ନ ମୋକ୍ଷ୍ଯସେ ଵୈ ଵଦମାନୋ ନିମଜ୍ଜନ୍ ଜଲଂ ପ୍ରପନ୍ନଃ ସରିତାମିଵାଧନଃ। ହୁତାଶନସ୍ଯେଵ ସମିଦ୍ଧତେଜସଃ ସ୍ଥିରୋ ଭଵସ୍ଵେହ ମମାଦ୍ଯ ଵନ୍ଦିନ୍
ତୁମେ ବିବାଦ କରି ମୁକ୍ତି ମିଳିବେନାହିଁ, ଯେପରି ଜଳରେ ପଡିଥିବା ଦରିଦ୍ର ଡୁବିଯାଏ; ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱାଳା ଦେଇ ଦେଖାଯାଏ, ତେଣୁ ଆଜି ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଦୃଢ଼ ରୁହ।
ଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ଶଯାନଂ ପ୍ରତି ମା ପ୍ରବୋଧ ଆଶୀଵିଷଂ ସୃକ୍ଵିଣୀ ସଂଲିହାନମ୍। ପଦା ହତସ୍ଯେହ ଶିରୋଭିହତ୍ଯ ନାଦଷ୍ଟୋ ଵୈ ମୋକ୍ଷ୍ଯସେ ତନ୍ନିବୋଧ
ଶୁଇଥିବା ବାଘକୁ ଜାଗାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଝାଳ ଦେଇଥିବା ସାପକୁ ଛୁଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ପା ଦେଇ କିମ୍ବା ମୁଣ୍ଡ ଦେଇ ଘାତ କରିଲେ, ଦଂଶ ଠାରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିବେନାହିଁ—ଏହା ଜାଣ।
ଯୋ ଵୈ ଦର୍ପାତ୍ସଂହନନୋପପନ୍ନଃ ସୁଦୁର୍ବଲଃ ପର୍ଵତମାଵିହନ୍ତି। ତସ୍ଯୈଵ ପାଣିଃ ସନଖୋ ଵିଦୀର୍ଯତେ ନ ଚୈଵ ଶୈଲସ୍ଯ ହି ଦୃଶ୍ଯତେ ଵ୍ରଣଃ
ଯେଉଁଜଣେ ଅହଂକାରରେ ଦୁର୍ବଳ ଶକ୍ତି ନେଇ ପାହାଡ଼କୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ, ସେ ନିଜ ହାତ ଓ ନଖକୁ ଘାୟଲ କରେ, କିନ୍ତୁ ପାହାଡ଼ରେ କୌଣସି ଘାଉ ଦେଖାଯାଏନାହିଁ।
ସର୍ଵେ ରାଜ୍ଞୋ ମୈଥିଲସ୍ଯ ମୈନାକସ୍ଯେଵ ପର୍ଵତାଃ। ନିକୃଷ୍ଟଭୂତା ରାଜାନୋ ଵତ୍ସା ହ୍ଯନଡୁହୋ ଯଥା
ମୈଥିଲ ରାଜାଙ୍କ ପାଖରେ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ମେନାକ ପାହାଡ଼ ପରି ଅପରିପକ୍ୱ; ଗାଁର ଛୋଟ ଛୋଟ ଛୋଟା ପରି।
ଯଥା ମହେନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରଵରଃ ସୁରାଣାଂ ନଦୀଷୁ ଗଙ୍ଗା ପ୍ରଵରା ଯଥୈଵ। ତଥା ନୃପାଣାଂ ପ୍ରଵରସ୍ତ୍ଵମେକୋ ଵନ୍ଦିଂ ସମଭ୍ଯାନଯ ମତ୍ସକାଶମ୍
ଯେପରି ମହେନ୍ଦ୍ର ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେପରି ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ବାଣୀକୁ ମୋ ସାମ୍ନାକୁ ଆଣ।
ଏଵମଷ୍ଟାଵକ୍ରଃ ସମିତୌ ହି ଗର୍ଜ- ଞ୍ଜାତକ୍ରୋଧୋ ଵନ୍ଦିନମାହ ରାଜନ୍। ଉକ୍ତେ ଵାକ୍ଯେ ଚୋତ୍ତରଂ ମେ ବ୍ରଵୀହି ଵାକ୍ଯସ୍ଯ ଚାପ୍ଯୁତ୍ତରଂ ତେ ବ୍ରଵୀମି
ଏପରି ଅଷ୍ଟାବକ୍ର ସଭାରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଗର୍ଜନ କଲେ, ବାଣୀକୁ କହିଲେ: 'ମୋ କଥାର ଉତ୍ତର ଦିଅ, ମୁଁ ତୁମର କଥାର ଉତ୍ତର ଦେଇବି।'
ଏକ ଏଵାଗ୍ନିର୍ବହୁଧା ସମିଧ୍ଯତେ ଏକଃ ସୂର୍ଯଃ ସର୍ଵମିଦଂ ଵିଭାତି। ଏକୋଽଵୀରୋ ଦେଵରାଜୋଽରିହନ୍ତା ଯମଃ ପିତୃଣାମୀଶ୍ଵରଶ୍ଚୈକ ଏଵ
ଏକ ଅଗ୍ନି ଅନେକ ଭାବରେ ଜ୍ୱାଳିଥାଏ; ଏକ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତକୁ ଆଲୋକିତ କରେ; ଏକ ଇନ୍ଦ୍ର ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦଳନ କରେ; ଏବଂ ଏକମାତ୍ର ଯମ ପିତୃମାନଙ୍କ ଅଧିପତି।
ଦ୍ଵାଵିନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ଚରତୋ ଵୈ ସଖାଯୌ ଦ୍ଵୌ ଦେଵର୍ଷୀ ନାରଦପର୍ଵତୌ ଚ। ଦ୍ଵାଵଶ୍ଵିନୌ ଦ୍ଵେ ରଥସ୍ଯାପି ଚକ୍ରେ ଭାର୍ଯାପତୀ ଦ୍ଵୌ ଵିହିତୌ ଵିଧାତ୍ରା
ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ଦୁଇଜଣ ମିଶି ସଙ୍ଗୀ ଭାବରେ ଚଳନ୍ତି; ଦୁଇ ଦେବଋଷି—ନାରଦ ଓ ପର୍ବତ; ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ; ଦୁଇ ରଥର ଚକ୍ର; ଦୁଇ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ପତି ଓ ପତ୍ନୀ।
ତ୍ରିଃ ସୂଯତେ କର୍ମଣା ଵୈ ପ୍ରଜେଯଂ ତ୍ରଯୋ ଯୁକ୍ତା ଵାଜପେଯଂ ଵହନ୍ତି। ଅଧ୍ଵର୍ଯଵସ୍ତ୍ରିସଵନାନି ତନ୍ଵତେ ତ୍ରଯୋ ଲୋକାସ୍ତ୍ରୀଣି ଜ୍ଯୋତୀଂଷି ଚାହୁଃ
କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ତିନିପ୍ରକାର ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ତିନି ଯୋଡା ଘୋଡା ବାଜାପେୟ ଉଠାନ୍ତି; ତିନି ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ତିନି ସୋମ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି; ତିନି ଲୋକ ଓ ତିନି ଆଲୋକ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।
ଚତୁଷ୍ଟଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ନିକେତଂ ଚତ୍ଵାରୋ ଵର୍ଣା ଯଜ୍ଞମିମଂ ଵହନ୍ତି। ଦିଶଶ୍ଚତସ୍ରୋ ଵର୍ଣଚତୁଷ୍ଟଯଂ ଚ ଚତୁଷ୍ପଦା ଗୌରପି ଶଶ୍ଵଦୁକ୍ତା
ଚାରିଟି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ନିବାସ; ଚାରିଟି ବର୍ଣ୍ଣ ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ବହନ କରନ୍ତି; ଚାରିଟି ଦିଶା ଓ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି; ଗାଁ ସଦା ଚାରିଟି ପା ଥାଏ।
ପଞ୍ଚାଗ୍ନଯଃ ପଞ୍ଚପଦା ଚ ପଙ୍କ୍ତି- ର୍ଯଜ୍ଞାଃ ପଞ୍ଚୈଵାପ୍ଯଥ ପଞ୍ଚେନଦ୍ରିଯାଣି। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵେଦେ ପଞ୍ଚଚୂଡାପ୍ସରାଶ୍ଚ ଲୋକେ ଖ୍ଯାତଂ ପଞ୍ଚନଦଂ ଚ ପୁଣ୍ଯମ୍
ପାଞ୍ଚ ଅଗ୍ନି, ପାଞ୍ଚ ପଦ ଚଁଦ, ପାଞ୍ଚ ବିଧିର ଯଜ୍ଞ, ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ — ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭେଦରେ ଦେଖିଲେ; ବେଦରେ ପାଞ୍ଚ ଚୁଡ଼ା ଅପ୍ସରା ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପବିତ୍ର ପାଞ୍ଚ ନଦୀ ଦେଶ ଅଛି।
ଷଡାଧାନେ ଦକ୍ଷିଣାମାହୁରେକେ ଷଟ୍ ଚୈଵେମେ ଋତଵଃ କାଲଚକ୍ରମ୍। ଷଡିନ୍ଦ୍ରିଯାଣ୍ଯୁତ ଷଟ୍ କୃତ୍ତିକାଶ୍ଚ ଷଟ୍ ସାଦ୍ଯସ୍କାଃ ସର୍ଵଵେଦେଷୁ ଦୃଷ୍ଟାଃ
କିଛି ଲୋକ ଛଅ ପ୍ରକାର ଦାନକୁ ନିୟମ ଭାବେ କହନ୍ତି; ଏହି ଛଅ ହେଉଛି ଋତୁ, କାଳର ଚକ୍ର; ଛଅ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ଛଅ କୃତ୍ତିକା ତାରା, ଏବଂ ଛଅ ସାଦ୍ୟସ୍କ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ବେଦରେ ଦେଖାଯାଏ।
ସପ୍ତ ଗ୍ରାମ୍ଯାଃ ପଶଵଃ ସପ୍ତ ଵନ୍ଯାଃ ସପ୍ତ ଚ୍ଛନ୍ଦାଂସି କ୍ରତୁମେକଂ ଵହନ୍ତି। ସପ୍ତର୍ଷଯଃ ସପ୍ତ ଚାପ୍ଯର୍ହଣାନି ସପ୍ତନ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରଥିତା ଚୈଵ ଵୀଣା
ସାତ ଗ୍ରାମ୍ୟ ପଶୁ, ସାତ ବନ୍ୟ ପଶୁ, ସାତ ଚଁଦ କ୍ରତୁକୁ ବହନ କରେ; ସାତ ଋଷି, ସାତ ଅର୍ପଣ, ଏବଂ ସାତ ତନ୍ତି ଥିବା ବୀଣା ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଅଷ୍ଟୌ ଶାଣାଃ ଶତମାନଂ ଵହନ୍ତି ତଥାଷ୍ଟପାଦଃ ଶରଭଃ ସିଂହଘାତୀ। ଅଷ୍ଟୌ ଵସୂଞ୍ଶୁଶ୍ରୁମ ଦେଵତାସୁ ଯୂପଶ୍ଚାଷ୍ଟାସ୍ରିର୍ଵିହିତଃ ସର୍ଵଯଜ୍ଞେ
ଆଠ ତାଣ୍ଡା ଏକ ଶତ ମାପକୁ ବହନ କରେ; ଏଭଳି ଆଠ ପଦ ଥିବା ଶରଭା, ସିଂହ ହନ୍ତା; ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଠ ଭାସୁ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯଜ୍ଞରେ ଆଠ କୋଣ ଥିବା ଯୂପ ନିୟମିତ।
ନଵୈଵୋକ୍ତାଃ ସାମିଧେନ୍ଯଃ ପିତୄଣାଂ ତଥା ପ୍ରାହୁର୍ନଵଯୋଗଂ ଵିସର୍ଗମ୍। ନଵାକ୍ଷରା ବୃହତୀ ସଂପ୍ରଦିଷ୍ଟା ନଵୈଵ ଯୋଗୋ ଗଣନାମେତି ଶଶ୍ଵତ୍
ନଁଟି ସାମିଧେନ୍ୟ କାଠ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉଲ୍ଲେଖିତ; ଏହିପରି ନଁଟି ଯୋଗ ଦାନରେ କହାଯାଏ; ବୃହତୀ ଚଁଦରେ ନଁଟି ଅକ୍ଷର ଅଛି, ଏବଂ ନଁଟି ସଂଖ୍ୟା ସଦା ଗଣନା ପାଇଁ କହାଯାଏ।
ଦିଶୋ ଦଶୋକ୍ତାଃ ପୁରୁଷସ୍ଯ ଲୋକେ ସହସ୍ରମାହୁର୍ଦଶପୂର୍ଣଂ ଶତାନି। ଦଶୈଵ ମାସାନ୍ବିଭ୍ରତି ଭର୍ଗଵତ୍ଯୋ ଦଶୈରକା ଦଶଦାଶା ଦଶାର୍ହାଃ
ଦଶ ଦିଶା ମନୁଷ୍ୟ ଲୋକରେ କହାଯାଏ; ଦଶ ଶତ ହେଉଛି ଏକ ହଜାର; ଭାର୍ଗବ ଜନନୀମାନେ ଦଶ ମାସ ଧରି ଗର୍ଭ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ଦଶ ଉଙ୍ଗୁଳି, ଦଶ ଦାନ, ଦଶ ଅର୍ହ ଅଛି।
ଏକାଦଶୈକାଦଶିନଃ ପଶୂନା- ମେକାଦଶୈଵାତ୍ର ଭଵନ୍ତି ଯୂପାଃ। ଏକାଦଶ ପ୍ରାଣଭୃତାଂ ଵିକାରା ଏକାଦଶୋକ୍ତା ଦିଵି ଦେଵେଷୁ ରୁଦ୍ରାଃ
ଏକାଦଶିନ୍ ନାମକ ପଶୁ ଏକାଦଶ ଅଛି; ଏଠି ମଧ୍ୟ ଏକାଦଶ ଯୂପ ଅଛି; ଏକାଦଶ ପ୍ରାଣୀର ରୂପାନ୍ତର ଅଛି; ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ର କହାଯାଏ।
ସଂଵତ୍ସରଂ ଦ୍ଵାଦଶମାସମାହୁ- ର୍ଜଗତ୍ଯାଃ ପାଦୋ ଦ୍ଵାଦଶୈଵାକ୍ଷରାଣି। ଦ୍ଵାଦଶାହଃ ପ୍ରାକୃତୋ ଯଜ୍ଞ ଉକ୍ତୋ ଦ୍ଵାଦଶାଦିତ୍ଯାନ୍କଥଯନ୍ତୀହ ଘୀରାଃ
ଏକ ବର୍ଷରେ ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ଅଛି; ଜଗତୀ ଚଁଦରେ ଦ୍ୱାଦଶ ଅକ୍ଷର ଅଛି; ସାଧାରଣ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ ଚାଲିଥାଏ; ଏଠି ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ ଉପରେ ଶ୍ଲୋକ ରଚିତ।
ଏତାଵଦୁକ୍ତ୍ଵା ଵିରରାମ ଵନ୍ଦୀ ଶ୍ଲୋକସ୍ଯାର୍ଧଂ ଵ୍ଯାଜହାରାଷ୍ଟଵକ୍ରଃ
ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କହି, ବନ୍ଦୀ ଅପେକ୍ଷା କଲେ; ଅଷ୍ଟାବକ୍ର ଏକ ଶ୍ଲୋକର ଅର୍ଧ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ତତୋ ମହାନୁଦତିଷ୍ଠନ୍ନିନାଦ- ସ୍ତୂଷ୍ଣୀଂଭୂତଂ ସୂତପୁତ୍ରଂ ନିଶମ୍ଯ। ଅଧୋମୁଖଂ ଧ୍ଯାନପରଂ ତଦାନୀ- ମଷ୍ଟାଵକ୍ରଂ ଚାପ୍ଯୁଦୀର୍ଯନ୍ତମେଵ
ତାପରେ, ବଡ଼ ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା; ସୂତପୁତ୍ର ଚୁପ୍ ହୋଇଗଲା, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ନମି, ଧ୍ୟାନରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ; ଏହି ସମୟରେ ଅଷ୍ଟାବକ୍ର କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତସ୍ମିଂସ୍ତଥା ସଂକୁଲେ ଵର୍ତମାନେ ସ୍ଫୀତେ ଯଜ୍ଞେ ଜନକସ୍ଯୋତ ରାଜ୍ଞଃ। ଅଷ୍ଟାଵକ୍ରଂ ପୂଜଯନ୍ତୋଽଭ୍ଯୁପେଯୁ- ର୍ଵିପ୍ରାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରାଞ୍ଜଲଯଃ ପ୍ରତୀତାଃ
ଏପରି ଉତ୍ତେଜନା ରହିଥିବା ଜନକ ରାଜାଙ୍କର ସମୃଦ୍ଧ ଯଜ୍ଞରେ, ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ହାତ ଜୋଡି ଅଷ୍ଟାବକ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବାକୁ ଆସିଲେ।
ଅନେନୈଵ ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ଶୁଶ୍ରୁଵାଂସୋ ଵାଦେ ଜିତ୍ଵା ସଲିଲେ ମଜ୍ଜିତାଃ ପ୍ରାକ୍। ତାନେଵ ଧର୍ମାନଯମଦ୍ଯ ଵନ୍ଦୀ ପ୍ରାପ୍ନୋତୁ ଗୃହ୍ଯାଶୁ ନିମଜ୍ଜଯୈନମ୍
ଏହି ଉପାୟରେ, ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶୁଣିଥିଲେ, ବାଦରେ ଜିତି, ପୂର୍ବରୁ ଜଳରେ ବିଲିନ ହୋଇଥିଲେ; ଏହି ଧର୍ମଗୁଡିକୁ ବନ୍ଦୀ ଆଜି ଅର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ — ଶୀଘ୍ର ଏହାକୁ ଗୃହୀତ କରି ତାଙ୍କୁ ବିଲିନ କର।
ଅହଂ ପୁତ୍ରୋ ଵରୁଣସ୍ଯୋତ ରାଜ୍ଞ- ସ୍ତତ୍ରାସ ସତ୍ରଂ ଦ୍ଵାଦଶଵାର୍ଷିକଂ ଵୈ। ସତ୍ରେଣ ତେ ଜନକ ତୁଲ୍ଯକାଲଂ ତଦର୍ଥଂ ତେ ପ୍ରହିତା ମେ ଦ୍ଵିଜାଗ୍ର୍ଯାଃ
ମୁଁ ବରୁଣଙ୍କ ପୁତ୍ର, ରାଜା; ସେଠାରେ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷର ଯଜ୍ଞ ହେଉଥିଲା। ତୁମର ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ, ମୋର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସେହି କାରଣରେ ପଠାଯାଇଥିଲେ।
ତେ ତୁ ସର୍ଵେ ଵରୁଣସ୍ଯୋତ ଯଜ୍ଞଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଗତା ଇମ ଆଯାନ୍ତି ଭୂଯଃ। ଅଷ୍ଟାଵକ୍ରଂ ପୂଜଯେ ପୂଜନୀଯଂ ଯସ୍ଯ ହେତୋର୍ଜନିତାରଂ ସମେଷ୍ଯେ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବରୁଣଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ, ଏବେ ପୁନଃ ଫେରିଲେ; ମୁଁ ପୂଜନୀୟ ଅଷ୍ଟାବକ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ଯାହା ପାଇଁ ମୁଁ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖିବି।
ଵିପ୍ରାଃ ସମୁଦ୍ରାମ୍ଭସି ମଜ୍ଜିତା ଯେ ଵାଚା ଜିତା ମେଧଯା ଵା ଵିଦାନାଃ। ତାଂ ମେଧଯା ଵାଚମଥୋଜ୍ଜହାର ଯଥା ଵାଚମଵଚିନ୍ଵନ୍ତି ସନ୍ତଃ
ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମୁଦ୍ର ଜଳରେ ବିଲିନ ହୋଇଥିଲେ, କଥାରେ କିମ୍ବା ବୁଦ୍ଧିରେ ଜିତିଥିଲେ — ସେ କଥାକୁ ପୁନଃ ବୁଦ୍ଧିରେ ଉତ୍ତଳ କଲେ, ଯେପରି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ କଥାକୁ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି।
ଅଗ୍ନିର୍ଦହଞ୍ଜାତଵେଦାଃ ସତାଂ, ଗୃହାନ୍ ଵିସର୍ଜଯଂସ୍ତେଜସା ନ ସ୍ମ ଧାକ୍ଷୀତ୍। ବାଲେଷୁ ପୁତ୍ରେଷୁ କୃପଣଂ ଵଦତ୍ସୁ ତଥା ଵାଚମଵଚିନ୍ଵନ୍ତି ସନ୍ତଃ
ଅଗ୍ନି, ଜାତବେଦ, ଜଳାନ୍ତ କରିଥିଲେ, ତଥାପି ସଜ୍ଜନଙ୍କ ଘରକୁ ତାହାର ତେଜରେ ଦହି ନାହିଁ; ଯେପରି ଶିଶୁ କିମ୍ବା ଦୁଃଖୀ କଥା କହିଥିଲେ, ସେପରି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ କଥାକୁ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି।
ଶ୍ଲେଷ୍ମାତକୀ କ୍ଷୀଣଵର୍ଚାଃ ଶୃଣୋଷି ଉତାହୋ ତ୍ଵାଂ ସ୍ତୁତଯୋ ମାଦଯନ୍ତି। ହସ୍ତୀଵ ତ୍ଵଂ ସ୍ତୁତଯୋ ମାଦଯନ୍ତି। ନ ମାମିକାଂ ଵାଚମିମାଂ ଶୃଣୋଷି
ତୁମେ କି ଶ୍ଲେଷ୍ମାତକୀ ଗଛର ଶୁଷ୍କ ପତ୍ର ପରି କ୍ଷୀଣ ହେଇଛ? କି ତୁମେ ପ୍ରଶଂସାରେ ଆନନ୍ଦିତ? ହାତୀ ପରି ପ୍ରଶଂସାରେ ଆନନ୍ଦିତ? ତୁମେ ମୋ କଥାକୁ ଶୁଣୁନାହିଁ।
ଶୃଣୋମି ଵାଚଂ ତଵ ଦିଵ୍ଯରୂପା- ମମାନୁଷୀଂ ଦିଵ୍ଯରୂପୋଽସି ସାକ୍ଷାତ୍। ଅଜୈଷୀର୍ଯଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵିନଂ ତ୍ଵଂ ଵିଵାଦେ ନିସୃଷ୍ଟ ଏଷ ତଵ କାମୋଽଦ୍ଯ ଵନ୍ଦୀ
ମୁଁ ତୁମର କଥା ଶୁଣୁଛି, ଦିବ୍ୟ ରୂପର, ମାନବୀୟ ନୁହେଁ; ତୁମେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ ଅଛ; ବିବାଦରେ ତୁମେ ପ୍ରତିଦ୍ବନ୍ଦୀକୁ ଜିତିଛ; ଆଜି ବନ୍ଦୀ, ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଲା।
ନାନନ ଜୀଵତା କଶ୍ଚିଦର୍ଥୋ ମେ ଵନ୍ଦିନା ନୃପ। ପିତା ଯଦ୍ଯସ୍ଯ ଵରୁଣୋ ମଜ୍ଜଯୈନଂ ଜଲାଶଯେ
ମହାରାଜ, ମୋ ପାଇଁ ବାଣୀଜୀବୀ ଜୀବନ୍ତ ଥିବା କେତେ ଉପକାର ନାହିଁ; ଯଦି ଏହାର ପିତା ଭାରୁଣ ଅଟେ, ତେବେ ଏହାକୁ ଜଳାଶୟରେ ଡୁବାଇଦିଅ।
ଅହଂ ପୁତ୍ରୋ ଵରୁଣସ୍ଯୋତ ରାଜ୍ଞୋ ନ ମେ ଭଯଂ ଵିଦ୍ଯତେ ମଜ୍ଜିତସ୍ଯ। ଇମଂ ମୁହୂର୍ତଂ ପିତରଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯତେଽଯ- ମଷ୍ଟାଵକ୍ରଶ୍ଚିରନଷ୍ଟଂ କହୋଳମ୍
ମୁଁ ଭାରୁଣ ଓ ରାଜାଙ୍କର ପୁଅ; ମୁଁ ଜଳରେ ଡୁବିଲେ କିଛି ଭୟ ନାହିଁ। ଏହି ମହୂର୍ତ୍ତରେ ଅଷ୍ଟାବକ୍ର ତାଙ୍କର ଦୀର୍ଘକାଳ ହରାଇଥିବା ପିତା କହୋଳଙ୍କୁ ଦେଖିବେ।