭାଵଯ ନାଗେନ୍ଦ୍ର ମଯି ସର୍ଵଂ ମହାମତେ। ନ ତେ ମଯି ମନୋ ଜାତୁ ମିଥ୍ଯା ଭଵିତୁମର୍ହତି
ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ନାଗରାଜ, ମୋପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭରସା ରଖ | ମୋ ବିଷୟରେ ତୁମ ମନରେ କେବେ ମିଥ୍ୟା ବିଶ୍ୱାସ ଆସିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ |
ଆସ୍ତୀକ ପରିଘୂର୍ଣାମି ହୃଦଯଂ ମେ ଵିଦୀର୍ଯତେ। ଦିଶୋ ନ ପ୍ରତିଜାନାମି ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡନିପୀଡିତଃ
ଆସ୍ତୀକ, ମୁଁ ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହେଉଛି, ମୋର ହୃଦୟ ଭାଙ୍ଗିଯାଉଛି; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଦଣ୍ଡର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ, ମୁଁ କେଉଁ ଦିଗକୁ ଯିବି ତାହା ବୁଝିପାରୁନି।
ନ ସନ୍ତାପସ୍ତ୍ଵଯା କାର୍ଯଃ କଥଂଚିତ୍ପନ୍ନଗୋତ୍ତମ। ପ୍ରଦୀପ୍ତାଗ୍ନେଃ ସମୁତ୍ପନ୍ନଂ ନାଶଯିଷ୍ଯାମି ତେ ଭଯମ୍
ହେ ସର୍ପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ କେବେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ; ତୁମେ ଯେଉଁ ଭୟରେ ଅତିବ୍ୟାକୁଳ ହେଉଛ, ସେଇ ଅଗ୍ନିର ଭୟକୁ ମୁଁ ଦୂର କରିଦେବି।
ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡଂ ମହାଘୋରଂ କାଲାଗ୍ନିସମତେଜସମ୍। ନାଶଯିଷ୍ଯାମି ମାଽତ୍ର ତ୍ଵଂ ଭଯଂକାର୍ଷୀଃ କଥଂଚନ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଦଣ୍ଡ, ଯାହା କାଳାଗ୍ନି ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମୁଁ ସେଠାରେ ନଷ୍ଟ କରିଦେବି; ଏଠାରେ କେବେ ଭୟ କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ।
ତତଃ ସ ଵାସୁକେର୍ଘୋରମପନୀଯ ମନୋଜ୍ଵରମ୍। ଆଧାଯ ଚାତ୍ମନୋଽଙ୍ଗେଷୁ ଜଗାମ ତ୍ଵରିତୋ ଭୃଶମ୍
ତାପରେ, ଆସ୍ତୀକ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ ବାସୁକିଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ନିଜ ଉପରେ ନେଲେ ଏବଂ ବେଗରେ ସେଠାରୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଜନମେଜଯସ୍ଯ ତଂ ଯଜ୍ଞଂ ସର୍ଵୈଃ ସମୁଦିତଂ ଗୁଣୈଃ। ମୋକ୍ଷାଯ ଭୁଜଗେନ୍ଦ୍ରାଣାମାସ୍ତୀକୋ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ
ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ଯଜ୍ଞକୁ, ସର୍ପମାନଙ୍କ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ, ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଆସ୍ତୀକ ଜନମେଜୟଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ଗଲେ।
ସ ଗତ୍ଵାଽପଶ୍ଯଦାସ୍ତୀକୋ ଯଜ୍ଞାଯତନମୁତ୍ତମମ୍। ଵୃତଂ ସଦସ୍ଯୈର୍ବହୁଭିଃ ସୂର୍ଯଵହ୍ନିସମପ୍ରଭୈଃ
ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଆସ୍ତୀକ ଉତ୍ତମ ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବହୁ ପୁରୋହିତ ଏବଂ ଅଧିକାରୀମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ବସିଥିଲେ।
ସ ତତ୍ର ଵାରିତୋ ଦ୍ଵାସ୍ଥୈଃ ପ୍ରଵିଶନ୍ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ। ଅଭିତୁଷ୍ଟାଵ ତଂ ଯଜ୍ଞଂ ପ୍ରଵେଶାର୍ଥୀ ପରଂତପଃ
ସେଠାରେ ଯିବାବେଳେ, ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଆସ୍ତୀକଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ରୋକିଲେ; ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସେ ଯଜ୍ଞର ସ୍ତୁତି କଲେ।
ସ ପ୍ରାପ୍ଯ ଯଜ୍ଞାଯତନଂ ଵରିଷ୍ଠଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ ପୁଣ୍ଯକୃତାଂ ଵରିଷ୍ଠଃ। ତୁଷ୍ଟାଵ ରାଜାନମନନ୍ତକୀର୍ତି- ମୃତ୍ଵିକ୍ସଦସ୍ଯାଂଶ୍ଚ ତଥୈଵ ଚାଗ୍ନିମ୍
ଉତ୍ତମ ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପକୁ ପହଞ୍ଚି, ପୁଣ୍ୟବାନ ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଆସ୍ତୀକ, ଅନନ୍ତ କୀର୍ତ୍ତିର ରାଜା, ପୁରୋହିତ, ଅଧିକାରୀ ଏବଂ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ତୁତି କଲେ।