ଯଜ୍ଞଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ପ୍ରାପ୍ତଵନ୍ତୌ ସ୍ମ ତାତ କୌତୂହଲଂ ବଲଵଦ୍ଵୈ ଵିଵୃଦ୍ଧମ୍। ଆଵାଂ ପ୍ରାପ୍ତାଵତିଥୀ ସଂପ୍ରଵେଶଂ କାଙ୍କ୍ଷାଵହେ ଦ୍ଵାରପତେ ତଵାଜ୍ଞାମ୍
ତାତ, ଆମେ ଯଜ୍ଞ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛୁ। ଆମର ଉତ୍ସୁକତା ବହୁତ ବଢ଼ିଛି। ଆମେ ଅତିଥି ଭାବେ ପହଞ୍ଚିଛୁ, ଦ୍ୱାରପାଳ, ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅପେକ୍ଷା କରୁଛୁ।
ଐନ୍ଦ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନେର୍ଯଜ୍ଞଦୃଶାଵିହାଵାଂ ଵିଵକ୍ଷୂ ଵୈ ଜନକେନ୍ଦ୍ରଂ ଦିଦୃକ୍ଷୂ। ନ ଵୈ କ୍ରୁଧ୍ଯୋ ଵନ୍ଦିନା ଚୋତ୍ତମେନ ସଂଯୋଜଯ ଦ୍ଵାରପାଲ କ୍ଷଣେନ
ଆମେ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନର ଯଜ୍ଞ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ଏବଂ ଜନକ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ବର୍ଦ୍ଧମାନ, କୃପା କରି କ୍ରୋଧ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଦ୍ୱାରପାଳ, ଆମକୁ ଶୀଘ୍ର ଭିତରକୁ ନେଇଯାଅ।
ଵନ୍ଦେଃ ସମାଦେଶକରା ଵଯଂ ସ୍ମ ନିବୋଧ ଵାକ୍ଯଂ ଚ ମଯେର୍ଯମାଣମ୍। ନ ଵୈ ବାଲାଃ ପ୍ରଵିଶନ୍ତ୍ଯତ୍ର ଵିପ୍ରା ଵୃଦ୍ଧା ଵିଦଗ୍ଧାଃ ପ୍ରଵିଶନ୍ତି ଦ୍ଵିଜାଗ୍ର୍ଯାଃ
ଆମେ ବର୍ଦ୍ଧମାନଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରୁଥିବା ଲୋକ। ମୋ କଥା ଶୁଣ, ମୁଁ କହୁଛି: ଏଠାରେ ଶିଶୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭିତରକୁ ଯାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ, କେବଳ ବୃଦ୍ଧ ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭିତରକୁ ଯାଇପାରନ୍ତି।
ଯଦ୍ଯତ୍ରଵୃଦ୍ଧେଷୁ କୃତଃ ପ୍ରଵେଶୋ ଯୁକ୍ତଂ ମଯା ଦ୍ଵାରପାଲ ପ୍ରଵେଷ୍ଟୁମ୍। ଵଯଂ ହି ଵୃଦ୍ଧାଶ୍ଚରିତଵ୍ରତାଶ୍ଚ ଵେଦପ୍ରଭାଵେନ ସମନ୍ଵିତାଶ୍ଚ
ଯଦି ଏଠାରେ ବୃଦ୍ଧମାନେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରନ୍ତି, ତେବେ ଦ୍ୱାରପାଳ, ଆମକୁ ଭିତରକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଆମେ ବୃଦ୍ଧ ଏବଂ ନିଷ୍ଠାରେ ଅଟୁଟ, ବେଦର ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ଶୁଶ୍ରୂଷଵଶ୍ଚାପି ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯାଶ୍ଚ ଜ୍ଞାନାଗମେ ଚାପି ଗତାଃ ସ୍ମ ନିଷ୍ଠାମ୍। ନ ବାଲ ଇତ୍ଯେଵ ମନ୍ତଵ୍ଯମାହୁ- ର୍ବାଲୋଽପ୍ଯଗ୍ନିର୍ଦହତି ସ୍ପୃଶ୍ଯମାନଃ
ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ, ନିଜେକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରୁଛୁ ଏବଂ ଜ୍ଞାନ ଅନ୍ୱେଷଣରେ ଦୃଢ଼ ଅଛୁ। ଆମକୁ କେବଳ ଶିଶୁ ଭାବିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯେପରି ଅଗ୍ନି ଛୁଇଁଲେ ଜଳାଏ, ଏମିତି ଏକ ଶିଶୁ ମଧ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇପାରେ।
ସରସ୍ଵତୀମୀରଯ ଵେଦ ଜୁଷ୍ଟା- ମେକାକ୍ଷରାଂ ବହୁରୂପାଂ ଵିରାଜମ୍। ଅଙ୍ଗାତ୍ମାନଂ ସମଵେକ୍ଷସ୍ଵ ବାଲଂ କିଂ ଶ୍ଲାଘସେ ଦୁର୍ଲଭା ଵାଦସିଦ୍ଧିଃ
ବେଦମାନ୍ୟ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କର, ସେ ଏକ ଅକ୍ଷର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ରୂପରେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ଏହି ଶିଶୁକୁ ନିଜ ଅଂଗ ଭାବରେ ଭାବିବା ଉଚିତ୍। ବିବାଦରେ ଜିତିବା ଗର୍ବ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ଏହା ଦୁର୍ଲଭ।
ନ ଜ୍ଞାଯତେ କାଯଵୃଦ୍ଧ୍ଯା ଵିଵୃଦ୍ଧି- ର୍ଯଥାଽଷ୍ଠୀଲା ଶାଲ୍ମଲେଃ ସଂପ୍ରଵୃଦ୍ଧାଃ। ହ୍ରସ୍ଵୋଽଲ୍ପକାଯଃ ଫଲିତୋ ଵିଵୃଦ୍ଧୋ ଯଶ୍ଚାଫଲସ୍ତସ୍ଯ ନ ଵୃଦ୍ଧଭାଵଃ
ଦେହ ବଡ଼ ହେଲେ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ ବୋଲି କୁହିହେବ ନାହିଁ। ଯେପରି ଶିମୁଳ ଗଛ ବଡ଼ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଫଳ ଦିଏ ନାହିଁ। ଛୋଟ ଦେହ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯିଏ ଫଳଦାୟକ, ସେଇ ସତ୍ୟ ବୃଦ୍ଧ; ଯିଏ ଫଳ ଦିଏ ନାହିଁ, ସେ ବଡ଼ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଵୃଦ୍ଧେଭ୍ଯ ଏଵେହ ମତିଂ ସ୍ମ ବାଲା ଗୃହ୍ଣନ୍ତି କାଲେନ ଭଵନ୍ତି ଵୃଦ୍ଧାଃ। ନ ହି ଜ୍ଞାତୁମଲ୍ପକାଲେନ ଶକ୍ଯଂ କସ୍ମାଦ୍ବାଲଃ ସ୍ଥଵିର ଇଵ ପ୍ରଭାଷସେ
ଶିଶୁମାନେ ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କଠାରୁ ଜ୍ଞାନ ଶିଖନ୍ତି ଏବଂ ସମୟ ସହିତ ସେମାନେ ବୃଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି। ଅଳ୍ପ ସମୟରେ ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ମିଳିପାରେ ନାହିଁ। ତେବେ ତୁମେ ଶିଶୁ ହୋଇ ଏମିତି କାହିଁକି କହୁଛ?
ନ ତେନ ସ୍ଥଵିରୋ ଭଵତି ଯେନାସ୍ଯ ପଲିତଂ ଶିରଃ। ବାଲୋପି ଯଃ ପ୍ରଜାନାତି ତଂ ଦେଵାଃ ସ୍ଥଵିରଂ ଵିଦୁଃ
କେବଳ କେଶ ପକାଇଲେ କିଏ ବୃଦ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ। ଯିଏ ବୁଝିପାରେ, ଯଦିଓ ଶିଶୁ, ଦେବତାମାନେ ସେଉଁଠିକୁ ବୃଦ୍ଧ ଭାବନ୍ତି।
ନ ହାଯନୈର୍ନ ପଲିତୈର୍ନ ଵିତ୍ତୈର୍ନ ଚ ବନ୍ଧୁଭିଃ। ଋଷଯଶ୍ଚକ୍ରିରେ ଧର୍ମଂ ଯୋଽନୂଚାନଃ ସ ନୋ ମହାନ୍
ବର୍ଷ, ପକା କେଶ, ଧନ କିମ୍ବା ଆତ୍ମୀୟ ଦ୍ୱାରା ଋଷିମାନେ ଧର୍ମ ପାଇନାହାନ୍ତି। ଯିଏ ଶିଖିଛି, ସେ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ବଡ଼।
ଦିଦୃକ୍ଷୁରସ୍ମି ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ବନ୍ଦିନଂ ରାଜସଂସଦି। ନିଵେଦଯସ୍ଵ ମାଂ ଦ୍ଵାଃସ୍ଥ ରାଜ୍ଞେ ପୁଷ୍କରମାଲିନେ
ମୁଁ ରାଜସଭାରେ ବନ୍ଦିକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛି। ଦ୍ୱାରପାଳ, ମୋତେ ନୀଳ ପଦ୍ମମାଳାଧାରୀ ରାଜାଙ୍କୁ ଜଣାଇଦିଅ।
ଦ୍ରଷ୍ଟାସ୍ଯଦ୍ଯ ଵଦତୋଽସ୍ମାନ୍ଦ୍ଵାରପାଲ ମନୀଷିଭିଃ। ସହ ଵାଦେ ଵିଵୃଦ୍ଧେ ତୁ ଵନ୍ଦିନଂ ଚାପି ନିର୍ଜିତମ୍
ଦ୍ୱାରପାଳ, ଆଜି ତୁମେ ଦେଖିବା, ଆମେ ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କ ସହ ବିବାଦ କରୁଛୁ, ଏବଂ ବିବାଦରେ ବନ୍ଦି ପରାଜିତ ହେବେ।
ପଶ୍ଯନ୍ତୁ ଵିପ୍ରାଃ ପରିପୂର୍ଣଵିଦ୍ଯାଃ ସହୈଵ ରାଜ୍ଞା ସପୁରୋଧମୁଖ୍ଯାଃ। ଉତାହୋ ଵାଽପ୍ଯୁଚ୍ଚତାଂ ନୀଚତାଂ ଵା ତୂଷ୍ଣୀଂଭୂତେଷ୍ଵେଵ ସର୍ଵେଷ୍ଵଥାଦ୍ଯ
ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ରାଜା ଓ ପ୍ରଧାନ ପୁରୋହିତମାନେ ସମେତ ଆଜି ଦେଖନ୍ତୁ, ଏହି ସଭାରେ ମୁଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହେବି କି ଅପମାନିତ, ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତେ ନିରବ ରହିବେ।
କଥଂ ଯଜ୍ଞଂ ଦଶଵର୍ଷୋ ଵିଶେସ୍ତ୍ଵଂ ଵିନୀତାନାଂ ଵିଦୁଷାଂ ସଂପ୍ରଵେଶମ୍। ଉପାଯତଃ ପ୍ରଯତିଷ୍ଯେ ତଵାହଂ ପ୍ରଵେଶନେ କୁରୁ ଯତ୍ନଂ ଯଥାଵତ୍
ତୁମେ କେମିତି, ଦଶ ବର୍ଷର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶିଷ୍ଟ ଓ ପଣ୍ଡିତମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବ? ମୁଁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଉପାୟରେ ତୁମ ପ୍ରବେଶ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଯଥାଯଥିକ ଚେଷ୍ଟା କର।
ଏଷ ରାଜା ସଂଶ୍ରଵଣେ ସ୍ଥିତସ୍ତେ ସ୍ତୁହ୍ଯେନଂ ତ୍ଵଂ ଵଚସା ସଂସ୍କୃତେନ। ସ ଚାନୁଜ୍ଞାଂ ଦାସ୍ଯତି ପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତଃ ପ୍ରଵେଶନେ ଯଚ୍ଚ କିଂଚିତ୍ତଵେଷ୍ଟମ୍
ରାଜା ଏଠାରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଦଣ୍ଡାଇଛନ୍ତି। ସୁସଂସ୍କୃତ ଭାଷାରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କର। ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଇ ତୁମକୁ ପ୍ରବେଶ ଅନୁମତି ଦେବେ ଏବଂ ଯାହା ଆଉ ଆବଶ୍ୟକ, ତାହା ମଧ୍ୟ ଦେବେ।
ଭୋଭୋ ରାଜଞ୍ଜନକାନାଂ ଵରିଷ୍ଠ ତ୍ଵଂ ଵୈ ସମ୍ରାଟ୍ ତ୍ଵଯି ସର୍ଵଂ ସମୃଦ୍ଧମ୍। ତ୍ଵଂ ଵା କର୍ତା କର୍ମଣାଂ ଯଜ୍ଞିଯାନାଂ ଯଯାତିରେକୋ ନୃପତିର୍ଵା ପୁରସ୍ତାତ୍
ହେ ରାଜା, ସମସ୍ତ ଜନକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେଉଁଠି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ। ତୁମେ ସମ୍ରାଟ୍, ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ତୁମେ ନିଜରେ ଅଛି। ତୁମେ ବଡ଼ ்ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା, ପୂର୍ବର ଯୟାତି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ରାଜାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।
ଵିଦ୍ଵାନ୍ଵନ୍ଦୀ ଵାଦଵିଦୋ ନିଗୃହ୍ଯ ଵାଦେ ଭଗ୍ନାନପ୍ରତିଶଙ୍କମାନଃ। ତ୍ଵଯାଽଭିସୃଷ୍ଟୈଃ ପୁରୁଷୈରାପ୍ତକୃଦ୍ଭି- ର୍ଜଲେ ସର୍ଵାନ୍ମଜ୍ଜଯତୀତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ପଣ୍ଡିତ ବନ୍ଦି ବିବାଦରେ ପାରଙ୍ଗତ, ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀଙ୍କୁ ଦମନ କରନ୍ତି। ଶୁଣିଛୁ, ତୁମେ ପଠାଇଥିବା ଦକ୍ଷ ଲୋକମାନେ ଅନ୍ୟମାନେଠାରୁ ପାଣିରେ ପଥର ପଡ଼ିବା ପରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଡୁବାଇଦିଅନ୍ତି।
ସୋଽହଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ସକାଶେ ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯ ଵୈ କଥଯିତୁମାଗତୋସ୍ମି। କ୍ଵାସୌ ଵନଦୀ ଯାଵଦେନଂ ସମେତ୍ଯ ନକ୍ଷତ୍ରାଣୀଵ ସଵିତା ନାଶଯାମି
ଏହି କଥା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଣି, ମୁଁ ଆଜି ଏଠାକୁ ବ୍ରହ୍ମ ବିଷୟରେ କହିବାକୁ ଆସିଛି। ସେଇ ବନ୍ଦି କେଉଁଠି? ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମିଶି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ତାରାମାନେଠାରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ କରେ, ସେପରି ତାଙ୍କୁ ହରାଇଦେବି।
ଆଶଂସସେ ଵନ୍ଦିନଂ ଵୈ ଵିଜେତୁ- ମଵିଜ୍ଞାଯ ତ୍ଵଂ ଵାକ୍ଯବଲଂ ପରସ୍ଯ। ଵିଜ୍ଞାତଵୀର୍ଯୈଃ ଶକ୍ଯମେଵଂ ପ୍ରଵକ୍ତୁଂ ଦୃଷ୍ଟଶ୍ଚାସୌ ବ୍ରାହ୍ମଣୈର୍ଵାଦଶୀଲୈଃ
ତୁମେ ବନ୍ଦିଙ୍କୁ ହରାଇବା ଆଶା କରୁଛ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର କଥାର ଶକ୍ତି ଜାଣିନାହ। ଯିଏ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଜାଣେ, ସେମାନେ ଏମିତି କହିପାରନ୍ତି। ବ୍ରାହ୍ମଣ ବିବାଦକୁଶଳ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି।
ଆଶଂସମାନା ଵନ୍ଦିନଂ ଵୈ ବିଜେତୁ- ମଵିଜ୍ଞାତ୍ଵା ତୁ ବଲଂ ଵନ୍ଦିନୋଽସ୍ଯ। ସମାଗତା ବ୍ରାହ୍ମଣାସ୍ତେନ ପୂର୍ଵଂ ନ ଶୋଭନ୍ତେ ଭାସ୍କରେଣେଵ ତାରାଃ
ଯେମାନେ ବନ୍ଦିଙ୍କୁ ହରାଇବା ଆଶା କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ନ ଜାଣି, ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ମିଶି ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ମୁଖରେ ତାରାମାନେ ଯେପରି ଅଦୃଶ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି, ସେପରି ହେଲେ।
ଆଶାନୁବନ୍ଧୋ ହି ତଵାତ୍ର ଯତ୍ନଃ ସ ଵନ୍ଦିମାସାଦ୍ଯତଥା ଵିନଶ୍ଯତି। ଵିଜ୍ଞାନଵନ୍ତୋ ନିକୃତାସ୍ତୁ ତାତ କଥଂ ସଦସ୍ତର୍ତୁମିଦଂ ସମର୍ଥଃ
ତୁମର ଏହି ଚେଷ୍ଟା ଆଶା ଉପରେ ଭିତି କରିଛି, କିନ୍ତୁ ବନ୍ଦିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏହା ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପରାଜିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ତେବେ ତୁମେ କିପରି ଏହି ସଭାରେ ସଫଳ ହେବୁ?
ଵିଵାଦିତୋଽସୌ ନ ହି ମାଦୃଶୈର୍ହି ସିଂହୀକୃତସ୍ତେନ ଵଦନ୍ଯଭୀତଃ। ସମେତ୍ଯ ମାଂ ନିହତଃ ଶେଷ୍ଯତେଽଦ୍ଯ ମାର୍ଗେ ଭଗ୍ନଂ ଶକଟମିଵାବଲାକ୍ଷମ୍
ସେ କେବେ ମୋ ପରି କାହାରି ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇନାହାନ୍ତି, ନାହିଁ ଅନ୍ୟ କଥକଙ୍କୁ ଭୟ କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଆଜି ମୋ ସହିତ ମିଶି, ସେ ହାରିଯିବେ, ଯେପରି ଦୃଷ୍ଟିହୀନ ବଢ଼ିଆ ଗାଢ଼ିକୁ ରାସ୍ତାରେ ଭାଙ୍ଗି ରହିଯାଏ।
ଷଣ୍ନାଭେର୍ଦ୍ଵାଦଶାକ୍ଷସ୍ଯ ଚତୁର୍ଵିଂଶତିପର୍ଵଣଃ। ଯସ୍ତ୍ରିଷଷ୍ଟିଶତାରସ୍ଯ ଵେଦାର୍ଥଂ ସ ପରଃ କଵିଃ
ଯେଉଁଜଣେ ଷଟ୍ ତଳ, ଦ୍ୱାଦଶ ଚକ୍ର, ଚବିଶଟି ଖଣ୍ଡ ଥିବା ବେଦର ଅର୍ଥକୁ ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନୀ।
ଚତୁର୍ଵିଂଶତିପର୍ଵ ତ୍ଵାଂ ଷଣଅନାଭି ଦ୍ଵାଦଶପ୍ରଧି। ତତ୍ରିଷଷ୍ଟିଶତାରଂ ଵୈ ଚକ୍ରଂ ପାତୁ ସଦାଗତି
ଚବିଶଟି ଖଣ୍ଡ, ଷଟ୍ ତଳ ଓ ଦ୍ୱାଦଶ ଚକ୍ର ଥିବା ଚକ୍ରଟି ସଦା ତୁମର ପଥକୁ ରକ୍ଷା କରୁ।
ବଡବେ ଇଵ ସଂଯୁକ୍ତେ ଶ୍ଯେନପାତେ ଦିଵୌକସାମ୍। କସ୍ତଯୋର୍ଗର୍ଭମାଧତ୍ତେ ଗର୍ଭଂ ସୁଷୁଵତୁଶ୍ଚ କମ୍
ଦୁଇଟି ଘୋଡା ଏକସাথে ଯୋଡାଯାଇଥିବା, କିମ୍ବା ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ୟେନ ପକ୍ଷୀର ଉଡା—ଏହି ଦୁଇଠାରେ କେଉଁଠି ଗର୍ଭ ରଖାଯାଏ, ଏବଂ କେଉଁଠି ଗର୍ଭ ଜନ୍ମ ନେଇଛି?
ମା ସ୍ମ ଭୂଃ ସ୍ଵଗୃହେ ରାଜଞ୍ଶାତ୍ରଵାଣାମପି ଧ୍ରୁଵମ୍। ଵାତସାରଥିରାଧତ୍ତେ ଗର୍ଭଂ ସୁଷୁଵତୁଶ୍ଚ ତମ୍
ରାଜା, ତୁମେ ନିଜ ଘରେ ରୁହନ୍ତୁ ନାହିଁ, କାରଣ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ବାୟୁ ଚାଳିତ ରଥୀ ଗର୍ଭ ରଖେ ଏବଂ ଗର୍ଭ ଜନ୍ମ ଦେଇଥାଏ।
କିଂସ୍ଵିତ୍ସ୍ତୁପ୍ତଂ ନ ନିମିଷତି କିଂସ୍ଵିଜ୍ଜାତଂ ନ ଚୋପତି। କସ୍ଯଖିଦ୍ଧୃଦଯଂ ନାସ୍ତି କିଂସ୍ଵିଦ୍ଵେଗେନ ଵର୍ଧତେ
କଣ ଏମିତି ଯାହା ଶୁଇଲେ ମଧ୍ୟ ଚକୁ ବନ୍ଦ କରେନାହିଁ? କଣ ଜନ୍ମ ନେଇଛି କିନ୍ତୁ ଉଠେନାହିଁ? କାହାର ହୃଦୟ ଦୁଃଖରହିତ? କଣ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ଭାବରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ?
ମତ୍ସ୍ଯଃ ସୁପ୍ତୋ ନ ନିମିଷତ୍ଯଣ୍ଡଂ ଜାତଂ ନ ଚୋପତି। ଅଶ୍ମନୋ ହୃଦଯଂ ନାସ୍ତି ନଦୀ ଵେଗେନ ଵର୍ଧତେ
ମାଛ ଶୁଇଲେ ମଧ୍ୟ ଚକୁ ବନ୍ଦ କରେନାହିଁ; ଡିଉଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି କିନ୍ତୁ ଉଠେନାହିଁ; ପଥରର ହୃଦୟ ନାହିଁ; ନଦୀ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ଭାବରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।
ନ ତ୍ଵାଂ ମନ୍ଯେ ମାନୁଷଂ ଦେଵସତ୍ଵ ନ ତ୍ଵଂ ବାଲଃ ସ୍ଥଵିରଃ ସଂମତୋ ମେ। ନ ତେ ତୁଲ୍ଯୋ ଵିଦ୍ଯତେ ଵାକ୍ପ୍ରଲାପେ ତସ୍ମାଦ୍ଦ୍ଵାରଂ ଵିତରାମ୍ଯେଷ ଵିଦ୍ଵନ୍
ମୁଁ ତୁମକୁ ମାନବ ଭାବେ ଭାବିନାହିଁ, ତୁମେ ଦେବତ୍ବ ଧାରଣ କରିଛ; ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତୁମେ ନା କିଶୋର, ନା ବୃଦ୍ଧ; ତୁମର କଥା କହିବାରେ କେହି ସମାନ ନାହିଁ; ଏହି କାରଣରୁ, ଜ୍ଞାନୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରବେଶ ଦେଉଛି।
ଅତ୍ରୋଗ୍ରସେନସମିତେଷୁ ରାଜନ୍ ସମାଗତେଷ୍ଵପ୍ରତିମେଷୁ ରାଜସୁ। ନ ମେ ଵିଵିତ୍ସାନ୍ତରମସ୍ତି ଵାଦିନାଂ ମହାଜନେ ହଂସଵିଵାଦିନାମିଵ
ରାଜା, ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନେ ଏଠାରେ ଏକସাথে ଆସିଛନ୍ତି; ମୁଁ ଏଠାରେ ବିବାଦ କରିବାକୁ ଚାହେନାହିଁ, ଯେପରି ହଂସମାନେ ଗୋଟିଏ ଦଳରେ ବିବାଦ କରିନାହିଁ।