ଆଶାନୁବନ୍ଧୋ ହି ତଵାତ୍ର ଯତ୍ନଃ ସ ଵନ୍ଦିମାସାଦ୍ଯତଥା ଵିନଶ୍ଯତି। ଵିଜ୍ଞାନଵନ୍ତୋ ନିକୃତାସ୍ତୁ ତାତ କଥଂ ସଦସ୍ତର୍ତୁମିଦଂ ସମର୍ଥଃ
ତୁମର ଏହି ଚେଷ୍ଟା ଆଶା ଉପରେ ଭିତି କରିଛି, କିନ୍ତୁ ବନ୍ଦିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏହା ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପରାଜିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ତେବେ ତୁମେ କିପରି ଏହି ସଭାରେ ସଫଳ ହେବୁ?
ଵିଵାଦିତୋଽସୌ ନ ହି ମାଦୃଶୈର୍ହି ସିଂହୀକୃତସ୍ତେନ ଵଦନ୍ଯଭୀତଃ। ସମେତ୍ଯ ମାଂ ନିହତଃ ଶେଷ୍ଯତେଽଦ୍ଯ ମାର୍ଗେ ଭଗ୍ନଂ ଶକଟମିଵାବଲାକ୍ଷମ୍
ସେ କେବେ ମୋ ପରି କାହାରି ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇନାହାନ୍ତି, ନାହିଁ ଅନ୍ୟ କଥକଙ୍କୁ ଭୟ କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଆଜି ମୋ ସହିତ ମିଶି, ସେ ହାରିଯିବେ, ଯେପରି ଦୃଷ୍ଟିହୀନ ବଢ଼ିଆ ଗାଢ଼ିକୁ ରାସ୍ତାରେ ଭାଙ୍ଗି ରହିଯାଏ।
ଷଣ୍ନାଭେର୍ଦ୍ଵାଦଶାକ୍ଷସ୍ଯ ଚତୁର୍ଵିଂଶତିପର୍ଵଣଃ। ଯସ୍ତ୍ରିଷଷ୍ଟିଶତାରସ୍ଯ ଵେଦାର୍ଥଂ ସ ପରଃ କଵିଃ
ଯେଉଁଜଣେ ଷଟ୍ ତଳ, ଦ୍ୱାଦଶ ଚକ୍ର, ଚବିଶଟି ଖଣ୍ଡ ଥିବା ବେଦର ଅର୍ଥକୁ ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନୀ।
ଚତୁର୍ଵିଂଶତିପର୍ଵ ତ୍ଵାଂ ଷଣଅନାଭି ଦ୍ଵାଦଶପ୍ରଧି। ତତ୍ରିଷଷ୍ଟିଶତାରଂ ଵୈ ଚକ୍ରଂ ପାତୁ ସଦାଗତି
ଚବିଶଟି ଖଣ୍ଡ, ଷଟ୍ ତଳ ଓ ଦ୍ୱାଦଶ ଚକ୍ର ଥିବା ଚକ୍ରଟି ସଦା ତୁମର ପଥକୁ ରକ୍ଷା କରୁ।
ବଡବେ ଇଵ ସଂଯୁକ୍ତେ ଶ୍ଯେନପାତେ ଦିଵୌକସାମ୍। କସ୍ତଯୋର୍ଗର୍ଭମାଧତ୍ତେ ଗର୍ଭଂ ସୁଷୁଵତୁଶ୍ଚ କମ୍
ଦୁଇଟି ଘୋଡା ଏକସাথে ଯୋଡାଯାଇଥିବା, କିମ୍ବା ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ୟେନ ପକ୍ଷୀର ଉଡା—ଏହି ଦୁଇଠାରେ କେଉଁଠି ଗର୍ଭ ରଖାଯାଏ, ଏବଂ କେଉଁଠି ଗର୍ଭ ଜନ୍ମ ନେଇଛି?
ମା ସ୍ମ ଭୂଃ ସ୍ଵଗୃହେ ରାଜଞ୍ଶାତ୍ରଵାଣାମପି ଧ୍ରୁଵମ୍। ଵାତସାରଥିରାଧତ୍ତେ ଗର୍ଭଂ ସୁଷୁଵତୁଶ୍ଚ ତମ୍
ରାଜା, ତୁମେ ନିଜ ଘରେ ରୁହନ୍ତୁ ନାହିଁ, କାରଣ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ବାୟୁ ଚାଳିତ ରଥୀ ଗର୍ଭ ରଖେ ଏବଂ ଗର୍ଭ ଜନ୍ମ ଦେଇଥାଏ।
କିଂସ୍ଵିତ୍ସ୍ତୁପ୍ତଂ ନ ନିମିଷତି କିଂସ୍ଵିଜ୍ଜାତଂ ନ ଚୋପତି। କସ୍ଯଖିଦ୍ଧୃଦଯଂ ନାସ୍ତି କିଂସ୍ଵିଦ୍ଵେଗେନ ଵର୍ଧତେ
କଣ ଏମିତି ଯାହା ଶୁଇଲେ ମଧ୍ୟ ଚକୁ ବନ୍ଦ କରେନାହିଁ? କଣ ଜନ୍ମ ନେଇଛି କିନ୍ତୁ ଉଠେନାହିଁ? କାହାର ହୃଦୟ ଦୁଃଖରହିତ? କଣ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ଭାବରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ?
ମତ୍ସ୍ଯଃ ସୁପ୍ତୋ ନ ନିମିଷତ୍ଯଣ୍ଡଂ ଜାତଂ ନ ଚୋପତି। ଅଶ୍ମନୋ ହୃଦଯଂ ନାସ୍ତି ନଦୀ ଵେଗେନ ଵର୍ଧତେ
ମାଛ ଶୁଇଲେ ମଧ୍ୟ ଚକୁ ବନ୍ଦ କରେନାହିଁ; ଡିଉଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି କିନ୍ତୁ ଉଠେନାହିଁ; ପଥରର ହୃଦୟ ନାହିଁ; ନଦୀ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ଭାବରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।
ନ ତ୍ଵାଂ ମନ୍ଯେ ମାନୁଷଂ ଦେଵସତ୍ଵ ନ ତ୍ଵଂ ବାଲଃ ସ୍ଥଵିରଃ ସଂମତୋ ମେ। ନ ତେ ତୁଲ୍ଯୋ ଵିଦ୍ଯତେ ଵାକ୍ପ୍ରଲାପେ ତସ୍ମାଦ୍ଦ୍ଵାରଂ ଵିତରାମ୍ଯେଷ ଵିଦ୍ଵନ୍
ମୁଁ ତୁମକୁ ମାନବ ଭାବେ ଭାବିନାହିଁ, ତୁମେ ଦେବତ୍ବ ଧାରଣ କରିଛ; ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତୁମେ ନା କିଶୋର, ନା ବୃଦ୍ଧ; ତୁମର କଥା କହିବାରେ କେହି ସମାନ ନାହିଁ; ଏହି କାରଣରୁ, ଜ୍ଞାନୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରବେଶ ଦେଉଛି।
ଅତ୍ରୋଗ୍ରସେନସମିତେଷୁ ରାଜନ୍ ସମାଗତେଷ୍ଵପ୍ରତିମେଷୁ ରାଜସୁ। ନ ମେ ଵିଵିତ୍ସାନ୍ତରମସ୍ତି ଵାଦିନାଂ ମହାଜନେ ହଂସଵିଵାଦିନାମିଵ
ରାଜା, ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନେ ଏଠାରେ ଏକସাথে ଆସିଛନ୍ତି; ମୁଁ ଏଠାରେ ବିବାଦ କରିବାକୁ ଚାହେନାହିଁ, ଯେପରି ହଂସମାନେ ଗୋଟିଏ ଦଳରେ ବିବାଦ କରିନାହିଁ।
ନ ମୋକ୍ଷ୍ଯସେ ଵୈ ଵଦମାନୋ ନିମଜ୍ଜନ୍ ଜଲଂ ପ୍ରପନ୍ନଃ ସରିତାମିଵାଧନଃ। ହୁତାଶନସ୍ଯେଵ ସମିଦ୍ଧତେଜସଃ ସ୍ଥିରୋ ଭଵସ୍ଵେହ ମମାଦ୍ଯ ଵନ୍ଦିନ୍
ତୁମେ ବିବାଦ କରି ମୁକ୍ତି ମିଳିବେନାହିଁ, ଯେପରି ଜଳରେ ପଡିଥିବା ଦରିଦ୍ର ଡୁବିଯାଏ; ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱାଳା ଦେଇ ଦେଖାଯାଏ, ତେଣୁ ଆଜି ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଦୃଢ଼ ରୁହ।
ଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ଶଯାନଂ ପ୍ରତି ମା ପ୍ରବୋଧ ଆଶୀଵିଷଂ ସୃକ୍ଵିଣୀ ସଂଲିହାନମ୍। ପଦା ହତସ୍ଯେହ ଶିରୋଭିହତ୍ଯ ନାଦଷ୍ଟୋ ଵୈ ମୋକ୍ଷ୍ଯସେ ତନ୍ନିବୋଧ
ଶୁଇଥିବା ବାଘକୁ ଜାଗାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଝାଳ ଦେଇଥିବା ସାପକୁ ଛୁଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ପା ଦେଇ କିମ୍ବା ମୁଣ୍ଡ ଦେଇ ଘାତ କରିଲେ, ଦଂଶ ଠାରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିବେନାହିଁ—ଏହା ଜାଣ।
ଯୋ ଵୈ ଦର୍ପାତ୍ସଂହନନୋପପନ୍ନଃ ସୁଦୁର୍ବଲଃ ପର୍ଵତମାଵିହନ୍ତି। ତସ୍ଯୈଵ ପାଣିଃ ସନଖୋ ଵିଦୀର୍ଯତେ ନ ଚୈଵ ଶୈଲସ୍ଯ ହି ଦୃଶ୍ଯତେ ଵ୍ରଣଃ
ଯେଉଁଜଣେ ଅହଂକାରରେ ଦୁର୍ବଳ ଶକ୍ତି ନେଇ ପାହାଡ଼କୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ, ସେ ନିଜ ହାତ ଓ ନଖକୁ ଘାୟଲ କରେ, କିନ୍ତୁ ପାହାଡ଼ରେ କୌଣସି ଘାଉ ଦେଖାଯାଏନାହିଁ।
ସର୍ଵେ ରାଜ୍ଞୋ ମୈଥିଲସ୍ଯ ମୈନାକସ୍ଯେଵ ପର୍ଵତାଃ। ନିକୃଷ୍ଟଭୂତା ରାଜାନୋ ଵତ୍ସା ହ୍ଯନଡୁହୋ ଯଥା
ମୈଥିଲ ରାଜାଙ୍କ ପାଖରେ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ମେନାକ ପାହାଡ଼ ପରି ଅପରିପକ୍ୱ; ଗାଁର ଛୋଟ ଛୋଟ ଛୋଟା ପରି।
ଯଥା ମହେନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରଵରଃ ସୁରାଣାଂ ନଦୀଷୁ ଗଙ୍ଗା ପ୍ରଵରା ଯଥୈଵ। ତଥା ନୃପାଣାଂ ପ୍ରଵରସ୍ତ୍ଵମେକୋ ଵନ୍ଦିଂ ସମଭ୍ଯାନଯ ମତ୍ସକାଶମ୍
ଯେପରି ମହେନ୍ଦ୍ର ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେପରି ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ବାଣୀକୁ ମୋ ସାମ୍ନାକୁ ଆଣ।
ଏଵମଷ୍ଟାଵକ୍ରଃ ସମିତୌ ହି ଗର୍ଜ- ଞ୍ଜାତକ୍ରୋଧୋ ଵନ୍ଦିନମାହ ରାଜନ୍। ଉକ୍ତେ ଵାକ୍ଯେ ଚୋତ୍ତରଂ ମେ ବ୍ରଵୀହି ଵାକ୍ଯସ୍ଯ ଚାପ୍ଯୁତ୍ତରଂ ତେ ବ୍ରଵୀମି
ଏପରି ଅଷ୍ଟାବକ୍ର ସଭାରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଗର୍ଜନ କଲେ, ବାଣୀକୁ କହିଲେ: 'ମୋ କଥାର ଉତ୍ତର ଦିଅ, ମୁଁ ତୁମର କଥାର ଉତ୍ତର ଦେଇବି।'
ଏକ ଏଵାଗ୍ନିର୍ବହୁଧା ସମିଧ୍ଯତେ ଏକଃ ସୂର୍ଯଃ ସର୍ଵମିଦଂ ଵିଭାତି। ଏକୋଽଵୀରୋ ଦେଵରାଜୋଽରିହନ୍ତା ଯମଃ ପିତୃଣାମୀଶ୍ଵରଶ୍ଚୈକ ଏଵ
ଏକ ଅଗ୍ନି ଅନେକ ଭାବରେ ଜ୍ୱାଳିଥାଏ; ଏକ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତକୁ ଆଲୋକିତ କରେ; ଏକ ଇନ୍ଦ୍ର ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦଳନ କରେ; ଏବଂ ଏକମାତ୍ର ଯମ ପିତୃମାନଙ୍କ ଅଧିପତି।
ଦ୍ଵାଵିନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ଚରତୋ ଵୈ ସଖାଯୌ ଦ୍ଵୌ ଦେଵର୍ଷୀ ନାରଦପର୍ଵତୌ ଚ। ଦ୍ଵାଵଶ୍ଵିନୌ ଦ୍ଵେ ରଥସ୍ଯାପି ଚକ୍ରେ ଭାର୍ଯାପତୀ ଦ୍ଵୌ ଵିହିତୌ ଵିଧାତ୍ରା
ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ଦୁଇଜଣ ମିଶି ସଙ୍ଗୀ ଭାବରେ ଚଳନ୍ତି; ଦୁଇ ଦେବଋଷି—ନାରଦ ଓ ପର୍ବତ; ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ; ଦୁଇ ରଥର ଚକ୍ର; ଦୁଇ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ପତି ଓ ପତ୍ନୀ।
ତ୍ରିଃ ସୂଯତେ କର୍ମଣା ଵୈ ପ୍ରଜେଯଂ ତ୍ରଯୋ ଯୁକ୍ତା ଵାଜପେଯଂ ଵହନ୍ତି। ଅଧ୍ଵର୍ଯଵସ୍ତ୍ରିସଵନାନି ତନ୍ଵତେ ତ୍ରଯୋ ଲୋକାସ୍ତ୍ରୀଣି ଜ୍ଯୋତୀଂଷି ଚାହୁଃ
କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ତିନିପ୍ରକାର ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ତିନି ଯୋଡା ଘୋଡା ବାଜାପେୟ ଉଠାନ୍ତି; ତିନି ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ତିନି ସୋମ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି; ତିନି ଲୋକ ଓ ତିନି ଆଲୋକ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।
ଚତୁଷ୍ଟଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ନିକେତଂ ଚତ୍ଵାରୋ ଵର୍ଣା ଯଜ୍ଞମିମଂ ଵହନ୍ତି। ଦିଶଶ୍ଚତସ୍ରୋ ଵର୍ଣଚତୁଷ୍ଟଯଂ ଚ ଚତୁଷ୍ପଦା ଗୌରପି ଶଶ୍ଵଦୁକ୍ତା
ଚାରିଟି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ନିବାସ; ଚାରିଟି ବର୍ଣ୍ଣ ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ବହନ କରନ୍ତି; ଚାରିଟି ଦିଶା ଓ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି; ଗାଁ ସଦା ଚାରିଟି ପା ଥାଏ।
ପଞ୍ଚାଗ୍ନଯଃ ପଞ୍ଚପଦା ଚ ପଙ୍କ୍ତି- ର୍ଯଜ୍ଞାଃ ପଞ୍ଚୈଵାପ୍ଯଥ ପଞ୍ଚେନଦ୍ରିଯାଣି। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵେଦେ ପଞ୍ଚଚୂଡାପ୍ସରାଶ୍ଚ ଲୋକେ ଖ୍ଯାତଂ ପଞ୍ଚନଦଂ ଚ ପୁଣ୍ଯମ୍
ପାଞ୍ଚ ଅଗ୍ନି, ପାଞ୍ଚ ପଦ ଚଁଦ, ପାଞ୍ଚ ବିଧିର ଯଜ୍ଞ, ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ — ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭେଦରେ ଦେଖିଲେ; ବେଦରେ ପାଞ୍ଚ ଚୁଡ଼ା ଅପ୍ସରା ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପବିତ୍ର ପାଞ୍ଚ ନଦୀ ଦେଶ ଅଛି।
ଷଡାଧାନେ ଦକ୍ଷିଣାମାହୁରେକେ ଷଟ୍ ଚୈଵେମେ ଋତଵଃ କାଲଚକ୍ରମ୍। ଷଡିନ୍ଦ୍ରିଯାଣ୍ଯୁତ ଷଟ୍ କୃତ୍ତିକାଶ୍ଚ ଷଟ୍ ସାଦ୍ଯସ୍କାଃ ସର୍ଵଵେଦେଷୁ ଦୃଷ୍ଟାଃ
କିଛି ଲୋକ ଛଅ ପ୍ରକାର ଦାନକୁ ନିୟମ ଭାବେ କହନ୍ତି; ଏହି ଛଅ ହେଉଛି ଋତୁ, କାଳର ଚକ୍ର; ଛଅ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ଛଅ କୃତ୍ତିକା ତାରା, ଏବଂ ଛଅ ସାଦ୍ୟସ୍କ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ବେଦରେ ଦେଖାଯାଏ।
ସପ୍ତ ଗ୍ରାମ୍ଯାଃ ପଶଵଃ ସପ୍ତ ଵନ୍ଯାଃ ସପ୍ତ ଚ୍ଛନ୍ଦାଂସି କ୍ରତୁମେକଂ ଵହନ୍ତି। ସପ୍ତର୍ଷଯଃ ସପ୍ତ ଚାପ୍ଯର୍ହଣାନି ସପ୍ତନ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରଥିତା ଚୈଵ ଵୀଣା
ସାତ ଗ୍ରାମ୍ୟ ପଶୁ, ସାତ ବନ୍ୟ ପଶୁ, ସାତ ଚଁଦ କ୍ରତୁକୁ ବହନ କରେ; ସାତ ଋଷି, ସାତ ଅର୍ପଣ, ଏବଂ ସାତ ତନ୍ତି ଥିବା ବୀଣା ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଅଷ୍ଟୌ ଶାଣାଃ ଶତମାନଂ ଵହନ୍ତି ତଥାଷ୍ଟପାଦଃ ଶରଭଃ ସିଂହଘାତୀ। ଅଷ୍ଟୌ ଵସୂଞ୍ଶୁଶ୍ରୁମ ଦେଵତାସୁ ଯୂପଶ୍ଚାଷ୍ଟାସ୍ରିର୍ଵିହିତଃ ସର୍ଵଯଜ୍ଞେ
ଆଠ ତାଣ୍ଡା ଏକ ଶତ ମାପକୁ ବହନ କରେ; ଏଭଳି ଆଠ ପଦ ଥିବା ଶରଭା, ସିଂହ ହନ୍ତା; ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଠ ଭାସୁ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯଜ୍ଞରେ ଆଠ କୋଣ ଥିବା ଯୂପ ନିୟମିତ।
ନଵୈଵୋକ୍ତାଃ ସାମିଧେନ୍ଯଃ ପିତୄଣାଂ ତଥା ପ୍ରାହୁର୍ନଵଯୋଗଂ ଵିସର୍ଗମ୍। ନଵାକ୍ଷରା ବୃହତୀ ସଂପ୍ରଦିଷ୍ଟା ନଵୈଵ ଯୋଗୋ ଗଣନାମେତି ଶଶ୍ଵତ୍
ନଁଟି ସାମିଧେନ୍ୟ କାଠ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉଲ୍ଲେଖିତ; ଏହିପରି ନଁଟି ଯୋଗ ଦାନରେ କହାଯାଏ; ବୃହତୀ ଚଁଦରେ ନଁଟି ଅକ୍ଷର ଅଛି, ଏବଂ ନଁଟି ସଂଖ୍ୟା ସଦା ଗଣନା ପାଇଁ କହାଯାଏ।
ଦିଶୋ ଦଶୋକ୍ତାଃ ପୁରୁଷସ୍ଯ ଲୋକେ ସହସ୍ରମାହୁର୍ଦଶପୂର୍ଣଂ ଶତାନି। ଦଶୈଵ ମାସାନ୍ବିଭ୍ରତି ଭର୍ଗଵତ୍ଯୋ ଦଶୈରକା ଦଶଦାଶା ଦଶାର୍ହାଃ
ଦଶ ଦିଶା ମନୁଷ୍ୟ ଲୋକରେ କହାଯାଏ; ଦଶ ଶତ ହେଉଛି ଏକ ହଜାର; ଭାର୍ଗବ ଜନନୀମାନେ ଦଶ ମାସ ଧରି ଗର୍ଭ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ଦଶ ଉଙ୍ଗୁଳି, ଦଶ ଦାନ, ଦଶ ଅର୍ହ ଅଛି।
ଏକାଦଶୈକାଦଶିନଃ ପଶୂନା- ମେକାଦଶୈଵାତ୍ର ଭଵନ୍ତି ଯୂପାଃ। ଏକାଦଶ ପ୍ରାଣଭୃତାଂ ଵିକାରା ଏକାଦଶୋକ୍ତା ଦିଵି ଦେଵେଷୁ ରୁଦ୍ରାଃ
ଏକାଦଶିନ୍ ନାମକ ପଶୁ ଏକାଦଶ ଅଛି; ଏଠି ମଧ୍ୟ ଏକାଦଶ ଯୂପ ଅଛି; ଏକାଦଶ ପ୍ରାଣୀର ରୂପାନ୍ତର ଅଛି; ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ର କହାଯାଏ।
ସଂଵତ୍ସରଂ ଦ୍ଵାଦଶମାସମାହୁ- ର୍ଜଗତ୍ଯାଃ ପାଦୋ ଦ୍ଵାଦଶୈଵାକ୍ଷରାଣି। ଦ୍ଵାଦଶାହଃ ପ୍ରାକୃତୋ ଯଜ୍ଞ ଉକ୍ତୋ ଦ୍ଵାଦଶାଦିତ୍ଯାନ୍କଥଯନ୍ତୀହ ଘୀରାଃ
ଏକ ବର୍ଷରେ ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ଅଛି; ଜଗତୀ ଚଁଦରେ ଦ୍ୱାଦଶ ଅକ୍ଷର ଅଛି; ସାଧାରଣ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ ଚାଲିଥାଏ; ଏଠି ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ ଉପରେ ଶ୍ଲୋକ ରଚିତ।
ଏତାଵଦୁକ୍ତ୍ଵା ଵିରରାମ ଵନ୍ଦୀ ଶ୍ଲୋକସ୍ଯାର୍ଧଂ ଵ୍ଯାଜହାରାଷ୍ଟଵକ୍ରଃ
ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କହି, ବନ୍ଦୀ ଅପେକ୍ଷା କଲେ; ଅଷ୍ଟାବକ୍ର ଏକ ଶ୍ଲୋକର ଅର୍ଧ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ତତୋ ମହାନୁଦତିଷ୍ଠନ୍ନିନାଦ- ସ୍ତୂଷ୍ଣୀଂଭୂତଂ ସୂତପୁତ୍ରଂ ନିଶମ୍ଯ। ଅଧୋମୁଖଂ ଧ୍ଯାନପରଂ ତଦାନୀ- ମଷ୍ଟାଵକ୍ରଂ ଚାପ୍ଯୁଦୀର୍ଯନ୍ତମେଵ
ତାପରେ, ବଡ଼ ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା; ସୂତପୁତ୍ର ଚୁପ୍ ହୋଇଗଲା, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ନମି, ଧ୍ୟାନରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ; ଏହି ସମୟରେ ଅଷ୍ଟାବକ୍ର କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ।