ଶ୍ରୋତୁଂ ଵିସ୍ତରଶଃ ସର୍ଵଂ ତ୍ଵଂ ହି ତସ୍ଯ ପ୍ରତିଶ୍ରଯଃ
ସମସ୍ତ କଥା ଏହିଠାରେ ଖୋଲାସା ଭାବରେ ଶୁଣିବା ପାଇଁ ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ।
ଯତ୍ତେଽହଂ ପରିପୃଷ୍ଟୋଽସ୍ମି କଥାମେତାଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିର। ତତ୍ସର୍ଵମଖିଲେନେହ ଶ୍ରୂଯତାଂ ମମ ଭାଷତଃ
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତୁମେ ଯେଉଁ କଥା ପଚାରିଛ, ସେଥିରେ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କହୁଛି, ମୋ ମୁଖରୁ ଏହା ସାବଧାନରେ ଶୁଣ।
ପୁରା କୃତଯୁଗେ ତାତ ଵର୍ତମାନେ ଭଯଂକରେ। ଯମତ୍ଵଂ କାରଯାମାସ ଆଦିଦେଵଃ ପୁରାତନଃ
ପୁରୁଣା କୃତଯୁଗରେ, ହେ ପୁତ୍ର, ଭୟଙ୍କର ସମୟରେ, ପ୍ରାଚୀନ ଆଦିଦେବତା ଯମର ନିୟମ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ।
ଯମତ୍ଵଂ କୁର୍ଵତସ୍ତସ୍ଯ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ନ ତତ୍ର ମ୍ରିଯତେ କଶ୍ଚିଜ୍ଜାଯତେ ଵା ତଥାଽଚ୍ଯୁତ
ଯେତେବେଳେ ସେ ଜ୍ଞାନୀ ଦେବତାମାନେ ଯମର ନିୟମ ନିର୍ମାଣ କରୁଥିଲେ, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ସେଠାରେ କେହି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁନଥିଲେ, କିମ୍ବା ଜନ୍ମ ନେଉନଥିଲେ।
ଵର୍ଧନ୍ତେ ପକ୍ଷିସଙ୍ଘାଶ୍ଚ ତଥା ପଶୁଗଵେଡକମ୍। ଗଵାଶ୍ଵଂ ଚ ମୃଗାଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵେ ତେ ପିଶିତାଶନାଃ
ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଝୁଣ୍ଡ, ଗାଈ, ଛୋଗଳି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଶୁମାନେ, ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା, ଓ ବନ୍ୟପଶୁମାନେ—ଏହି ସମସ୍ତ ମାଂସାହାରୀ ପ୍ରଜାତି ବେଶିବାରେ ଲାଗିଲେ।
ତଥା ପୁରୁଷଶାର୍ଦୂଲ ମାନୁପାଶ୍ଚ ପରଂତପ। ସହସ୍ରଶୋ ହ୍ଯଯୁତଶୋ ଵର୍ଧନ୍ତେ ସଲିଲଂ ଯଥା
ଏହିପରି ହେ ପୁରୁଷସିଂହ, ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟ ହଜାର ହଜାର, ଦଶ ହଜାର ହଜାର ଭାବେ, ପାଣି ପରି ବଢ଼ିଯାଉଥିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ସଂକୁଲେ ତାତ ଵର୍ତମାନେ ଭଯଂକରେ। ଅତିଭାରାଦ୍ଵସୁମତୀ ଯୋଜନାନାଂ ଶତଂ ଗତା
ଏହି ଭୟଙ୍କର ଓ ଅସ୍ଥିର ସମୟରେ, ହେ ପୁତ୍ର, ପୃଥିବୀ ଅତିରିକ୍ତ ଭାରରେ ଦବିଯାଇ, ଶତ ଯୋଜନ ତଳକୁ ଚାଲିଗଲା।
ସା ଵୈ ଵ୍ଯଥିତସର୍ଵାଙ୍ଗୀ ଭାରେଣାକ୍ରାନ୍ତଚେତନା। ନାରାଯଣଂ ଵରଂ ଦେଵଂ ପ୍ରପନ୍ନା ଶରଣଂ ଗତା
ସମଗ୍ର ଦେହ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଓ ମନ ଭାରରେ ଦବିଯାଇ, ସେ ପୃଥିବୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା ନାରାୟଣଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।
ଭଗଵଂସ୍ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଦ୍ଧି ତିଷ୍ଠେଯଂ ସୁଚିରଂ ତ୍ଵିହ। ଭାରେଣାସ୍ମି ସମାକ୍ରାନ୍ତା ନ ଶକ୍ନୋସ୍ମି ସ୍ମ ଵର୍ତିତୁମ୍
‘ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ ମୁଁ ଏଠାରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିପାରିବି; ମୁଁ ଏହି ଭାରରେ ଦବିଯାଇଛି, ଆଉ ରହିପାରୁନାହିଁ।’
ମମେମଂ ଭଗଵନ୍ଭାରଂ ଵ୍ଯପନେତୁଂ ତ୍ଵମର୍ହସି। ଶରଣାଗତାଽସ୍ମି ତେ ଦେଵ ପ୍ରସାଦଂ କୁରୁ ମେ ଵିଭୋ
‘ମୋର ଏହି ଭାର ଦୂର କରିବାକୁ ଆପଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛି—ମୋତେ କୃପା କରନ୍ତୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ।’
ତସ୍ଯାସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭଗଵାନକ୍ଷରଃ ପ୍ରଭୁଃ। ପ୍ରୋଵାଚ ଵଚନଂ ହୃଷ୍ଟଃ ଶ୍ରାଵ୍ଯାରସମୀରିତମ୍
ତାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଅବିନାଶୀ ପ୍ରଭୁ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଶୁଣିବାକୁ ଭଲ ଲାଗୁଥିବା ମଧୁର କଥା କହିଲେ।
ନ ତେ ମହି ଭଯଂ କାର୍ଯଂ ଭାରାର୍ତେ ଵସୁଧାରିଣି। ଅଯମେଵଂ ତଥା କୁର୍ମି ଯଥା ଲଧ୍ଵୀ ଭଵିଷ୍ଯସି
‘ହେ ପୃଥିବୀ, ଭାର ବୋହିବାରିଣୀ, ତୁମେ ଭୟ କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ; ମୁଁ ଏମିତି କରିବି ଯେ, ତୁମେ ପୁଣି ହଲୁକା ହେବ।’
ସ ତାଂ ଵିସର୍ଜଯିତ୍ଵା ତୁ ଵସୁଧାଂ ଶୈଲକୁଣ୍ଡଲାମ୍। ତତୋ ଵରାହଃ ସଂଵୃତ୍ତ ଏକଶୃଙ୍ଗୋ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ
ତାପରେ, ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ପୃଥିବୀକୁ ଛାଡ଼ି, ସେ ଏକ ଶୁଣ୍ଡ ଥିବା ଦୀପ୍ତିମାନ ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।
ରକ୍ତାଭ୍ଯାଂ ନଯନାଭ୍ଯାଂ ତୁ ଭଯମୁତ୍ପାଦଯନ୍ନିଵ। ଧୂମଂ ଚ ଜ୍ଵଲଯଁଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ତତ୍ର ଦେଶେ ଵ୍ଯଵର୍ଧତ
ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଆଖି ରକ୍ତ ରଙ୍ଗର, ଭୟ ଦେଉଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଧୂଆଁ ଓ ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱାଳା ନିସ୍ସରଣ କରୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବଢ଼ିଲେ।
ସ ଗୃହୀତ୍ଵା ଵସୁମତୀଂ ଶୃଙ୍ଗେଣୈକେନ ଭାସ୍ଵତା। ଯୋଜନାନାଂ ଶତଂ ଵୀର ସମୁଦ୍ଧରତି ସୋଽକ୍ଷରଃ
ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଏକ ଶୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀକୁ ଧରି, ଶତ ଯୋଜନ ଉପରକୁ ଉଠାଇଲେ, ହେ ବୀର।
ତସ୍ଯାଂ ଚୋଦ୍ଧାର୍ଯମାଣାଯାଂ ସଂକ୍ଷୋଭଃ ସମଜାଯତ। ଦେଵାଃ ସଂକ୍ଷୁଭିତାଃ ସର୍ଵେ ଋଷଯଶ୍ଚ ତପୋଧନାଃ
ପୃଥିବୀ ଉଠାଯାଉଥିବା ସମୟରେ ବଡ଼ ଅଶାନ୍ତି ହେଲା; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ତପସ୍ଵୀ ଋଷିମାନେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲେ।
ହାହାଭୂତମଭୂତ୍ସର୍ଵଂ ତ୍ରିଦିଵଂ ଵ୍ଯୋମ ଭୂସ୍ତଥା। ନ ପର୍ଯଵସ୍ଥିତଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଦେଵୋ ଵା ମାନୁଷୋପି ଵା
ସମସ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗ, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ‘ହାହା’ ଚିତ୍କାରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା; କେହି ଦେବତା କିମ୍ବା ମଣିଷ ଶାନ୍ତ ରହିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତତୋ ବ୍ରହ୍ମାଣମାସୀନଂ ଜ୍ଵଲମାନମିଵ ଶ୍ରିଯା। ଦେଵାଃ ସର୍ଷିଗଣାଶ୍ଚୈଵ ଉପତସ୍ଥୁରନେକଶଃ
ତାପରେ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଅନେକ ଋଷିମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ, ଶ୍ରୀରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଆସନରେ ବସିଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଉପସର୍ପ୍ଯ ଚ ଦେଵେଶଂ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଲୋକସାକ୍ଷିକମ୍। ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରାଞ୍ଜଲଯଃ ସର୍ଵେ ଵାକ୍ଯମୁଚ୍ଚାରଯଂସ୍ତଦା
ତାପରେ ସମସ୍ତେ ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ସାକ୍ଷୀ ହେଉଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ହାତ ଜୋଡି ନମ୍ରତା ସହିତ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଲୋକାଃ ସଂକ୍ଷୁଭିତାଃ ସର୍ଵେ ଵ୍ଯାକୁଲଂ ଚ ଚରାଚରମ୍। ସମୁଦ୍ରାଣାଂ ଚ ସଂକ୍ଷୋଭସ୍ତ୍ରିଦଶେଶ ପ୍ରକାଶତେ
ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛି, ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ଅଛନ୍ତି। ଅମରଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ସାଗରମାନେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି, ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଉଛି।
ସୈଷା ଵସୁମତୀ କୃତ୍ସ୍ନା ଯୋଜନାନାଂ ଶତଂ ଗତା। କିମେତତ୍କିଂପ୍ରଭାଵେଣ ଯେନେଦଂ ରଵ୍ଯାକୁଲଂ ଜଗତ୍। ଆଖ୍ଯାତୁ ନୋ ଭଵାଞ୍ଶୀଘ୍ରଂ ଵିସଂଜ୍ଞାଃ ସ୍ମେହ ସର୍ଵଶଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଶତ ଯୋଜନ ତଳକୁ ଡୁବିଯାଇଛି। ଏହା କାହିଁକି, କ'ଣ ଏହାର କାରଣ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏଭଳି ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛି? ଦୟାକରି ଆମକୁ ଶୀଘ୍ର କହନ୍ତୁ, କାରଣ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଅସ୍ମର୍ଷ ହୋଇଯାଇଛୁ।
ଅସୁରେଭ୍ଯୋ ଭଯଂ ନାସ୍ତି ଯୁଷ୍ମାକଂ କୁତ୍ରଚିତ୍କ୍ଵଚିତ୍। ଶ୍ରୂଯତାଂ ଯତ୍କୃତେ ତ୍ଵେଷ ସଂକ୍ଷୋଭୋ ଜାଯତେଽମରାଃ
ତୁମମାନେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଅସୁରମାନେ ପାଖରୁ କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ। ହେ ଦେବଗଣ, ଏହି ବିଘ୍ନ କାହିଁକି ହେଉଛି, ସେଥିର କାରଣ ଶୁଣ।
ଯୋସୌ ସର୍ଵତ୍ରଗଃ ଶ୍ରୀମାନକ୍ଷରାତ୍ମା ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ। ତସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵାତ୍ସଂକ୍ଷୋଭସ୍ତ୍ରିଦିଵସ୍ଯ ପ୍ରକାଶତେ
ଯିଏ ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା, ଅକ୍ଷୟ ଓ ଶ୍ରୀମାନ୍, ସେଇ ଆତ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ଏହି ତିନି ଲୋକରେ ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖାଯାଉଛି।
ଯୈଷା ଵସୁମତୀ କୃତ୍ସ୍ନା ଯୋଜନାନାଂ ଶତଂ ଗତା। ସମୁଦ୍ଧୃତା ପୁନସ୍ତେନ ଵିଷ୍ଣୁନା ପରମାତ୍ମନା
ଏହି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ, ଯାହା ଶତ ଯୋଜନ ତଳକୁ ଡୁବିଯାଇଥିଲା, ସେଇ ପରମାତ୍ମା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁନି ଉଠାଯାଇଛି।
ତସ୍ଯାମୁଦ୍ଧାର୍ଯମାଣାଯାଂ ସଂକ୍ଷୋଭଃ ସମଜାଯତ। ଏଵଂ ଭଵନ୍ତୋ ଜାନନ୍ତୁ ଚ୍ଛିଦ୍ଯତାଂ ସଂଶଯଶ୍ଚ ଵଃ
ସେଉଁଠାରେ ପୃଥିବୀ ଉଠାଯାଉଥିବା ବେଳେ ବିଘ୍ନ ହୋଇଥିଲା। ଏହି କଥା ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଜାଣ, ଏବଂ ତୁମର ସନ୍ଦେହ ଦୂର ହେଉ।
କ୍ଵ ତଦ୍ଭୂତଂ ଵସୁମତୀଂ ସମୁଦ୍ଧରତି ହୃଷ୍ଟଵତ୍। ତଂ ଦେଶଂ ଭଗଵନ୍ବ୍ରୂହି ତତ୍ର ଯାସ୍ଯାମହେ ଵଯମ୍
କେଉଁଠି ସେଠାରେ ପୃଥିବୀ ଆନନ୍ଦରେ ଉଠାଯାଉଛି? ହେ ଭାଗ୍ୟବାନ, ସେଠି କେଉଁ ଦେଶ ତାହା ଆମକୁ କହ, ଯାହାକୁ ଆମେ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।
ହନ୍ତ ଗଚ୍ଛତ ଭଦ୍ରଂ ଵୋ ନନ୍ଦନେ ପଶଯ୍ତ ସ୍ଥିତମ୍। ଏଷୋତ୍ର ଭଗଵାଞ୍ଶ୍ରୀମାନ୍ମୁପର୍ଣଃ ସଂପ୍ରକାଶତେ
ଆସ, ଭଲରେ ଯାଅ, ନନ୍ଦନବନରେ ଅବସ୍ଥିତ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦେଖ। ଏଠାରେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଉପବର୍ଣ୍ଣ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ଵାରାଦେଣୈଵ ରୂପେଣ ଭଗଵାଁଲ୍ଲୋକଭାଵନଃ। କାଲାନଲ ଇଵାଭାତି ପୃଥିଵୀତଲମୁଦ୍ଧରନ୍
ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଭଗବାନ ବରାହ ରୂପରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇ, ସଂହାର ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୋଇ, ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଉଛନ୍ତି।
ଏତସ୍ଯୋରସି ସୁଵ୍ଯକ୍ତଂ ଶ୍ରୀଵତ୍ସମଭିରାଜତେ। ପଶ୍ଯଧ୍ଵଂ ଵିବୁଧାଃ ସର୍ଵେ ଭୂତମେତଦନାମଯମ୍
ତାଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଚମକୁଛି। ହେ ଦେବଗଣ, ସମସ୍ତେ ଏହି ଦୁଃଖରହିତ ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖ।
ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାତ୍ମାନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଚାମରାଃ। ପିତାମହଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଜଗ୍ମୁର୍ଦେଵା ଯଥାଗତମ୍
ତାପରେ ସେଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ପିତାମହଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଚାଲିଗଲେ।