ପଠ୍ଯମାନେଷୁ ମନ୍ତ୍ରେଷୁ ଶାନ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ପରମର୍ଷିଭିଃ। ସ୍ପୃଶ୍ଯମାନା କରୈଃ ଶୀତୈଃ ପାଣ୍ଡଵୈଶ୍ଚ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ଯେତେବେଳେ ମହାର୍ଷିମାନେ ଶାନ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ୁଥିଲେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ଢଣ୍ଡା ହାତରେ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିଲେ।
ସେଵ୍ଯମାନା ଚ ଶୀତେନ ଜଲମିଶ୍ରେଣ ଵାଯୁନା। ପାଞ୍ଚାଲୀ ସୁଖମାସାଦ୍ଯ ଲେଭେ ଚେତଃ ଶନୈଃ ଶନୈଃ
ଢଣ୍ଡା ପାଣି ମିଶିତ ବାତାସରେ ସେବା ମିଳିବା ସହିତ, ପାଞ୍ଚାଳୀ ଦୀରେ ଦୀରେ ସୁଖ ଓ ଚେତନା ପୁନଃ ପାଇଲେ।
ପରିଗୃହ୍ଯଚ ତାଂ ଦୀନାଂ କୃଷ୍ଣାମଜିନସଂସ୍ତରେ। ପାର୍ଥା ଵିଶ୍ରାମଯାମାସୁର୍ଲବ୍ଧସଂଜ୍ଞାଂ ତପସ୍ଵିନମ୍
ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଥିବା କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ମୃଗଚର୍ମ ଉପରେ ବସାଇ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ, ପୃଥାପୁତ୍ରମାନେ ସେ ତପସ୍ୱିନୀ ଜଣେ ମହିଳା, ଯିଏ ପୁନି ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଫେରାଇଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ବିଶ୍ରାମ କରାଇଲେ।
ତସ୍ଯା ଯମୌ ରକ୍ତତଲୌ ପାଦୌ ପୂଜିତଲକ୍ଷଣୌ। କରାଭ୍ଯାଂ କିଣଜାତାଭ୍ଯାଂ ଶନକୈଃ ସଂଵଵାହତୁଃ
ଯମଜୁଗଳ, ଯାଁହାଙ୍କର ହାତ ଲାଲ ଏବଂ ପାଦରେ ପୂଜାର ଚିହ୍ନ ଥିଲା, ସେମାନେ ଦେଖିଦେଖି ତାଙ୍କର କଠିନ ହାତରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ତାଙ୍କର ପାଦ ମାଲିସ କରିଦେଲେ।
ପର୍ଯାଶ୍ଵାସଯଦପ୍ଯେନାଂ ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଉଵାଚ ଚ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଭୀମସେନମିଦଂ ଵଚଃ
ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ, ଏବଂ କୁରୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ବହଵଃ ପର୍ଵତା ମୀମ ଵିଷମା ହିମଦୁର୍ଗମାଃ। ତେଷୁ କୃଷ୍ଣା ମହାବାହୋ କଥଂ ନୁ ଵିଚରିଷ୍ଯତି
ଏଠାରେ ବହୁତ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ମହାବାହୁ, ଯେଉଁଠାରେ ରାସ୍ତା ଅସମତଳ ଏବଂ ବରଫରେ ଢାକିଥାଏ; ଏମିତି ସ୍ଥାନରେ କୃଷ୍ଣା କିପରି ଚାଲିପାରିବେ?
ତ୍ଵାଂ ରାଜନ୍ରାଜପୁତ୍ରୀଂ ଚ ଯମୌ ଚ ପୁରୁଷର୍ଷଭ। ସ୍ଵଯଂ ନେଷ୍ଯାମି ରାଜେନଦ୍ର ମା ଵିଷାଦେ ମନୁଃ କୃଥାଃ
ହେ ରାଜା, ମୁଁ ନିଜେ ତୁମେ, ରାଜକୁମାରୀ ଏବଂ ଯମଜୁଗଳଙ୍କୁ ବୋକାଇ ନେଇଯିବି; ତୁମେ ମନରେ ଦୁଃଖ ନେଉନାହାନ୍ତୁ।
ଅଥଵା ଯୋ ମଯା ଜାତୋ ଵିହଗୋ ମଦ୍ବଲୋପମଃ। ଵହେଦନଘ ସର୍ଵାନ୍ନୋ ଵଚନାତ୍ତେ ଘଟୋତ୍କଚଃ
କିମ୍ବା, ମୋ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ପକ୍ଷୀ ସଦୃଶ ଏବଂ ମୋ ଶକ୍ତି ସମାନ ଯିଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବୋକାଇ ନେଇପାରିବେ, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷି, ତୁମେ ଆଦେଶ ଦିଅ — ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଘଟୋତ୍କଚ।
ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ବଲଵାଞ୍ଶୂରଃ ସଦ୍ଯୋ ରାକ୍ଷସପୁଙ୍ଗଵଃ। ଭକ୍ତୋଽସ୍ମାନୌରସଃ ପୁତ୍ରୋ ନେତୁମର୍ହତି ମାତରମ୍
ସେ ଧର୍ମ ଜଣାନ୍ତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ସୂରବୀର, ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଆମ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ, ମୋ ଜନ୍ମର ପୁତ୍ର, ସେ ତାଙ୍କର ମାଆଁକୁ ବୋକାଇ ନେଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ତଵ ଭୀମ ସୁତେନାହଂ ନୀତୋ ଭୀମପରାକ୍ରମ। ଅକ୍ଷତଃ ସହ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯା ଗଚ୍ଛେଯଂ ଗନ୍ଧମାଦନମ୍
ଭୀମ, ତୁମ ପୁତ୍ର ଯିଏ ତୁମ ପରାକ୍ରମ ଧାରଣ କରିଛି, ତାଙ୍କ ସହିତ ମୁଁ ଏବଂ ପାଞ୍ଚାଳୀ ଅକ୍ଷତ ଅବସ୍ଥାରେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତକୁ ପହଁଚିପାରିବୁ।
ଭ୍ରାତୁର୍ଵଚନମାଜ୍ଞାଯ ଭୀମସେନୋ ଘଟୋତ୍କଚମ୍। `ଚିନ୍ତଯାମାସ ବଲଵାନ୍ମହାବଲପରାକ୍ରମମ୍
ଭାଇଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଭୀମସେନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ବିରାଟ ପରାକ୍ରମୀ, ଘଟୋତ୍କଚଙ୍କୁ ମନେ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଘଟୋତ୍କଚଶ୍ଚ ଧର୍ମାତ୍ମା ସ୍ମୃତମାତ୍ରଃ ପିତୁସ୍ତଦା। କୃତାଞ୍ଜଲିରୁଷାତିଷ୍ଠଦଭିଵାଦ୍ଯାଥ ପାଣ୍ଡଵାନ୍। ବ୍ରାହ୍ମଣାଂଶ୍ଚ ମହାବାହୁଃ ସ ଚ ତୈରମିନନ୍ଦିତଃ
ଏହିପରି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଘଟୋତ୍କଚ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ମନେ କରିବା ସହିତ ସାଥି ସାଥି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ହାତ ଯୋଡ଼ି ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ।
ଉଵାଚ ଭୀମସେନଂ ସ ପିତରଂ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ
ସତ୍ୟବୀର ଘଟୋତ୍କଚ ତାଙ୍କ ପିତା ଭୀମସେନଙ୍କୁ କହିଲେ—
ସ୍ମୃତୋଽସ୍ମି ଭଵତା ଶୀଘ୍ରଂ ଶୁଶ୍ରୂଷୁରହମାଗତଃ। ଆଜ୍ଞାପଯ ମହାବାହୋ ସର୍ଵଂ କର୍ତାଽସ୍ମ୍ଯସଂଶଯମ୍
ମୁଁ ତୁମେ ମନେ କରିବା ସହିତ ତୁରନ୍ତ ଆସିଛି, ସେବା ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ; ମହାବାହୁ, ଆଦେଶ ଦିଅ, ମୁଁ ସବୁ କାମ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କରିଦେବି।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଭୀମସେନସ୍ତୁ ରାକ୍ଷସଂ ପରିଷସ୍ଵଜେ। ଚିନ୍ତାଯା ସମନପ୍ରାପ୍ତମିତ୍ଯୁଵାଚ ଵୃକୋଦରଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭୀମସେନ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଏବଂ ବୃକୋଦର ଚିନ୍ତା ମୁକ୍ତ ହୋଇ କହିଲେ—
ହୈଡିମ୍ବେଯ ପରିଶ୍ରାନ୍ତା ତଵ ମାତାଽପରାଜିତା। ତ୍ଵଂ କଚ କାମଗମସ୍ତାତ ବଲଵାନ୍ଵହ ତାଂ ଖଗ
ହେ ହିଡିମ୍ବାପୁତ୍ର, ତୁମ ଅଜୟ ମାଆଁ ଅତି କ୍ଲାନ୍ତ; ତୁମେ ଯେଉଁଠିକୁ ଇଚ୍ଛା କରିପାର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ପକ୍ଷୀ ସମାନ ତୁମେ, ତାଙ୍କୁ ବୋକାଇ ନେଅ।
ସ୍କନ୍ଧମାରୋପ୍ଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ମଧ୍ଯେଽସ୍ମାକଂ ଵିହାଯସା। ଗଚ୍ଛ ନୀଚିକଯା ଗତ୍ଯା ଯଥା ଚୈନାଂ ନ ପୀଡଯେଃ
ତାଙ୍କୁ ତୁମ ମୋଡ଼ ଉପରେ ଧରି, ସାବଧାନରେ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଉଡ଼, ଧୀରେ ଧୀରେ ଏବଂ ନିମ୍ନ ଉଡ଼ାଣ କର, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ନ ହେଉ।
ଧର୍ମରାଜଂ ଚ ଧୌମ୍ଯଂ ଚ କୃଷ୍ଣାଂ ଚ ଯମଜୌ ତଥା। ଏକୋପ୍ଯହମଲଂ ଵୋଢୁଂ କିମୁତାଦ୍ଯ ସହାଯଵାନ୍
ମୁଁ ଏକା ଧର୍ମରାଜ, ଧୌମ୍ୟ, କୃଷ୍ଣା ଏବଂ ଯମଜୁଗଳଙ୍କୁ ବୋକାଇ ନେଇପାରିବି; ତାପରି ଆଜି ମୋ ସହଯୋଗୀ ଥିଲେ ତ ଏହା ଅଧିକ ସହଜ।
[ଅନ୍ଯେ ଚ ଶତଶଃ ଶୂରା ଵିହଙ୍ଗାଃ କାମରୂପିଣଃ। ସର୍ଵାନ୍ଵୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ସାର୍ଧଂ ଵକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ସହିତାଽନଘ। `ମନ୍ଦଂମନ୍ଦଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ଵହନ୍ଦ୍ରୁପଦନନ୍ଦିନୀମ୍
ଅନ୍ୟ ଶତଶଃ ସୂରବୀର, ପକ୍ଷୀ ଆକାର ଏବଂ ଇଚ୍ଛାରୂପୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବୋକାଇ ନେଇଯିବେ, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷି; ମୁଁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଡ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ବୋକାଇ ନେଇଯିବି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତତଃ କୃଷ୍ଣାମୁଵାହ ସ ଘଟୋତ୍କଚଃ। ପାଣ୍ଡୂନାଂ ମଧ୍ଯଗୋ ଵୀରଃ ପାଣ୍ଡଵାନପି ଚାପରେ
ଏପରି କହି, ଘଟୋତ୍କଚ ବୀର କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ବୋକାଇ ନେଲେ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଲେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ବୋକାଇ ନେଲେ।
ଲୋମଶଃ ସିଦ୍ଧମାର୍ଗେଣ ଜଗାମାନୁପମଦ୍ଯୁତିଃ। ସ୍ଵେନୈଵ ସ ପ୍ରଭାଵେଣ ଦ୍ଵୀତୀଯ ଇଵ ଭାସ୍କରଃ
ଲୋମଶ ନିଜ ତେଜରେ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, ସିଧା ପଥରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ; ସେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାଂଶ୍ଚାପି ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ସମୁପାଦାଯ ରାକ୍ଷସାଃ। ନିଯୋଗାଦ୍ରାକ୍ଷସେନଦ୍ରସ୍ଯ ଜଗ୍ମୁର୍ଭୀମପରାକ୍ରମାଃ
ରାକ୍ଷସମାନେ, ଭୀମଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ରାକ୍ଷସ ସେନାପତିଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଉଠାଇ ନେଲେ।
ଏଵଂ ସୁରମଣୀଯାନି ଵନାନ୍ଯୁପଵନାନି ଚ। ଆଲୋକଯନ୍ତସ୍ତେ ଜଗ୍ମୁର୍ଵିଶାଲାଂ ବଦରୀମନୁ
ଏଭଳି ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଅଟବୀ ଓ ଉପବନ ଦେଖି ଦେଖି ସେମାନେ ବିଶାଳ ବଦରୀ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିଲେ।
ତେ ତ୍ଵାଶୁଗତିଭିର୍ଵୀରା ରାକ୍ଷସୈସ୍ତୈର୍ମହାଜଵୈଃ। ଉହ୍ଯମାନା ଯଯୁଃ ଶୀଘ୍ରଂ ମହଦଧ୍ଵାନମଲ୍ପଵତ୍
ସେ ଶୂରମାନେ ଅତି ତ୍ୱରିତ ଚଳନଶୀଳ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଠାଯାଇ, ଦୀର୍ଘ ରାସ୍ତାକୁ ମନେ ହେଲା ଅତି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ।
ଦେଶାନ୍ମ୍ଲେଚ୍ଛଜନାକୀର୍ଣାନ୍ନାନାରତ୍ନାକରାଯୁତାନ୍। ଦଦୃଶୁର୍ଗିରିପାଦାଂଶ୍ଚ ନାନାଧାତୁସମାଚିତାନ୍
ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ଅନେକ ଦେଶ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଦେଶୀ ଲୋକମାନେ ଭରିଥିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ଏବଂ ପାହାଡ଼ ତଳ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଧାତୁରେ ଆଛାଦିତ ଥିଲା।
ଵିଦ୍ଯାଘରମାକୀର୍ଣଆନ୍ଯୁତାନ୍ଵାନରକିନ୍ନରୈଃ। ତଥା କିଂପୁରୁଷୈଶ୍ଚୈଵ ଗନ୍ଧର୍ଵୈଶ୍ଚସମନ୍ତତଃ
ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ଶିକ୍ଷାଳୟଗୁଡ଼ିକୁ, ଯେଉଁଠାରେ ବାନର, କିନ୍ନର, କିମ୍ପୁରୁଷ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିଲେ।
ମଯୂରୈଶ୍ଚଭରୈଶ୍ଚୈଵ ହରିଣୈ ରୁରୁଭିସ୍ତଥା। ଵରାହୈର୍ଗଵଯୈଶ୍ଚୈଵ ମହିଷୈଶ୍ଚ ସମାଵୃତାନ୍
ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ମୟୂର, ଚିଟି, ହରିଣ, କୃଷ୍ଣସାର, ବନଶୁଆର, ଗବୟ ଓ ମହିଷମାନେ ଭରିଥିବା ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ।
ନଦୀଜାଲସମାକୀର୍ଣାନ୍ନାନାପକ୍ଷିଯୁତାନ୍ବହୂନ୍। ନାନାଵିଧମୃଗୈର୍ଜୁଷ୍ଟାଂଶ୍ଚାରଣୈଶ୍ଚୋପଶୋଭିତାନ୍। ସମଦୈଶ୍ଚ୍ଯଶି ଵିହଗୈଃ ଉପୈରନ୍ଵିତାଂସ୍ତଥା
ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳ, ଯେଉଁଠାରେ ନଦୀ ଜାଲ ଭରିଥିଲା, ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀ ଓ ପ୍ରକାର ପ୍ରାଣୀ ଥିଲେ, ଚାରଣମାନେ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲେ, ଏବଂ ମଦମସ୍ତ ମଧୁର ପକ୍ଷୀମାନେ ଭିତରେ ରହୁଥିଲେ।
ତେଽଵତୀର୍ଯ ବହୂନ୍ଦେଶାନୁତ୍ତରାଂଶ୍ଚ କୁରୂନପି। ଦଦୃଶୁର୍ଵିଵିଧାଶ୍ଚର୍ଯଂ କୈଲାସଂ ପର୍ଵତୋତ୍ତମମ୍
ସେମାନେ ଅନେକ ଦେଶ ଓ ଉତ୍ତର କୁରୁ ଅଞ୍ଚଳ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପାହାଡ଼ କୈଳାସକୁ ଦେଖିଲେ।
ତସ୍ଯାଭ୍ଯାଶେ ତୁ ଦଦୃଶୁର୍ନରନାରାଯଣାଶ୍ରମମ୍। ଉପେତଂ ପାଦପୈର୍ଦିଵ୍ଯୈଃ ସଦାପୁଷ୍ପଫଲୋପଗୈଃ
ସେଠାରେ ନିକଟରେ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ନର ଓ ନାରାୟଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମ, ଯାହା ଦିବ୍ୟ ବୃକ୍ଷମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲା, ସେମାନେ ସଦା ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଦେଉଥିଲେ।