ଅଦୁଃଖାର୍ହା ପରଂ ଦୁଃଖଂ ପ୍ରାପ୍ତେଯଂ ମୃଦୁଗାମିନୀ। ଆଶ୍ଵାସଯ ମହାରାଜ ତାମିମାଂ ଶ୍ରମକର୍ଶିତାମ୍
ଯିଏ କେବେ ଦୁଃଖ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ସେ ଏତେ ବଡ଼ କଷ୍ଟରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ମୃଦୁ ଚାଳି; ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦିଅ, ହେ ମହାରାଜ, କ୍ଲାନ୍ତିରେ ଦୁଃଖିତ ଏହି ମହିଳାକୁ।
ରାଜା ତୁ ଵଚନାତ୍ତସ୍ଯ ଭୃଶଂ ଦୁଃଖସମନ୍ଵିତଃ। ଭୀମଶ୍ଚ ସହଦେଵଶ୍ଚ ସହସା ସମୁପାଦ୍ରଵନ୍
ତାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଦୁଃଖରେ ଭାରି ଭାବିଗଲେ, ଭୀମ ଓ ସହଦେବ ମଧ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ଦୌଡ଼ି ଆସିଲେ।
ତାମଵେକ୍ଷ୍ଯତୁ କୌନ୍ତେଯୋ ଵିଵର୍ଣଵଦନାଂ କୃଶାମ୍। ଅଙ୍କମାନୀଯ ଧର୍ମାତ୍ମା ପର୍ଯଦେଵଯଦାତୁରଃ
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ତାଙ୍କୁ ଦୁର୍ବଳ ଓ ଫିକା ମୁହଁ ଦେଖି, ଆପଣଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ରଖିଲେ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ଦୁଃଖରେ କ୍ରନ୍ଦନ କଲେ।
କଥଂ ଵେଶ୍ମସୁ ଗୁପ୍ତେଷୁ ସ୍ଵାସ୍ତୀର୍ଣଶଯନୋଚିତା। ଭୂମୌ ନିଷତିତା ଶେତେ ସୁଖାର୍ହା ଵରଵର୍ଣିନୀ
ଯିଏ ସୁରକ୍ଷିତ ଗୃହରେ ମୃଦୁ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇବାକୁ ଅଭ୍ୟସ୍ତ, ସେ ଏବେ କିପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ଯିଏ ସୁଖ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ରୂପବତୀ?
ସୁକୁମାରୌ କଥଂ ପାଦୌ ମୁଖଂ ଚ କମଲପ୍ରଭମ୍। ମତ୍କୃତେଽଦ୍ଯ ଵରାର୍ହାଯାଃ ଶ୍ଯାମତାଂ ସମୁପାଗତମ୍
ତାଙ୍କର ସୁକୁମାର ପାଉଁ ଓ ପଦ୍ମ ସଦୃଶ ମୁହଁ, ଯେଉଁଠାରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦେବା ଉଚିତ, ଆଜି ମୋ ଦ୍ୱାରା କିପରି କଳା ହୋଇଯାଇଛି?
କିମିଦଂ ଦ୍ଯୂତକାମେନ ମଯା କୃତମବୁଦ୍ଧିନା। ଆଦାଯ କୃଷ୍ଣାଂ ଚରତା ଵନେ ମୃଗଗଣାକୁଲେ
ଏହି କଣ ମୋର ଅବିବେକ ଓ ଜୁଆ ଆସକ୍ତିରେ ହୋଇଛି, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ବନରେ ବନ୍ୟପଶୁ ମଧ୍ୟରେ ନେଇଯାଉଛି?
ସୁଖଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି କଲ୍ଯାଣି ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଵୈ ପତୀନ୍। ଇତିଦ୍ରୁଵଦରାଜେନ ପିତ୍ରା ଦତ୍ତାଽଯତେକ୍ଷଣା
ତୁମେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ପତି ହେବା ପରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସୁଖ ପାଇବେ, ହେ ଶୁଭେ, ଏହିପରି ଦୃଢ଼ ରାଜା ତୁମ ପିତା ତୁମକୁ ଦେଇଥିଲେ।
ତତ୍ସର୍ଵମାନଵାପ୍ଯେଯଂ ଶ୍ରମଶୋକାଦ୍ଵିକର୍ଶିତା। ଶେତେ ନିପତିତା ଭୂମୌ ପାପସ୍ଯ ମମ କର୍ମଭିଃ
ତଥାପି, ସେ ସମସ୍ତ କଥା ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଏହି ମହିଳା କ୍ଲାନ୍ତି ଓ ଦୁଃଖରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ମୋର ପାପ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି।
ତଥା ଲାଲପ୍ଯମାନେ ତୁ ଧର୍ମରାଜେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରେ। ଧୌମ୍ଯପ୍ରଭୃତଯଃ ସର୍ଵେ ତତ୍ରାଜଗ୍ମୁର୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଏଭଳି ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଦୁଃଖରେ କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଥିବାବେଳେ, ଧୌମ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ତେ ସମାଶ୍ଵାସଯାମାସୁରାଶୀର୍ଭିଶ୍ଚାପ୍ଯପୂଜଯନ୍। ରାକ୍ଷୋଘ୍ନାଂଶ୍ଚ ତଥା ମନ୍ତ୍ରାଞ୍ଜେପୁଶ୍ଚକ୍ରୁଶ୍ଚ ତେ କ୍ରିଯାଃ
ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ, ରାକ୍ଷସ ନାଶକ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିଲେ ଓ ଆବଶ୍ୟକ କ୍ରିୟା କଲେ।
ପଠ୍ଯମାନେଷୁ ମନ୍ତ୍ରେଷୁ ଶାନ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ପରମର୍ଷିଭିଃ। ସ୍ପୃଶ୍ଯମାନା କରୈଃ ଶୀତୈଃ ପାଣ୍ଡଵୈଶ୍ଚ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ଯେତେବେଳେ ମହାର୍ଷିମାନେ ଶାନ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ୁଥିଲେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ଢଣ୍ଡା ହାତରେ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିଲେ।
ସେଵ୍ଯମାନା ଚ ଶୀତେନ ଜଲମିଶ୍ରେଣ ଵାଯୁନା। ପାଞ୍ଚାଲୀ ସୁଖମାସାଦ୍ଯ ଲେଭେ ଚେତଃ ଶନୈଃ ଶନୈଃ
ଢଣ୍ଡା ପାଣି ମିଶିତ ବାତାସରେ ସେବା ମିଳିବା ସହିତ, ପାଞ୍ଚାଳୀ ଦୀରେ ଦୀରେ ସୁଖ ଓ ଚେତନା ପୁନଃ ପାଇଲେ।
ପରିଗୃହ୍ଯଚ ତାଂ ଦୀନାଂ କୃଷ୍ଣାମଜିନସଂସ୍ତରେ। ପାର୍ଥା ଵିଶ୍ରାମଯାମାସୁର୍ଲବ୍ଧସଂଜ୍ଞାଂ ତପସ୍ଵିନମ୍
ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଥିବା କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ମୃଗଚର୍ମ ଉପରେ ବସାଇ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ, ପୃଥାପୁତ୍ରମାନେ ସେ ତପସ୍ୱିନୀ ଜଣେ ମହିଳା, ଯିଏ ପୁନି ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଫେରାଇଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ବିଶ୍ରାମ କରାଇଲେ।
ତସ୍ଯା ଯମୌ ରକ୍ତତଲୌ ପାଦୌ ପୂଜିତଲକ୍ଷଣୌ। କରାଭ୍ଯାଂ କିଣଜାତାଭ୍ଯାଂ ଶନକୈଃ ସଂଵଵାହତୁଃ
ଯମଜୁଗଳ, ଯାଁହାଙ୍କର ହାତ ଲାଲ ଏବଂ ପାଦରେ ପୂଜାର ଚିହ୍ନ ଥିଲା, ସେମାନେ ଦେଖିଦେଖି ତାଙ୍କର କଠିନ ହାତରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ତାଙ୍କର ପାଦ ମାଲିସ କରିଦେଲେ।
ପର୍ଯାଶ୍ଵାସଯଦପ୍ଯେନାଂ ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଉଵାଚ ଚ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଭୀମସେନମିଦଂ ଵଚଃ
ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ, ଏବଂ କୁରୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ବହଵଃ ପର୍ଵତା ମୀମ ଵିଷମା ହିମଦୁର୍ଗମାଃ। ତେଷୁ କୃଷ୍ଣା ମହାବାହୋ କଥଂ ନୁ ଵିଚରିଷ୍ଯତି
ଏଠାରେ ବହୁତ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ମହାବାହୁ, ଯେଉଁଠାରେ ରାସ୍ତା ଅସମତଳ ଏବଂ ବରଫରେ ଢାକିଥାଏ; ଏମିତି ସ୍ଥାନରେ କୃଷ୍ଣା କିପରି ଚାଲିପାରିବେ?
ତ୍ଵାଂ ରାଜନ୍ରାଜପୁତ୍ରୀଂ ଚ ଯମୌ ଚ ପୁରୁଷର୍ଷଭ। ସ୍ଵଯଂ ନେଷ୍ଯାମି ରାଜେନଦ୍ର ମା ଵିଷାଦେ ମନୁଃ କୃଥାଃ
ହେ ରାଜା, ମୁଁ ନିଜେ ତୁମେ, ରାଜକୁମାରୀ ଏବଂ ଯମଜୁଗଳଙ୍କୁ ବୋକାଇ ନେଇଯିବି; ତୁମେ ମନରେ ଦୁଃଖ ନେଉନାହାନ୍ତୁ।
ଅଥଵା ଯୋ ମଯା ଜାତୋ ଵିହଗୋ ମଦ୍ବଲୋପମଃ। ଵହେଦନଘ ସର୍ଵାନ୍ନୋ ଵଚନାତ୍ତେ ଘଟୋତ୍କଚଃ
କିମ୍ବା, ମୋ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ପକ୍ଷୀ ସଦୃଶ ଏବଂ ମୋ ଶକ୍ତି ସମାନ ଯିଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବୋକାଇ ନେଇପାରିବେ, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷି, ତୁମେ ଆଦେଶ ଦିଅ — ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଘଟୋତ୍କଚ।
ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ବଲଵାଞ୍ଶୂରଃ ସଦ୍ଯୋ ରାକ୍ଷସପୁଙ୍ଗଵଃ। ଭକ୍ତୋଽସ୍ମାନୌରସଃ ପୁତ୍ରୋ ନେତୁମର୍ହତି ମାତରମ୍
ସେ ଧର୍ମ ଜଣାନ୍ତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ସୂରବୀର, ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଆମ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ, ମୋ ଜନ୍ମର ପୁତ୍ର, ସେ ତାଙ୍କର ମାଆଁକୁ ବୋକାଇ ନେଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ତଵ ଭୀମ ସୁତେନାହଂ ନୀତୋ ଭୀମପରାକ୍ରମ। ଅକ୍ଷତଃ ସହ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯା ଗଚ୍ଛେଯଂ ଗନ୍ଧମାଦନମ୍
ଭୀମ, ତୁମ ପୁତ୍ର ଯିଏ ତୁମ ପରାକ୍ରମ ଧାରଣ କରିଛି, ତାଙ୍କ ସହିତ ମୁଁ ଏବଂ ପାଞ୍ଚାଳୀ ଅକ୍ଷତ ଅବସ୍ଥାରେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତକୁ ପହଁଚିପାରିବୁ।
ଭ୍ରାତୁର୍ଵଚନମାଜ୍ଞାଯ ଭୀମସେନୋ ଘଟୋତ୍କଚମ୍। `ଚିନ୍ତଯାମାସ ବଲଵାନ୍ମହାବଲପରାକ୍ରମମ୍
ଭାଇଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଭୀମସେନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ବିରାଟ ପରାକ୍ରମୀ, ଘଟୋତ୍କଚଙ୍କୁ ମନେ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଘଟୋତ୍କଚଶ୍ଚ ଧର୍ମାତ୍ମା ସ୍ମୃତମାତ୍ରଃ ପିତୁସ୍ତଦା। କୃତାଞ୍ଜଲିରୁଷାତିଷ୍ଠଦଭିଵାଦ୍ଯାଥ ପାଣ୍ଡଵାନ୍। ବ୍ରାହ୍ମଣାଂଶ୍ଚ ମହାବାହୁଃ ସ ଚ ତୈରମିନନ୍ଦିତଃ
ଏହିପରି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଘଟୋତ୍କଚ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ମନେ କରିବା ସହିତ ସାଥି ସାଥି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ହାତ ଯୋଡ଼ି ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ।
ଉଵାଚ ଭୀମସେନଂ ସ ପିତରଂ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ
ସତ୍ୟବୀର ଘଟୋତ୍କଚ ତାଙ୍କ ପିତା ଭୀମସେନଙ୍କୁ କହିଲେ—
ସ୍ମୃତୋଽସ୍ମି ଭଵତା ଶୀଘ୍ରଂ ଶୁଶ୍ରୂଷୁରହମାଗତଃ। ଆଜ୍ଞାପଯ ମହାବାହୋ ସର୍ଵଂ କର୍ତାଽସ୍ମ୍ଯସଂଶଯମ୍
ମୁଁ ତୁମେ ମନେ କରିବା ସହିତ ତୁରନ୍ତ ଆସିଛି, ସେବା ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ; ମହାବାହୁ, ଆଦେଶ ଦିଅ, ମୁଁ ସବୁ କାମ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କରିଦେବି।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଭୀମସେନସ୍ତୁ ରାକ୍ଷସଂ ପରିଷସ୍ଵଜେ। ଚିନ୍ତାଯା ସମନପ୍ରାପ୍ତମିତ୍ଯୁଵାଚ ଵୃକୋଦରଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭୀମସେନ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଏବଂ ବୃକୋଦର ଚିନ୍ତା ମୁକ୍ତ ହୋଇ କହିଲେ—
ହୈଡିମ୍ବେଯ ପରିଶ୍ରାନ୍ତା ତଵ ମାତାଽପରାଜିତା। ତ୍ଵଂ କଚ କାମଗମସ୍ତାତ ବଲଵାନ୍ଵହ ତାଂ ଖଗ
ହେ ହିଡିମ୍ବାପୁତ୍ର, ତୁମ ଅଜୟ ମାଆଁ ଅତି କ୍ଲାନ୍ତ; ତୁମେ ଯେଉଁଠିକୁ ଇଚ୍ଛା କରିପାର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ପକ୍ଷୀ ସମାନ ତୁମେ, ତାଙ୍କୁ ବୋକାଇ ନେଅ।
ସ୍କନ୍ଧମାରୋପ୍ଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ମଧ୍ଯେଽସ୍ମାକଂ ଵିହାଯସା। ଗଚ୍ଛ ନୀଚିକଯା ଗତ୍ଯା ଯଥା ଚୈନାଂ ନ ପୀଡଯେଃ
ତାଙ୍କୁ ତୁମ ମୋଡ଼ ଉପରେ ଧରି, ସାବଧାନରେ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଉଡ଼, ଧୀରେ ଧୀରେ ଏବଂ ନିମ୍ନ ଉଡ଼ାଣ କର, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ନ ହେଉ।
ଧର୍ମରାଜଂ ଚ ଧୌମ୍ଯଂ ଚ କୃଷ୍ଣାଂ ଚ ଯମଜୌ ତଥା। ଏକୋପ୍ଯହମଲଂ ଵୋଢୁଂ କିମୁତାଦ୍ଯ ସହାଯଵାନ୍
ମୁଁ ଏକା ଧର୍ମରାଜ, ଧୌମ୍ୟ, କୃଷ୍ଣା ଏବଂ ଯମଜୁଗଳଙ୍କୁ ବୋକାଇ ନେଇପାରିବି; ତାପରି ଆଜି ମୋ ସହଯୋଗୀ ଥିଲେ ତ ଏହା ଅଧିକ ସହଜ।
[ଅନ୍ଯେ ଚ ଶତଶଃ ଶୂରା ଵିହଙ୍ଗାଃ କାମରୂପିଣଃ। ସର୍ଵାନ୍ଵୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ସାର୍ଧଂ ଵକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ସହିତାଽନଘ। `ମନ୍ଦଂମନ୍ଦଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ଵହନ୍ଦ୍ରୁପଦନନ୍ଦିନୀମ୍
ଅନ୍ୟ ଶତଶଃ ସୂରବୀର, ପକ୍ଷୀ ଆକାର ଏବଂ ଇଚ୍ଛାରୂପୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବୋକାଇ ନେଇଯିବେ, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷି; ମୁଁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଡ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ବୋକାଇ ନେଇଯିବି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତତଃ କୃଷ୍ଣାମୁଵାହ ସ ଘଟୋତ୍କଚଃ। ପାଣ୍ଡୂନାଂ ମଧ୍ଯଗୋ ଵୀରଃ ପାଣ୍ଡଵାନପି ଚାପରେ
ଏପରି କହି, ଘଟୋତ୍କଚ ବୀର କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ବୋକାଇ ନେଲେ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଲେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ବୋକାଇ ନେଲେ।